Literarishe bleter · 1925-07-24 · 64 (24.7.1925) · p. Seite 4

*6 64 ם ש דער ערשטער ײדישער געדררקטער ראמאז אוז זייז מחבר בבא-בוך פון אליהו בחור 111 *ינען נעעננדיקע ווז] רזיימז סר זײן םחבדקומםם. ענרלעך אןז אוגז במקאנם, #ז ר׳ אליהו ד.א6 שארשאכס *ן איוסאיבשרזעבגנ^ װאס אלז ןןבעד בו אוגז נףשמ דעדעןעען, אזן אײ ■'*6ר?ױי:דעך אויך קיינםאל <ף*ש נע• דרוקם נעזדק. א*םר ד״וס עד אוײ אי• ־#םן שזן דעם לעבן ן בע־זעצם םשלי )1; דניאל. _ דעד; םלד האבן אלד$ צו םון םלמ א דיכגוער, ליםעד•12״*• 09! :רםמ;אר םיש 6 שילאלאג״ אשד״ ער אלז ןןנגמײכנם י7״"! יעע קודם כל שללאלאג. דא זעען נעורען 40־■ םין עלע זיײ״ע םחשכורג ןןלע זייגע חושים. 'ן^^ם*ק שיע םעעזשן, סוע ־:כםער•! םונראגען אײ :עשל$םן זלן םרייםם און 'אל$נ אינמערעםידן אויר י שווש־ע ם$טעטן סון יעבן, סתדמבען א־ז י','*'"? 6יו; שמדשם־יימ ארבער זײן מזםדי 6 שלײעד־•״ ן;אז״עד באנײסטערוגג• ער דערבירלם אין שלמומורם צזמ ״תשבי/ וױ ער אײ לשע־ מערםעד״בוןי .שתדגכן״ גאים־״י, 1542), ״רז ם׳זע*-ען *עהםרײגז יי׳ריש• י לנמזר דה&ים, רלמלנ *ליהו בחור.—דץ גײםטיקע 5יזי$נ$םיע *ט זע:ען םײקענע ס^ז״ *־ אלז| *ן ײ׳עעב :עלע־־סן, ווןןם שנזיים בײ *ײ: וױנעלע שק דע־ ײדלשער לוםש-ןןםזד י4־סן י*כן אוש ־י םןןםידלקער םק ײין -יר זלין -קם -א ז?ן א־אםעלשן לעקםלק^ן *נבקעמ־שע בלןזםקיש. אין טשא ־ושמ ״:הורנםן״, שו־דבמ זלן מדיםן םבי־ח• אלב .ד׳״שאקריטא ב4־ב;םיב״. :ןןך ־עב ױערק .=*־ חזבדונמ״ און >ן 6־,־דד 40־ ־ןײקן םןן:?־ *ע:ען איבע־נעבללבן שײ• םבורחיאויםדדוקן .םטירת ד״םםודח״. עס;ע, מױיריק-יארםדלקע .*לבממ־דלנןןלן: באזדכן אלש א\ן ק^־עפ^נדיין םש א:ם ער הןןמ;עד.4ט 6 שיסן אלשםע־עם 40־ בןןדלמםע :עלערסע און ד.י8*גלםםן. אלצט שוגב ־לכסער. ־רלשל ם: * שםדןזבװלפנשמםםלעכע "־־־ בד־־, דעוי ,סםר רמשבי לאלידע .תשבי׳ <איכגי, 1541^, און דש־ 4־4םע• י ןןרלבע־ דל אלאן, םארנ: שבעיס, צו סאזלום מנױפ: ,דדים וגמ־ת —ימשע נלאבן און $שט אלנוםער־עםאגטד '•'ל׳־'״'! 1י־ז ^׳־ *1 2י0״־• 1(ד־-ב •״*)• - .ב־גזן :׳ני־ם*״■-] * **י• צלםערסעד, ב׳ה$ב נשט־אנט דענן ודער■ ־ן נעד*נק און ה*ג זלי שײן 4 בן• זיך בשד:ם ־עדשון, רן טאד אין בןדיככ־ע־ י־דיקע-•• ש־ן דניאי באםכע־: (ב^כבעדנכ ־ררקע־י־ ר.אם עק• ו זלםטלד־ס םרן 1516-1549, אין ־עםדזןזלקן י י־א־ אלז באבבער: :עשטארבן. ג*ך זיין מ**ס זענען זלינע מלםן *־יבעד קײן ןןנם־; רױנרשן. ־יער ד$ולקער :דזיכעד, אששד ־ער נ-עסםעד ילדײמע- ־דוקעד, אלז :ע• ײען א קריבמ, :עבוי־ן אין ^שטזועדשן,. :עיעבמ א מ/ילפע צללמ אין;לדגבער:, ייאן נעײען בוחר א*ן לש:עצ*־ב בןריעס אים{ -ער *לי־לשע־ קבלה, א׳ון .־*כ איד נעױען ־• שי6ט<יכד., ~^כ ה$ם איב בןדזינן צי שםידלדן דעברעיש אין אדאכעלש, און א־ירע בהוד דאט שעד אים רןןןשל־ס קביה־ שרישמן (ם׳ ־בםת :שש׳ פ״— רזיאל, 8*.־.־ש :שר *צידד־), ער ־ןגט איב אייך םיפהע• ־אלסן איבעריעצן קבלד-־רשרק. ױעגן די ניענצכדלקע םעיקישן שין ־מ ד^זלקן ד-יםןןגלסם דאל ע־ד־נ זאגן דער שאקם, אז :׳דענען באקא־-ט 4 שון ע״ד־־א ש4־• שאםמע העברעישע י־ע־ק. לויפ ע־דשי• םע>־ אלן םיין מר&נק אין ה$ג זלי םע• ־בן אױשן מאװל שון םללן הארין, און ג־לק אלן :אםם׳הוײ ה$ב איך געעשנם םללן רײזעממש, *רויםג־׳עוסען סיין ג$טײן׳ און שמרצײכנם די ״יעדזטעד, ד׳אם נאם האמ נענעבן אלן סיין דימדצן/ - די נדויםע כע־:, .די פ׳נלידוש־מ •־ער שגײי האצן נע״ פאכמ *למערן זיין הןןר״ן, - און ער איז?עטלאשן אלן שללןןלןןגךטע עױגים• אדו• איז עד נעמען קורם<ל דער כדעמש *ן דעד מלסגשאשם, ארן די בא• :ייססע־,־;: צו איד־ האמ אלם ןןרויםנעשי־־ט שון דעד עעעד דן^סןוטלשער ם־וםקײם, האמ אים :עדזײםן *דיבערשאררזן רי תרעונצית און שןץלזורבן שון ױײע בגי״דור■ ילדן.;אר ןן .זלכמלקער דןןקוםעגם אלז זיין רתנצלזה אין דער צ&יײםעד הקדםד״ צו ,םפורח הסםת־ת״ - -ל$ם װארסם אן אלבטע• יעבמנםן ללטש אזיף ר׳ אליד״זם םערזעג• לעכקיש. אלך ב״־ענג זל דא, א״ן םײן נישם זײער :ענויש־ אלבערמםנ^ב: ״אדן צוללב רעב (י־. ר- צוללב דעב׳ װ$פ עד ה$מ נע• לעדנמ דעם קװרדלנאל די דיײללקע ששראך) םורםלס מען שמןזד׳ק קעגן םיר, אק םען האלם עם נלומט סייי מלין, אין םאנכע רבגיס בןןצלען זיך צו םלד *יממ• לעך, און זןןנן, ןןז ביי איז צי םײן נשםה, װאם כ׳ה$ב נעלעתבז מורד״ צו א נוי, און זײ שםיצן זיך אויף רינים, װעלכע זי• *4־שםלין נןךנלשמ^. און די סמה שםעלט זלך *זױ ש$-: .*אלן יא־ רםי׳ט (*160) ...מען איך בק נעוהק אין 66־.<*, אלז זל אײצזמוסען נעןזארן רורכ ן שוי-א, און כ׳איז ם-ך;נעבללבן בלזלז או־םצ4 ױ?:-ערן, 4לן ב׳האב שא־לאזן םיין שטאש אין 4־.יעק בלז רויכ, און דןןרס :עשינמ זיך א ג־ויכע־ שר׳ 6 סלרשם שון בדויםן רוש, קלונ װי ידידיז/ עד הייםם קארדךאל עבלדי^ און העדנדלק ורעגן אים, ד.$ב אלך איב ב*זוכם אלן זילן ש*ל8ץ, אק ווען ער ר״אמ סלך דעישען, ד״אם עד םלך אויםנע• שרענט, אין כ׳ד׳ןןב אלם געז$גט: םױן האד, ארך בי,ן יענער דײםשעד םדקדק״ כ׳בין בק• אלן מלע סודות שועם דקדוק און ■םרק, װ$רום כ׳םאתעם זיך רעדםש ח־ייל אלך לעב״. און רען דער שרי ר$ט ד$ם דערהעחם, איז עד מר אנםקענן אויסנע• שטןןנען, אק ד״אם םלך מקוימם און בע• זא:מ: דו בלזס עם, אליז־.•, ודאם דײן;ןןנמין קללעמ אין 4לע םדיי-יו/ און אופע״ סוב זעגען שאדשאריש דילגע סשריכ! נע• לויבמ אלז נאם, װאם האם דלך צו סיד :עב״-אנם, א.ין אצלגדעד װעםמוי בלל םיר. בללבן, און דועםם זילן םללן לי׳מ־עד, אין דלד א ש^םער, און כ׳ורעל אויסד״סלםן ךלך אק רילן הױזנעזלמ־... און $ט צין איך *לקאם םודוע אז כ׳בין נע׳־יען 6 לערעד שא־ שרעסדע... כאר זיימ מיסן, 8י :לשם קוקםילק דערויף בין אלך א ייד׳ ײ. כ׳שארכמ;ץס דעם בעשעסער שון היסל און עדד.^ און מדײ בין איך *■ן שול־, װ&רום ד.ל חכםים זענען ד$ם גישג אוםר״״. ד$ קוםם א סליל-באז־ױ׳יז, *ז ,דסדי תורד״ לנוי אין םופר*ן״ מסנים זיך גאד אזיף םעשד״ בראשיר״ םעשד״ םרבב־ און בשד יצירד״ :ישמ ןןבע־ וציף דל העב• .־ערט׳תלםזדישע װלםגשאשט. ר׳ אלי 40'־ רושם דלך ודלםעד אויף אגדערע נרויםע דלשע חכםים, װאם ר״אבן נעלערנמ נגש גוײם... ,ױעד שםיעמפ שײן װעגן םירי■ װ$ם כ׳בין 4 ששל וםשושל, דארצו 4 םםושל םים זין און םיסכמער, און כ׳חאפ 1^1. י ק־ננען, איין נאך םש־ דעד ,שפוד״ דב-כ״ <איכ;י, 1542), רןן: ערשמע יידיש• מיימשע װעדםערגלכי. *בער אויך שאר ־ש־ ילרלשער ללמוגדןןנדר האפ אליד׳ז בחור א םך אויסנעמון, כעד, ־זי כ׳אלל נעידיגן בוןקופ־ט בךז דעד לעצסע־ צלמ) 1545 איז אלן װעעטחע דערשיכען זײן ילדישע אלבערדעצתנ סון .תהלים״. עד האט אויך בעשרלבן ללדעד. ם׳אלז *ד:• ש*לכ באקאנם זללנב * ליד װעגן דער שדיסד. אין .װעגעציע, .גון .־זיל אלך איין ־ילנלק ײ;:ען םלמ םיינעכ ב־יזן קול״ (זע שמײממײרער, ,נעשלכטם לןטש־מטוד, *10. אויך נזיבויש־ב ק*ם4ל*:, כ״י $קפ*ןךר נד. 1217/17). אין דעםזעלביקן אקבשאר־עד. כתב׳מ־;נויבויק־ 1217/11) :עשלנס זלך;*י־ * ללר סון אליהו ■בחור, ח־ןןם הײכט ״הםבדיל״. בײדע ללדעד זענען שאד־כדלבן אױ* *** *׳**ו׳ 8לז$ ל י*ר :אך אליהו בר״־דכ טוש, דודך קלתיםש בן שעפעון אלן זהעעציע. זײן נרקשםע־ אוישכמ אײ $בער *ישן נעבים שון ראפאן: דסל1 הןןם ר׳ אליד׳ו שארםוןםט אין •וןדי4 ־עכ .בבא־בוך״, א ו ן ד ע ר ב ב א-ב ו ך אלז נישס אליהו בחורם אײנ צלקעדד$ם4].עדהאםאויך 40*• שאכמ 4 ד#םאן ,״סארךט און װיעגון״, נע״ שר*-ו או7 אין טם^כן (*טטאװא רלסא), :ע-רוקט אין ל׳יעדובא <און נישט בערן/ 1504, אין ס1 תלקיב, םלמ בילרע־. די כשקית ארוש דעםד^זיקן לעצטן ר$פ*ו באױלהזיקט דש־ו א־דיםגעבער סו^ ,סעשה ק*נינ *רכדש הוף״, ד׳׳ר ל. ל*;דוי (יאר• סוריען לעךזשענדש״, צ11צו. ער יכדייבט, *ז ־״־ פ. :אפסעד ה$ט דעס ד$םאן *:ם• ־עלןט אין רעך ביבליןמעק פרן ד״ר רייס אלן ד^ןברן^ז און אױפנעםועלם שאד ד״ר לוןג־ו• דל ױעדלויבנידט שזנס אײננמלםער. א-ז^סגעםען ון קוןסיע שוגם װערק םלם דער; אײסזלסס אלס אלן ־ע־ צוקונשס צו סובלל״! קידן. * ש*ר בלו־יז, ודאכ לוןגדוי ווןרסט; זלך טלסן :וןנצן איבשעם מרלכמן רעם 1םעית *ן שכױינשכײדערן און בן*יעקכ ■ **ע:ן כערן אלס דרוק׳אחט פוגם רןןם&ן -; א טעות, .ױעלכן שמיינשנײרער ה*ט איב•; ריננס שוןדלבט;*־ 1880 אין ,םע־64עוס' | <או*ך אין כק״ב, צעוגמד־4לבל4ט, 1894), בעה פען ר.$מ :עדוןרסט רעס אלם• 6עמ סא״־־ד״יעגדן אויף * קאםעג^רישער דיבעריטמעיו;: סין ד׳ אלידי־ם סחבריטוןשמ. ־־ 40־*ן;$* ון ׳־רל׳טער י^םאן״ בנונע ו׳־עלכן ס׳עקזלםסלר• יהשערות, *ז זײן םהבד אלד אליהי בחה־: ד*כ איז די אין *וג־ 1540 האט ב^נובע־: אייננע• כסאגבן׳ױע־םיע שױס *לדלשן 4־טוד<ן• יכדענקם זײן שאררענע־-אדכעמ, און אליה : ר?ן׳ םון װ׳עלכעד ס׳אײ דעדנאנגען בלויז בה־ד כיז אנהויבן ײכן *;ײעס סא־לענע-; אײן עקדעשפליוןד םק ־ער ■ר$גער אוים• שמ־ י*ױע .דע־ק• ־א; באקי־כמ ע־ 4 בדלוז | סןבע <צױלשן 1862-79)• אזיך בב*מ דעם״ םין -עב *־ע־יקע־ שארי־כ שאניװס אין | דוןזלקן, ױדיןטן; אין אמ.עד למטעראטוד איכ;*, דילמשיוןי-־, דש אן אלניוןרוננ קי• | סםאגםן-ד^גגאן קאן םען ד׳ןןבן דל ג־עסטע דען צי אלכ א־ן איכ בדה־לשלק זיין אין! טע*.וח צו ד״ד לאמ־זי. עד האמ אלפ נףטם בבאבוך י״סקי^ ר.י׳8ײ4צודנ6ג4ן■ יזב׳ *<־ םנויזט־|־נ■ ״גויגסנ־ני נניו ײחו-י׳טס צוד5ני4צומ־םט י״ני 4ײוביו ייח 1פי*4 ^ננא־ ווײזזנ, רסיט 5] ייפרקן ־ וײויננר יוז.ו;נ93י4 4יוט יטן װ סססגן יוסון.וענסן מסרערקווקן• ידוקהיונןײדננסידן ירוק ^ססנטס 5ו1עקיס יוןדןויו1נזס ציײלחייןי^יי״ךייװ^ס• נ״״רס יוי^היוןי^יוס־ צי״יזיוונ׳ ססוס יווײו ייוײןועןיוננסר.{וצורו€ס'ן■ וויועפ ננח חיס עון 4ין ־ ײן־ 4ײוס3־יו 4יוסס ײו עיוײירקוווןגוײנןיךני^^ן• יויק צ<־*ו1ן■ -ננין וינס(דך וז״ן ■ ו״יוייו נעאן ירן י׳צט י ןיוסס 4*0• סוו4 י״נ ניוצס בי •עיע צ׳ר^ ײו 4־סן ײין 4(מ־, **4(ננבן יו־ט איוצס יואן אכרהס כ^אא מררכ■ הכהןדר1 ניפס כאטשטררם/ן ניסזס הדשזכח אשי הץס חננ־ד חנעלה טדח אוייס־בשבן יזוא* אתץהלוי זצל זן11ו^|ו״ו1ווו|י11'ו1^1ןך 121 ־אכ ישע־׳בלעטל ש־ן א בבא־בך-אײכנאבע ציכ ר־־קן ר־זןט א דש־ם־ 4 :עײלכער, ש־א שעל־מ׳שע ־א שיאטא. כאמכע־: ה$ט 1 א :ײא״טיקן שאדבענן, ם• אין מע־ניע י א־ך::עלײ*-מ אלן ײלן -־יקע-לל - דעס רוכ; שא־בענן ה$ט ש־ שא־לױ-ן, ציללב זךלנע. איכנעהײערע ־.*צאיה: ײלן ־.לםי״־אויםנא•! בע אלללן זאלל האבי, :עקאסש 100.000! מא-ע-!). שארעשגש׳לעםמ אלן זײן דערםאגטעד אר מןר׳אויסנאבע, און דאם שי־נם םיר צ1 זײן דעד נדעפמער חםי־ון *ן זײן בוך בשרש װ$פ לויט אלע םיםגיט שטײמ דל םטאי.כן׳יהט־ס*ע עסטשםיש א פך העכע.- םון דעד דײכשארן-ױערהיע, אשנעזען שוין שון רער מוימלעגער אזן זײקד ׳קיגםסלע• כע- וואכזגזײל׳עדךציזב באקאנעדיק דך סלםן בבא-בוך, פוז םען קוםען צו דער א: בקרצײנונב, אז אליהי בחמ־ איז אזא אוש■ נעשסר^בן׳לעבעדיקער טעםיעראםעגמ, אז ם׳אלז איפםעגלעך׳ מי זןר ז7 נרפס אויםדרלקן בולס אין דער ארמיד״װ׳עדסיע, מען זי זאל זײן זײן װערק. בשרם איז דעד. _ __ **-דינפ ־תים י£-ױ ,*־ ממס ק״ז •־*־ *״־־־״ז '׳•״*5■ ״ז ״י״י ד. מנ.ז־קײ6 . , הוום םיו דעד נירי נ־םיז״ז■ *ין אדי8 __ ...___1 ״11 ד.*ט ער םײן נעלם נעכינמן., םעונז־,'... נדי .ד-ביד־נך ב*סײםן, *זיגיי הוובן אין רעם *דפ!ורייסנעלןךן זײניקעד ױלכסיקע שםעין. נמוקם עריק צזוײמן רןףכאן שזן אליהו בחוד, סימ . שא׳ רלש אונ׳ װיע*-א״. קודץ: א*יב אליד״י בחוד איז ירש־ םתבד שון דעד ארמוס• סםאנםװעדביע, םיזן זיך אין דער שאראך, םטלל, קאססאזיציע *ן דער װש־םיע נע• ־ים, א קעגער 4־ן ללבהאבער שין העב־ג• *ש, ד.אט :מעשכמ, רער זלבציקיעריקער נע• לערטע- שאלנש תיכף דעם רדף, װארוכ כ׳הוג־לם זלך װען -ער ציקיגשם סץ רלל;ע כהבינב צדײ *א- אלז עד בך םא•;יזכן אין א־כ;*, צ־ײ *זך שלן שױעדע-, א::עשט׳-עגנסעד א־בעמ <ױם דלילד״ לא *שבתי״ו. עד!יבליקף־ט רא דעט .השכי״, .כתרגםן״, און אײך א ש*ל*בוך, דעס ,שס־ת־דברײפ׳. 1542 שמ־פאכמ זלך שאנ• ױםעס דדזקערך (ס׳קאן זײן, פד האמ זל ארלבע-געםראנן איז דאסטאנץ>. ד׳ אליהו שא־מ צירלק קײן װענעציע, בסדמ ־אפ ער שללט ז7 שװאך און אלס, און ער בעגקמ צו דער װײב און צי דער שטאט. רא שאר• שאסט עד נ$ך אין יאר 1644 זײן ייו־״ש• טײםשע תהליס׳אלבש־זמיננ. ער איז גע• שטאדבן ־־־עס 28 יאניא־ 1549 אין װע• ־יאכ ז^דײזז^, דאט א.ין אשט שילא*^:•• שע־ הילף <א שטײנעד בל ג־לכיש און לא• טײן, ױעלכע אלײד בחוד האמ :ײט׳ט שאר■ *טםאנען) דאט ר׳ אלי׳ שאדשאםמ דעכ ריכ פין זײנע *־עדק צ־ילשן זײ זײן בא־ ־יםטע נראפאטיק - סש־-בח־ד. ״ײןןכ הא׳ט איש;עבאכס שארן לעד־נד ש־ן ־עברעיש שין רער ק־יסטלעבע- ויעלט אלן 18 יאר• ה*;-שחם״. ע־ ראפ נעשממ אין ע־דטי• ־יאכ הויז״ דע־ קאר־לנאל אײ נשוען זײן טש־גם, זײן באשיצע- (יידן אין יענעי־ צילם אין רוים!), זלן שרײכמ, זײן תלםיד 7^7 1ל14׳ נ:.4און לײן לעדער. כ׳אלז נלשם קײן ר־נדעי *ע;ע שישטעמ, םיוט װעלכעד ־׳ אליהו בא• *לס זלך צו ערזשיד*^ דע׳־םאגעכדיק אלס אשט און שאר־סנדלק זיך אשכ א״״יף אים אין דלגע .־דערק (א*בריג:כ -״אבן זלך אריס ע-זשיד*$ כש־;כ נעױען אויך אנ-עדע נע• לע־מע ילדן. םעריעפ סובליקלחם אן אי• מאיי־עלש*העכדעישן בדלװ שון יוסף בן אכרדב וערי צו עד־זישמ־יץן, אין װעלכן ױכף הגדי ־ע־צײלט דעב קאר־ינאל אשילו שאכדליע-ש־מים, און *דן אן אלנמי׳ בער שארקלרצו^). יאר אײ אליהי בחור געזשכן בךכ קארדתאל אלן שיט־כ, ביו ציב שאםאלן יאר 7*15, דעס יאד פון אלבע־שאל אויף רוים. ער האט בךכ םארנעםען דל שםאט םארלוידן מין האב און טמב, ~עם דוכ שזן ױלנע סשרים און כתב׳ידן, און ער האט אויך נעםוזס שא־לאזן זײן שרלנמ און בא• שלצעד (עד אלז $בער נעבללבן אלן קא:• מאקכ םלמ איכ בלז עיײשי-יאס םוים). צװײ *אד האט ע־ זלך אריםמג־ואלנערם :זןר-יןקן צו קעםפו קען יי *פ*י׳4־. ־־ אין )ןרופנשיואנ-ע־ם, ב־ו ע־ א-ז א-ן •אר :עיוען *עעקםדד נמסי*ז, רןן־ #!15 נעקיםען א־ן וזעגע־ע. ער־ £*רמ• אליהו בחור, דער מחבר פונם ײדישן בבא־בוך שאד או:י ר$ט ־;״ בבא־בוך;אר א באװגרעדע השיבות״ ■װארוב : 1) כ׳נעהערם צי דל *ג־שטע יל־־שע ־רוקן, און אסשדי איז עפ ־ער עח־שטע־ ייילשער נעדדזק• טעד <־ך; 2) סיר קאנען -עב םחבר״, אלידר ב-יר׳ אין ש4־פ>8| ג־א־ ױענן זײן לעבן א רײ יאקובענמן א״ין ד־יעית״ - א זאך א ועלמענע אל: ־ער :עשיבמע שון דע־ אלכײ־ךט־ג־ י־ט־ע־אמ־י: ס כ׳אײ א•;־ באקאנט ־ע־ כק,,־ שון אליהו ב־י־רכ אל• בש־רעצױ״ג, כבילא קאן אײך שעסמנע• שטעלט ױערן״ אלן מאכ באיטכײט רי ארל־ גלכעיע שאש־נג שרגכ *ל־יש; פהב־, זךן לימיע־ארלש אײנ;כ. אלי־., בדיר בן אשד ײ*ױ אשב;יי איז נעבי־־רן :עדארן אין;יישמאש״ (אן רע־ איש) בײ :לרגבעדנ, דעם ערשוטן ארר 1489 ,2 13^. ל*ש גײנער - 1472, דאך יײלדעי א״ײכ -ל ׳טעכיכ סין ביבער און לע• ױי שאר 1489) צו זךן איב־ג־צײכג—ק און נע:י;;ײלק. ש4־8( *ו7 א בבדא, אז אליהו ב-.,- א- :עבוידן :ע־יארן אל; אשאליע -־ ** שטיצכ ז״ך א*•־* א ק-עשסלקער באםע־• קוע שץ .־״•ידכאגשםאטן <בײ שעדלעם ז. ס©!}, אז א״ר אלי בעביידן אלן ױעמציע ארע־ אאדוא ױיארמ ש־ האמ שערזעגלעך װ-דפאגשמאםן ־עריךעחט אלן * װע;עצמ אלן ־א־ 1538, אי עד אלז קײככאל :לשט נע־דען אך דײםשלאג־. .(] .ױ״ 11$שחש\ וג1ונח תזוחגי 3)חגתזזש0 ח1 6ל וחנט^חחח )1י\11> .111׳\ .(*56ל1ט1 דאך םוז דלרפאגשטאםכ;בית׳ע-וח בא• .־•ען אויף א כלכשארשכױ-עגיש; .י״־ארים א כך ארנ־כעגטן רללדן ־ײג־ש4־, אד א״ב א*ז נעבײדן :עװןךן אלן ױילסשלאנר, צעךטן זלי דײן תלנדדס כעבאמדאן פלנם• טע־ב ע־־׳־ג א״ב אלז :ש״יען ־עד ײעסמעד שון 9 זלן, און זײן ע־שמ־ג גללדוצ האט אלב ־יײמ א.־יכ :עגעבן ײלן םאכע־, ־אךים אליהו כחיר שא-שט זלך אין א ו־ישדק: בך קבלתי כשי א״א דד״אש ז׳״ל. ־*ער צו• נאםען ״בחיר״ שמאסט;ךטם םון זײן נחאםאםיק <יסשר בחר״), אםשד אלז עם א שאפלליעגסוםען (יוגג?), אשכר א צ\סיםען, ויאר־כ ־ע־ אלז;אך נעדען א בחוד, בעת ע־ -אט שזין מהאט א שב אלכ העברע• לשער לעדעד אלן וביבעראלמאליע. 1498;עשיגט ילך שוין א״ב אלן אלמאלש, אלן ודעגעצײג• אלן אימאליע אלז עד דײף נע• װארן, שון רא*.ען אלז זיין רוש ארויפ, און ער האט ללב באקיםען ־ך־אךקע צורימע -,ײ: זדגע, ױעגעציע, .דל שטאיט, *ן װא• נען ע־ אױ 4־וי=״, אין ײהרן ער אלד צי• ריקנעקוכע; שיטא״-בן סון איכ;*׳ ־ײםש• לא;־• , א־ם ־יג־יג־ ש־ן ־.עברערש אלז ער צו• ערשט מעמלק אלן פאדרא. ־א שדײבט עד אלן יא־ 1504 אן אויםשררלעבן סידדש צי ־יג־ מלערד.אשבער נראםאשיק פו; כשדי״ קםדי <ס״ד.םהלך1 אוישן שארלא;: ש־• יךגע תלכיריש. אלן יא־ 1507 םאר• שאב־ט ־ג־ אלן שאד״יא אוגזעד ״בבא־בוך״, װעלכן ער ה$ט געשדלבן אין כיטך םון א ־א־ צךמ. 1509 װע־ט שא-וא שארניפען, און .־׳ א*י׳ שזץ־יט אר״בע־ אלן מענעציע״ אק ארופ 1512 טרעשן כל- אלכ שזין אלן דוי8 מדואם שפעמש־, ־ארשײכלעך אין י4־ 1513, באקענט דלך אלידד בחוי־ םש העעס נרויסן ק־לכמ, װ$כ האם רג־אמ אן אגטשײ־ג־רקן איעסלוכ אןיף ױי צװיימע ד-עישט פין ילרן לעכן. כ׳אלז דער קאררי־ נאל ע ־ ז ש י ד י א <6עומד.ש ענײײוכ דא -ימערבז^ שמןןדבן 2*15). םרא ערזשידיא איז נ?,־ גי׳שט ד&ורען קיין קארדלגאל, .װען אליה• בחור האט זלך כלש איכ באקעםט, - דא־ שי•; א הויכעד קאכדי־ללש־&־ :ײסמלעכער, א בענעראל שיג׳ב אחע־פמינע־ $רדן. ע־ איז נעװען באללבט און נעשעצמ סונכ :רויסן שויבסט ל ע א דעב צענמן. ד>ןם האט אלב 1517 נאסינידש אלפ קאררלנאל, אין יענעב אוכדערהערטן שגש, כיס .װעלבן ער 'יאמ 39 ג*-ע קאחדלנאל םלט• אכאי;אבױירכ (א*גרקע <בריזןכ אויך ציליב :עלמ מעביב, לעא ז$ל האבן ־ער• כךל שא־דלגמ;ךסמ װילניקע־ שון ססס.סס5 :אלדנילדן. בידקהארט,. ע־דשלדיא איז ^עװען אן אדרנלנעלע, אלײלכלק נעבילרעטע און מרשע •ערזענלעכקײמ, זײן פללזײטלקײס איז מישךט פאדן ד״יפא- נלזכ. ער אײ :עו׳־־ען א נלעגצנריקער און מטארק ■אאול־גרע־ מ־ײדיקער; ענעדנלש אין פונךק, אלן אוכצליקלעכן און פאר אלב שאכאלן יאר 7*15 אדנאגמלתט עד א שאלק