Literarishe bleter · 1925-07-10 · 62 (10.7.1925) · p. Seite 3

3 ב ל פ ט ט ע מ 3 ר א ר 62 ל ה מ 1 ן;£££161 [?ו5>י> 4*0*4**4 7. ס-ד• איז-3אז אודבאדזאאםנסזזם נעאאזם £*־־■ םדאפנס בר־ייד א'־־] דעד עז־ד. ז־עי עולם האם זלד דעדױדא נעדוקם װעםער אול נעװארס. ניעל זאא װאש נלכעד קיםעל עים כאדק. ווי א״נער דארף ארז־־ז. אאזז £*־־; א װאי־פ. רעדז פארז הכוז. ־עו־ כאו־ק א רונדעד. גאאפער ײל א נאקעפעד פאלר. דאם נעײלכאפ פיל רע״נ. דע־ עואם אלז נעאאזאנעז עננ עונו״פנע-רוקכ. נעפלאדעדפ איז נר״פ געװעז צו נאו־בז אלל וײנזח•־. אבל דל כנפה זאא זלר ׳עםלאז. דל כאוזכה זאא או־פ■ 1 הע.־ז. כעז ראפ נעםפקעפ אוז ײללגלת נענאױבפ. אז דל הלאף אלי נאענכ. סיזענעז אדיכנענאננעז קאאננעז. אז פיז איכנאלק אצדפ באו־ז סיאדעכע פא־־ר.. אז דל רנרבע קו־פז זלר או־פ. וו־־סז נליעפ פיז כאדזכוז. אז ז.עאםז װעז נעפלנכ כעז בלל זלל א ק־אנקז. איז קעפ האבז עונע־עאקאפ. געװארז או־פנעה־־כעדפ איז נעײעז זלבעד, אז ײעז פזלילעלל זאא קוקלעז איז *עםי״בז — װעאז דל אי־עכע עודדק אהללם. ילד באהאאקלז אלז דל קעאעדס, ארו־ף או־ף דל ט;-רעכס איז ־עװדינן. אג־דז. ײל יטפיכע נעיטאבםענע אעכער. בדל דער זג־כ אויר א סיופ האפ ילד עכע־ו נעדראפעגל הי־ד או־ו־זי אין זלד נענד־־ם *י דעדז. דעד עואס װל אפנעד־עדם אלז כלפאכאי פאד־טװדנן. פוז נדרנעילקללט נעווו־נז כלפ דל העאזער ארו־ף. דעד דעדנער האכ זלר נעפאאבםז אי־וס סאיפ כלפ זדלנע הענפ איז פלם. נל־טס פאד־טפלאעפ דאס או־פנעדלסענע העכד. דידבנעפלרכ כלכ א־־ז האנכ אלבעד דל כאנערע באקי איז נעולו־נז כז*ר כלפז האאז וול כלכז כו־א. דעד הכון האוט נע־טזורנז. נע׳טװלנו כלם ד־ד-או־־ו. כלפ הבנעה פאד ילר אא״ז איז א״ננעזע;. אז דער דעדנעד האפ רעבפ. נאגיד על־ װאאם נעקיכעז אלן ־עדז הו־ז. נעפלאפ אלםאלבנם *עי. כעז האפ נעגאו־בפ, אז דער אכת רעדט פין זדלז כו־א איז כםב־ם נעײעז כלפ אלםאלבז װארפ. — ... אז כלד זענעז ־טװאד בדלדעי־• פו־אד... דעד רעדנעד האכ ילד נעדאנגאם כלפז םאיפ ײל פלם א ־טונא. ער האכ כלר א־אפנעקוקפ איז נעזעז פא־ ילד קראנקע באאסע נזדטםאאכז, װל אאע האבז ילל בכהוז. פאקאעז פרים כלכ דל קעפ. האכל ער נע־טא״דעים זדרנע װעדפעד הלא< בלק אלבעדז בד־־פז פ־א־ז.־ — ... נא־אנלם ײאם כלר יענעז... זעט, װאם עס אלז פיז אי־נזערע ברל■ דע־ נעײארז... פיז כענפדטז — חורבות... זלו םיז כאכעם נערלסו... םאפעס פװ . קלנדער פארםדלב;... | דל ־ועדםעד זענעז געפא־לז האדפ. יטפלצלר, ײל נאאקז־׳־יפז עי א תפ־אה. | דער צעװארכפע־ עואם אלז נע־טפאנעז א פארנאפכעי איז נע־טאיננעז כלמ דל 'י אוינז דעם כדזזק פיז הכח בלז עום רעדגעד. ו — ... איז כלר. כלר װארפז... כא ״אס װאיפז כרר? דל כאחכה האם 1 דל בעסכע פיז אונז אױםנעהרנעם. נעבראכפ אונז הוננער. קעאפ... דל כנפה װלא! נל־טפ אפםרעפז. סיחואאה םו־עספ אונז... איז כאכעס קאאנז נאנעע נעבפ... סיאלז דעז א װינדעד? קענעז נל׳סט פארנעםז זללעי־ע אללנעלקע- אז דער דעדנעד האם נעענדלקפ, אלז ארו־ף א עװ־־םעד, א דדלכעד. יער הכוז א עעקאבפער. אניאו־פנעדענםוזד האט נעםיכאפ איז ני־־פ נעװעז זלך עי אאזז אלו אאע זג־פז. או־פזובז דל ־טיאדלקע איז דודםז א־־נעם :אנז עװ״םז פאיז פ״ז פיז דל איכ־טיאדלקע. איז אז עכע־ז םיז דעי זג־ט האפ ילד אפנערופז. ■ אי םיאיכנאלק קוכפ פיז נאפ איז דערכאנפ אסנואה יעם ב־ת-עואס,—האבז אאםע, פריכע נענאויבפ איז נעפראבפ, אז כת־ם קענעז כאקע העאפ;. דאיפז רלנדזז־ז נאפם יטפדאף — זאאז דל פי־םע זלד כרעז... ן רא־טלק תאפ דעד עואם פאדאאזפ דעם כארק איז זלד נידטאיכ דירד א זללםלקער נאם. איז בעת אללנעד א הויבעד. א נעבו־נענזז־. וול א אוגפע־נעהאקםע סאסנט. האפ נעאאיפ פאיז א װאיט װענן זללדן — האבז אאע אונפעדנעבאפט .י; — עים זללדז! עי אינזער זללדז! ■ אלן א פלפז פלנםפער; קעאעד כלכ פג־בכע פארנעאכע װענכ האפ נע> אעבפ א זקז. אניאאפעד פדו־כער כלכ א נרו־-באאאקםז קאפ. דער אאםער האט בא-יכ־ו נעקנלם או־ף דער עדד. אוז נעױארפ. אז םיפאאק זאא ילד בינפעװעז. אוז אז ם־האפ זל־ עעבונפעװעפ. א־ז כלפ הלאבלקע גע־ט־־־עז זלד פאי־קאלבז פאר זללז פלר. אלז ע־ *דו־ם א עזדטפראאטעו־ איז באנרלסם זג־נע אאפע פ־נלנם. א־לע האבז זלד נע־טפיפט אלז יללז זג־כ אוז נעװאאפ העדז ז־־ז עצה. או־פבאפז א װארפ. ע־ האכ עי זלד עונעאאזז. נעזע;. ײל עפאעבע ־יננע כלכ באנ־יםפיניפ■; פנ־כעד באפז אלם או־ף דל הענכ איז טדאנז פארבג־ םאר; עואם — האפ עד נחתדלק פארז־טכירעפ דל או־נז. דער זקז האפ זלד אלבעינעעאכם. ער האפ נעקוקפ או־ף אאעכעז אלז דער אדיכלקעד אללדלק״פ. נעזעז ײל יעזיס, דער הרכאליטעל־ זיז, א נעפג־נלקפער. העננם א נעקר־־עפעד — האם אלם א װללפלק פאי־קאעכפ. ער האפ רהםנות גע• קדאנז או־פז פאאק. או־ף יעזוסז. װאס האפ נעאלפז איז פארע־ענדלק דל נעדלבפע װללםע ברעכעז נעכוסיפ. — א הללם. א ה־־ם ברלדעראעד!.. אז סיאלז קללז נאו־בז נל־טםא אלז ־טאעבפ, ׳טאעבכ... דל װעאם אלז פאריטג־ם. עד עד. אלז דער הללם — ־עדע־ בג־ זנלז מפאה... נאפ אג־פערם נאד זלנדליזע, װעז זלל פיעז ת־טובה, האבז תדםה או־ף זללערע זלנד... כא בדלדעדאעד אה־־ם. אוזללם... אלן דער אופפ האכ זלד נעקאלבז א פחד. דער פחד פיז א נאנצז הכוז.! איז םיאלז ידטיז נעײעז עו פאר־טכד־ז. ײל אזו־ דער אי—;י כלט־ נדוי־באאאקפז קאפ װללספ נליטפ פול דחכ־ם. פיז עער פאר דל פא־־טכאיבעגע קלנדער. פא־ דל פאדחא־טפע כאכעס. פזן דער װטפ זענעז אנגעקזכעז קבדנים כלם אאפאפעם אלז דל העם. זלד באקאאגכ, אי זלל זזעעז כלד פיז א נאנעז פאנ גראבז אין נעןװארנפ, אז י םיאיכנאלק װעדם כוראדלקעד כלפ ־עדעד רנזג ד־־אפ או־ף פרלפ אוז ׳טרלפ. דל נאבפ האפ נענלדערט. דל זיז אלז פאדנאננעז. פאר־טװינדז איז פאר< נאסז דעם כערב כלט פגיער. דער עואם א הלאפאאזעד אלז נעװארז נאר עאנפ־כ־ איז אללנעלנװכז זלר נענוכעל עאנאנדעדנלל:. דל קבדנ־ם זענען אהללם נענאננעז םלד׳ג פאו־כאכערפע איז ילד נע־ .׳ ־טםלקפ כלפ זללעד אללנזמעם עער, כלפי; עעד פיז װללב אי־ קלנדעד. 1 כחנות, כחגות תאב; נעעו־ן, רללעז נאד רללען ולד נעפאאבפ;, נעװארל אאץ נעדלבכעד. נעדלבםזזד אוז זלד נעבונדז אלז אאגנע יטפא־קע ק״פז. פיז ערנזדז. םוז װללפע, פארבארנענע עדםער, האבן נע׳טסראכס כאם;, ילד נעכעדפ כלפ ־עדעד רנע. אוז דער הסוז אלז אויסנעװאקםז פון דל אונפעדנעסאעד, פון דל פארװאדפזכע װלניזאעז. פיז דל עקז שםאפ. | דל נעפאאפםטרסע בדוקז האנז זלר נע־טװארעפ פוז קעפ. דל כו־ערז נע< | קוקפ פלפ קאפ־שװלנרא אראפ. אוז דל רלזלקע ברללפע נאסז זענעז פלכאכאא | נעװארז עננ. קא־־ז. אלז דער ריויר אלבעי קעפ. אונפעדנעהאאפז פיז הענם ־טםאד־ ן צװײ לידער קזב האבז;ע׳גװלפעז װכסע בענדעד. דאס אכבםע װלגסא האפ עעפאאפעדם דל בענדעד או; בואםעי נעװאדפז דל יטװארעע אויפ׳סרלפפז, רל ־טפזכע דיפז עום קאכוף. װינטער-לאנדשאפט אין באנ־נען־באז־עניש בליעפ א־; פעלד א של־םן• פץ די קלײנע גלעקעלעך :ל־םשט זיך אנעקלאנגז נלין-נלין-נלין. םרילעכלעך ש־םן ייך אץ שיםן, קושן זיך ם־ם לופטעלעך, ק־יקלען ויך נאך לאננ. א־ן דער בלאסער ברליעניש■ ללרט דאס פעלד געשניט;. קריבם א שלאנג—א נלאנגיקע, נעבן נאך א שלאנ״ יאנן ביידע, יאנן זיך נאך דעב פלינקן שליטן. לאזן סליאדן נליסשיקע אין דעם בלינק• און־בלאנק... אץ באגינען־בלזיעניש בלינט א־ן פעלד א שליטן... .־איא ניפסאן בײם פרעג ים די װײםע הײזער בויגן זיך עים יט — ונעהיעםע שאפן, גאר ס׳ברענט אלײן און רירט זיך נ־שט דער ים, װי אונםער איט װאלם נאך אװן נעשלאפן. ס׳נעניםן יך די שויבן אליפן ברענ — א־ץ רנע- און װענפ און דעבער װעלן באלד גער־נען, און םיגאנגע דערפעלע װעט װערן דריגען, אין נאר אהינטער יענעם בארג, דעם גרוים;, װעט בלדבן דדדסן. רןזא גוטמ*ן דל אר־מ־ע זענעז ארו־ם פוז דל קעלזז־ס. אראפ פוז דל בוידעכס איז כלפ י פנ־פעז־ עעפיאכפזב פויספז נעבס?םע זלד נעזאכבפ אדים הכיז, פוז הלנכעי דל פצו־פז. פון דל הויפז האבז זלד נעקאלבז בעפאערס םו־בזנ שפיכע, נעװלקאםע ■ אלז ־טכאפעס. דל קלנדער באדפעסע. אפנעו־לםענע. — םלס בצאסע כאנערע פניכ•! צעך, זענעז נאבנעצאפז דל כאכעס, זלר אננעהאצפז פאד זללערע הענכ איז נעװאנפע כלפ עדנסם אלז דל דער׳טראקענע איינז זלד נשילסז עו דל כאפעס. דעד הפון האפ זלד נעעו־נן אויף א םרחק. אלז דל צעעםע ד״העז האבז נודטיללגכ איכ> נצלקצעכע. פ־־צ אז הזמפ. פ־יצ אז פלס כלפ אפנעז־עקפע פארװינדעכע אכבעד. צאכע אננעבענטע או־ף קוצ־עם האבז נעהלנקעז. זקנ־ם כלדע כלפ נעקנ־־כ־טכע 1 ׳טטעדנס האבז זלד נע־טאדם איז נעפיצ־עם אלז ברלדעו־׳קײפז. צאננזאם זענעז נענאננעל קאצלקעם פלט פארכאבפע או־נ;>צעפעילעד איז נעברוכפ שםלצע ננונ־ם. 1 אין קראנקע האבז אננעשפרעננט בח, נעײאי־ז כלפאבלאצ געזונם איז או־בנע• נצללבכ ז״ערע נעבוינענע רוקנם. אלן דעו־ ציפפ אלז נעיטפאנעז א כלפע נעדלבפע נרו־ק־־ס, א שפיכעד , הלכצ. װאס דערעללצפ נארנל׳טפ. אוז אלן דער נעדלבםער נרו־קי־כ האפ דע־ בעס ) נעפי״אכפ. דאס שװללנז נעדעדפ. דעד עוצם האם ילך נערוקם צאנניאם. װאס״װלל■ פעד נעװאדז אצ־ז-כעד איז זלר נעפלצפ פוראדלק עװלשז פצחםה איז כנפה. נעי , װען זלבער, אז דאם אללנע האט נעביידץ םיעװללםע. דערפאד ־טפארב; כענםשז װל פצלנן, קלנדעי־ פאצז פוז אונפעו־ דל הענפג װל פרלעד קנאםאע;, איז דל עאצ כתים .ױאקםפ, שקזג־נפ כלפ יעדזןר שעה. ן אלז דל או־נז האפ זלר געעונדז כעס. או־ף דל צלפז — שוים. דל שכלצ־ ק״פ האפ נלשפ נעקענט כעד אננללז. נעכיזפ פצאעז. װל א ו־־פנבצאז אוז אװעק. פאדשװינדז כלפ דעד נצללבנלצסלקי־ס. איז םיאלז נענונ נעװעז דער שפלצספעד ו שאדד. דער קצללנםפזער אוכרו, אוז נעשרייעז װל הלצבלקע דונעו־ס זעגעז נעפאצז 1 אלן דעד ציפפ : | — א כנפה אויף אינז!! — םישפארבז קלנדער ײל פצלנז! | — זקנ־ם פאצ;. שװאבע ײפרז שצאף!! דל קוצות האבז זלד נעםראנז שפארקער. העבעד ארללננעז־דינגעז אלז דל ן רללעז איז עורלק נגשצג־־עדכ נעװאו־ז פיז או־עד עי אויער. פיז םויצ עי םויצ איז י ײאם אויעדז האבז נעוזעדם. כללצער נערעדם — האפ זלד נעקצלבז אלבעו־ יי,6 ו פאיו־סנעצאפז פאר; הפוז או; בוצפ נעװאר; זי־עד צאזוננ: ז־עד או־סדדיק פיז | עװ־־פצ. סינעשר״ פוז כוי־א■ ן דעי הםוז האפ זלר עעשאפז. װל הלצפצאזע םפאדעם אוז אננעפלצכ דל 1 ט־יקז, דל פדאפיאד־. זלר נעשארפ אי־ום דל כו־־פ־:. איז כעז האפ נעקענכ כ"< ן נעז. אז פיז דער װללפ טרנעת פיז א פארצאיענעם העיג בצאנדישעפ א פארעװללפצס; פאצק איז קוקפ או־ם פרעזכד אלז אז אנלננעעויכפער שםאפ. אצפע האבז זלד בא־ קצאנפ. אז זלל וענעז שװאר. האבז נלשפ קללז בח װללםער עו נללז — האבז ־וננע! זלל נעםדללספ, עונעזאנפ. אז סיװעפ ײערז ניס. די ־וננע. אצ־יז פארפדו־עדכזג! זענעז נענאגגעז שפלצ. נעבוינענע כלפ א כאפז שײו אלז דל אוינז. או; אז אללנעד ו האפ זלך דעדכאנכ אלז א נאר װאס נע־טפאדבענעד םאכזנ א עװללפע־ אלז א דעדהרנעסז בדודער אלז קרלנ. האב־ אצע נעזעז. װל דער סו־פ צויערפ אזנכע־ ו זי־ער פצללעעס איז שפ־גיזם כלפ רליז״ס־לכ עײלשז כצחכה איז כנפה. איז ביאלי פונקצ דער פאנ סיאלז שײאריז דל נאבפ. אוז נלשפ זלבערק־־ט קוכפ אלז ־עדעד 1 שכוב, ײעדס א ה״כלשעד נאםס. ו איז אז דעד ■חד האם אצץ א־־יכנעגיכען, ארללז אלז דל נעכלפעד, חאכ 1 דעד *װללפצ נעדעז־פ. נעשרלעז פוז ־עדז נארנצ: | — כצחכה בדעננס פו־פ! — װללסס;לשם פיז רחכ־ם — | — הרנעס פאפעס, צאזט *תוכיס. 1 — איז סיאלז קללז מקיכה נלשכא!! — נענונ! — אונזער בצופ האפ כעז פאדנאסז! — אינזערע קלנדער אלז ם״עד נעשלקפ! — פאד װעזפעז? דל װנלבעד האפז נעבאספ זיתז־ע קלנדער פאד דל הענס איז זלר עעבצל■ פעפ. זלל זענן אי־טז אלז דל צעעפע ד״עז. נעזיבפ דל אללנעגע איז זלד נעפצומ■; םערפ עײלשן אוכנצליזצעבע. זלר רעדכאנפ ײל זייערע פטנעד נעזונפע שכאר• 1 קע זענע־ אװעק אלז קרלב זלר נעזעננפ כלם ומלב אוז קלנדעד אוז עודלקנעקוכעז קאצלקעמ נעװאדז איםנצזקצעד — זעגעז זלל נעצאפז פארי־כ פאדעװ־־פצכ. נע■ , פאכל־טכ אלז דל העגפ איז הלספטרלש נעװ״נם. דל קאצלקעם האבז אנםבצו־זפ ז״עדע װונד;, אראפנעדלסז דל ״באנ־ דאזשן״' איז נעקיקר הלצפצאז ארום. דל קלנדעו־ פארװ־־נם׳ב בארװעסע. זענזה פארצאפז דעם װעב אננעקיקפ זײעדע כאכעם. דז איכנצלקצעבע םאפעס. ו־אס ײלקצעז פוהאנדער רל װונדז אוז נעזעז װי ו־־ערע קעז־פערס. עצנבו־ננפ קנזעז. בא■ דעקפ פיצ כזס בציס. בצאפעדס — האבז זלז כודא נעקראנז איז פון נע־טםלקפן נעװללז נעשדלעז: — זעפ וואם עם אלז נעײאי־ז פוז אינזעדע םאפעס. זעם! דל פאםעס האבז באפדאבפ זי־ערע נופים אין נעזעז. װל םיפעצז נאנעע אברים, שםלקער הענם, פלס—האבז זלז אצללז זלד דערשדאקז איז פאדצז־רענע םיז