Literarishe bleter · 1925-08-21 · 68 (21.8.1925) · p. Seite 44

68 .זא ליטערארישע בלעטער 44 דורך א לאנג־לאנג אפגערעדטן שװארצן סימן אין איר קינדס־ פענסטערל״ (אין שאסן). .פרי־הארבסט. קילע, ליכטיקע פרימארגנס, די װן קוקט סיס א סארבענקט שםײכעלע און אין הארבן דריננט עפעס א אוםעש, א טיפער, טיפער אוםעם׳. .גײס א יזנגפרוי אין שװארצן: לאנגזאםע שטילע טריסע־ לעך, דאס געזיכט אין קרעפ פארהילס — אױ עס ניט דער סרויער׳ נאר דאס שײנע, װאס גײס אװעק, אדער א פארגעםיל, װעגן דאס אופפארםײדלעכע סריבע, װאס װעט קופען?...״ (א זופער־חלום). םיס אט די סובטעלע שטימונגען באגיסט זאק אםך בלעסער אין זײן תמיםותדיקן זומער־חלום. אברהם זאק איז אונטער דער וױרקונג פון די רוטישע דיכטער. װי אין זײנע לידער, אזוי אויך אץ זײן פרןןזע פילט זיך דער אײנפלום םון לערםאנסאװ. דא און דארס פילס איר א טרויעריקע שטימונגס־נאטע און א קלאנג און א װזזרם, װןןס פאלט ארײן אין זפרון. עס דוכט זיך, אז ערנעץ־װאו האט מען עם שוין אפאל װאו געהערט, נאר הײבט םען אן נןוכצוםראכטן לאנג נאכן װארט אדער בילד, פילט איר, אז דןןס בילד איז בא־ הויכש םיט זאקס אינטימן ליריזם און איר הײבט אן איבערלעבן מיט זײנע שטיםונגען. הויפסזעכלעך גיט ער א־בעד הארבסס־ אדער פאר־פרילינגס־שטיבונגען, און עפעס א לירישע ןיארטקײס פיבערט אין אײך, ווען איר טרעפם זיך אן פיט אזעלכע בילדער. װאס שײך רעאלע שילדערונגען — זענען זײ אסט םלאך און ניס איבערצײגנדיק. זאק האט, לםשל, שסענדיק ליב צו הערן אדער םאכן הערן אײך פיאנא־קלאננען, ער האס ליב אוםעםום .װײסע קלאװישן״ און ,םארפארנע פרויען־פינגערלעך־, צי םען דארף זײ ין צי נישט. די דיאלאגן פון כוך זענען א סך מאל נישט כאראקסעײם־ סיש פאר די העלדן, עס קאן זײ רײדן װער עם וױל. אבער דערפאר בלאנדזעט איבער די בלעסער דא און דארט עפעס א פײנער אינערלעכער אטעם און פארםאכט איר דאם בוך״ ציט אײך די תמיםות און בענקשאפט פון אויטאר. דאס פילם ױך אין אלע זײנע לידער און ערצײלונגען. י. מאםטבוים אברהם זאק געהערט נישס צו די םיסטיש־רעליגיעזע נא־ טורן, װאו סויט אדער ליבע זאל אויסשפרײטן פאר ױך טיפן מיסטישן שאטן ןודער ליכט, ער איז ניט סיף און ניט פארבן• שסארק אין זײנע שילדערונגען, ער איז אבער אינשים און פרום. סרום איז ער אין זײן שילדערן דעם טוים םון א פענסשן אדער זײן ליבע. און נאכםער, ער האס ניט דעם שטארקן פאשאס, װאם זאל אײך םיסרײסן םיט זײנע װאנדלונגען, און דןןך םילט איר אים מיס. אנ,־ד.ס זאק - צײכענוננ םון ם. פד־דסאן דעםזעלבן אײנדרוק מאכן אויך די צװײ ערצײלונגען .א זוםער־חלום״ און ״אין שאטן״. די מעםעס זענען נישט נײ און ניט קאכפליצירט, םיט אײנפאכע װערסער ןפערירס ער בײ אי• בערגעכן א שסימוננ. ״די נאכט האט איר קינד דער גאס א רוף געסאן, װישוין קאנטראקמירט דאט מעיאשעד, ע ניפגעששעלט א הריםע, ר;קלא' מירט אין רי צײמונגען. אין דער לעצטער םינוט - מען גימ נישמ קײן קאנצעםיע. משיןעיר״ ד.אין זיך נעםימ םוילישע ארטיסמן. א־ן אזא צ־ימ קומט צו נאםט רי װילנעד אפער.-טדופע יאםער מימ א פונקט: ,יױלםטו איז עם אב-ער, װילםטו איז עט אפערעם׳ קע>. שרעקט זיך נישמ, ראט ק״ן טעאמער אױ נישטא. זוכט און נעפינמ דעם צ־רק. נעםט אינ בלית נרירה. און מא:ט גלײך םון רער נויט אן אויפטו. אנאנסירט און דעקלאטירט א צירק״םעאטעד ״אלא רײנהאררט״. מיט דא:ן :אריטמן, סמאמיטמן, קאזט־וםען, דעי• אײםנערעכנמ א־ן צוגעםאסט קא־אציעכי אין גאנצן קלאפערגעצײ:. פאר דעד ארענע םין צירק. חושר קײן ב״ז. דו לײםט: דו שמיכלממ. דו נישמ נ־שמ נ־שט אויף אונוערע כותית טיאױ םער :־שמ א .יעקלאםע׳מרױק. אױ צו לאט די ,דילדע רעק׳ הײנט א ר״נהארדטיש צירק׳טעאמער. טעאטער אין צירק *דגרמעדיעד צירק: נר״כוכנא סדן א• דורך דער װילנעד א8עד.*טרי*ע. קאנ־ק־ל;. ,ײער מידיצמ אויף דאטשע, ,לער סיליגט אויף פליא- זשע. ״דישע אקנדאק. םארנ־גען זיך;ישמ ק־ין אפרו. קאנען זיך נישט םא־ינען. שלעכטע צײםן געלען היי׳יאר. אויף םרוקן ג־דיה נישט שטענ״ק געקלעקט. א״ קײן איבער־קער נראשן נישטא. און םען סוז ױײטעד האדעװען. בײ שלערע באדיננונגע;. כײ או־םםעדליש שװערע. קײן נע׳ ייידע א־ז;ישמא. ״צענמױאל״ בײט םען שױן איבעד אויף מלוכהשע קאנצעלאױעש, ״קאמינמקי״ ױערמ רעמאנמירט. א נדוםע דראםאט־- שע ארמ־ממן האמ נעװאלמ שפילן עטלעכע מאל א־ן װאך אין םוילישן גא־מן׳מעאמעױ ״פןנלשעכני״ ,־אנ לעי־-י און אי־זנגאם. פאד-