Literarishe bleter · 1925-08-07 · 66 (7.8.1925) · p. Seite 12

ליטעדארישע בלעטער די מרה שדוורה פוז נישמ ל)אנעז א. צײטלזן, ־״־ =ז=:?ל:קע־, ד.*)לם װז נעזז״כמלעך, אז דזע־ .־עא־־ז: אלז א קאכי״טי־נ, קלי־נקעפלדיקע, *8רעלםערםע גפש־ת א־ן אז די אםתע .־יבמיצ הױבמ זיך ע־־טט אן כײע ,א־ויפפזלן דעם א י.־ ר יע א ל ן ת ו ך פרן דע־ דאם איז, הייםט עה, א,י רעאללטעט םלאכה. פזט ז-י־ן באקאנםער ענ־װת ברעננם ־ע־ זזך א .־א־ה פזן טא־כטא־ן, דעם ,א־־ביקיאזר־עאלן׳, ־זאב אזז אפ־לו ,אז־כערלעך׳ (.או־םע־לעך״ אזז -׳אכ רעכטע דאדט!) ־אך נעדען א ר־עאלזםם, ד. ד״ אפ;־כ פארט;ז־כמ אזננאנען פר־• פון דעד ,קאםזשע־ א. אז. װ. טפעז־ת״, .עעלכן אהרן צ־יט•!־•■־ אזו• לזן האק־ אבע־ אזבע־:,־כ־6־,־;נען א ז־ײט, אז ער אזז *םוין אפילו או־פע־לעך אזיך י״צט אי;נא;צן .־עאל. אבער א־ך נדין, אז צ־־טלזן אזז :אר א־ן אנזתן;ײטט אזוי אז־רעאל, זזז ער ם־־;ט, א־ן נז־כט צולזב דעב טזעקעלן, א ו ט פ א,־ •טםע;דליעבן זין פ־ן זיינע לזדער, האב אזך דיי צז״ץרט,;אר א־־בה: םאדקורט! - און דערפאר א8;־ם האט א. צ ־םלזן חרעוםית א ף םזר•;קםפ־עכיפאעטן םון אוגזע־ ־־;נכט ׳׳!־ םל■־, ״נזכק־־ט׳, קאנען ד• םלט רע־ לזס־גראט־ר, 1 יטום׳ יער ע נורול ז־ין ד :לו־סס דדוט א.־*פ׳ 1 -ו ־אך א״ננט ד׳אב : איך נ>ו>>)> יי״ . .^ון, װ״,״ו ו יי םקאן אזפ 'י׳ אז באװ־ צזוטזד׳ט אלם פוהל זיין. גדר אױף;־רן צי־׳טלזן זיך א אזױ פארנעםם פארבזטערטע־ 1יו פא־טל םזט אלע■ טלהםה א.ין ער פ־וװט םןר אויך צװייטן אנדער, א־־נ־ע־ן, אז אזך *או־לאע פו;ס קזגםםלע־, ע־ זאל א&־כפזנ־יע] ־ואם לעבן ,נע;ױ״ א־ן ,פן;קט• לעך״ און ,קינסטלע־יש-טדי־״-פעשה פאםאכ־אף. אזן אםתן אכ־ני־ .נזאדלאננ׳ אוך ־׳;= ק־כטט■ לער;ארנישט. לא־־ט דער קזנסטלער, ד״כן א;ך, מוט ־טוין אל־־ן דאפ, װ$ם ער פ ו ז, ד. ה. בם־לא דזןם, װ>ןם אזז א־יך רינטיק לו־ם דז נעזעצן £ין ױין קתםטלע־ר־טיע־ פערזענל־נבקײוט. םיין עעה איז אלזןן אבסאלזט;ײפכ;עװ״נ־צ צופ קיכטטלע־, ער זאל ררערן א פןןצןןנ־אף און ,אפכופיעלען׳. פא-קע-ט : איך האלט עם פא- א כך ע־טיקער, קלןר צ• םאכן ד׳ס לזיטי״ראר שן פאמאנ־אפאםאן, אז עד, װעלכע־ םוז ־אך נא־ י-דשט טון זײן םלאכה, און ו־עלכע־ איז דאך אײבנטלעך אין ־ע־ ליטעראוטו־ נא־ א פ.־ ײ• װ י ל י ק ע ר העלפער, אוױצוזאנן פון א י.־ טוכה װעגן - ער, םיין אזך, װאלט זיך רויק נע• טעפט פא־&ינען, אפצ־יטשזגלען זײן א־־נענע אז■;יע־לעבע פוםםקײט אב־םל װײניקער נ־״מרי־ און טןם װיונזקע־ נע־זכנהאפטיזק־־ט. די לזטע־אטייר ־ואלט צו אזב טן דטתם ק־־ן טענ־ת נןישט נעהאט. ־א־יכ װז דאנט יהארס אהרן צ־יטלןן ז ,פא־כ - זאנט ע־ - איו נזף כל םוף א ,פ ר י װ א וט-ז א ך״ - בפ־ט נאך די פארםל א ז ייקײט, װעלכע א־ז דאך שוין נ$־ אן יענין פ־ן אבכאלזטע־ א ז נ ט ז ם י ט ע ט, ־ראכ מען דא־ף אזב א־דהא־ און אװדאי םע־ פאשאנ־עװען, נישט אדו־םיטלעפ; אים א־יף ־עםי .נ־אבױננ־שן׳, ־עשען לזטע־אםדד־םא־ק. משה גר$ם אן ענטפער אהרן צײטלין שחורה, ו,יאם *<־ ד.אמ ארױ־םבעפזלט אןן א. מ. פוקכ ״לוסנד׳ג־״, װעלכיג אןד $בער בל םוקםן;לשש קײן ודלרקזגנ, נה$ר די שאמעדישע א ור ז א ך פרן יעדע־ רײנעד ב־ײלעכק־־יט, ױאם י־־־נדט א״־ױכנעדרסן פ.ין יעי־עד קלגסבל*נדדבעד פ־לקאײעגדד־ש פאר זלך - אלץ אישכ, צל זי אגשפלעקט זיך אלן טדאנלתזן, צל אלן הובזץ־לם■ טל־שן שזצאף. דל -אז־קע פר־כטע סרה ־ששלדה, דאכ זעצמ אדױ= פין די ללדעד פון ־ל ש־מום לשון׳םהבדים אין ױאכ אלך ־־א־יש זל, דאביט זלך מיר, א־־יםנע״ פללמ אפ־לו זרען די מתבדים דאלטן פלוצים, $:״ יפסאם דל כדױדלקע טשיה׳פע־זלעך, נענ־כען שר״בן אויכנעלאסעגע קאבעדיעכ - ־א־ף זלך צײטללן א־כאל־ס;ײג־מ א״דט&צן פאד >? ניי׳כ״ דךאללטעכ. :דאךוכ דאכ אלז, ױל :עזאנם, ען אלן דל ״לל־ט. בלעטע־ נע׳ פון רל פללנקסטע בתברים פון י 1 ״״!<-. קאנ־ אן א;ש נל״שט דל םדדי־עןהורח פון אלז :לשש אזױ א מ װעגן א מענטש און װעגן א שטוב;צכ טויט פין ד.־ב '. ל. קאהאלכקז) זנם װזלט זזך זאנן אויף דעס אדט א פא־ װש־ימי*,־ ודעכן א טיגנטיטן, ױאם הא״ט דזר־גכןט אפש־ נזיטט מגהאט קײן שײבות צ.ים כא־ע-נככ 'ידישן שאפן, אבער ודגלבע־ האט ויכעד פכפיי; געװען או־ף א־תזנע ױ;נע יזדי״ט״ •טריפכשטעלער אזן קזנטטלער םזט דין ערלעכקי־מ אי־; לומער• ק־־׳ט, פזט זײן טזפן םאז־־טטײן דז פזזנלעכקײמ פיי;כ הײנט־זקן צערזטענעט הור א.ן כזמ ו־י] א־יפ• .־זכטזקן װילן אזם א;םק־,ע:צוט,־ןצן הילף א־ן הערשארו;: אזיף זיינע א־פבאקאכטע װענן צום פארנן םון אעדע־ לעבן. א שטוב, װא? א יידײט-ע־׳ דזכטער און קז׳נםטלע־ ר,אט א״פנע־יזקלט פ־״ א,ן ב־-ט אהרן צױטלזן, װעלכן איך וד,$ב אין אײנעב פ־ן טױנע אר׳ט־קי ־זטט אלכ אױנעכ פאעטײטן אץ קוצץ, ם־־װמ םיר פאלעםײט פא־ דרדען די ־זצרור״ םון פײן באטראכטזט װ?נן ,קונפט, •טזנה און ־טט־ם-לשון׳ אזן דער יזדי• ־טע־ ל־טעראזטור האטן ער נלט װא־נײש־לעכער ־־כע־קױט ש;על ארו־ענעפונען זײן אײנענעס הלק, א־ן ,;לשמ ארױ־-לזןיכ־לק דלך אזן £־ז;צי8■ ־עלע דב־ה־ם׳ םיט פזר, לאזט ער זןך קאגכעק• ױענמ א־יין אץ באקעםפט פזט נרױב דע־פאל: ײאזונדערם יע;ע כאהו-סכ־ננען, דעלבע א־ך האב אןן םײ;ע ארטיקלען -;״טכ־ ארינצעשטעלט. דעד ־אז־קע־ פאלעםלשער כעטאר, ארנטער• צ־־שטעלן ד־עכ נעגנער א גענזערן םלוםל צו װץר■ מע־, רעלכע ע־ האמ; י ש ט :עדאגט - אױ־ ט־ם א. צױטללן - ארער נאר אינטע־צע־וא־םן ״כאפ״ ראזזקער דער א :א;צן זאץ - ע ב * ע ג ש פ־ן פםתל צו פא־טזפן דז אלז : ׳ק, װץלכ? א. ׳,־׳■£־ ־ט; ״טע־ לזוטעה*ט.׳ ־־ער ד־׳ומא־ ן םדגע , ־זל ־אך כא־טשן קעני צײטלזן : ב־עשעגזי־עס/ . ־• ״* י'0צ' ןש א. ם כ פ ם אץ ה ײ נלויב אזך, ־;־: טאקע טױנן , ז י ע ם אז פרעמעג צײטלז;, :ןעמפט מייזן ב#* אז וײ פאל :לזטט און קײז אױף ־עי־ער רע־ אכ נ־ פיו ־ קאן ס*ך אבי אץ ד^יו־ אזא באגייסטערן סא• גיעזט אלביג־יק א״ך דזס װ?לכ? צױטלזן י װת׳ להזופמלקעח ענ צ־ידס מ־ן : ילשון• ,ל ,שט.ים ארכזיק כנעדױזן אזן זיין אדױ דיא1ט .(6! גופעו־ : ע;ז״;פ' (ליט. בל.' ס־עש ׳ן טזט א, צױטלז ם האזזקן >נ־מ־קל ר,אגז ן ה־; אל יױנע פפק־ת א,־ן זײן פ־ין, װאו םיהאוט אןם אוים■ נעהעתט אין סאריטטאנען; א ישטוב, װאם אןז םיים אןד עקזזככ־ענץ;עװען א לעב״־זקע־ באװ״ד, אז ־אכ;־יע יירישע שאסן אזז :ליטט עפעב א . _ עטד ציפעליק נעװיקם אײף א נ־־טוטיפאכ־קן | בא־ן. א שטוב, װא־;עבן דז נרויםי; שכ׳ן אין ן פיםק־ב רואט איר נעקאנמ;עפז;ען א ברעטל םיש אקױארעל-פארבן אויף צו פא־טען ראב בןלד, און יע;ע שםאלע זײטלעך פאפזר, אויף װעלכע עכ ציטערט ראב נעיטרןכ-טכ פון א לןד. רןכמ.ק אןז רער אויכדרוק, נײטט דא״ נעצ־ נ, װ א ם ט׳זאנט, ניוטט װ י א ז ו י ם׳זאפט. אפאל ד,אט פען ילך נעםוזוט ארוםצוי־טען א־ן באב־ענעצן, אלײן לכתח־לה באיטרענקען די א־־נענע מאט; הלזנוט עז טען עפענען טיר און טליער, נעםרזיע; און נלויבן אלן ־ער אי־נענער ־טטאנדהאםטיק ־ט, רליל אתוער לעבן םירט צום פ ר ײ ע ן •לדישן נ ע ד א נ ק. יהדב ק^דאלבקל איו אויך :עױץן פון די ע־־טטט, ,ױאט הןןבן בשעתם נעװאנמ | טלט װארם און שריסם ארױםצוטרעטן קענן דער הע־־טתהעד .־בי־כיקאטונ־יל־ע צװישן פ־־ללשן יירנט־ם, קענן די אלע נע־׳ם, אלעקםאנודיע־ס און װי זיי הײפן רא־ט, פאר רער רי־נלקונג פונם ילדלשן םןןלקכ־ל״בן. אין דעדפא־ דערמאנען טיר .־א וײן :אמען ט־ט װא־עטקײט. •׳;• 1,1 ו *מ. פלאקםער א זללע־ נעלוננענעם בזשםלשן ־וײי אלבערנעביטן דז אןב־עקטן םץ םײן קו־זט״ק אץ אזדענטזפזצזדנ• ־זק זלזן ב־בל אײננב טש דער :אנצע־ א־צטזקער ־זה״טע- ל־טע־אט־ר, האע־ ע־ או־םנעיטראסם א־־ף טױן קאפ ׳־ז א־טנעלוטפערטע - .־י ע- זאנט: ״בפל־ז־ט־;' - באױנ-פטוננ, אז די :אגצע .אזצמזק״ •ל־״טע ד־טע־אט־ר מ■־; נױטט, באיט.־ זי אזו :ױטט פ־״לעך, :א־ פא־קע־ט, פ־הישד - כאטיט א'ך האב אזן װירקלעכק״׳ם נאד נע■ זאסט, אז ט־ה ׳טהודה־זק א־ז ער, א־רן צ־־טלין און .או נישט פ־״לעך אץ ז ״ ע ־ ע ו ח אין :א־ ר־׳ד א־ך ־אלמ פיט־ט, או ם׳א־ז אן עכ־רה דאפ ,;•־ע ״ארט״ א״ אז פען רא־ף עם א בזםל םער ־טאנעדען. אויף ארויפצזבאקיבען ־עם באשמזטטן ק־אנט־ם :"םט־קע פיבטק״׳ט, ױעלכן הי ליטערא■ ׳ט־-־־א״נ־־םטר״; פא־״ר׳ט, סוזן, לױט( נ*ײן םײ■ נשנ, אכבא־יט נענ־נ ז־־ן ד־ אל׳טע און אזושו■ ואק ב א נ ל ו י ב ט ע הע—ן ■לטטער ץ ■ בא: א ל ־טעטן פץ אתיע־ לזטעראםור. םזר יןאנען יזך נאך נ״טט פא־נלנק קללן ,נייע׳. ״ארוס רל דלע אץ א־־נז• :עלע .:אטי־אפכא־״׳באכאץ־ם־נטן כ־עננען א־־־ן איטנ״ט־קע :־״; פ־כטק־־ט, ני־ע א־ן פ־עפ• ־ע פרהי־טהורד,. אין ־א ק־ם אלך צים צ־״טן טעית, װאם צ־־טללן האט נעהאט. ע־ האט :״טיט :אר פא־• ביטן זזלנע א־־נענע ל־מערא־״טע עקכפע־זטענטן ט־ט רע־;אנצער יז-־זשער **זטע־אטו■־, נאר עד האמ אויך פארנלױנט די פרה שחו־הדיקע װלר• קיע פון יױנע לידעד טזט דע־ ״טזםע־ םרה 12