Literarishe bleter · 1925-08-14 · 67 (14.8.1925) · p. Seite 20

ריטעדאריעזע בלעטער דעד אײנשי לןעגן דעם אצדעדן. *בער װי #נדעדש■ דיק. איפע־ד׳ויםט - איך אזא אנדעדעד, *•ין ד.ע*ן אנצע. העלן דעו. נעפעטע שיך. נימט אויםן נארע טער, נייםט אין מיסן נאסט םעד. אין ער - דער ז׳עלביקער. אין זעלבן חץנקל, מיטן זעלבן או־םחרוק, ט־טן דעלבן קרים אויף די ליםן... און איבעד אים קאלאנק, װאזנדעד-קונםט, שײנ• קױט... - א םק־וך נײט מיד דורך איבע־ן לייב... א־ימער םזל, אריםער טדל... - ,קים ארונמעד סון װאנט, טי זיך אן א דעק אנצונ, װי איך, א דוט אויפן קאפ, א ימטעקן אין דאנמ, און פװי װעלן בילדע נןין א־םשסאצלרן א־כעד די בולװארן םין פא־יי. װײן װעלן ט־ר טרלנקען. או־ף דעד םענע װעלן מ־ר ז־ך ־מ־םןי... - איך קען נלשט, ענםנוע־ט ־*־, איך דאב נלשמ ק־ין במ-אמטר װילסםו עםן? ב־ענ איך, װעל איך דיר בר׳עננען נונזע זאכן א בך צום עפן... - ניין, זאנם שר, איך קען ני־גט עםן, איך קען גישט םינאנדערנעמען די ליאן... און פא־װאם דןןםטו שארלןןזן די נא־ע, לײװיקי - דאםמ פ&דדץזן די נארע - דןןסטו פארלאין ט י ך; דאטם אגבעטק א דעלן אנצונ - ד,$םטו םא־אטן ם י ך... איך לויף ארוים םון אונמער די קאלאגען םון ,נ^טד-דאם׳, און אײל אװערן נישם אוםקוקנדיק זיך, אובער ־י;אסן, יאם דויבן אן אוגנמ־צוסאלן אונמע־ רי שלײעדן פזנם אנקוטענד־קן )>װנט. איך דאב טורא צו קוקן אויף דינמעד. איך קום אן צ.־ם ארדננאנג ס.-ן ״פאנט־גץ־ן׳, צו דל שטײ• נעדנע קברים םון רי אוטשטערבלעכע. װידע־ *־אםמיקע קאלא־״ען, •־ענקמעלער, םאלער־יען, אין ליבט כידזזזריקע־. אן אויםועער ־ממעקט אריי] א שליסל אין א טויעד. עסנט אים אויף. רעדט עפעב, דערציילט, דערקלערמ. לאיט זיך גיין דודך װאונדערלען־ אויפנעליינמע, אויםנעררייטע, םינאנדעדנעצװײנטע דײלן ביו םיר קוטק צו רי םארםאחנע נעצעלטן, װאו עם לינן אין זײער רו די נרויטע טענער פון *־אנק־־ײך. רי אונמםערב• לעבע. שטײן, דײל, קאלניער אטעם, אײזערנע שםאננען. קעםערלעך, כך־אגצן בלוטען פארנלי• װע־טע, אױוננעשםאבענע אין די ורנגט... או.ם• טבעובלענע.. װער דאט נעזאנמ אט דאמ דאזיקע װארט? אזיםנעקריצטע אװזױת - ר ו ס א• אזתױת - זואלסער■ *תױת - ישאדעם. ידן נעפאלירכון שטײן לינן זיי. אין דויכע קרונן - יייערע דערזמ־. דער באנלײטער דעדמ און דעדט, א%.ן לאוט נישמ דעם שטיין אלוין צים װארט קוםען. דער באנלײשער װערט שטיל אויף א רנינ - כאפט ויך אויף דער שמיין, ניט אן אט־נם מ־ר א־ן פג־ם ארײן, אין פון אונטעדן שװערן צודעק דויבמ זיך אן צו רירן אנ׳אקסל םון זשארעםן... - זשא־עם רירט םיט א אקםל... ושארעם שנז־־ט אויף... װאם װאלט טאקע נעװען, װען זשא• רעם אויף <אן אםת בר׳עבט דװ־ך זיין קבר, הויבמ זיך אדוים און לאזט זיך אוםשיאדנן איבער םא• ריז... איםשטערבלעבע, םארװאם ליסמ איר אוױ שװ־נר און טויט אין אייערע קברים און שטייט נישט אויף? נאר ליכנער דדײען זיך *רום ארום אלך, אין פולן אן די װעלט מ־ט ױיער לינן, םיט זײער פיסשקי־מ, מיט זײעד נארישיס־ נאח־א כימ וײער ואטשר באריםערײ און איר לינט ויך אין שװײסם. א־םשטערבלעכע, פארװאם ליסט איר אזוי שװער און טוימ אין איינריע קכרים זיך, װילט זיך א נ־נשדײ טון - יאם 8אר א ־נ־פאט - אבער נדנן קען נישט. דעד ר.אלז איל ־ערװארנן װי דער דאלו פון די טויטע כיטערן. א־ך קיק א־ם אין פנ־ם ארײן און אל־נ מלנע בל־טן קערן זיך א־בע־ א־ן םיר. א־ך בין ז־ך מ־דד: א— דאב צו א־כ א שװאכקײט פון קא■ םאדנע אן דאב א־ך צו א־ם די ש־־אבק־־ט. עד א־ז נעדאננען א־ן א װינקל *ן םײן לאמ־ג־, אקו• ־אט אנםק־ננן םײן נעלענ־נד, אנטקענן םי־ן נארינ. א ג־נבעבד־ק קנו־םל פל־נגט ציטערן אנטדענן א־כ. װ־נן זיך, פלאטעי־ן, א־ן באל־יכטן ם־ט א דדאנקער נעלקײט זײן איו־ אויך נ־נלן אײננעצו־• :ענעש, ש־ינ־זוכט־קן פנ־ם זײן שמאלע בײנער• ד־קע ב־־כט און ז־ןנע יאע־נ קנאכנדיקע אויפנע• י־־עע פ־פ. איך טיענ ויך אויפבאפן א־ן א ם־םן :אבט, א־ן מײנע אײנן סלענן דך זגשלאנן אן זלנזג מיד פ״עגן קוקן אײנע או־ף ־י אנ־־נרע ם־ט אײנ־נכ א־ן דעם רנלבן ק״ק, לוק ס־ן סאי• לא־ס־ננע, כאלײײילןםע. דילסלאוע■ נ״שט נ־נטעד, נא־ ארעסכאנטן. - ,קום ארינטער סון װאנם, 1•־•נ ז־ך או־פן :אר־נ, דרײ זיך אײן אין קאלדר־נ אש ־א ל־נבן ם־־'. - ,איך קען נ־שט׳ פלע־ט ער ענמפ־נרן, ,איך דאב ק־ין כד נלשט א־ײט־נ־צו• קױבן פון ײאנמ׳. - אפשד ־•לםםי עמן? פלענ א־ך פרענן. ם׳א־ז נאך דא א שמןקל שיוא־ץ כ־ו־ט פון נ־נכטן... ,נײן״ פלעי׳ש עד יאנ?, ,אוך קען נישט עםן. א־ך דאב קײן כד נ־שט פינאנדעינ־נ• ם־נן ד־ ל־פן און דע־ לאפ ש־ץנדלש ם־.־' - צו• ל־ונן דןר לאלט װאםעד צום לאפ? - נײן, פלעיט ־נד דאנן, זאל דער לאפ װ״טון, ־נ־ װעמ אייפדע־ן אליין און רו, ברו־ער, לוק נישש אזוי אויף םיד, ליינ זזך און שלאף״.' םי׳ענ אוך טאקע אווי טון, אװעקליינן זץך צודיק און סשארען זיך איןנצ־י• ן שיאםן, און אײנדרעמלענדיק, םלענ איך נאך םין ינע צו רנע פא־נעטען א שטולן ײםץ םון אים פון זײן חץנקל, א םליםטעח: שיאף אײן, לייװוק, ] שלאף אײן, טראכט נישמ װענן םוי. - נו, איך בון אײננעשלאפן... יארן זעגען אװע<ק -יארן. זעמ ' עם נישט אויפ א־צט־נר, װי איך װאלט םו א לאננן שלאף זיך אויפנעכאפט? - אט שמײען ט־ד װי• לע־, אײ־נרע לײװנטעי, אײעדע לי־לקעם אין א־ש• ר־נ א־־כנעפ־־־־עע מאדעלן״ אי־ ל־פעם, א־ן קו• פ־נכ. כ־נן דא־ד :־שט ײצן םע־ או־ף יי בו־דע• מ־נ־, מ־נן ־א־ז נ־שש ײכן מעײ דעם נאם־נן א׳יף ־* אפנע־־בענע מר־ננן פין נאם-צײט־גנ, מ־נן ־א־ף :־שש ז־נלען םער אין ־־ קנײטשן פ־ן ן פנ־ם־ע־. פון פ־צ־פ׳כ, א־ן די נר־װײ־ *ין ־"-•־•! :־ששא מע־ קײן גיף. נ־עשא. פל־־־ש פון נ־ף א־י צ־נ־־נע:. אײכנ־נ־אמפט. :־ף א־י פא־מ־״יקט. א־־ן כלאי רעש־ן: א־ין ראײש :עיאנמ, א־ן נ־ף א־י אפ• נינלײיט. אלץ איז נוף נעװע;. קאשע־דא׳ן, נאמ־ ־אכ׳־א׳אנע־, ם־יע־מם, פאנמעאן, צ־יקז, קאכינ־עש־,'- אלץ איז טף, ג־ף :עװען. או־ך נאט אײ :־? :־ײ־ען״ א־־כ בימ פליײש. כ־ש נ־־ז. - :ײששא מער. נ־שטא... ױ בי־ז־נ,־־ בל׳שיקע, די י־יליקע, יי פ־יי• ״עבע, ליכט־קע ח־נ־נד אוז נעענ־יקש. - די ײן נ־־ע׳־ט צי־ א־נםע־נא::, ־י שטולע ״אײ־־נרלעכע בר־ננן פ־ן ־ע־ מ־נכא-ט־־ך שם״כ• *ען זיך איבער, און ־ער שפ־ץ פון ״נאט־ דאכ' ־־־במ, פל־ט נלײך א־ן דומל אדײן, לעז נײמט א־־פנעמעי ־אכ ־אםעלנ־יל־נ רארט : ״ט־יז׳. װ־ל נ־שש אײפנ־נםען, באטש ־• אויכנעממרעקטע ־עײיע־ פץ ז״נע כ־מע־ן, דאכ רך־כן א־ײכ פון א־ײנ ט־דענ׳ם, פ־ן אלע פ־ננסנשרל־נך, פין אי־ע״ א״־נ ײאדנ־ין זעגען שיק פין לאגנ ־ערײא־ק. טײש־נ ב־בער;. אב־נר כ־ט ײאם פאר א דאס ײ• דאי־ ־נכ א שט׳י־נק :עטץ די דעלוע־ ו־־ע׳־ע, פארלאג ב. קלעצקין, װארשע אױף די אלע אגפראגעם פון דל צדטונגם־אגעגטן, בוכהענדלער אזן פרױואטע פערזאגען׳ מעלדן מיר קאטעגארןש: דער 2ירי פיו יל 7 בענדער — שלום-עליכם — איז 35.00 גןלדן פאר דער בונד נעטא 8.75 גןלדן בוכהענדלער און בןיליאטעקן באקומען דעם נארמאלן ראבאט• קײנע ספעציעלע הנחות גיבן מיר נישט. דעד ״מאמענס׳• דיאט אפנעק1י6ט בוז אונז איבאשטלמטע צאל עקז., װןילקג ער ג?ט אלס א פרעםיע ל1יס א בלללקן פרלח. 6ין דער דאזלקערי פרעמיע, קאנען גענןםען אויסשלןסלעך דן 'אבאנענסן און לעזער 6ין.םאפענט׳. װי נא־ -י צ־נק־־כצדנ רעלדג־ ײ־עדע, יאננע, ױ* * .נאם־ ש צי ־עם טײער פין *נעיירע] :א:י כין צ ייפרײכן ז־ך נעװאלט אדז ******* -)ן*• / א ־אכ׳ ־כ־נט־נ• א ־מ־מז-־א־מ, א רללד., א פאי ■ ל* ד־-ך אכעד אג׳אדדינארעניש, - א כעדש־ײערר״, *♦4* * זי־ע־׳ע, זענע] ־־י דעלזער שיכויל. דע*װאדנן שא. אזיכנע• טאדטשק זיי כ*ה ־שמײג. ע-מ כא- לעצטן אײך או־יף וייער און רא־יפו] עי־יטע יד ו הױ״• - ײי אלע אנר־נרע פןנירן אין■ די ױי - כאנ. ־ע־ט־נר, ראם דננען אייכנעשנוצט, א־ײננב• ײ־־צט אץ אלע װבנט פ־ן ׳נאשר דאם, װי ד־ פאכ־נ״דאפשע ראלאנען, װאם טונקיען ײך אין נ־ייבעד װאדטעניש. א־ן װאי א־ז עי■ אליין? ־עש;א-, -אמ םען דאט עם אנדנכו־מ, אננע• ש־רעמט. אננ־נ־מפ־צט. ־עט נאר, װיפל שטיין, מא־מאר, ד־פער, װיפל טחנקלקויט מען האט עם צ־ננ־יפנשמ׳עפט צענו־פר״עאםן אין פונאנאנ־ער־ :ידכפר־־ט א־ן םא־ט־־־נרט•, ײנט נא־ װ־פל רו־ך, ־ײדיך, ר־ח־־, א־־ ליכטפלעםלעך מ־ק דאט עם אננעװאלקנם אין אנרנצונ־ן, - ז־נמ נאר... װאו• ־ש־נ איו ער אלײן? א־ך זוך אים - זײן בולד, יײן רף - אין צענטר פץ אײבי אן. ־אי ־ײנן אנדערעז זןן״ א־ך 1 א־כ זובן, אויכ נ־שט אויבן אן? אבער צו םײן ן נ־ו־כ פאר-א־נדער־׳נ: זע איך א־ם א־ן ע־נעץ! נ״מט א,־ ־־־־ אום מײן קאפ און אל־נ יײטן, ן צ־ושן רי ר־ז־קע קאלאגען, א־ך הו־ב םײן דץפ! צי ר־נר שװ־נ־ל־יױנר הויך פין דן םופיטן, ביז ן א־- רינרדע א־ב. ראו? אץ א זץם ־נדנעץ, בײ! א פאר־מזער ־אנט, אויף א נושש-אננעיעענעם | פ*אץ, דעננט ע־ דיט זײנע פונאד־עדבענםענע י ד־ננט! ע־, - א־ן ־עמ־נגם נאם־נן םען דאמ עס א 1 ־עײט פאדם־־־נכזש, פא־ד־י־שט, העננט ײך נא־ | אן א יד׳ש. א־נט־נ־ ־־״־■־ ה־יך פ־ן אזוינע ק־נםכ•; לער־שע מעכש־דינ מופש־ יעט ער או־ם אזא נעכ־נכרוקער. "אם פאר * שפאם? ־עדן, רוכם! 20