Literarishe bleter · 1925-08-14 · 67 (14.8.1925) · p. Seite 23

ליטערארישע בלעטננר דאם יידישע טעאטער איז אמעריקע ארטע־ ט.•; ,־אעען ,־ארא;;•צבי) :ימן א־ט־-עט רר. 6. באראטאר וסטישן עפ־ואר, ראע אוך ראב ביונע,זאו נ״ באר,א;ט־ע־ ש״עבן-רעפ־ע־טואר פ,ין ד־ױויק, הוריב• טיננען. אוך וועל אױך א־בערנעבן א בא־אקטע• £ '־ ב-ן א■ אנ־. א־ן װען נ;שמ דע־ טאננר און א .־ײן •י־ישן רעסע־טוא־ - װארט טען נעװען א״ענעשורט;אך און גאך. צירוב דע־ זערב־ע־ רעסע־ט־אר-ב־בה, װעט דעב נעבבטן װונטער■ ב־עזא, א־יסנעעורט רע־ן ,אטע־א׳ - ,יהוריז' פון העבר א;ן אנ־־ע־ע• ן יירל*2ן ט*$?*בעױ׳ ׳א אזױ טיל בר אלך;אב א:ך אזן אבע־יכךנ;ױטמ ד-דט, אלז;עג;טי ל. ־אב *זד-בע בעעיטער װענן דעב קדלױס א װענן ױא*ם מען *י8.־מ אזן אזזראבע, דאב א., פא־ מזר ידע־י ־־^: אז א־ ב זב אזן ױאק בעבביע־ פאקט אזן א**־אפא אז ־א: אױע־יקע, דאט פאי בפעקטוװן. ן דענן װך אןז: אוו! או־ף א ־טבעדוקע־ טאטונעיפ^ײב׳טעיוננ, און *־וטשטעאטער. עם א;ז נעשפורט נעװארן :אר• דונם באקאנמע פ״עטע ,טו־ערע א*־,־.'. םא־אט די־טאן, ראב ־טפולט ש ־נע נאא—ע רא־ן, אװ דעטאלט .אר־־ננעשפר־ננען״ אלב ־ט־־נד־ע״ע. ו־צן נעבן םור צר־־ ץרענעפ, פש־טע פא־יקב• רלוב־ע־ א־ן זעעניוק ־ו שלעכגוע םעשים פון ש־־נרערע, ואנמ א־־נ־ע צו דע־ אנדערער: ,א םבד או־ף א־ר! א נאנ־ן ־א־ אפרא־ו־ט םען א־ר, פ־־נענרוק או ־אב א־ז עפעם רעבטם און צום ם־ף אוא או־כװורף..." און א־ן -ד״ער :עלב־ער צ־יט אב־ע־ ־טפ־לט טען און ױדישן קונבט-טעאטיע־ ,אנאטעטא׳ פון אנ• ררע־עװ, ,װעלף׳ פון .־אט־ען ראלאן או, אנד. ׳■ו אטע ■?? ו א ן פאר ־אז פ־ן דער צרט, װעל אוך ־טפ־לן ־עט־עב־ע פא־ 1 שטערוננע;, און דע־ ,־װנ־ער ,רא־אנר-ב־נע׳ שרוב! אש׳ס ,נאט פ־ן נקטד׳ און ד־ער ־װט־טער ־טפ־אך | ט;ט א פ־אט־נעניטע־ קאטפאנ־ע פ־ן דו א״עזע• י ענטטע רדטשע טעאטע־ן און װ־ן. נאונטע־ דע־ .־עזשו ב־ן דעב באדאנטן ,־־•:דא־־-־ט־ יטם־רע־ ד״ר זענאטא טא־ױאי. ־אנ אוז ט־־ן ע־שטע־ עקםפע־וםענט צ־ שםורן און דדטש, אבע־ נ־יטט• טע־ װו אניעקכפע־וטענט. טדט־, ט־ך צ־ט ־עם צ־ :ונע. או בער ד־עב, ״ע־ א־־ בע־נ ו־ט טעא■ :ט װינעד א־ י 1 ־װן :עידען םדן אט.־.׳ ריאב א;ן ױעם קרוונע טעי־. אוך בון םו ־ו־ושן טעאטע־-ע־רם אניארטן ־אנק. א־ז ־א־; ־ו־וש דרר׳ הד אוף ־ו־ו־טן טעאטער־ אויף ־,׳;־ או־נא־טן,יטטדיאביע אננעדו־בן צו רע־נען דעם איף :־,־, פ ן ־ורוש... און װ־ אור דעט - שטװברט בא־אטא■־ ט־ט ציי־ורנדדט, שפו־י א־ך און ױדוש אין בון נו־טט םע־ קדן נ־ און רע־ ױדישע־ שפ־אך... אוך װעל און וױן דאבםאר א־־פפורן פארננ־־ע פ־עבן או־ף ױדוש: ,־אט :־וק׳ ,־עקאט־ערוינא אוראנא״נא׳ פ־ן אנדרי־עװ, ״עטרע■ בע פ־עבן פון פונבקו, רװלוק, ־וטאװ, ה־־שבװן א־ן אנ־ער־ע. או־ף טדן רעצטע־ פ־אנע ענמפ־עדט בא־אטאו־: א;ך װן־ט;ע־טפורט נ־ע־ן א;ן א־־ראפע,?בע־ .־וקע און ־ו-־ושן טעאם ׳ק ־ע און דעענריק זדן א־וםק־־מ י¥, - אװ אוא נע• דאנק א ש־־עקרעבע־; א־ך קאן טוך ט־ע־;ושט אדנרעבן טוט די קלװנע טעאט־ע־-ב־נעם אין ט;ט דעם ארגעט־ון טעאטרא״־שן דר;־״ אוך .־ױעל פונר־עםטװ־ענן נ־ע־ן פא־ן קײן םװרן. אוך װוים, ־ן אװ רא א קונםט-פארשטענ־וקע־ אז אוי ־•ו ב׳;׳■;־־*י<זױב א** ־קג־־גע־ *זב רארױןע, יאדדב, ױזי;ע׳ ל־גב־ב־גר; א. ד. נ־*. אבע־ א־צט קזןן אוך ניאך נושט ר־עא־װורן םדן פ־אן צ־ריב פערשו־ענע םיב־ד״ אביער א־ך װ־ער קום־גן• ניוםמ אין טדן נןןםען אריע דז ־?= ״יו םוך ה־ע־ן שפולן, אוך ר.אף, אז און דע־ נאנטב• ע־ע־ צדט דעל איך זײן און פו־לן• קאר-בבא־. ש. י. דארפזאן פ, בא־אטא װענן טא־ו׳ט שװא־צב ־׳־:בטיטעאטע־ קןןן אוך זיןנ;, אי ער שטייט א־יף א רו־בע־ קועםט• ריע־ושע־ םדרנד. -אב א;ז אי נע פ ן די ש״ענםטיע ־ײטיע טיעאטע־-אונםמוטוצייעב, ראב דןןם נא• צ־אנארי װרוש־ע נ־ו-יא־ק פארנאנע•. א י, א״נצו■ קע זזךנ און ־אב א;ד :א־ א װוכטוקיע, א.ז דו פראניע פון א ר־־ן ױדושן .״עפע־ע״אר, ,רןןם איז לײװיע־ נושוט פא־אן. ־אב קונםט טיעאטיעד םיו או־פפר־ן פ־עבן פ.ין נ־טט-־ו־ײטיע טחבר־פ און ־אב באשו״עיט און א ע־ויביע־ טאם דז ם־רנד םון ךעם טעאכרע־• א״יע־ פ־אניע װענן ד־ער .־וב■ טוגג פונם יירײטן קי־עסט״טיעאטע־ װעל א ך פא־• ננ־ל־רן אוםנעפער אווי: ראש ה״עט רוכטוננ? ־אב ־ד־רש־ע קונבט• טעאטער נוםא, ,װאב איד רער איינצוקער אין נאנ־ן אטיעדוקיע אװ בם־לא א .־ובט ננ• פען שפולט דא־ט, װי א;ך הןןב שוין ם־וע־ נעזןנט, אן או־כנידטע־אבן לוטערארושן רעפיערטוא־, ייע• ,־ אקט־א־ האט םאר זוך א צול. דער רעפ־ע־• מ*־, ־אכ פ־־נע שםולן און די ע־נכמ־ע בווע־ת סון ןט ר־עם זעלבן קונסט-טעאטער, ־טאפט אלײן א רןכמונג. פא־נאננענ־עם ,לונטע- דאט פען נאםאסט אן ׳עקב&־ענדאנוכטישן עקםפיע וטענט םוט דע־ או־פדוננ פ-ן :אל־פא־נב ,קאלדונ־א׳ און דער עקםפעריםענמ איז נעװען א נעלוננענער. ,־צץ דעם דןם מען או־ך או־פנ־עםורט די שוין ד־ערםאנט־ע (םון ױנמ עטלעבע ראבן נעשינמ זיך אין א־־ראפע ־ע־ באקאנסער שו״טפילע־ פון יידושן קינםט■ כעאשעד אין נױ-־א־ק, ׳־",־ פאיר בא־אמא־ בן-צובי). בעח זיק אנרעזנד״יט און קא־לכבאד, דאב א־ך םוט רעם נרויםן ױדײטן אקטיא־ נעףאט א :עשפרעך װענן יירוש םעאטער און אלגעפי־ן א:ן •־ענן ־עם יידישן מעאמע־ אין נ־ו-יא־ק בפחט. .־ער אי־נצוקעד פלא־ן פא־ יידוש טעאט־ע־ - זזןנט בא־אטןןר - אװ לויט פײן םיינ־ננ - אםע־וק־ט ק־רכ-בל דא־ף נעטםען ודעדן און אכט די אויבע־־עבע זײט פונם ױריש, טעאט־ער■ -עזן: שװנע םנינ־ים, רײכע אויםשוטאט־ננ און די טא־־ערנסנוע לובט-־עפעקטן, ,װיןם םען ג־עפונט ועלטן אפ־לו און די גרעםערע אייראםעישע מעא■ ג״ע־ן, דעם אפה דעואנט, בון אוך, קוםיענ־וק פא־ ציױ־ ־ןך קי־ן אםע־ קע, םעוש נע־ען אובש־אשט פין רעם יו־וושן מעאטראלושן רדב:ת: םיקאן שפולן מעאמ־ער אזן םרולט זץך םיםט ־טפולן, -־םנדוק, אז תו ודןןםט ה.נוטע־ זוך א טיעאם״־• :אכע. נעוו ינטלעך - א פארשי־דענע: אדבע• טער, אונמעלונענ־ן א ן א :רװכ־ע־ פא־קש יעו־ב, ־אכ אלז דורעקט של״־בונ־ן םוטן שיעאטער און אונמעדעםידמ ױך נןך שטארק כוט זװן אנט• ■יוקלכנ. ב׳נודע רע״שםולע־, קןןן אוך זאנן, אז עם יע•;ען פא־אן א־ן די נ־ו-־ןןרקער ױרישע טעאטע ן נ־טיע אקט־ארן אן ב־ט א פ״נעב פאדש־ ד־״אר• טוקן :עשבאק :אמורלעך, זענען דןן םע־ אדע־ ־װנ־קער טאדענםורטע; אבע־ ־עדע־ פ־ן זי־, ׳־אב א;ז נאר *־אפ־עב ןןנעל פא־בונ־ן ם־מ דעב כעאמ־ע־-פאך, אוי א שי־שפולע-; די בונע א;ז ־אב חװת ז־ינכ אין דאט טעאטער, צו .דעלכן ער אוי צ־נעבונדן - אװ ו־ין בליט און םל־ ש. ר;• ־׳;טאנמיזם, ראכ זךז ל״דע־ אזוי שטא־ק פאר שפ־־־ם און ־ודושן ט־עאטע־ און א״רוןפע ה ב א ־ ך א ו ן א ט ע ר י ק ע ז ײ ע ר ר י נ צ ו ק ב א נ < נ נ טנ און או־ב ע־ איז ־$ פאראן, אלנ• פא־ם נושט ק ין פך - שםולן זײ פ׳רוב, אזוי צו וןנן פאד ױך, און דו קלובן און אין ■רו פארײ• :ען. אטת אװ, אז עם םולט זיך לעצמנם א רוחק און ־תנ פ־וש אחטוםמוש בלסט אויף ,־ו י.ױ• יינ־קע־ ױרושע ב־נעם, א ־אנק דן שגדע־וננען פין ־ער ױדישער אקטיןרן־ױנ־אן. דןןפ א;ז א ־גנ־ון. ד־ערםא־ אביע־ האט דיי ױניאן אויך די ב-עיה, ראם וי .־ע־לןומ נושט' דו ק־אנקיאי־נ• :עבוי־־־עמע רוליעמאפטן צו דער בינע• ראטיערנ• ׳־וק אזוי-אדום צענדלוקער און רענדיערט־ע־ פון אנטו״שוננ. ראכ יידישע פ־בלוקוט האט לוב ײון טעא• א־םאםהענגיק פון זײן סדרנד״ איברוננם, י1'" ײװ או־ך בײ די אופות העילם• ןןב־ע־ דער ׳״: :־*־ טעאטע־-שלם, םפעצ־על אין אטעריקע, אװ און אײן פ־מ אן או־כנאב דערמומ, ראם יע־ ייאמ בתם לוב טעאמע־ ןןן קש״װע אזוי־ארום "א־םט אי־ף זײן נעשםאק און באדארף צו א עא״־ש״־נאחטוקן רעפערטוא־, װאב ע־ קאן עם •עגינ־ען אןן דו ױ־:ש־ע ט־עאט־ערן און נױייא־ק. איך דאב בם־ט באשנ־יערט דעם רןןייקן טעא• 3׳גר־עזלנ, ו־עלנעד לעבט פ;טן אקש־אך און מ.־מ זײן ראל• ע־ אװ םול םומ באנײםטע־ונג *ייו יינעדקעטננ פאר רי עןזישפילעריזשע לײם- 23