Literarishe bleter · 1925-05-22 · 55 (22.5.1925) · p. Seite 4

#55ן פ ר כ ל ע ע 4 •1, 85 ל ־ ע ע י־ א ר נעעפגפ יזאפ מז *יטײער. * *מנ סיס ײמםמרנעהױמגע אמםערהויזז אוז סלס א הלסה אריםן קא*. ןן־ האם באהדאבפ לימןז כילפ א *אר פארז״ג״םורעסזג פא־״עלאפעגע אױנ;. מברמד; בללז: — ס״״׳א־װא! — א! איז נאײך פארהאקם יל םלר. נאר ר־וק אלז ״עויז נעװע• אלז קארלראר. אלז נרויס;. ברללםז הארלראר. װאו ער פרענס אפג־ ללנ• אױסנעילללגפ אױה רזד־ םלנרלדנע־ םעי — אוז ער יאס אגנע הויבז דחילעז זלד אזױ נלך אלז א קאדאהאר. אזױ בלאז. יםדייע; איז סאפז. אז פה אאע זצפז האבז זלר סליז;עעפגפ איז הא״ב;אקעסע אי־ביײעד זזעעז ארללז אל; תארליאר. דל 'מנעז זעגעז געייעז עעפוםרפ. ־ללבגדלק דל אדנן אז• אמםערהארסנרלק רל אמסעדהויזז. האבז זלל נעקוקפ םלט םעםפ;• אוינן אױבז רלזלהז. סאנצנרלקז *יאיד״ אי; נעברוםס : — ײאװאר? — יעפאר? :אר רא אלז ארױסנעקיםעז א ימנ םלס א םאפאבע אױפ קא£. איז זלד עעבללזערפ: — קאקאי ד״אװאי? — ניעאח״עערל ניע זנאיעסזג הזפא באר״טע סיעסיעיי דיאװאראיו :יעס. א? האבז זלד רל *וננעז אויסנעפ״שובעס או; אגנעהדב ״םםללבאעז. — אס הלנפלסע הועפה! — האפ אללנער נעזאנס. — אוז א נרויסער אזא — האס א צװייםער צינעגעבז. — אוז א יעללגער אזא — אלננאנצז װל א װארף! — אוז א סרללרעבעד אזא! — זעס. װל ער סאנצס!... פון אצע סארבעס האבז דל ימנעז נעה^לעפפ גרויס. -ארע *עפלקעדי ביױס אוז נעװארפז : — :א קראסאװלצא — נעם! אױק האפ נזמרמנעז. נל״עפ צעקײעגדלק אםילו, אוז דל ימי נעז זעגע; נעזדע;אלקאער! — םאיארלצא — האבז זלי אלם נעאױבפ און ארלבערנע־ יערלגז צים *מנ אל; רעד פאפאבע. צי רעם. װאס תאאפ נלישס סוז סייװאאגלם : — סאןוארל״ענדע ״רוקאװא-!״ — ער װעמ רארםז א *איאק! — ניעפרלםיענגא! אלצס אלז נאר געגזמנע; װעגז אללז זאד : װאסער גאסעז אלם נעב;. או; דל ימנעז האבז זלר ־כלער נל״שם צע״םצאגז — יעדעי האפ נעװאאם אלם א נאםעז נעבז נאי גאר זײז עדנססז נעוזעוע• נעם יאשנעם. און נעפעז זענעז נעםאאז װל האנײ : איז א־־ױפנעבלאפ צי א״יקז. נאגצע פעג האבז זלר נעדיללפ ארום אלר סםאהעס העפ. רעד יבװייצאר פוז הױף האפ ז** :עפייבז םלסז בעזעם. םלפ *עפײנער. םלפז הײ־נא&י נא* די האבז זזד נליכפ נע״ ־אזם אפפ־ײבי. אבעי רל קארסעגעװאפע צױנ האם זי* נל״םפ צוי :עראזפ צי זלר אוז א־ױסנעררללם זלר פוז ארע. זל האם :אר •נע־ ברלקס צו אלם. 4*וקז. איז נעבלרם. נעבלרפ םלם א הײזעדלק אפ-;;*זד: בלר־. זעענרליג אז םלם;ופז :ללם;ליעפ. האפ ז־ער;ענעראא בעני־ — יװק — האם זלי גןדערלנ־ אפלציעי — אױף א נאגצז דעה-יעה אל־ י-א־צע־! ער ־אם אלב נעפסקנם יםםל״ן.;ל־עפ נענעבז אפיאו ־אס בלסא אפזײעב״ז. :א־ קײז יעוב זאר האם :ליבם געפיערפ. רױק אלז אא״ז;זיעפ אפגעפ־עפז פיז פעגבםער. איז םי־אס בא־עאאסז אזב צו קאבסרז־ז. 1 ־עב;ע־אנק יאס נענעבז רל קאפלסאנזבע :; — ױא־צע פיעװאסבאר־פערססװא — האם ־ז ארפע נע* 1 זאנם — :א־ ..ראביי םיז םעז סוז. ײאסקא ילםעי ײעס עס פא:ל ] א״נב אײ צ.ײײ... ע־ אלז א ם״בפע־ י.. 1 אי• :א־ פא־נאבפ אזז זל אײעק אלז אזללפלק;עסא און נע־ | ב־אבפ םלפ זלר א קויצז;עפארם־ *טײנע״ז נילם ק־לכױזעד רמרע ן פלב, װל בע א רללפער. ) ־ע־ ״::; ־אם א־אפנעניםעז רעב ״עײא־צז ־וםענליעז קא-׳ 1 פער״ויע פוז העלז קאפ האר. עי־ האכל א־ו־בגעגוכעז א *עארף םעסער 1 םלפ צײײ קי־לננעז איז;עיערללפפ אלז רל באאעװעב פו; זללנע הויבע * יעפלײצ. : —;ו װאב. ״יעבס עב םאב;. םאיאר־עץ? — האפ דער כענע־אר נעפרענס. — פא־ויאב;ז־עפ םאבז? — האס רער ימג;עעגפפעדפ ~ םלס המ־עדסעד אנערב זלד אפגעפארסלקס. .װעא אלי־ זלר םלפ א המם גליעס אפפארפלקז... גענאגנע; אלז עב מחרת אל״ז װל םע; ראדף. רער;עגעראל האם ארײננעגא־ם ליוק; רעב קאפ אל; יערערנעב צ״םל אוז פאר״ בלנר; פעסכ. רער יעײנעץ םזפ דל קרלםלעד־רוגדע .־ײסער־פלס האס;עםאבם פוז יעסרלקיעד א ״עאײף. װל רל הונם־־עלענעדס סועז עס. אוז;;־אקע־ם פוז ארע זללפז. אזב ארײגצוצרעז אלז נעץ. רל געגע״ ־אר״עע םלס דעי־ קאפלפאגלבע זענזד;•.דעפאנעז צעפראםסע. ־ױפע. ן אויפנערענסע או; געקוקפ םלכ אי*:; פול םלס אלנסערעס או; רחםנית צוזאםעז. ארץ אלז נעסמגעז גופ. רע•־ :ענעראל האפ נענוי םע־ באפעלז ײל אםאי4 אױי• םאנעװרעס : — פיילנקעי! םאראריע־ן. נא! ײ װםבעד האב: נע״ע׳םאיעפ םלפ רל נעזער.;עקראגפ : | צז^ זל;- ־ױק אזז נעײעז בם אזב. בצב;עגע־א־. ־אם ער אזב ק**־ אײ• דא^;ז״ים;ע־אזס זל- צעגױפקיםע; םלם אז אים־ באיאנפע־ צ;•;. א־• -ער :אנצע־ יצפאפ אזז נלדמ נעײעז נאר אזא ־**• ־אבא**ע ***־*״־צײנ. ••ז י*וק.;עײע־ איז;אי אײנע אזא צ;•; אז־ ק־זב, בד א• א־פ א־~לראר — אײ *ע־ער *א־. אז ביאזז;עקגפעז ־ל צ*_*פ. ־אפ ־עי־;ענע־אר א;*סגעק־לב• ־עב ״עסארקספ־ איגסעיאפלצל־. אײעקנע־עיקפ אלב םלם יױקז אױי עפי־עבע המ־י׳ד־ם יייא־בם צ־ב א־םל־אי* אי־ >מ:עזאנם אלב ם*פ• -א-י; •־ארם : —;ע־ענק-ז״עע. ער זא־ זל־ ־ל־ נל־עפ אר;*בריללעז פי; ־* ־עגם אײ פא־םיעעפעז ד־ םלם א צו*נ אײפז ױעג! — בפא־ ראיב י א־ל ־עדנאך רעב אמם־עיאפזצז•־ נענעבז א העבע־ז ־>ג;. א*צם האם םעז א*־ װענ נזיעפ;עקעגם פא־;. אפירו א־יםגללז אד;אב האפ נל־עם נעםי*;ם - אי; לױק אלז :ליעפ אײננעזעד• א;**ז ת*״ א־פ ע־ א*ז קײ־ ־גע;ײעפ אפ;עם־עבלז פ*׳ פענבפעי־. אקעננאזבע־ ־עב פעגבפער אל• הג*ף איז נע־עפאנעז א בריקע א גל-ערלקע קלײנע יגרקע. אל• ר-עי־בע־ עב האפ :ע־ •ײ*;כ א *עיײפ;־. א;>מצ• פאנ אלז רער ־עיײפע־ נל־עפ;עי*ע; א•• -ע- ה־־:. ע- האפ א־*םנעפ־אנ• א*בע—ז;אפז דיז רערל םלפז •עיללפ־עםײ;. א;*פ• ׳הר־ף אלז ברױז נעבללבז דײ בורקע םלפ א פא־־עיאכל פלרי אי• פאי־ פלרי א קא־םענעײאכד׳ג צײג, ײאב איז תם—*;עזעבז פא־ -ע- •עװעל. — או• לױק אלז;אינל־עפ;*־עפ אפנעם־עםז פי־ פענבםע־. — קאדעיובלז! — נללז. יאסאנאגאװ! — בעסער סאובע!;עגעראל פאז סאובע! — יעפללער. חברים! — האס זלד דזןר ימנ אלז דעד אא־ פאבע. דער ״רוקאװאד** *־גיגגעםל״עס — אלר אללנ םאר ״נלקאי רא״עקא!״' — װער אלז פאר. זאל הויבז א האגם! — ::קאלזרעקא! נלקאלא׳עקא! — האבז אלע אנםצלספ :אבנעיעדלנז אוז. צוהאלםגרלק זלד םלס דל לינקע העגפ רל אגנסע־ הויזז. געהויבז רל רעבפע אלז רער הויד. ־ער ימג םזפ רער פאפאבע האם זלר א׳װעקגעזעצם נעבז םאםלװז. צעיעלפענעם •ערללבפל״ע. אננע״ערלבז טלס א נעדרללםי קאללגראםדעז בתב א ירלװ צום קאםלהאר פאר ״עסבז אוז ישסללעג -לקעחהללס אלם אלבעדנעלללענפ אויםז קול. װארפ בר װארפ. וו: םעז האקס האל״ז: ...ק׳ טאװקאםסנונבנא־נארגלװי *) װאנקא ללבלנקעד! — אלװ װלדו סאײא. װאס אונזער אפ־ פלללוגנ פוז יעסאפ־נאדנלזאז פוז צפון־באז״ראיא; האס אײנ״שפל* םלק בא״עי׳אלז אנלגצוקװארפלרז בײ זלד דעם איםבאקאנפז רימפ המפ י.גלקאל>רעקא". בעס אלד דלר. זײ א םאלאריע״ן. אוז בא״שפל^ םלי נאד אײז פו*ז איםײאדםז פאיאק. אלז רער פא־ס פוז צונאב צו ז־ער אלנעםללנער צאל..." ד ימגעז האבז נליעפ אלגנאגצז צעקללפ דל סװערע רידד.;אר זלל האבז צוסרלדז םסבים נעװעז : — יארנא — האבז זלל נעזאנס — בארא״ש!... י. י. זינגער *> ציס חס־ ־עפ-ר-ק^םיסא־ *ין ־שםאם־ע־ גא-גײ^ן 1 — האספארז. באז״עע י.. ו דער ההס האפ נעץןרלנ;. רער *ונג האפ געצוינז בלל רל י •עפרלק. ארו״פנעזעצס זלד רעם המפ אױפז קאפ. עי זאל נל־עפ קאי נעז •ערײע איז א בללץ :עפוז םלפז םעסער. — נאר אלל רעם אױע״ . בילק האפ זלך אױק א רלס געפוז אזוי ״עפארק. אז רל ״עםדלקלער 1 םזפ רער צו*ם האבז;עפלאצפ. אלבערקײקלעגרלק זלר עפלעבע םאי. װל א קנויל. םלכז ־עללנע״ןךעפלקגרלק זלד אײנס ראם אנדשדע. האם אױק א פללגקז רדלל זלר נעפוז. אללגגעבלסז רעש;ענעראל אלז -ער האנס. איז םלכז :>מצ; אזםפעם.־ע׳־ע^ •;־פ־ענתנ אוז באםרני אוגנ אױסנעזעצס א •עױי ארױס אזז הױף. אוז ױאר&נדלק זלד או־ף אלע הלנס. אלז ער צי צו ־ער קארם־׳מעײאפע־ צױנ אוזאלבע־נע* רעקם זל םלם ז־יז ־עללנער הא־זקעי פעל... א;אגצע נאבם האפ לױק א־יםנעררללס זלד אײם הױף. גע־ ־עםעקפ צו רל ײענפ. צו רל פיעפ. צו רל;ע־עיאסעגע פל־ז. צו זלר איללל איז :עבללפ אלז ־ע־ נאב־ אילל;. פארםאנ ־אם ע־ זלר נעראזפ אלבע־ רי;אס;.! צגם ע־־עם האם ע־ א־וםגעבלאנקעפ אלבער רל הלנפע־* •עפאםז־עע;אסז. ע־ האם א־עננע־עסעקפ ־עכ קא2 צו אז אפע־ גזך־ סלר פוז א װע״עז איז נעבאפם א ־עפלװל אלז קאפ; ע• האכ זלר נע*אנפ נא־ פ״נל: אמפע־נעבאפפ זלד אונפער א קוי״ע םלס ן קל־עקעס. װאס א נעבױנעגע׳־ ס־עגער־האם געכ־אנז. איז ארױם־- ';עבאסם א ־עסלק. עי־ אלז אויר נאבנעיאפז נאך א סאנלפארז־ •יאנז. װאכ אלז פא־בגינעפא־• םלפ פארװאמרעסע א־םײזןד אוז ן עה האם נע׳עיםעקכ ציב רײז פול ײאוני איז בלוס. *עפעסע־ אלז ער איג•; אלז דל פ־אספעקפ־ אוז בולװארז איז ע- האס אנגעהו־בז :־יבז םלכ רער נאז.! אלס אלז *עװער;עװעז יאי- דערקענע; רל גאס;. 1 רל םאגאזזנעז זזמעז נ־׳דעסאנעז נ־׳דעלאסז. םלם ךל קאר* ב־־פע ״עיױזז איאפנעלאזכ בלז רע- ערר. םענפדעז זענעז װלני צלק;עגאנגעז. רל סויעיז זעגעז נעװעז;עעפגס אלז רער העלשס. אוי־״ קללסױעד פא־פ־עעפעס. אוז אפיא פעי־ר און װענן זעגעז י װלנצלק :עשא־•. בלייז אדיםאםאבללז זענעז דורבנעלאםז סוז צגיפ , צי צגיס. בללצנרלק םלפ רל רויסע ־טסע׳־נס אײף רל זגיסז אוז אנפלי״נרלק רל נאס םלס בענזלז איז •ײױ. 1 רער האי־בער ײח פוז בעזל; האפ גא־ פארװל־עפ אלם! *ערז ־עפי־ אוז לױק האפ :ל*עפ אװעקנענוםעז דל נאז פיז רער עדר.; ער אלז נעלאפז נלר. או;פע־פ>מצנרלק. נע־עסלצס םלפ רל | אױער;. :עפאבעפ םלס ־ז נאז־ילעבע־ אוז געהרללם זלד. — נע־ ■ —ללפ זלר אלז אוםאײפהעדלעבע זלנזאנז. . ועי״־נזן ננד נין *ין י. זינגער אויה פרעמדער עח־ גאר >מל האפ עד ארויסגעררללפ צום פ־אספעקפ. צוב באקאנפז פי־אספעקפ. אזבע־ װעלבז ע־ אלז אזוי יאנג נעגאננעז ׳עפאצליז איז ..־עלנעלז״* האבז א ס אפנעפראםז רעם װענ — או; עי א־ז זלר צע-אפז םלס אזא װללדזני נלבקגיס. אז ע־ אלז גע־ ־עפרמגעז אלבער אלץ. װאס אלז איב גע־עפאנעז אלז װענ. — או; זל־ אפנע״ספעלם נעבז א הױז אל־ סאםע סוף;אס. אינ־אלס: *יס שטןס. *יז ײיג• *־ ײיץ. — *ויף ייר *יד. — *•־*ף סרעמדןר עדד״ — *רןפ. ארק*ד־ נר-זהןנדיער. — אץ וודר. — מאםנס. — אלן ד-סע סאג. _ *רימ. — ליזק. 280 :דסן •־דז 5 גיידן גוכהענדלער, גלבייאםןקן - ראגאט א ד ד ן ס: .ו>וו1>1#€1א .6 .4ך^ .22 36 סח2**1 .גײגבגת*• ער האפ ־אב רע׳־קןמפ. ־אב הו*ז. באפ״ע עד האכ ראס 1 •עױז גל־םפ נעזע־ א צגיפ. זלנפ ער אזז או־פנעזעסז אױפז פא־עםאז ן איז נעהעצקעפ זלר א־ב״׳ני־ •םלעבס־כעפראסםערפע :אסז. עס אלז 1 נעװעז. ־אס הױז. -אס דעלבע װאס פרלער. בלי״ז דעי־ באלקאז. װאס אזז נעײעז באצל׳־פ םלכ בלזםעז אוז װללרע װג־נסרויבז איז פא׳־פיצם םלפ ניעזערגזב פארבלקע באיאנעז. אלז אלצפ;עװעז הײל־גאקעפ אי־;א־ א יײםע פא• האם געפייאםערפ אײ פרלי םא־נגרלקז װלנפל. לױק אלז איי־ף א;,ף רל צװלי ־עםאק םא־םא־גע ט־עפ םלס אזא נלבקגיפ. װל עד װארם פללעז. איז אננעהויבז ריאפז םלפ דל נעגל אלז א נע״ענלצםעד םלי. ײאס אלז אלננאנצז נעװעז פאי־קי״עפם דזם פאפז־' אי־ פאפזילער איז גע״עםעקפ םלפ פאפ. זז אזז ״*ײז;א־גל״עפ;עײעז קײן ױנגע. רלראזזקע צױנ. א גרו־ע. א הא־יקע. אלז זל נעײעז אזױ ברי־זק אוזי פא־קארסעעייעכ. אז זל אלז ענ־יעד נעײעז צי א פאק צורלבענעי אי־סע־ *ואפע. אז זל איז;ענאגנע;. האב: א־ע קארםעגעס אדי־״ אל•־ זלר נעהוי־עם. גע* םאנצם אוז :עצלםע־ם. פוז הלנסז בללם עק זענעז רל קאיסענעס נע־ װעז אזעיבע הא־ם־׳ג ־א־ע איז בךורלק־׳ג אז זײ האבז בב דעי־ םלג־סםעי בא׳ײעגמנ געק־אפס אױפז קױל װל העילצרעד. — אז לױק האפ ול רערזעז ־עם עי־םפה םאל. האפ ער זלד;עיאזפ צי אלר םלם ־עפ״ץליענרלקע צללז. :א־ ארע קאי־םענעס אײסציפללקז. נא־ א*צם אלז זי אלכ ־ספארי ללב;עױעז און ע- האם בסדי נענראב־פ — :־•• — האם עי;עב׳־וםפ צו אל- -ורבז פענצםע־ — רע־;ענעהא־ האם א*צם געהא־םז ־ױקז;א־ ־עכ־עננע־ אײ אלס אלננאנצ־ אױף ־עד ־יפפ נל״עפ ארױסנעיאזפ. א;עפעי־עבע צגים אלז א צם געי״עז פאר הלנפ. אלבע־ ־ל םעייג אלבע־ ־:;אס־. זעגעל אלצכ א־יםנעהאפז הזנם. הפק־־זקע. פא־־אזענע. ארײסנעײא־פענע. נל״םפ האבג־לק איבע־ זזר קב־ז בעי־הב״ת. ײאכ זאי זײ ״ע&גיזז. נל״ג״ם האבגרלק אליע- ןלך קײז המפ־הזרענעי ײאס זא־ זײ אױפבאפ־ אל• זדז אײסנעהמנעיפע:;ז״םפ־נעװא״כעגע: אײסנעװײקפ פוז ־עגגם איז •עפו׳־םעז; אײסנ־דעםלרפ פיז רל לײרזקע םזספקאספנס. װעל־ בע ז״• האב־ ־גהגעניאבי״פ בלזז גרמפ או; קײז ״םוס אפפאי פוז רז םעגכדעז גז״עם;עפמעז: םלכ אײסגעק׳־אבעגע פעיז אוז װײרלעז. בא-ע־אגז פיז הוננער או־ ־טםוץ — םלפ ק־עץ אוז פי״אנ. האבז זײ א׳־וםנעײאג־ע־ם איםעפוס. גע־לבז זלד בגי רל *יעפ. נעזעצם זלר **ײי -ז ־עפ•;• בי• -ל הײזער. באר ־ל פלרז פיז רל ״םסובז. נעהלסז בגי אי־ע םאנאזלנעז. סקי״ארעס. נע״אנפ זלד נא־ קע״ז.. נאר םםז:;ע-אקעהפ :א־ א בעל־הביתפע. ײאס ם־אנפ אהײס א קוי״על פיז םא־ק;;אר א קלני. ײאה האי־פ א ־א־ •עפלקל ברײפ אלז העגפי*, או• אז;• נעם*עע2־;פ זל־ צי ־;-, אז םלפ קײז זאך אלז איםפענלע־ נעי־״עז זײ אפציפרײבז. — קײן ־עוס קי״עפ איז הזפלינער האבז זלל נז״םפ נעקאנפ אפפ־דבז פיז א־ם. ••אס םעי םע• האפ זײ נעפדזבז, נע״אנפ. אל״ן םעי זענעז זײ נעײע־. איץ םער האבז זײ זל- נעםע־ם. פא־*ע9־ײכפד״ק זללערע קי־עציקע או־ פיאננרע הלנםל־עע ר;רוץ. ג>מצע כרעאםעס זעגע; זײ :אבנעיאפז נאר ־ל צױנ;. ׳ײאס ז־גגע־ פמיפ געייעז אזי* עלנר אי־ קרעצלק. באיעקכ זז־ באהזםעקפ זיר. נ?דעסעיפ ױך אינפע•־ ײעפ. איגפע־ ־אםםערנעב. :עבלסז זלר.;ע־עי״אגז זל־ אײ:נעפיעכז זלך אײנס ־אס אג־זןרע א*־ ־* נע־ פי*אגפע פעי־• איײז אי• נעפא־פ זלר.;א־ זײ זענעז;אבגעראפ; *לנני-עך. המגערלקע. ״עםיצלקע. פא־ײאז־מע. :עפ־אנסע. ־מלעך צז רל הלנס. אױ נע־םלאגז זי* םלפ ־י ״עםעקגס. םלכ ־״-־סײנע- או• ־עי־ :ענע־אי האם נליםס א־ײס־;•ך־אזם .־••וקן א••■* ־ער :אה אפיא* או*־ז קײ־ םלנופ. עד -אע;עסרוױכ םלם אלס פלפ גיכד : — לױק. ם'י.ע• נל״עם. ם־פא־ גל״עפ י ־* :ענע־אי״עע ־אם א*ס :עצע־םים.;עניעפ : רױק. קלגל םײנס. רײ־. װ םלר אלע!... ־* ־.אפ*פ>מ*בע האפ א*ס נעפרײסם : **א־פ. .המפערע :א־ײעס. םעז ײעפ :א־ צייזק פא־ז קײ• קריס ציס א־םי־א־ י..;א־ לױק האפ פו• ק*י• זאך נליםכ נעײאלפ ײלםז איז;ע- ־־אפעפ אז־ פענספער. א״*־ ־* קאי־םענעײאכד; *<;*: אזז :ז״עם אפנעם׳־עפז פיז א׳־פ