Literarishe bleter · 1925-06-12 · 58 (12.6.1925) · p. Seite 3

8 ט 58 דיכטער פדאנ־יז מאפמא;צ־בואט ם\ן .א ברעםערע ןן&זמאנדלי::.) די אנהויבן? עם אײ מל*ן •אי*:ס. ־ן דערשײנוננ, װעגן רעלכער איך וךל ר* אוצם רעדן, ה>ןם ײ ב*ז\נױע-ע םע־־, אד *ן דעלכ׳נר זלמ פען ז$ל צי איר :י־עם צזדין, ב*מ זן אלץ ד-עםזעיכן רע־ו־יםאפ. ערין אליק -ערפון קען םען דיױ.י :ען, א• זי אײ עבמקייס, זואדדימםמיקײס אזן רױ:קלם: װלל דעי ללני גױגז ז*~ *ן יע־־ער זלט אביבל *:דערים״ און ־זןזס אוםריינע *דענדג־ר־בז. -א?בער, ב־י פראגק קאםקא,;און איך ראב ינם *ו זאנן - בל איס אלײן, אױף דעם נאנצן ד^־י ז>ן;מ *ן דעד יוסערארדםגר םאדע־;־;) א*ז;ישטא קי*ן שעמערירן, קיין ב**סן י*ן .— קוייסן. -ןן א*ז אם־. א*ן;אר :*•שם םעד. :עםט, יבער•, ײין •עס־אך: ביל*קע נזיס• לען קען ער נדםיס. יי ,ס־סיען״ יענען ©עדם נ-בס *ונעעלעך שאר איס. ויין *ססראך איז קװאל-קלאר, און אויף א*ר אײכעדסלאך זעםמז, אז *־ער -יכמער װיל נאי־ נךשם מער םון ױ•; שא־אך, נאר וי זאל ריבגדק דלנען צ• ז**ן נעדאנק. אין ־אך צדנן חלזםות, ױיזיעס *ן גדסס אוים• :־נכאבט־נגעד ם־ף איגסע־ רעם אויםנגיײ• מערם; •סס*:• םון אט רעס רײנעס עםראך♦ *סטראב. אך ־אך קןןן דען אויז -עס ע־״שמן בליק :יעזט זאג;. א*ן **אפ בא־במײם אײגנםלעך ־־ א־ינ*:אלוטעם םון אם -עם ־•בםזק;, נעזונמ:, זבזטן זאץ-בײ. לעזט םען עם־עכע זאצ־ ם*ן קאםקא, ־ע־שריס סען א־־ף ־ער צי״ א ױכיק*יט, ודאב םען דאש ד םר־ער קײנבאל;•*ככז :עםי**ס. איך יע־דא; בזך א נעשםר־עך כלט קאם• קא. גערע־־מ -אמ ניען רענן ־ער נעםאינ• ק־ים םין רע־ מענגױצדיײמ אין רענן רעב דלנטיקן א-ראםע. .מי־ בענגדצן זענען -אך;רדי־ײסמײסע נע־אנדע-, זעלבםמ״ ס^־י־נעײאגרןן, ־אש ק־סע־ אדיף א*ן נע־ם• ־י־נכן סוח, אינזער ״ע״ם איי;א־ א תזיעכ• כע יסטלד־:: םין נאג*: א *סלעכמער םאנ זײנע־״. .אייב א*,*״ ענמםער א*ך - ,אײ ־א ארדם דער דעי־מ, ױאם ם*ר קענען, א־*ך ג^ך -,אםי-ת;״. ע־ ־•>ט :ע־ססײבלס: יא, דזןשנ־ננ נע;ע. אוםע:־**ע־ ז** האש• :•:ע :זץ־ :**סמ םא־ א*:ז.״ אןו םױ אט ־* עכלעכע ױ־&רםער הןב א*ך ־יעםילמ זײן נא;ץ רעין, זײן נאנץ רעדק #־,ײסגעם־ימ אך םאד׳שםאגען... מאקס בר>*ד @ן/¥;!פארדאג .קן5ט-ד־ליגע-! יעקב פרעגער ־ ׳ ' 1 $ דרומס־: לע סרײו 5" 4 בילדן אלן א םך שםעלן עככ ײדליכע גבינים. דער יידישע־ ״טזב אין *צשאניען הזןם געהאם אן פסק א וױרקוננ או*ף — *מאנ״םע םי• זיק, און -אם •ם**ג*כ י*ך ־םסארק אפ אלן דער אםע־ע ,קא־כע;־. כזען האט ןשם -עב אײנרדוק, אז םע; דערמ עםעס א*־- נעגעם באקאנכעכ. בכ־־ אײ דל אםעז־ע ש־ל ם*ט ד־גכ איכ־־בסאכדע•*ייידםן;וכדו. ביזעב םוײק צײכנם ז*ך או*ם ם־כ רראםאכישע־ סע*אדי*כקײם, *בטארקע־ כא־אקכע־יסע־םע־ אײפ־־ריק, םיראגכזע ייםדיק, -ודכזלככלק אי; -ער שא־ב. זײן אזנסס־וכענכאציע א־• א .־ײן ־א־א־־כ• יב״תדע :עכו־ם <*־* ־־ ארךנשכ־ב־••־::• צלםן שון העקםאר, :ערריאז. =*ס ,קארכען־ חאכ בייע א—.־בנעבראכן -ל שכא־קע װאגנער-דאנכ: ־נר אי־ :עדען -־נר אײנציקער, ־אב אײ נערע; בכח צו בא קעםשן די דאג:־נ.־-א ־־אכ ד.אמ נע• *כמעקט, װל א ב*י א*; ־יא־־ד םון א־־ע א״דאםע־ש־נ קאםםא:*כמ־. שז*ן סל ־א־ דעגען שא־בל זילכ *נב אײ;עיכאשן נע־א־ן -אכ :ע;*איע יעדק, א־ן ־נם ־.א־כ ז־ך :אך עד־ -,עב או*םן רעםע־כ־אר ש־; - גרעםמע אסערן׳מעאםערם. צ״ בלזינם עםלגאײנן א• אנ־עננ־נ־ ש־; רער ־־-ג־ימױתזע־ ש־ם־ :עהע•;.* **־נאנ• קאדא־א, כאזנא:* און ש צב־:״, ״אכ חאב; ־דכ־׳ג־ :־נש״־ם ־: דלגיע ש־ן ביזעם װע• רלסמדכער (דעאלעי־1 אדכײתג. צ־ די נ-עככ־נ שאר־כ־ע-ב ש־ן :־־;: נדזיק נע• ת־נד: -ער -־*טתד;־ ש־־אזא־ז םדלדריך :*םתז־נ, -עיכער ד,אכז;עזע; א*ן -עם אמתן באש-־ײ־נר ש־ן ראגנע־כ שרע־כ־נל•• קער כ־דק. םי—רלך :*כע־ע, אלז רברצ־•יי־ נעדע; א גרײכ־נ- אנדעננע- ש.*; -עכ די״מיכען בײסכ־נר, ע־ -אכ אבע־ ד־נד ש״יט, אז ראננער אײ ם*מ ז*ין אםע־ .טאדכ־שא־' א-*; א*ן א ק־יכט־־נך ם־כ םי־םער םע;־ע;ץ. א*ד ע־ א*ן 'א־ א185 א־*־ב ב־־ײ א ש־אכעבמ קעגן ראננערן אתכ־נ־,;אכ־נן: ,־;־ שא־ ־א״־ד׳, .דו ער באקעבשט א*ב בלט :־*; :אגצ־נ־ אנכי־נ־נר• באנ־־סע- בר־טאי־־טעט.;־ט־כ־נ שײ־כ, א*ן ביזעב ד־נדק, א -־נד-ײד־כיג *־; -עס ־כער צ־ בײ־נס א&־נ־עב :עד־נ־ן׳:אך אויס־נר רל אי־בן רע־םאנכע ,-ל קענלקלן םאבא״ א־ן %'א־יעײען', ־אט אלז אי-ײבנעדנבן געדא־ן א״כ ארקעםמער־םילםע. דל אם־נרע .קארםען״, ראכ *עצמע ודנרק םון בלזע, אײ ראם עדיםםע טאי נעשםללמ ג־נוץךן א*ן דע־ .א&ינרא קאטלקי זיון;״טט דער .ג־אנ־ אש־נ־א*, םחםת די אפער־־נ האם לכי־וחירה נעדאכ אויך דעקיאםאצ*־;• דיאלןךן און לויס דער םדאדיציע םין -ע- .נראגד אםערא״ דארםן :אר אוישגעשלרכ רערן *־ערק טלט דװיכיי׳ס סײ*קאל-טן כעקככ און גלשמ א־בערג־נריבן װע־ן םלש ײנגרטלמלרכע —אלאגן. בלזע, דאמ *•ר־ע־;רטמ נעהאם דל זכ*ה צו זען ב*לב לעבן — •־שסיערע םון ז?ןן באליבמ רערק. ע־ איז •ליצללננ נ־נשמארבן;אך דער ־ע־• םאלנרייביג־ נע:עראי־*־אב*נ אס 2 ױל• 1875. םון ־אסאלמ אן גײמ ״קארסע•״ א*ן רער .נ־אז אפ־נרא״ צ״ זײן *א־־צדמ. ה. קאן װאםזךײנ, סאקומ׳כדלק ־עם .ג־אן םרי.דע דאם״, װאב װערט סזרסײיס -ודך דע־ פוזיק-אקארעםיע מ״ דעש םעיקםסן תלס-ד. דאפ גיש א*ם •ל ממיעכקײם *י שארן;אך .־ױש, װז עי• באקאנם זלך ט־־ם דל .דעםאלבריק־נ אלכאל״ענ-טע םלםמערם. צ־רלקוםענדיק םון ױ־:, •ככוי־בכ ם*־צ• ילכג דײן םזמ־נ־, אזן איס עלעגדער *ת־ס, סרעםם איס ־ער שדערער נידי סון דיד״גער און נו*ם. ער דינ־סי״מ תיכף ד־נס בימע־ן 1 יאך ם־ן א א*מנל*קיעכ־נד קלגםםלער רא־• י יערע. ער רערם נעצדתג־נז צו צ*ען זײן חירנה םון יעקצ״נס, ראב סטע־ן איט א*ן *ײ־ תדנש**-תדנ־ ארב־נגז. אלן יאר 1862, ־אב י״״ײפם איס ו2--נ־*קע•־ קאםסא**• כא־, *פי־דבם עי־ ש*־ *;־ .אםערא קא• נדק״ ײ*ן שזי■**5 ־* אםנ״ .־* •עדייזובער״. ס*ט יט ־ע־ק שאריטאםט ער ז*ך א :אםען צ־״ש; ־* בא־אגטםטע אפערן-קאמשאז־• טא־־־ א*ן שי־מק־ײך. ■־* אםע־־נ תאכז;*־כעז נעדאמ קײן ג־ײבן -־נ־שא״נ א*ן סען -אט ז״ ת״בף אראשגענ-םע; שין ר־נםע־םוא־. א*ב *טסא״צ־נ־ בא-־כטזײ״קער קײססיע־ 1 שא*כ ער אב־נר;לסט ביל דל- א־ונכינ־, א־ן *טרלבט א צ־״־מ־נ אסעד־ני.א*דא; דער ש־ער״עכע־'. ס־ט ־ע־ אפע־ע דאמ ־נר ו אײך ניעט :עהאט 1*״ ױצי-.*ע ײ א״ו א 1 יע;:ע״נ צי־מ כ-טט אײשנעשירט :*.;**א־ן, ו ־עב ־נ״כפ; -ערשאי; דעדנרײכמ ע־ םלכ לד; אפע־־נ: שײ:ע טאכמ־נ*״. ־נב — ע־־טכ־נ אפעיעם זײנע, דמען אן פשר, ש*; ג־י״פן קתטכ״ערײפן ־ע־ט, ר־טט אב־נ־ בײע ־אך נ־־״טם נענונ ב*לכ געארנ ביזע צר דער 50*םטער יןזרזנדט אלן ײתע סםעכ־נ־־קע שא*עען, זלך ינםד* צו באש־ײען םון דעס םײעד-עדףשן אײגםלייס. אלן דעם דאזלקן קאםף, האס! װאמער דערנרײכמ א םולשמענ־לקן :צוצץ, איבער דעד העיײכנדער איטאליענ־טער םאגיער אלן דער סוזלק״ די דאזיקע עיא• בע, קען ט־נן זאבן: אלז נעודען אן אםת י ראגנע־״סדנ עפאבע, יאם האכ פשי־מ עיי• י רעביתז באד־נרתזס :-טס נאר דל םוזיק;אר אשילי אנ־־נ־ע נעב־׳מן םון דזסר אײראפעל• תוע־ ק־־-כםי ׳ ־״ פאטעס״ש־נ ױאגנע־־־ראיטע בלט אי׳־ע שאד:־נ*"סע דעלדן, װי: ,װאטאן״: .קרלפהללדע/ .י-לגפדל־*״, .האנען־, ד״אט נעבױמ א־ים־ושן א יטכא־קע רעאקציע, טן יאנער סון ׳־נט נעגנער 1 מג־ ו שא־ט־־נכ ש״ן ם. *• נער״כענזאן :עםא״כ ש־; י. םאכטעותאק יע ארטירך א*ן :־. ל5 אריים כיט *ײן *טמאי־ק־נ־ פ־נדזעני־נכ• רךים. צום אםתן אויסררוק קוםט ער ערתזמ א*ן ױין נ־וימן?דנרעזד־: .קא־ם;־;״. ראב ריב־עסא צי .קארםען׳ אלז מנ־כען נע• לא־ן ליײטן כי־זתדשט שון דער :אװע*ע, םין יעס שר*ר.צו*זלתזן —כם־נר : ש־אסםע־ סב־לסע. -א דאם ב*דע נעדאט די םע:• יעבק־־מ אמיכצורײזן זײן נרויםן יטאיאגמ. אין ז*ין רײבע כוײקאל-ט-־י־אכאטײטע ערם*־עכ*עס א״ז א*:כ־נ־עםא:כז, אז ־־נ־ ײד ביזע דאמ נעכ״זמ :תנלדי ־ערן ד*קא אלן א ששאי״״תרנ־ אפער־׳נ װאב ־ע־כאנכ ״¥• [ םעלשע קאספאזלםא־ן, -אס דאבן זיך נע• י 1 -אימ ס־׳ט נעװאלכ באם־ײען סון רער; נערכאנדפער פלנעאללק, און ש*ן װאננ׳נ־ם י שד*רן א־קעסטע־-באלאםמ. כען דאש י :ע~אימ -ערזען או״ף יע־ בינע ראם ו אכתע ־עאלע לעבן, פיט אלע שאםלרינגען 1 ש*ן £״״, יײדן און אנרערע רעאי ש־א : קא*.שילקםן. ־זר שעסער *ן ד־נ־ 1 :*•עי ר*בב־^, װאט דאמ באראדשמ כא■ | שריײנן דל אײראפעלתזע אפע־;*כיײק פ*ן! ־אננע־ב ־.*טיעה, אלז גערען נעא־;| ב ל זע <א *יד). ו זיין;ײע רלככוננ, רער אזוי־גערושענער: .װעריזפ״ אלז פלמ ג־ד־ס דתיתב־ת בא• נרלסכ נעלא־ן און דאט זיך כ*ט רעי־ צלמ :ינתו-אשן ש*ר אנדעגגער אין ״דג־ ב־אנצײ• אלז ־נב צ־שעילק דנרען א ״לרי לאט דאמ װל-ער אתספ״נקםיד באק־נסשט .דאננער;, ה;ב כען קע; :״שט שאי־***-קגען, אל ב״זע א*ײ; ־•אט אבך נעי־נ־נפ בל -עפ :,־ום־ רײכדטן ס**סנדנ־. אין ביועכ אם־נ-נס ־זג־תױ־גש? , א־לנלנעיע־ סזז״ק׳עלעכמם, ־נפעפ טא״נע -ארצלקעמ, אין אשתג־ סון סעכיסף-ן י תרריט? ־נס אלז םעדקװלד—ק, אז בכ־נכ אלן קײן ש־ם ב־אנצײז-טער ב-אנ-אשיע, דע־כ :ךטכ דערכאנכ, דענן ביזעכ ײרל• י *טעי־ אסשטאמ־::. דנארנ בלוע אלד :עבײין :עריןל־ן ־עכ 25 אקמאבער 8צ18 ־א־ אלן פארלז• גאך איס 4 יערלק קת־, דאכ ער א.־ו*סנעװלזן שענאכענאיע פעלקײטן שא־ קיאל*.־. ער דאכ שאדכאנם א דעישן אבטאי־כ געדער,' או, אלן —נר *•*סכ־נ־ ײמם האמ ע־ תר־ן ארויסנעװלזן א *כםא־קע ג״״נר.: צו קאבשא כלעז 13 ־ור־ ת־שט ײצת אן אלן -־ שא־לזב־ קזךםש־-אכא־ײנ אלס תלם־ד ס־ן ־עס קלאד*ר-*־אש־נכאר כאכםאנכעל. אלגעכײנע כעאריע קאם*אײצ*־נ און קאני ־ כדאםתקכ האם ער געלערעז בלל דעס בא•' קאנם; סעארעמ״קזנ־, צלםע־םאן.;אך זײ• ענרלק אלן קאנסזנ־דאמא-״ע. האכ עד אויף; ױך גערזצקמ רל אלגעמי־נע אי־שבע־ק• זאםקײס סון אלע *־אםעפאר;. איפ •1 *עדלקער ענדלקם עד דל פאר־זע־ קאנבע־ ביזע סרי צו סא־יכמללן בלזעכ באדײכה: שאר־ יינר אגכװ-קיתג םון דזנ־ סא־־נדנע־ אײראפעזײט־ער םוז־ק בכיל, און סאר דער סדאנצומףטעד ב*־ט, כוז כען זיך נענמע־ באקאנען ב*ט ־דג־ ביױי-געתדבטע שו־ דע־ דאבא-לקע־ צדמ. אין אנדו־ב סין *1-םן יאר-ה־נ־ערס, ועז בע-זןן ד־ד־ :ר־נכםע־ קאד.־*-ש־נ־*אד אײף איע נעבלשן א*ן רער קונכס. הן ״*•; ־ע־ םוײק א־ן הן אלן רע־ םא*ע־ד יענען :־נשאשן נעװא־ן נײע יט־מות און ריכםי־ננען, ־*אב ראב; :ע• .־דש א קאבף ״שב *בכ־ב קענן דעב .דע־■ שענדן דעדתדב שײ דעב א״לננ־נרארציםן אקארעסײב. .-עם :רעסםן רותדב ד.אט :ע• כאבמ: ר״כא־- לאד.ע-= םחיק--ראכע, װאב אײ נעלען א 1*על *וצא. און אײנצל• מ*ק א פ-אטעמו. קענ־ -ער אלכאליענל׳ תדנ־ אפערן׳כ-ײלק, און;אך *כטאדקער, קענן דדכאקאכא כײעדבערב דע־אךטער אפע־ע. װא;;ע־, ראס :שחאס ס*י :עגנע־, װאם דאבן אלב באקעכסט, און שארסאינם אױף כרימ אין *טריס. ז*תע װערק, זעכען לכתח־לה באמ-אבמ נעװא־ן ם־טדם אלב כוױקאל״״ט־ן־ אבפי־ד; אלן י׳עדזעלבער צליט, האם מײערבער נע־מט א נע-אל• כ״קז דע־םאלנ, און ז״יינע אפ־נרעס האבן באהע־שמ, בםעכ אלע אײראפעדטע בל•;עפ. װאתע־ אײ :עלען ־זש־ נרעסםע־ ״פונא ס־ן ם״״ע־בע־ט תזאסונבען. ע־ האכ געדאנס: .*ר זײ;ע אפערעב יכטלנקן שון *לד־שע צלבעלעכ׳. אבע־ סוף כל בוף, האכ ער ־אך;-טס :עקאנמ בדשמײן דעם גםירן, אול א*ז אי-ן נעיען א יעננע־ע צךכ אתמע־ ־ע־ התאעה סון העב ײ־ײטן קאספאז־טא־, א*ן ז״תע עד־טטע רע־ק, ס*יס זלך ״פמורק רע• הע־אײט׳ע־ שא,׳ און רער כייג״בע—ט׳ע־ ארקעבכע־־קא• *אר״מ. ,לאגנע־ן, דעב מ״פ״תז סארבלמעגעב אגכיסעכלס, אײ עב אבע־ יב*ף נעי־גגען, װו ע־ אײ :לטט שא־אנ־נן. או־ איך גין אײך *כתח־לד נעשאסמ אויף דעם כארא• ייסטךכן - .ד.*תבן?', *־ע־כ־נ- ״עש זיסע־ אויסדעריאכ*־; ד*ט םאטאב, אז א*ן צללמן שון אויס־לב א*־ א*בע־ב־יך ־ערע• בען;ךטכ שון ק*ין ה־כאר. דארף בען בכלל נךטש לאכן... אבע־ :ךפמ ־אם בלן אלך אויבן. א*ך ם**ן :״טט ־* לע־םלעך, ־אפ כען כ א כ מ א*ן דל תכםות, װאם כען ו א נ ט ־־ און איך ־אלט להי־ם*ן;.ישט כעזאלט, עם זאי שארנרעבע־ט װערן די ם־ה-שדוודד*. א*ן איגלעד ־להע־אטיד םלמ :אך כ־נ־ ש־ן -עב -אייק; םין - :אר איך םײן ר־נב ה־םאר, װאב דען ג ־נ ש ל; ט אין ־ע- ט*סע:*ש שין *־נב;, באהא-סן אוגמ־נ־ בערג סון .א־כאינכדג־עבאנט־נ־' ײלרקלעכ• קײט, אזוי וױ םען :עש־נמ נאל- צװ־יןז; :רורעם ב״אכ־נ, שא־בא־נ־ של־* איעדנ־ •נר־-באכן. - ע ־ ד־כא־ אײ אי*ל; בכד אתי —״נ־ צ־ שארבינ-ן א״ נאניש םיםן תזאסע־יתזן ל־גבן און;אר ער אלײן װעמ אונל קאנען ראט־נדען סו; דעכ א ו נ מ ע ר ג א נ נ אלן ה ו י כ ע עול*ת. שון שא־פאי; -ער; אלן םוםטער שפראב*־;• ־נב דנ־-ען שא־א; ־במא־ק־נ אנצוהע־ענלש; שון דעם -אזלקן הוםאר או*ך אל־ אתדע־ הךנשלקער י־מע־אטור או־ זײ וענען — דאשנונ^ טלד דארסן;*שט אנמלעקן קײן :י*ע כ־יג־ות בדי צ• שא־ברײםער; דהע הארײאנמ סון אינדער -*סע-אגןמ־י י־אריב ה ו ם א ד מאנט װײמ, באםרײכ - או• דײן װ ע י כ נ ע ם * ל בי*ס אין ז״ער ארעססמעד עננשאסט. (ס־ף) דכנעה׳שע באװוסמדײן סאכט א - שע*ק צו זען א*ן איבע־צ־לעב; דונדער א־ן אל.־ע דלנ־סמע .קלי*:יק**ט;״. דער ללטעראכ אבער האמ א םך נײכט, א• דעס ־אז״קז איבערשלום דארף ער נענושלק .ש א ר ש ע נ ע ר ן״. ער קוכט צי דע־;אט־ד :לשכ כ־י צו זען, סנ־ סי— צו װ ײ ו ן א*ר זיין אײנענע ג־ויס• קײם - אין טראכם; והען א*•־. ער יא־ף; םין איר גארנלשם, װײל ער קא ױ דערנ־ײכן לייטכער און באקדעםער אין ז״״ן אײנענעם סעכאשא־יש; י״טון. ״ע יוינמ ז*ך אים :ישט, צ* קאגצענמרלרן אלן זלך א*ר בליד, - זאץ בץ זאץ א*ן שא־ב בר שאדב. ־א• רוש עד האט שון אל־ שא־מ*קע ״נע-א:• קען און בללדער,״ - וײן שאנמאדע אײ ״רײבער״ פ*ן א*־ װ־רקי־נכ-ײט. א״ דער דאייק־נר הכנע־אםער באצל־נ: צו דע־ ודנלם װייזט ז״ך ארײם -י :אנצע םוראדיק־נ -,י=א־־אז־ק*־מ ס*ן יער ג*י*נר צײם, װעלכע סייט זלך באײנ־ע־ב םרא• ג*ש א*ן דע־ ײד״״פער •״טעראבור. װאם דש־ ה־םאר אײ - װל א*ך םײן - אלר נאציאנאלער מד־יביקראככ. א*ן -עב ד־• כא־ א:י אעעצײכנט םאר ד־נר י׳—*תרנר ללםש־אםוד אלר; א צ י א; א ל ע ־ ם ט י ל, איר צ*ק*:סש - א*ן =*ר װעל;, פ״ף כל ס*ף -ע־ג־ײכן די אינ־נר׳לעבע דע• ו נענע־אציע שון דער יידךפע־ ליטע־אטײ, ■ װען פ*ר װעלן װללט־נ,־ אפ־לכן וי כ־ט נע• | לארמ שון איר .־ײנ־נב ױעבנב-רוזאל, אל• י בע־בײפן א*ר שעשע־לשן םמ**י או*ף יעב קאלאסשנעם שסום׳לש־ן װאכ א** איצמ , כארערן אין דער ־עלמ. : א*ך קא;*שט נעבן קײן ״עצ־ת״ רע־ ׳ י*מעראכ*ר. איך װײם װײל, א״ עם אל' נלשס שײך״ צ* ,שארערן״ הוכאר -ארמ, ו דערשײנ־עע;,;לשמ כ־ז;ר*ק זל א־בע־• רעדן כ*כ םשייב אל םליצ־ת: .... אין ב־האמ זלך :עראבמ, אז א.*ן דעם ראזיקן םורארלקן ־רויםן -אב :אך קײנכא־ד;*שכ געאכ־נסכ א לע• בעדיקער;שש. אבע- אי דער בלוי• יעכש־ דללםקײט, ״אב האכ םו:קל נעציטע־ט אלן די אויבן, װי צאנק:—• קע סיעכלעך, אלז ציבאל שאי־בללנע• נאנבען א גו־ אלן א;עין האחמ; ברישן קאזישוך, זלכע־, יאו־־אי*•;, רולק כער װי תם״ר ־ או• ״ער סקריש | ש־ן זײ:ע בר*ש־נ האדכ־נ תאדוד כ*ט רי שמיכפלקע נעז אלן פ־אבב־קן הארםן שנײ אלז געװען זאם, שאר־?. ב׳רזאכ נ־ננכאר־נם ר״ שפלץ א־יש־ן. געכי־יקנמ הארב א״נמעד ־ד :א*. אונמ־נר א ג־אב שא־בלאזעג־נב, סא־•; קאדעמן בלינדן כענכמערי שון א םא־זונקענעכ, סן4-שאכע:־נב ־*דלשן שס*ב• האכ זלך אין װײםן שג־י שארף :עשדאדצס א שפיץ סאר■ שםארטער סלינל סון א דערס־וירע■ :-־ ־־?:׳■׳ (>ג ם. *־קס: ״יױטםע־״);א־ י־יב־ אכרדג־ בעלעכריסכ קאן זלך ן רערבלװען כ־ט אזעיכע יראסטע לאכ־ און םיט אזו• װײנלק נעשיבענעב יתװן צו א*א שסרעע־נר שארש־אננקיש סין *ד יאגד• שאשם. זג־ ״שמ אלן אלר;ישט ארי׳ן קײן *אעויע - ע־ שעפמ זי אוים ס*כ א*נמע:• םלכעמ ש*ן זללן נעשי*, ־אכ װלי ־א ־נ־שט רעאליזלרמ װער;, ,לאב זובט א ת*ק־ן ג־אר א*ן -זג־ דא*יר\ג- ״אריםקײט״ סון סארםען. ער װיל זי נלשכ ,רײך׳ כאכן׳ דל :אםור, א*ן;ישם סא־שזעע־; םימ זײן אײנענעם גי״סט - און יאב דאזיקע ש־ע םינ־םכע ישעדא־״ש־נ ־עזאלציע ללבער און אויך שאר דע־ כ־נ־הײם, זא:כ ער, א םך;שייכעד, אײרע־ .־* ,דד־כ• שאסםלעבע רעװאיוציעכ ־אר־כ כלמ דל באציאלע איבערקע־ענשן זײערע... אן איבערצײנתג בלל אים אוא! - -אכ אמ רי אנגד־־נײססיקע װלרק־נג סו* ־עכ ״;*־עם נײםמ״, דעלבע־ כא:*ס־נסב*־ט ז*ך בע*ק־ אין ־ע־ - נײער ס־אװע א כאבע ױידע רײד־ יענעץ א־אש או*ף רעד -עיס א*ן כש זײ האם כען ש א ר שפי־אבלעכמ די רעאי״מ־נמ. :־שכ האבנריק קײן כגח צו שאםע־״שע־ באצ;• ונג כלט דע־ :אסיר, האכ -ער;"צ־ ל״• מ־ע־אט אויסנעיעזש אי- -״רקלעבריש אײף כעםאכג־ן, כ־ם װעיכע ע־ קאן זלך אםך לרכמע־ צעשלרן רל הענמ. ע־ דאכ , ײ אײנגע*כען םש ישון. ־ער פא־ע־נע־ לימעראכ כאכם בב־ל;*שכ קייץ- :רויםע כחזקזת כש ״ער ״שט-םע־ סיישור׳. א*כ א*ז קייגכא• גלשפ קײץ גסקא סינרי., װי אזוי ױ אלײן זעמ אויפ,־;א־ װאס א*כ ״שאימ אײן״ װענן איד. ױ אלי ב*ל ודב איצגכיעך :א־ אײף אזוישלל עקז־׳סםענץ-בא־־נבמירמ, או״ף װ;• ס־ל זל לאזס ז*ך אנהענגזק ײינם א ״בא• טדאכמיגב׳. ער סיכברייבם א*ר שא־אניע• כע הילשלאײקײט און ער באר־נרש זי ב-רך םשל. ס׳איז ב״ל איב אלץ נעגיש־ י צי ״עיעש״. רע־ בעיעטדיסכ אבער ברךבס בילפ; ם ש ל• זײן קינםכיערלששר שםאר <א*ך | סײן דא הוסזי־ א״ן א פ־ישע-ן זל; שוגם װא-כ, :־שט אל באצימנ ם*מ קאכלק!) |/ש:כ שא־ אים אױ? א*ע טישעדע כא• העלםענישן שון דער;אם־,־. ע* זעמ -י •זעלם ראיך אידע אײנענע שא־םען און .א־בע־קער־עלש׳ שוגפ פעיץ גלט איב צו כ־ט. אק פוגקם אז ־ האס ער;*םירל־נך ללב .א־לגינאללמע״, ־ע־ קלײגבלחנער. כ׳א־ל אים אײגנמלעך;•שמ קײן גײשע נסר^א פדנה, װי אזוי און סלש װעלכע ס״סלען - אבע־ אר״נלנעל זאל סען װש־ין! ע־ נעסט זיך פא־ א דיכמעי;:־שס אזו• זעכען, װײל ע־ אלז א םקויד או*ף נײסם. ע־ ײבם א הבשיה ס*מ אן א—י הויקע־ל, א גי׳שסיקס - עפ םאבמ אים נארנהםמ אויכ. אדדבה: ע־ זעט אלן דעה ע־שט דל דע־• שללוננ שון א דזעבערן ־שסשעמ״׳שן - א״ן ײיך עטלשן ׳ - נעזעץ. ע־ דײסמ, אז צי א ז א צ*לס פאככ זיך א ז א דיכמע־! אלן דער קתםס איז עד בבלל שרײ סון דל א־• םע קאנ־יענצ׳אנעלע כײנמגען - אין ד׳עם ״ד׳של סון קוגסמ״. ע־ אלז נעםאעז אויף אלעםען. און לוש דעכזעלבן *ר*נצל■ א*ז ע־ אריך א נרויסע־ ליבהאבער שון ־ע־ אידע• אלע־ גאוײשקיש בילם דיכמער. ע־ שי*ט אלן זײן ־יבטע־ :א־ אן אנדעין טעב, װען ער חאכ ײך אלבערצײנמ, אז *ענע- אײ א ״דריליקער :א־״. -אם סאמינכ עד אלב. גאד :איװע אפנעשםאנענע סענמשן, װאם סארשמײען;לשם דעם גײעש נײסט, פײ• נען, אז א קינסםלער םמ זײן קיינ״ שאדש• זלנלק. לעי* ליכמרארישע־ קלײגבי-נע־ אבער, װעלכער האט ארושנעזלזן אד• שיל םיש צו סאר״שלדענע אלבערקערענלשן, ה*מ זיך אנםשלאסן, צו :עסען אויף ײך אײו דל דאזיקע לעצםע אלזי אלז ע־ שדן דער קלײנבירנער : :רויובםוםלק און ם*ס א ע־ײם הארץ. *־ אלז א שםארקע־ רעזאלוצ״אנעד־ - אלן :ײסכ - אין או*ף יעדן שאל אלז אש :אך משה גראס