Literarishe bleter · 1925-08-14 · 67 (14.8.1925) · p. Seite 26

ליטערארישע בלעטער דעם לערערם נביאות װעגז דעם גורל פונם י*־י< י ־״״״* אין ׳:ופור-יען, װען ב׳האבן ויך ןןננער-־יבן די בנםות, דושום$, אדער קאטיןד, הןןבן די הייללק׳ סאמערפ פלערלעך םוהל נמדןן ,די שונאיש ם־ן נוצרי און שון דער פעכטיםהײט׳ און, באנ־בנדוק זיך פיט נודערן, - אןבע־יקנם נדטגו אין אוא באב, עם ז$ל נענזנן או־ף צו שאדלמןען רו של■ פע־זד־שנם, - הזןבן זץ שאדברזמם א פא־ טוידנמ ץדן: ,זאל אונז או־פםײדן דו םנםה ד דו ה*מא■ נופטן האבן פ^־זיםטוק, ב־דאיהזןבנדוק שאד דער הו-בע־ כעבשעראטור שון שלע־ א־ן שונם אעו, לןלבן דע־ װןנמ צעמדאנב אופעמ־פ, נע■ •בעשביב־עט זןך או־שן אויע־, אז א םא־בלאנר• יבעטע.־ אונקװוזיטןר ־אל נדבמ דעדהע־;: ,בע■ פע־ װאלט ועווען זװ שענ־מ צ.י לוןזן יטטא־בן ש־ן הוננעד און דדום-אוסאליען, בעת דו עדד-צחטערנומן, א-ז םען תהילת אנטלאשן אויף צשק דע־נאך אוז פען שארזובטוק, בוט נענזן-טדוט, נענאננען או-ף צ־-לק׳א קוק מ.ן-צו װ טר־־םלט זןך;ןןך דל ע־ד. דו יידן זענען אויך אנםלזןשן, אשילו ב־־ע־ שאר אלע און האבן אויך צודוקנעקע־ט אה־ב ־ו לעצטע הונטע־ אלע. שאריטמלט זלך, אז דן עדה ד,א>ט זלך :עמדהסלט א־ע־ דע־שא־, װװל זװ - די יידן האבן װאט סעװןןלט, א־ע־ דעדשאד, װײל ךי ע־ד הןט נװבט נעװזל׳מ ד.אלטן קײן -ײדן . אלן בװדע שאלן אלז רעװאתסשן נע■ װען צו באנ־אבן לעביגדוקערהלוט אװכצלנע שןךשמײע־ שזן דעם דןןזיקן שבם, װא= ם׳ינוז אויך תיכף אויםנעשלדט נעװןץן• ־אש האבן נע• זאנוט דע־צו דל פןךטנע־ברוטעגע לײם?... אך, יא, זלן הא־ן יטמא־ק זלך נעש־ןסקן, אז דן באנו־אבע■ נע זאלן ענדנולטלק נ-בט צעס־ייפל׳ען רל ע־ד. אמ אלז, םיינע שרײגט, א קודצעד או פשלונ אלן דע־ :ע־טי-בםע. און אזוי װל דע־ םענט~װמ שנך״ט;אך בא־ א־ ה־נגעד, אל םנשויע או א נדטקיטדרלקע עװד-טרײפלענײם, װײז אלך נא־ אדויט א שא־יםטענהלעכע שא־דנינ־■—קװט, באשםעלנדוק באצײמנכ רל .־איוקע אװנלא• דונגען.״ ,לע־ער, - האט אשנירטפא־ט אלעקשיי םפודו• דאנא־לנדב, - צל וענען דען די ילדן נײטט ש־נקט אדעלכע םענטעדן, װן םלד?׳ -- בל־זםן כװ־ענ־מא ד.$ט;עפאכט זײן ,אויסשלוג׳, ה$ט עד כפדד;ע■ װשצמ אין נעװליטמ זלך ם;מ א טלכל רי או־גן,;א־, אויף יעהן פאל, האט ע־ זוך נעזעצט אבלפל װייטע־ שון פלד. ,שא־״טמװמ ויך, <או נלין! אלו דען א שוםיבא• לעפ *ן א כאבבע - אללנם און .ד^ס ועלבע? אהע־ קאנען דען, לויט דןר;אך, זײן נג־ל״־ער דע־ בויש סלש דע־ ר.אק? ילדן קאן םען לוב האבן א־ע־ *ײבט האבן, קיקן אייף זיו םימ שרעק, װל או־ף אתטערצלנדע־, אדע־ םלט האש• בננ, װו או־ף רעטער, נאד וװעד בלזם אןו נךבט יװן בלוט, א־ן זװע־ זאך אלז נײטס דײן זאך. פא-במװסט;ײםט? רללסט ייעאז נלויבן > נוט; כיװעל זלך באםיען דיר בעסער צו דע־ק׳ע־ן. רע־ אװנט אלז א שטולע־ אזן ם׳איז נרטמ הלום, בײ א ליכמ. נלעזל װאזװװע װעל אוך ארך שא־• װ־ילן אכלפל םלט א קןנדערשער יטסול. ואנס פל.־, איך בעט אײך םײנע טרײנמ, װען פען שבט יהודה איל־א ערענבורג דעב ש נם יהזדה אין בזואטעשט, ק י ע װ, י פ ו, א ל ז •ט י ד אזן אןן א םך אנדע■ .־ע ע־מע־• און ש־אנ־אב ״יןפ *־ײנגװן, א ה-ן דל דורך דעב :ע־טעצטן פ־בללקוס באלובגזע טדאדוציא• :עלע פ א ג .־ א ס ע ן אויך דאפ פאלננ־לקע, ,־עסטאװװלרט לויטן נװבט שין דע־ עפאכע: םאדברענען ילדן, באנ־אבן דיו ײעבעדלקע־הװט אין דע־ עדד, באוטשדלצן דל שעלדעד םלט ױדוש־בלוט אי-ן או־ך רל נייע א־פניכ שון ,עדאקואציע׳, ,רײניקזכנ םון שאדדעב• טוקע עלעםענטן׳ >נ או. װ. א. אז. װ• עב װעדן א-ננעלארן קא־װןנא־־ן, ב־בקיפן, אװכוכואנדדוטן, עננלײט־ג לאױדן, רו־םלשע בא׳ו ־>:־;, ר.עלטע לוכע־אלן, םדאנצזיזל-שע ושודנא• לוסט;, טוטנלו־־ע־ פ־ן ד־ע־ ־,^־,עכצאלע־וירונ :אכט־ע, נ־לכן אן א־נטערשלד פין •טמאנ־, א־ן או־ך ,װע־ עם װלל. ־ענן א־מ און צװט װעט נעבאײן װע־ן בא• ז־נ־ע־. אװננאננ איםדיכט׳. ,ל־ע־ע־.,' .האע־ אל־עקביו ,בפ.־,־—אנא-־טט או־כנעדושן אלן שדעק, ,־אב אלז :לשש סענלעך! ־ע־ צ־אנצוקבטער ־ארהונד־ע־מ און אזעלכע ט־א־כקװטן! װל אזוי קאן אלך נילן אװעקטדןןנן ־אב אלו ,אע־אן׳, - אלך, װאב האכ נעלװענט בע־עדבקאװכקין 1'! ,א־טזלבמ בװנסטו, או אײנס ד^ב אנרע־ע אלז כורנ־.;א־ אלננוכן, פענל־עך אלן צווװ ־א־ אדוש, םענלעך אלן םלנף י$ד א־ום װעםטו זלך אלבעד• צװאנציקט• קאפ־־ד. רעד ז כ׳איז מרנקט; פאד װוע־־ זלך 8־ו־פװײזן •הוגדערמ װעט ׳זןדהונדערט, לװכטזלגוקן ־ עכן א.ין זיי״־ ן די לעזעד ־אי־דםײלן, אוי בא-־עלדשע פ$־ לװדנשאשט• :לן זלן ד־ עזעק¥ייםקוז װש ע בעאנטן! 0 זרי• ס 'ז 1. וי.* בעזרכער סון פאד־טטװבט־ פלך, דל חולא־נן פון דע־ בענט־ט• הײט דאב זענען נװטט קײן פאקן כײ קונרער, דאב , און יאט^קן פעראג־יע־ דענען אלהע פא־װןךצלטע או־ף יגילותן ין זיינע ר דע־ פאציענט האמ זלך שו דעד או־ף זיך י* צי הװלן זװ... װי װעמ ע־ עלמע־ :עםען אשנעװאו־נען! :־לום, דער ו שמרייקמ װ־ען אלן בצד־ס האמ נעי מבן 8 מרוקעניש, און כ׳האני זלך אננעהו־בן װך די חבבים ודע־טןנט, אז ב׳זענען דןן ײדן, האט כען ולל שא־בעטן, אױפגעש^בשן בײט אפ• דלכפן תשילות און נע־טפרלצט די ע־ד פוט ש־ו־ט ילדדט כלדט: ,דא־ א-;ז אויכפײדן הע־ הוננ־ע־!' פאײטטװט ויך, או ר$ב ד,$ט נישט :עקאנט שא־■ בװטן נײטט קײן דענן, :לשט דעם צענאבענעב ני• לדב, נא־ דאך 8 נעװלפע באש־לרוקוננ הא.ט• עכ ניעגעבן. א־־ע־וקנם, אויך דאטאלט זענען ־טו־ן נעוהנן פא־װבטלקע םענסשן, ט״ט ה־פאנוטא־ע אנע־יאועען, ודןב האבן נעהאלסן, אז אויב■ ־ט־עכטן עשל־נבע ילרן אלז טאקע;י־טט ־טעדלעך, :א־ כא־טש־וצן דלי ע־ד פלמ װלע־ בלזט דא־ף כען גװטמ, װײל דאכ רןזלקע בלוט אלז פאדכסט, און אגיטטןןט ב־ויט קןןן או־שנװן ם*רװוםט.־ננ. 26 א־ן א װאינ־ע־לעכן אש־יל־אװעמ האבן םלד דלך װל־ע־ צזנויםנעקלובן אלן לעדעדם א־ביגמטיצ־טע־ אק שא־לז אויםן זלבעמן ־טטאק ש־ן אװנעם פ־ן דל נװע הייזעד א־יף גו־־ענעל. לאננ זעגען פלד נע־טכאנען בײ רל נרויכע שענכ• טע־ און ,זלך אנטצלקט פלש דער לעליבמע־ ־טטאט אין םלט ־עכ א־נצוקן אלן זײן ארט, בטעט א־ככאטע־קבא־ן כ־ן-דדטםש.־ו־כ םלט או:ו א־ו א־־ך;עװען •טב־־ט,;א־ אוםז־סט האב אלך זלך באס־ט יי: אוישבע־קדאכ צו םאכן או־ף דער ־־.—;קלמ שון דל הײזעד אלן בלו־ען, אויף דל ישע קלו־סט־ע־ב, נאכ ס,־ן די;ערנע װעל־ע־ •במץ שאםעלעך• פון?ששײן דעכ בלע־גכעע איי־ף ענעם אין ־אשט די אױף פללכ אלן דע־• רלעך ", א.־־ף ־ו -> - — סדן עפעם נעזאננ ־קז .ב א.*ן א־יף דעב דלרנד ־ידמ: ק#מ*ררגקע ד.יני א טאן כלט ׳לדעדוקן איטן א ה: נדע־ א שענסטער• ע־ ר,אמ סלד געדאנט, או דאב און טוזײען א װא־נ־־גו־לעכע־ םוזלו, אזז אלץ ־ע־שע ־ארן, ע־ :-טמ :אך פ־ן דל קלנ פאװכ־ש־שט עפעכ אלז פא־אן, ־אכ אז נא־ ללכטעד, א א־ז דע־ אװשל־טודט, א דאב איב, שטאלטנער, װאב בד־נט זלך אדנמע־ן װונט, װל א :;שט, - די א־ן בדעכט װך מי׳נע־ממעקל, *בט־ עפ־ןכן א־ן : פק םארלאשקנע ערינע דנללבמ־: אדל :ן #״ט• ־ל-ט *ן אש־וליװ צארמער בלו רער י ש־ו־לעך נעפלו־דע־ם אין נע• טיד האבן אזױ גענעכן מזמאנ ׳ט או־ש] לע־ער, װעלכער האט רא־■ אגמ. אזכבלכן :עזעענעט אלנמענד עפעכ אן אנ בימ אק םעיף א און כאהאלטנדלק ע־ נעק־םען אזל כ ער האט דאק־ט־כנט;, רא; צעקנןןטשטע פאכ ז־ר *־ילעך קעיטעגע, -,אט ע־ יבנ״י״ן פ־ן א־* ע־זשן צו ארנז אםגי נדבקיבהדיק אלך סלך נאנץ ,הלנט האב אננעהארעװעס. דע־ ענ־ן נווט אויף א .דענ. אלצט קאן םען אב־פל אש־וען און פלוידע־;.;א־ ש־ועד, אלך דאװ :ל־טט פא־נעבן, װעל אוך צ־נ־דמן א טעקבט בװנ־ דע־ אװנלארוג:, און ידו, אלעקכװ פפ-די־$גאװוטש, װעכמ עם ס$ד:ן אוועק• נב־אנן אין ידע־ דרוקערײ ,אוניאן׳• אלן שונף פלג־ט ארוט האמ ע־ איעל געװלזן ־אב שאלננדלקע: ,א־ן דע־ נ־טנו װײטע־ צוקינשט רעלן פא־ק•• פען פיוע־לעכע םעאנםן פ ו ן ש א.־ נ ו ב ט ן *) ד״ט אלז א קאשלטל סדן אלל־א ערענבודנם װבן װ־ט וײנע עגזמ$ בא־־בט בוך ,כולי־א כוד א,־ן פלאקםער ורך ר. הלכ־ד־כ׳, אלבערזעצט ד נ־ײט צום דרוק 8 נ ו ר פ ב 8 ק דע־ * בייל־א בור״וטא אלז פ־מ אזו :רככז צופרירן ג־ער כעקםוקאגער, װןןם רער• ויערן ־ז> הער װעלמ. דל 8לע העלדן, װ$ם ־וװרן עינ־אקטע־ י= אח באסט, זענען זײנע תלפ־ד קול- : טלסטעך גשדיערן - :אצ-נב, צ■ װעלבע זײ דל עננלישע, שפלדט - דל דײטשע, אלעקבין בפ-ר־דאנאװוטש - דל .־ופדט־נ, ערקזןלע באט• ביט־ט־ - די אלטאליענלשע, םביע דעלע - דן ש־אנצוײײטע, אײשא - דל עקדןמ־שע םזרח• םעלקער, און אלליא ערעגבורנ זאל ר$ רעדן אלן נןבען םון רע־ יןדושע־ נאצײע