Literarishe bleter · 1925-06-05 · 57 (5.6.1925) · p. Seite 4

57 ש א 1 6. מלזזדםאן - סאדמרעם סון ילדלשן נע לעי־מן ד׳*־ א. ש. קאםעגמקי ד^ג -לדנמום אלז א;**•ע - אין ד^ס :לדב איך *ןזזי װי אץ־, - שסעלם *$ר םזגז ויך ז?ן צעבדעקלטע־• ק^לעקםיװער שאםן אזםבאדרנקם * ג^צ׳ןבזולע אייל• ד.י*ס. וױיל א;אציע ט״טיקם זיך נישט *ו זײן בױ״זיםנעקללבן ידיף איין םעריםןךיע כד• א*ד יםאפן ז^ל זלן נאבי^גאל׳ דעד צױגיזם ה$מ זלך ןןבעו־ **רקוקם אריף אײר^םע טון לזמםן םערטל םין •ויםן י״.דא ם*ג־ ודעםען די צתויטגענ^םעגע אייג :עשל^כענע ג#ציע איז דעד חעבסטעד איי ־עאל אין ביס ד$דלקן;ןךם^לן לעבן װילן זי• סלדן אויך די ילדן. נעדשענז^ן צ־עסם דל אוכנ^־םאל קײם *ן ילדלשן ם^לקס-לעבן. ,םמחדאם ן - זןןנש ז*־ - ד*רף אלך טדאכמן, *ז ד^ם : יידכטום לעבס אועארסאל ז םער :לי*ט , ײין יעב; איז אײנגארטינ*.. און נףטנז לינציקעד אימגאחפיק איז זיין שטםן. די :;אטוד אלז ד^ך ר״לך םלפ *ט־שלדנמ־םלקע ס^־פען. אין םארנלײך כלט ד׳עמ ג־עםסן טייל טלןונצן, ד$ם זענען םןךסעסטיקט צו זײער >ךס, איז די סל*ג״ן, וד^ס ם־ייבם דיך אררש איבעדן יס׳ איםג*רם*ל'. און כג נעשעגז^ן קלןנש ^ן דעם ביר *םשללגמר, און ־אב לעצםע איז אוםםענלעך ^ן א טזג־לם^דיאלע־ ס*־ײנלנוננ. אליף דל דןןדלקע דרלל באנריפן באזירם דעד צ״ונלזם:;>ןצ*אי.אל־ער *םאס; - אללננאדםלקער ״־עכגבישםיינזג־ :זער*ם$־יע. און צו ־־עם יששרעבש דער צױנלזם, דל ד^ולקע ־דײאילגד-לם דלל עי־ שענקען ״עם ילדישן **יק• :ע׳־שענז^ן *םסעלם קענן ׳־עב צדל• שע• זלםן: ערשםגם, דענען די דבוזזת *ן ציזגלזם;*•םס ריכמ*־, און צודל־סגם, איז ־ער צלל, צ\ .דעלכן זיל שםו־עבן, גייםם לויט׳ן בבי־ םון ילדגםוכ. נעריםענ־יזןן ד.אלט; אז בעצכ ישא*ם :$־ די םערזעגלעבקײש ארן;^־ רי איו רי אםתע רעאללסעש אין דער נעשלבםע. ־ןןכ;אצ־^גאלע יםאגס נלםם עיק־דץק״ םעי־ :דשט זל ני*ם ן>-לן אלן *עדן ־מס; און גיש איכ א :עווי׳כן נײאנכ. לדג־ :אציזןגאלע־ שאפן אלז גךשמ קײן . באײגדעדער, העכעדי׳ג־ םין םזן קזןלעק־ , מי.דן ־םאשן, :אר ־ע־־&־ ־כאם; םון 8 סאיק אלז קען ־עם זילן שון דל אגטייינעםער, :אצ״אגעל באםארבמ אזן דודך יע־ ד$זל• נע־ באשא־ביע שא־אי־נלקש. און ,אויב זיך און ם׳רעדס זלך אח־ם םלד. איך לעב, װי א ט־עםדער, װ^ם אלז הילםלש כער$רן אין א *־שםד ל*ט־; כ׳יללשיק םש זייער װליטיק און ב׳ט־יל זיך סש וייער *״לוח כ׳װיש ןןבער אויך, %ןז כ׳בין א םרעםדער, אלן דער שםלל בע:ק אלך ג*ך דל םעל• דער מין כילן הללםלאגר. :ןןך אלר אנד־&־שץ טרלללנג, גזןך דעם דידו םון אירע בלוםען אק דשפ דעדן *ױ א־רע פ־ײען. װאו אלז םללן ת יל מ ל 8 נ ר? ב׳זדעי איר;־כמ זען, כ׳ודעל *כסארבן אין דער *־עגשד. צלשנװרז בעגק איך אזיי נ*ך | אח־ י״ :עדשענז^ן ר,אמ ־יכמלק אדבעטאשש *ךן ק־אגקייס, װןלכ^ ד־י*כט: ידל דעצױײא*:: שון זײן םששלשן א*ך״. ער זעם איד ג$ך ^בער װל דידך א ימלללער. ערשט אק נעדשעזןןגס שגודלרס; ביכל, ־$ם הליסם: ,דע־ טדל סון ײדלשן שאלק״, ב&קוםמ זיין נעסיל א קל^ר נע־ממלם. אלן דז^זיקן ביכל *כהעלט זלך דג־שענ׳ ז^ן צוכ ערשטן 0יןל סניב אל סג*כ םלט דעם יידץ׳יכן ס־ןןבלעכ אין זײן נאגצן שארגעכ. ער הויבש ^ן מש דעד קרלטיק שזן צװגיזב, נלש א־ידך ־־* :ע־שיכטכ־ שילן^ש״ע םון *לדישן ס^לק און עגדלקם כי׳מ 8 :עימגםע זץס^כעלע. די יידלשע בעשלכמע - ז^נט נע־עדגנ• זזןן - איז?ןזוי ס$רנע גלשט ענלעך צ.י ־ער :עשלכםע םון?ר-דערע טעלקער און י זל אלז אלן אלר נרעםםן טליל אזו* מ־דיע*, .־תק *ז דעד נעד*נק כאשע־ס זיך אס־ צ־טד׳עש; דעם זק םון דעד ד^זיקע־ אום• :עודללגלעכער ם^רשטעלוע. עס לינש שוין אין כעגגדכנם םכע צו דוכן דל סיבד, ד• ײןןגלשע טיכאדעגדיקייט םון זיין ליידן, אז :לשמ - קוםט אלם די ודעלט ם$ר װל אן אוטזין אזן ־ש־• ס*דזינקם אלן יא־ש. און אלע :ליםטלקע בןג־דגנוגגען, װ^ב זענען בלי ײדן אושכעקיסען ם*ד דל לעצ־ מע ס4-ס6 ײןד, ה^ב־ טאקע נעה**ש דעם ־*יןזיקן אללטנלקן ם8־ב$־גע:עם צלל, צו ־־ע־קלערן דעם ילרן זײן עבר און א*ש נעבן 8 הזןשגמנ און 8 .־לכט־ללניע ם*־ זײן צו• קוגפש. דןןס ד^ט דעס יידן געםוזש *א־• בללסן דעם שארלו־רעדגכ נלויבן״ ד$ם ה^ש םק יידן *ר^םנעניםען דל ל8סמ םין עכר און די דאנה *>־ דש־ צ־קוגםט. דער לעצגמ־ יידישער נעשיכםם־םללןן־ י^םלשעד •ו־וװ - ז$במ װײס־^ נע-כעג• ו$ן - װ$ם ה^ט >די:עעכ8*ם 8 ג־זיכן טייל םון ייד־שן ם*לק און ילזןב אלז נע־ , װ^־ן 8 ב^װעגנדיקער בח אין ילדלשן י לעבן, - איז דער צױג־זש. ױעד צױניזם באד־רט אינגאנצן אויף רער אלרעע םון :אציאגאליזם. דל;*ציע איז ד* אילגציקע אסתע רע* אללםעמ םין ־ד װעלס־געעדלבמע. און דל גאצמ ־עריקעשמ םען :$־ לוש דע־ אלינהײט און אללגנא־ם םון אלד לעבגכ• ט• א. גערשענזאן א־ז זדן *ידישער־ חשבוז־הגפש ־לקשר;אםט. רער .אלך םון מ^דערנעס כעגטשן - םעגחמ ער - אלז באג־^בן אוג• מ־נר א עגױערע, נייכס בומיב־לקע םשא ס*ן ױלםגשאשכן, נע־^גק־ג; און נעםללן, דןכ נללען א־בער צו אלם בירושד, רעלכע כ׳קען גישם א־יב־נרס־עשן, און זיל שד־ללבן שא־ ױעכ פעגםשן װי אזוי צי לעבן, װי א*ו• צו סראכם־ ארן םילן. אים װללם ללך ־>נש 8לץ *-אםװ&רםז, און מרויסנדלן םרך ־י רער אור-םעגמש, װ*ם װלל 8לץ זען זין ד$ב נד, אללנענע אוינן. .א*ך כשםמ;ישם דל קולםוד - ל$נם ע־. - איך ז^ג בל*יז עד־ת: איך װעד ־ער־ממיקמ אין אלר״• נער״מעגואגב :ענגע־שאסמ צע ־ןיס שדן קולטזו־ קען;־שמ באקעהשמ װ־ןדן -רך ל^נלק, װייל אויך זײן קריסל׳ק ב8• ג.*צם דלך כשן ד^זלקן כלי־זין. ,יעדער כאדעז - *^גמ ער - דזןב .דדיכם אויף 8 *מ־ערד, דערט ־ורך 8 שװערד יער• כ*ר האכן;ישמ צו םון ־דגעם״. קײן כאדדילזן, רעלכע פלר קעגען ^פשד־גנן או; ^נװײזן אויף יליע־ גישס רלכשיקלם. כלר שםללען שא־ 8 נעם;י- װ^ם א*ז נישמ אםצושדען, כיר שםילען ש8י 8 רעװ^להניע קעגן יער ק־לשיד סצ־ ־ער;אק־גמער מעגגדשיעכער נשכדי. צו װ^כ ־א־ף איך די גאנצע רץכקץט שין ידיעות? - שיעגט :ערשעגי^ן. יאלן ל־בע און אלן דיידן ־*־ף אלך זלי :לשט ה$בן.״ און אלן דע־ דדע־ שון סיש װ^ל איך זלך נ׳גזייכ 8; זן• נלשס דערכ$גען/ א*ן אלץ, ״־אם איװאנ^װ דע־ם אדדן אלן אלם כיס זדן נע־־איט־קער שאעמ־ש־עד אין נדםסיקער ק־אסש, בללבש ם?ןקע שמללן אייף 8 כעװלםע דיססאנץ םון נעד• ש־גנז^גזס נעכאםערטער גדמםה, עב ה^מ אויף איר קײן שלשה :ישס. שון ראנען קוסט *דא םין שטלפרגג און;עס*ל ז נ־׳שרשעגז^; *־ורמ נעבן אויף דעמ 8ן עגםטשר אלן 8 כך שטעלן סון זײנע ב־יר. .אײ־ לעב ב^דנע - וץבומ עד — סש 8 ט^םלש לעבן. שון קלנדהײם ^ן *רדננע־ שירס אין דער א־־רא&עישער קולטור, ה^כ איך טלף *ג־דעעזאםם אלן זיך איר :דםש. וױ 8ן אלינעגער ב8װעג אלך זלך אלן דער קולטורעלער פשםחד; *מ אי8 איז םײן ט^נ־לעבן. ^בער אלן רע־ פיםעיש *ן באװאיסםזײן לעב אלך אגדע־ש. שדין 8 כך י^רן רושש צו םלד מיז ־8י־ס עקשנװ־[* דלק און 8ן אויםדער 8 ס^־בןךעעגער קול: נלשס ר^ם, נלשם דאב! ־נסעש 8ן 8:דע־ | װללן אלן םיר קערמ זיך $ש סלם אוכעש פון ־ער קולטור, םון 8לץ, װ$כ פ׳םט שש 8 קװ־צער צדמ צזריק איז אלן ס^פקװ? :עשמאװבן ־עד בא-װאישםער *ױייש-דיכ־־מעד לימע־אמי.־־ אין קולט־ד• ־,ישכ^-־־קקױ כ. א.;ע־שעג״^ן. 8 ם*ל• זלמלק• או; ס־יף־נעביד־עטשר אילי^פעעד, 8 כענשש, ׳־ז^כ א*י שא־ױאקסן נעדען םש .־ער דוכלעהג־ ק־לכמ־. הןמ ער 86־;־ םען א־יגעב ש*ן ־* ױשובסנדנ ע־טע־ אלן ־ד ד־כ־מ־׳ג־ י*םער8מ־ד־ר*סנש8שמ. סאד ־* ל־בנםע םאר ־8י איד :ערש־נג• ז^ן בזןקאגמ :ערןו־• ־ער ב־לשער עס;ם■ לעכקדט ־־רך צװלל א־גמערעב^בדע בש לעך, אלן ױןלב־} כ׳שםלגלמ ־ל־ זןם, ש*־ז;לשס דגרשעגי^־ ־;* שטדעננע- הלכמא־ רלקע־, די׳ג־ מ־שער קױ־־טײ־ס׳י^׳^ף, דער שדג־גר ס^נײע-ק-םלקעד.;א־ נערשענוא; - ־' דע־י^למירג־לקע ש־ער זעגלעבקײם. א•; ־• ע*ויל בשלעך מאכם ע־ 8 חשבון־הגשש 8לכ כעג׳מש א״ אלכ *לד. דל ־^זיקע צ-דיל בלכלע- זענען 86־ אונז װלכמלק;לשמ כש *ילער ^כהןקמײד; ־עדס, נןץ■ ביס *ליש־ ם־ב־עקםיװן םדאנלדכ. ־• צ ־ ב־בלעך הייבן: 1) ״דעד בר־ד■ װ?קכי ש־ן צװלל װינקלען״ ארן 2י ידער נודל שון יידלש־ ם^רק/ זל• יענען װי דער• ג^צױ^ען אל*:ער ציט צ׳דיסן. ־8כ, װאס נערשעגי^ן ־ער שעגבדמ .־ע־ם ^רו•- איצד-• —א;; *־• א שוגקעלן אלגכס־גקם א•; ־נרשסן ב־בי, *^נט ער עב 8רוים אין צדילט;. :ערשענז^ן ־לג־ ■*־, םשן םולן| םויל, 8לכ זײן אני־כאמין. אין *•:הג־ סכמנ ־׳^בן ־* צוױל למנג־ יעריקע :*גמע ט־דגמ, :עדשעני^ן און ־ער נרויכער דוםישש־ -במער־םלי^ו^ף װ. איר^ג^ר, :עװאוינמ צח^כען אין 8 צינדג־ סון דעי מאבקװקר נעזוגם־הללמ 86*־ .*ל• מעראר*שע און ־למבשאשםלעכע 8־בע• ט־׳ג־־. אלװמג^װ ה*ט אײגס^ל, 8װעקנללענ• דיק, איבע־נעל^ײ פ8י; א&װ^זגרלקן געד• שענז^ן 8 ברלװ. ש־ לעצםער ר׳8ס 08• נעעגמסעדש אלן איװאנאװכ א&װעזגהדפ. 8װי 8ײפ ה^ט זלך אדגנעשסעלם דער ב־יװ־װןקכל שון אלין ,דיגקל אין צװײםן אויך בעת בילדע זענען נעוזען אין ציםער. נערשענז^ן, װ^כ ליסם אין װלנקל םון 8 או*סי־*׳8־-שמ8לם שא־ שלזלש־או-פנעמא• מערכע;עלערנםע א*ן שד־םטשמעלער. אלז כאכת קראגק אייף ק*לשוי־. איב דרלקש ױי צו׳דײגע מעגמשלעכע קרלטור, װעלכע ער י^מ אדגב־גז^סמ א*ן 8לײן אויך סארבעחמ. רע־ ־^דיקעד נעשיל - ז^מ ער - *דאס שלעגם איכ שױן םון ל8נג סון צדיש צ* צדט 80־טו;קיען די;שפה. א*ז אשמ נעװ^רן בד אים 8 שטע;• כך ם8לן, װאו דע־ *״לשװישע־ ײ8לעקם :עברױבם א י ן׳ לםשל: ,נלילבן ^ן זלין שסערן״, *נלילבן ״*י *1 ילך׳ 8ן לעבן *^ס־ײבן 8 :שסה סון דבקות $ן ־עד (8*ן ױער) *־^צעםיע״; ,נעםעלשט 8ן אלר (אין אלי) ר׳^בן 8לע ידנם/ און אויך באדקערם - א י ן *:שס^מ 8;, לםשל: יאלגם יתבל **רנעםן״ (^שט^כ 8 ן ירעס ױנבל). ם׳אלז או*ך צו #?ורצייכענען ^דעלכע 80־ביגדוגגע; בײ םרצן, װי: נרזי אויף דע־ :שםה, -־מםעװןן ם*־ שרעמד׳ע העגם, נ^ך װ^ם ארבעמ מען, אויף װ^ם ד׳^רעװעט שען? װ*שש ןן יואנם, אוינ 8) אױכ םייללש איז אויך *־צעס נ\םח צוצוגעכ־ ־#כ װןרטל צ ו ם*ר דעם אגםבאשסיםכ אוםן;#ך די הילטם־צדטװן-־םער ס ל ע נ ן און ד 8 ר ם ן׳ לםשל, זיי םלעגן זיך זני ב^װײזן.- (^בש־ אויך: לצ־ם םלעג 8־וסםיכצן); םוגרעםמדןנן ר8־ף מע; עםעב *ו טון דערינען, סען דא-־ף גישע :ױלט צו קריכן. דעם זילער ^םט ה^ש םרץ זיך אין *זעי• כע םאלן צ־נעסאםם צו דעס ליםייישן טס־, ־ד^ם הערשס אין דער ליטעראשור, א־ן ל^ם ק^ן :לשמ ד^ם צו נ^ך םלענן און יארםן מ-־ויף אין דעש אויסדדוק; יװי ע: ד,8י־ף צו זײן/ ) ־^זיקן יצ*״ ב*גענענען םיר בז טרצן - אסת, 8לכ א־יסגאש - אסילו נ$ך ם^רן: אוםגשדוסן האמ קלינער נעטא־ט צו קומען. בכלל נעברויכמ ער ד^כ צו אין אזעי■ כע 8#לן, װאז דער ללטװלשער שאראכ::־ ברויך לן^ט אלם גלכער אוים, לםשל: לויםם דעד עולם נעװ^ר צו װןרן. נ^ך קבלת־שבת אײלט זלך;לשם נ^סקע *הײב צו ניין. זללהי #8ס **רבייט ער איס סיס צו&־ נ^סם דדכים זעגען נלשט צוס טמרשטיו;• אויםםעדללש״ם*־ דעס לימװלשן ש*ר%ך• נעבדויך דעגען *ייך עמגכע רעקג׳^נען #ין .ארצן אויםן •ויללשן שםײנעד, װי: .די' ש^בטערם •טור צי װןרן/ ,איז םען •פוײ ־עש ©רעשלקכ םון םעל א*ן שטעלן א־ם ־ד־ןך, למשל : י^ז ־מ־ך זיל זילנן ־ל :שכה אויכ ש*ל דיד (^נשמאמ: *^ז ־ידך זיי אויםזלי;; רל;שםה בל ־ירו; ער -$ש שסװעק; אזים ד־ז *רעב ג^נשמ^מ: ער ־עמ אליכשטרעקן זלן ־8־עם), שליננען ל8ל ריך בעבעד אלן ־^־ט דל ק־^ק״נ־יל;^נשמ^ט : אליגשליעען ז^ל דיך וחכי׳ו. ^בער ־^מ איז;לשמ קײן כפעציפיש ש־צישע־ שטללנעד; אזעלכע ס^־םען׳מ־עסמ סען או*ך בײ עםלגגערן, לםשל, און אין ־עם םליל״שן פאלקב־ײ־לש, צ״ב: ער ה^ש , :עלעבמ *״?ק * י8־ *ען- ע־ ד-8מ םי־ גענעבן צו אבלכל געי׳ס <8װ?<^־נלעבט, צונעגעבן) וג אז. װ. ^םלייגגריק 8 :ענויע־ע באמי־אכמ־גג זמןין ז$ץ - בל *־צן זל'ף 8 םםעציעלן 8־טלקל׳ ברעגנען םלר;$־ ב*ױז 8 פ8־ ס^רקלדצטע באשטיבוגשש׳לאצ; : ...זאםלען ־^ם 68נע8#לע*.ע םין בללםער- זומער - ^םגעד^־טע צזדלנן, װינמפ־ - ק^־ע נעסל8צטע ם.ין שראסט; און ךל ששילקלם׳ ד• ז^נעזאםטע םיט סה־ אין! איםד,, רערש דורכנערלםן; םעל־ער זענע• עס, ג־ויפע סעלרער, ם^רזילעטע םיט םײערע שטילנער. ד^ב הילםםצלטװ^רמ אלן צונויםנעג^• כעגעב זאץ װןרס בל *רצן;לשמ איבער♦ כעחזחט, לםשל: ,ד־נ־ םלממ ד׳^ש נע• שטמ־םט די סוי־ש־, *רײן אין שט^ש, *יכ• :עקוילעט ד^ס ם8לק, ס^רברעגט די שט^ש און אילגנעװ^רסן די םעםמוננ׳ (און נ״שס די נ8גץ איבעריקע א־בעדחזערינג: ד׳^ט נעשטורםט..., איז ארלן..., ד-^ם אויםנע• קוילעם, ה^ט טןװ־בדיגנם... און ד-אם אללנגע• װ^רםן). םדץ םײדם אוש אלבערחזרונגען ם*ן פרעםיקסן, לםשל: איז מיײן און *־וימע• נ^ננען ׳אלך ה^ב אײף און צונמיסי^סן דל טיר, סק־ םעםטער ציען זיך, נ^ך ערגער שליםן זיך צוזאמען די סינםטערע װ^לקנם. אין דעם נייםט םון םוילישן <װי אויך ל^ליגערישן) ױדיש איד ךי ם*רװןגדהנ רירך־ •״** םון דעם #*ךחז^רט 18 יין 8 :*שמ :ןר בן־אב*;־־.- א*ז אלבער דעם י שמלין, ױ^כ ער ד׳^ט זיך 8לללן אלבע-־ן :-ל8־6ן- נעס8ל;. כא־אקטע׳־יכמיש שא־ *־צע= ל8צבוי אלז *ד השכק צ-ללשן ש־גל א׳ין זלן 68• :עשפ^לט־נגעמ פרעש־קב. 8 86־ בײ• ־מםללן: ־עד בדהן שמעקט שמארקע־ דעם ־אס פון ־ד חורבה אי־ויכ (^גשסאס: שטעקמ שימא־קער 8׳ש*ם, ^דע־ אשילו: שטעקמ *־ױב שט^־קער...;; דעד דיכשער קייכש מ*מ * נ8־ט;יעמםל םון שש*ב אויש; בילק^ן 8־ו*ף, שמעלם ^װןק ד^ס יעמםל או*ף 8 פ״של, קוקם אלן הלםל ארלן; :עסש אלם, 8ל יענעד הערם נלשט, ־׳:= ק^ס שון דיאטמ ^רוים. רירך אלא שטעלוע םין די וד^־פער הער• ג־ײכט £־ץ;*שט;^־ ־עם טשיק רלסם,;8־ אײך 8 :־עכערע 80־שם8רקשע אוים־ ־רלקלעכקלט םון ־עש ס־עש־קם• שטעל:־ דלק דל *־עשיקכן ארויס, ארויף :*שס ה^־ם בײ ױיער־ג םעליב, :^ד נ^ך ־• א־משימ^נױנ״ידע־ ס.ין ל8ץ, ש8רר8;רלט ע־ זיל שון םשיטע צױעצלעך בײ צײש♦ ־ערסער - אין אושגעשס־^כענע אום־ ש׳מ^־רץרטע־: סין -־טדכה?ט־־זיס- אויםן באלקא; 8־ויף. אלן מא;בע ©8ל; אלז או;ז ר8ן אםילו שױער צו באשטלפע;, צ• ר^ם צוזעצל איז 8 *־עסיקם בײם צײטװזך־ט, צ' 8 א־ם־ •סמ*;ד~8־מ בלכ שב־־גצס, לסשל: ,קיקס ,אין .היכל ארלן״ אלו י^ך;ישמ ה^כ אלי• כע:ע ,ר^ם .קוקט ארלל; אין הישל/ ב־י אבע־;לשמ צו יז^ק אײנגזענלק אלן הער ־אזיקעד ןךדןק־וקונג ס-*ן יל 8•* :•■דמפא־כױגגע *־עשיקכן או־םן סוף ז^ץ,! ד-8לם £־ץ אם^ל דעכ נעװיינלעכן סדר, | דששל, אלן דעם ש-־יערדיקן בײשםלל ידער דלכםער קוםט א. 8ז. װ.״ שרײבמ *־ץ: .שמעלט אװןק ױאכ *יעסםל אויף 8 טלשל״ -;ישמ: .שטעלט ׳״^ם לעםםל אויף 8 טרשי 8וז^ק/ באזוגדעדמ קליגנם דעם ריסװלשן ילדיש |(און אײך, ־אכמ םיר, רעם װ^לינערישן) י ב־עםד ־עד ששלינע־ ס־־צעם ^םצישיללן ײדישע גראמאטיה בײ י. ל. פרױ ״8 צ^ טון כיט 8 :אכקלאנ: סײ דער ־ילש• *טעי װ^־מי־ןך־דענוננ. שוין ־ער שטיינער ש־צעפ, אםצידוק־ ־עם ס־ע־־קאש״־א־ם צ־מ ב*ף, אלז;ישש **דלש. אל*;ער ס*ן ד• רו־סגדממ־־בן םלן ־ע־ *לדדמע־ שס־אך, ל^כ מײלס זי אזו• ש8־ף שי; -לט׳מ- אלז ־8־, כידדע - דע־ נאשירלעכער ם־ר ש־ן דל .דערמע־ לגבי ־ער נעבר-־ענער שמעלונג םון םרעריקכזלװ אין פוף םון ־־■לששן ז8ץ• ^בע־ בד א םישערע־ בא• מ־אבמוע םון ס־צעם דאץ, א*בע־ציינ; כיר ז־ך׳ 8י נישם רי װלרקוע ם*ן ־ללטש; זאץ איז דל אילנציקע כיבה ס*ן ־עכ סדר םון ד• רערסע־ בלל ם־צן, :א־ ־ע־;אגצעז־ •־*טכ שון פרצעכ םם*ל. א־רבא, ם־וװש א*בערשטעלן בלל ם־צן ־* וץךטע־ אלן *לנע זאצן, און כ׳-־^־ט צעשמע־ש ד•;א;צע הא־מאכיע זללע־ע, כ׳װן־ט 68נע• םון ־עד עקפש-־עבידדער כח זללע־ע־. ־ל ב^מ^כד.; ד• אלנעװלינלקסשע או; דל כדנה. ארויכעו-־וקן דעם א־עד יענעפ עלעםענש שון י8ץ - איז בל םדצן ״ע־ עיק־ כל• שפ*לן צו ברעגגע; ר^לט נעװןן אי; הרכד ב*־ :^נץ ס־ץ. אט אײ בלו*ז 8 קו-־צע אי־*סמר8צ*ע, ארײבנעכאסמ צוםעללק, א**ף טדאף: ^בע־ םסכ*כ נעװען - ־אם אלד אכו־נ - ה^ט ער י;אר 8־ויכנעזען םו׳ ן צױישן דעכ קלילנעם הן^ז םען א*כ;ישט 1 כוױה ה^מ ע־ נע־דען, דעי לשװי^ד ג8־ חעבער און אלן אללן װ^נ צעב־^בענע־ דערם ד^כ קול, װ• סין י־ער־שטלקם, װי י שון *כ*רי_ם א*בעי:עד׳8קש. אײ ^עבר -ע־ ײ־ 8 נר^ב נשש נעװען אי*ן 8 קכצן 8 .:־*־כעד און נלשמ :עװאגםם *־ן קײן צדקה; נ:שמ םיד ליד,;לשם םאיר בעל הנם, נישט םעיה חמין, נ^־נלשמ - אגן ל^רם;ישט קײן אזרח איבער דער שרעל. *רײן נללש זל נלשט, עםנמ ד^כ םי׳־ל א*יף 8 קליינע שמ8־ע. און ד^ם אויע־ הערם וק װןרם גישט כיד םון הערן; ד^ם אוינ װ^רש םון זען;לשט זאש, שלם װעדן =8ט. פארקירצטע פאימען 8 ב8:־;־עדע ש^־רלבע י^ט עדץ צ־ דעכ סײי־כן שטללנעד צי 80־קלדצן דעב שט־חגות א י ם אין ־ן;אך ציישװע־טער אזן באעג־ע־ב ס^דװערסע־. ,...סיט שט^לצער ליבע אויםן;אויף אים) גע• קוקט״; איך ח^ב םלך ם ל ש ן;םלש איכ צעװערטלט; .עשרא ־ארעא ל8ל כען ש ז: כ (םון אלכ^ כאבן״; ,ש^רדו^כ ה 8 ש ן נהןס אים) ־ער ב־ת־רםדרש נערוםן?״ .׳ער, י8ל לעב;, ד■ 8 ט ס;ח^כ א*ם) סע־מ נעװען/ דל עדד הןןט: אדי״געשלונגען. נ^ר ניי םעגה מ ט שסר״עען א י ב ע ד ן <אי• בער אלס) ארלבע־. פ'8 ד.עזה ש ו נ פ ׳ ביי־ וערט ריך ױע־ נבי,־. .־ללכט דעכ רב דעכ ם#^־*ק םן; ק^ם און לוישט כ ל ם ן 8רויכ. זעס עד אינעם 8 נעשט^רבענעם םעטער. יערטענער אלז בלל םרצן ־י סוילישע ס^רקידצ״נג ס־ן דעכ אין ׳;, •״סשל: ע־ הע־ם איכ װי׳ן -־ב ׳*** ־עם רכ).?^רערע סארקלרצייגגען: ״װעל׳םיר דעדי םין נױגר״; ידעג׳כ*.־ בד אלם נעןוע*/ יזל װלל;ישמ. הןב׳םיד 8 י*ן*תו.־ה/ סינטאקםיס ־^ם ־*כמלקכשע אלן דעס 8;אללז שון —ישער ג־אמ^כױק כײ 8־צן איז ריער ז8ץ. דע־ ו^ץ אײ דל נשפה םון דער שיראך, ־י העבסטע און ס^לק^ככגדג אנשםלעקוגנ פון דעפ ־לכשעריםט־ל. ^בער צוליכ דל עננע ראמען םון אונדער ארבעס װעלן םיר ז*ך בל*מ במנוגעגען ש*ם אדינלקע 8;כער• קועען ׳ז^גן יעם ז^ץ בז פרצ;. ־י^ש בולםסטע, װ^ס קוכט אונז צ*ם אללכ־דוק אלן ס־צעב ז^ץ, אלז דער םדר שון די װערשער דערינק. אוסן ע־שםן *ףבללק קען דלך אויכרעכמן, 8ז םלר ה^בן •) זע ,לתש. בלעמער׳ 49-50 %