Literarishe bleter · 1925-08-21 · 68 (21.8.1925) · p. Seite 43

43 ב ל ע ט ע ר ליטערארידע 68 .׳וא י־ד•*. ז־ך דארש ״ק און ״דוד נאך ד.־ד .דעדן די דא גענױױן און שטאדנך... איצט האט א־ר ׳טוין א באגד־ף װעגן װילנע. אדעד לאת. לכ־חילד, קוםען עטלעבע װערטער א־יטן אה־עט פון דער לאדזעד ג־ײקייט, װאט קען אים, דעט נישט-דורכ׳ שניטלעכן זע־ל־ק, נ־שט נאםר־דיקן. נא־ כדי םען זאל ניעט בלײנן אין קיין מעות, און כדי די ש־לדעױנג ם־ן דער שטאט זאל זײן םאלקאם, גיט סעגאלאװיטש צו: ״ביםלענװײז האט עד נאםעדקט, אז ד שטאט איז כא־נ־שט אזוי שרעקלעך... םיד ט־יזנט װאיאזשא־ן םאדן צװײ מאל א יזף־ אדו־ם אין ױ װײטםטע װינקעלעך םון גדו־םן דוםלאנד״... או־ב םעגאלאוױמש דערמאנט יא עפעם װענן אײד־שעד םכיכה א־ן װילנע אדעד לאדז, א־ז עם נישט מעד װי דעדמאנט, אגכ- אודחהד־ק: םען קען דאך נ־שט א־יםמײדן; א־ן די געש־לדעדטע װעגן ױ ט־םן דארף מען רײדן כאזונדעד. ד־ העלדין, עטא, דאם אנא־כיםט־שע מ״דל, איז, ב״ם געװיםן אינטערעם װאם זי ױםט אױ־ם, דאך או־בנא־־ם־ק און װײנ־ק םלאםטיש געש־לדערמ. א־ן ױ שילדעױנגען םון ױ עטלעכע שרײבעד-ט־םן געם־נען ז־ך אםט םח־רות. עם ם־לט זיך א געװיםע טענדענץ: א־ך - און זײ עם װערט זײ אויםגעװאדםן א־נם ראמא;, אז זײ - אין קעגנ- זאץ צ־ א־ם, זעליקן, - לעבן נ־שט א־נער, לע־רנען נישט א־ן קענען נ־שט ױ נאט־וד. םון ,װאנען׳זשע םליםן ארו־ם ז״ערע שא׳ םונגע;, אםט דװקא נאט־־ר׳באשד״־־נגען, .״אם זעליק אנערקענט ז״ דאך םא־ ,.גױיםארט־קע״ או־ף זײן לשון? אדעד דעד קדיטיקעד זעלצער, װאס ד-אלט נ־שט םון זעליק קאמעניעצ־־ם ל־דע,־: אלע אנדעדע ט־םן ז״נען טטושטש און אנעמ־ש. לם־ף: ר שםראך - א לײבטע. א קל־־ן װערטעדבוך. אהרן מארק. אכרהס זיקס ב^װעלן. ,אין שןןסך• ״מ זוכלעריח־^וס״ און אנדערע. צװישן שפאצירנדיקע טרעפן מיר אמאל א־־נעם אזעלנן, װאם גײס נישס אונטער דער האנס םיס ז־ין געליבס פארל, ליבש זיך נישט אםן אין זײן פרײלעכן שפאציר, נאר דרײט זיך אװעק העט װײס אויף א שטעגל, שטעלט זיך זןםס ןפ בײ די בלוםען־בײפן אין א װינקל און שמעקס ארײן אין דך אש די זויבערע בלומיקע דופסיק־־ט םאר זיך אלײן. צו די געהערט אברהם זאק. איך קאן נןןך ביז הײנם נישש פארגעסן דעם אײנדרוק, װאס עס האט אויף םיר געמאכט זײן ערצײלונג ״אונשער די םליגלען פון טוים•, אן ערצײלונג פון םלחמה־לעבן, אײגנפלעך די איבער־ לעבוננען םון אזעלנער אין דער פחנה, װןןס גײט אויף דער אטאקע םון טויט און לעבן. עם איז גאנץ װײס פון יענע מלחםה־שאבלאן־ביכער, װאס זענען געשריבן געװארן. עס איז אפשר דאם אײנציקע אמתע בוך, װאו עס שםיגלען זיך זןפ לײדן םון א מענששן, װאס קוקט דעם טויט אין די אויגן ארײן• און כזןסש םיר זעען דארט נישט די אלע שרײעדיקע עםעקסן, װןןם רײסן אויף די אויגן פאר פחד און מורא, םילן םיר אבער די שילדערונג םון א נעהײםען שטילן סויט איבער זיך ו. סענאלאװיסש, ד$ס *נארכיםסישע מײדל. 11״סער כאנד סרן דעי■ סרילאכ־ע זעליקס י$רן, סאדלוג חי בזשןןוא. װארשע, 1925. ״דאס אנאדכיסטישע מײדל״ איז דעד המשך םון ״א״ב־ק א״נ- זאס״. זעליק קאמעניעצקי האט פא־לאזן זײן געב־רט-שטאט און אדי- בע־דגעפארן ק״ן װילנע. או־ך רא, אינס קױיז סון ױכטעד און קול- טוד-טוער, סילמ עד זיך םונקט אזוי אײנזאס װי םױעד. יעדע בא- געגעניש מ־טן לעבן טוט איס װײ. סאדםאכט עד ז־ך, דער ױכטעד קאםעניעצקי, א־ן ױ אײגענע ד׳ אמות, בא,דאפנט ז־ך ם־ט כלומרשטעד גלײכגילט־קײט צדס לעבן און אין דער ענגער אטמאססעד ס־ן װעלרנ- ױקע בלומען ט,־ײסט עד זיך, אז ער איז בעסער סון אנדערע טאקע ױרך דעד םאס־װק״ט ז״נעד צװס לעב;. דאס לעבן אבעד שטראסם אומברחמנותױק דעס שװאבן און צוױקגעצױגענעס זעליקן א־ן בדענגט־״א־ס אײן אנטמוישונג נאך דער צװײטער. דא ק־מט פאד עפעס נ״ס א־ן קאםענ־עצקיס נשםד״ עד דײסט ז־ך שו־ן יא צוס ב־־יטן שריאך םונעס לעבן. עד װעדט אינסם־ר־דט םונעס לעבן אל״ן, װאס אן א־ס מוז יעדע שאפונג ז״ן בלײך און װעלקנ- ד־ק. דעד פסיכאלאגישעד חמצית םון םעגאלאװיטשעס ראמאז לאזט ז־ך או־סדר־קן ק־רץ: קאמענ־עצקי, האס אונטעד א־ם באחאלט םע- גאלאװיטש זײנע אייגענע דעדשראקענע א־יגן, איז נ־ט ביטלת גובר צו זײן זײן א״נזאמק״ט און צוױקגעצויגנקײט טיטן ק״אםמ םון מעשים. בעסער געזאגט: ער קען נישט איבערשמעלצן די װירקלעכקײמ מיטן זעלטענעם כוח סון דיכמע- דישער װיזיע. און אסשר דעדסא־ א־ז דאס ב־ך אזוי ױרכשנ־ט- לעך און םאנאטאן. אויסכאפן ױ דינסטע ס־בט־לקײטן םון גױיעד מאנאטאנק״ט, םון אויסגעטרונקענע פארבן, איז סענאלאװיטש אמ״- סטעד דאס גדע־סטע א־ט אינס ראםאן םאדנעמט נ־שט ר האנדלזנג ־אליין, נאר דער סענט־מענטאלעד רעסלעקס. אמת, סעגאלאוױטש חאט ליב און באש־ייבט ױ נאטור. אבעד סענאלאװיטשעס רעסלעקס א־ז ױנג׳מײדלש-סענטימענטאל. אויב ד־ װ״םע שנײ-סליגעלעך םאי*ן און שטארבן אויף זעליקס א יםגעשטרעקטער האנט און ״ס׳בל״גט בלוױ אביםל טוי<אסקײם״, מוז דער םחב״ באלד צ־געבן, אז ױ דאזיקע ״טוי-נאסקײט״ איז געװען ״װי א הײליקעד א״ל, מ י ט װ ע ל כ ן עס װילט זיך אלײן באזאלבן״... אדעד, װען עד דערצ־ילט אונז, אז ר קו סלעגט א־ײנקוקן מיט ״בהמהשע אויגן״ א־ן זעליקם צ־מער און געמאכט ״מעע״, ק־םט באלד א ס־לאזאםישער סתס- דעױן: ״א תמעדאטע, אגלײכגילטיקע גוװיםע. װעלט, און יעדער מענמש איז סאדשלאסן אין זײן שטאל װי א בהמה״... אסילו װען ער רעדט װעגן זיך אלײן - און אםשר דעד- הו־םט דעמא לם ,װען ער רעדט װעגן ז־ך אלײן - מײדט גישט אויס זעליק אט ױ צעסלאסענע באנאלקײט: ״דער ע־ק־ איז אױ־נ- ־צוקוקן אין זיך, אין דער נשםה און ארויםציען סון דארט א שין לידל״... וױלנע, ױ ײױשע, ױינע װילנע, ק־םט אױים א־נס ,־אמאן פשוט נאלײױקנױק סלאך. געניג צו דערצײלן, אז סיאיז אן יאל- טע שטאט. ױ אלטק״ט אירע - לויט סעגאלאװיטשן - אױ גא־- נישט קײן אייגנארטיקע. װי אין אלע שטעט?ק שטעטלעך לעבן