Literarishe bleter · 1925-04-10 · 49-50 (10.4.1925) · p. Seite 18

^6 49-50 ט ש 18 כאגיםרךיםס. איוי ארום איז מגוירן נעי|איד*א• בירנגויםם אילוםםר*• ׳ דוען דער נענימלעד װ$*ן א ביכל 8ין ס• זילסן: / ל. ס רץ, י צדנכ צי *רצעם װעדק זע;ען דל שענכמע . עםנמלעכט עכסעראנמא אלן 87יג ־•ימ זק*| עטײ־־ק־וטלק =*מ א *־ץ־ס?רמרעמ אלן ׳ פ־ץ-איײכמ־אצי־נפ, דאכ כ** ד.$גן גין אײת דעך יידדסער נ&ב נעםיר׳ט? הע•■! ה^לצמלס. א*צט :עייאכ, אין *ט א*ז ד* דזדפה ש־ן טלקער ק^פף צזדדכן עח־ײ ־לבמי־גגען: אס־. פר*ז איזפארשידענעשפראכז איז:די דלנמד־'א*בערזעצו::ען אלן ביכש^־כ: כילאציע אק יידײצע קידםדר*דענעכ>ת:,| א־אפ א;־ ע־א; *> א.*= -ײד- זנ•;- י קאכפא&אליטיזם און;מציאנאליזסי יל אכ♦ ע־ -״עלט־, 3> כאסם—עע :מימע״ דילאציע ד.אט;•;•רר־מ אויכגחנ/ יל אי•^■ ־אנק רעפ־**לקן דלנעכ בלכל פ*ן א צלדכן-עעלקע־ שא־אך שאד א״ו**,ן צ*לן, אלכ *רנופענם 18>־ א*רע םכ־*כ-.| יככעד אדבעס פאר דער;אגצער טנצ -ף דער רא־ ד**ס. אבער זײער בליק א איגטערגאצ. *טא־אך אלן יעסז *לז :י״״/| א סאלעדכ־. אזן םים דעכם דאם נאך 8*ץ| דער •*אנער *ן #דזןג־עםיזדן יידדםן נאציוג■[ נ*לן;עראגק, אלז 1890 *נעללזן, *א| ,כלד נלויבן;♦עןט אל; ד$ל*ילר, ני־שס א״ן ע=סער*נסא (אלס די לעזמב פון דל *יאנע), םלר ד,אשן אויך אליף דער אלנעמק :עד כעגגדכדײט, אבע־ :ישפ אויף ־־, **ענ (םון אבלםללאציע) רעלן טיר קיסען איד. קײן אײשנלקע שירזןך נללמ ־םי״ן נ*־.נ| ש>רי.־*ר;, קײן אײנציק שןלק ־>יף נ*־;פ ש>־ניכטעמ ווערן, קײן אימצלרע צץולר••?.[ ציע אלבערנעהםקט. דאכ *לנעכ־נע טר א*־| דל *כפראכן, אלן די *עלקער-כידמקכע־ אי/ דל ציװיליזאציעם - װ*קמב, או; לעם װןןקכן, ביז עכ .לעם .לערן איין ציוזי־••[ זאציע, אײן הנ־א־, אײן פענכדבדײס.״ 6•־ | ״מםענמר, אלן 1905, דיאט אלן זע־ב/זין:•־| ארױכנכזאגם דער ג<ןע־ אוני-יח־בא•׳ עבםע־זיצס^-ק^רעכ אין זײן ,־עקלא־י.. 4) דל גאלדעגע קעטםע: 5> ־*;אכב איף ־עכ א־מען בא־קבז •> יל־ליפע :עשיכמען: ד) מ״מעלעלסע ע.־צעל.־נגען אױ.־ כקלצע-ן 8) שןלקכשיסלעבע :עשלבטען. ־ל איבערזעצער זעגען: :זזיהו א ד י־ נדד. :תן בידנבניכ.). ער ה>כ 8*ל םלמנעהןנלשן צו *>*יל>־לז*־; פדצן אין דלכדבלא;־,;עװע; אבא־ א הײסע־ זן;- . חעננער און א *־לנמ םזן ־יסםעד. .ר* :אכמ׳ האט אלבע־זעצמ ־ע־ אלן קרלניד־עדהדנעטעד ־יכטע־ ־ * נ א צ * ק ע ר כ > ן אין ענ־יעך ־ער בא־דאובםע־ כאכ־א׳ביע־זעצע־ איערפאנ־ע־ על־אכבערנ. א ט**ל שון ־• אלע אן• בעדדעצ־ננען זענען נעכאכמ כ*מ נרויכע־ 1ל*בע אזן ה*מ ־ײמשע־;רמדלעכקילב. דץ אײ אלן ־דטשלאכד ־ע־קענמ אלז עד שװעדיש י- ׳*־׳4*, י *ב יב. דא ך שארנע דאכ ע-כםע כ>י װען א יבודער ראט נע• ק־נגפ לי״ענען עפלעכע דערםע־ לעגן פרצן \ ציע זדעגן עבפעדאי״מידבי און פון םי־צן״ אלז נעדען נאכן םארעשגפרענן אין יאר 1919 פ:; ־אכ כ*ך #ח־*יק* (ילדן) - > לשבל׳ביך דעלבע ענמהארמ אןישדאצן .דענן *י־ן און ײדגמוש ארן זײערע *באפר;;ען £• דל עימי&כםע עפאבן בײ דל דעצמע צ יב. צדײכ־ די דדלשע איבע־דע רעד עפטעראגמ^ליפעדאמי־ ס־ץ, יעלבסמםע־יספעג־לעך. ־ אזן בנבו־דיקכטע א־מ. דל עם־עכע סב גא• ױעלן און כעעזד,׳לעך, דעלכע יענען אלן ־• | לעצמע יארן דער״מלגען אלן עמיערמע^־אויסנאבן, האבל אוכעפ־נ | *ןרויכנערוםן א סרויפן בײפזןל און אינמג רעם צו דיע־ ילדרש־ש־ לימעדאפור בכ־־ | און צו אלד נײקסדלכן שא־יםמײער פרצז - בםדט. >זוי לכשל״ *כדײבמ דזסנעכזעשמ שון =ע:אציעצ$ רעח־ו?, דןןנ | די סנ דערציילוגנען *ון •סליכ׳עליכס אז־ 1 טדץ אק דער ו^פל־גג ,העבדײ .־מןקאעזא• האבן אלש אמי פא־אינסערעכלדפ, האם זיך;ךםם נעקובפ אפלאנן סון סארלא;: צו זוכן און לייענען *־צן אלן *נדער־; | שמראכן, װעלבע ער באזלצב. ככעט נ*עע עפמ־אגפןשע *־עסע האם ארויסנ־;• זובמ אלר װוגש אינגלכן צו האבן די םענ לעכקיע זיך צו באקעי״ען םלט דעם ג>גצ׳ יסאשן םון ײדרשן נרויפן דןנטעד אלן ע:• פעראי.פא. אייך מ>- דער ילדישמר ליסע• ראמוד ודאלמ ראפ נעזהנן 8 נדויס נעװל::. ב*־ם נאך װען פון עםפעדאגמא װערם א־ כערנעדסנס אין דל סארעדיד־נגע גאציאגא לע ש*־8כן, װײל דאס װאלס לייער םי־ םלפנעהאלםן באקעכען רל װעלט כים ץדלשן פ^דעדנעם ״כאסן און דענקן, װאנ :עשינם אלר בעםמן אדיס־רוק א״ן יי 1 שון י. ל. ארץ. י צ ח ק * ו.־ * ב * א 7. רוסיש *" ■־ו=ײ=ו ײײ ■׳־*1 *לי =*ר* :עװען י• :״םכ אין ײדרז-ר־ א *־ץ, ׳־8כמ זלך פלד, אגפרעקט גע־יןרן א*ן סראגק־לך, אלן 1914. די *־עכע *־זןמ .לעגן ־עמ א מ־;•ידמד־כ;. אגדרעי כם־• ראמ װלדע•־ אכא־ :עהאמ .רי נעלעננדדם צ* צ-מלדן א ׳כפע־ שדן ס־צן א־־כ ה׳ סיגעכ ארבעם ן ־ד טדלגץ ש*ן רי שי־א:־ צ־ײי־מע דע־צײלע־כ, ־, א * ר ל; ע.־ ה>כ זיך עגםײיאסס־״מ אדיכגעדדלקמ ױענן פדצןן ל^ראן סאי^ד דןט >קגע• ימריבן אן ארמיקל דנ־ דעד ־>זלקער זאך, און .־ל עדיטמ״שכע״ע־לז 8 ר ע ל, אין ־עבעגפ =א־*?; כ׳ש־ע־ס ־עדן ־?גע־שמלק ןא דיפטער, ד.?מ :א־ נעימדלכן: מערקװלר• דיק, איך, דײמ ק*ט*ללק;. :־נשלן צװלשן םיצ; און :יײ 8 כך כ>־*ר־נ:ב• שונקט;; א דאנק .•־ערשאר״ ~>ב א*־ ־.אט ב*־ א*כ באקאנב נעבאכט. א־ן סלן אככאלזמיע ש*ן **רל־מע דער• ש־; םיצן; אויך ז״ דאבן :עצ״ק דל *נ-ש■ מערקז^פקײפ שק דער גדישלק״ דער *־אג• צ*יז :עשיגפ אלן *־צן ־עב דעבסמ; אריב• ־*׳ל סי*ן ק^גצעגט׳־אצ-ע. בען :עשינמ א*ן א־כ אשילי נעכ**;זאכעכ בימ אנאפא־ £־אגב• פיע־ כלל דאמ כלאדר *ד כאטערקט,;זןז ״אלך ל״ם;לימז, צי ־.>ט סרץ נעלייענמ *־אגבי,;א־ די״ען ד>מ ער ייבע־ :ע• ל״עגמ׳. ס״ט 8 *א־ צליי צו׳־לק, בימעה די ..״באגימע*״ ש־ענמ נ?ך ־רוקן דע־צ״• ־*;;ע., דאכ א*ך ־>־מ :עגעבן 8 קל-גע כעשה שון ס־צן ״דריי דלבענמן״. ב>לד ־עגען בלד אגנעקדען פ8כן ב־יד ש.*ן לל״ פע־אבן אין ^זױ לייעגערכ, אלך ז$ל זײ ־ער אכיכילאב^־״בער א־;א• ״*ז־אעללפא' דאב אשגע־רלקט *עב־עכע קלעגערע ־ער* צײליגגען ש*ן ©־ץ. אלן 1917 ד-אמ רער ,נלאכ -מ־־׳ןדכל*' שא־עשנמלעכב א נאנ־ צע רײע ימאש-ננען שון *־ץ. דל איכזכ־זע• צע־: ־*כ*. די־*מ־>-, אםעג־ב־־אק איו ־אלק>דלמ״מ. אין :דמך שין זײע־ עקײפ״ בעגץ דאבן ־י :*דיצי־בע ״:?־• ־זיענגיק׳ א*; ,:־•-< אשגע־־־רמ ד״ער שלל א• בע־רעצ״״גען שון ©־צעכ דע־ק. ־עצמגב א־בערנעיעצט ם*ן א״י־״מע־״עצקל. צ־־־ב ־* באײגדעדע ־מ־ע־יקלמ; א-ן אלבע־זעצ; *־צ; *עגען ב*ד א־צב ־ע-בלנען באג־ אײ ב־י איצב א*; ש י־־״מ :אך נ־במ ,בא£־־ב' א*ר ־עצמגב צינעמרעמ; צו א קאבשלעטע־ פ״יײמע־ 6־ץ-אר*=נ8בע. אל; ע־ימטע־ ־; ־עלן דע־מ״י״ען ־* ־עי־י׳ב־ג אײ שאלקסביד־לבע :עימיעמ;. איבע־זעצ־;־: מ״־ל ־?־קא־־גױמ א*ן ,ד־ נאי־עגע קײמ׳ אלבעריעצער; *מא*ל י8נב8ן. כענלעך, אז ־אכ ־ע־*מ**גען שײ ־• ־אדקע ־עפ עגד• ־עך ש>3־אי;כע־עכ*־; א־; :עװיגען אוי־ ־* ט־ילײמע עשגב־עכקלב שא־ א.י:יע- ל8צ בער ם*ן ־ער אין דעב ־אז־קן בוך נלימ ע-נם-״ר ׳־ע־ דאײקע־ ב־ך א*ז דער רריסע־ סון ״די ז?גן, דאו פ׳ק*ן באק-מען אלן שראנצ״ײ־מ | כ-בלראבעק דזג־ ג^ציאגען״, װעלכן ד׳^ר א. עב *־אינרע־בארן [ *ע;פען און ד״ר בע ערעסרײז האמ ארז־מע״ ■ :עבן>, אין זייז קאס־טי ,רי העב־עלשע לל״;אב איך צו 8 פא־לע• מעדזומזר״ 8 קלײנע אבע•־ 8 ברלםע ב8• ־אקשעי״כב־קע ,דענן ©־צן. ער שדײבמ: *-ץ ,אײ נע־דען 8 .דמ־כבלחטיקש־ ללדיקע*, דער פײסבע־ שון דער;ײ׳ילדלעזעד נאװע״ לע, > דיכמער, װעלכער האט זלך >ראש• :עלאין בלז רער מלםעניימ םין דער יידישיע־;שמדק ב^זדנדע־כ אין דער ימ״געד און שידבא־נענע־ חכ־רײמע־ װע^מ, און סון יא־םן ה*מ ע־ צו אעז נעבר^כם ־אב א־עבייערסבע, אזפג8ק*במע אזן נישם בא■;אננעניע לאכ ם׳האב זיך .־ארמן פןדבארנן״ (ד״מ *19>. ע־כפרײד האם איבערנעזעצם די שערל םרן *־צ׳עפ כאדעלן .אײב;לימט נאך דעבער״ און דע־בלס העסזגפס־לרמ ר**ן קל**נע כאראקבערלכםלקע. אלן מנמד 5-28* פין רד ,דלמ. בלעמ.־ דאב איך :ער-אט דל נעלעננה״מ צו דער״ כאי״ען ראב בזך .;*.* דיעב־עיבק ללריק״ (יל נייע העברעל־מע לי,־לק> אדזיםגענעבן נ*ן ־ע- ,־לד־מע־ ךיימע־אסז־;עזעלש^שמ״ אלן •ממאקהאלס דורך .־״.־ עדגס־ײז און ־א;;אר ־כשיא;. הא־טן .ײע־ט :ע-־8כמ א־יכע־ 8 קליינע ב־אנראשיע םון *־צן | א־יך װי ללדעד .םין דל;ביאיס״ און ״צײכ״ 3. פראנצױזיש שין א־־: ״־לשע שדישמיממעלער א*: ©־ץ מװען דע־ ע־־כסע־, ־אכ אײ איבע־ :עדעצמ נערארן אלן ש־אנצ״־לש. עט־עכע ©־ץ-צ־מאב; דענען ־ע״מינע -?ו אלז ־ד ב8־**=מג- •־8קב>־--כע־ :סןציע םין 8 י; ע =. צוכ ביװ־ז־ישרן ליהד״מ אלן םראנק־;•־ ק-:ער;לש= ק*ין ־8למא־אמ״>־בעט. ד־נרשמר װ״במ באקע אין ©־אנררי*- 7'- גד־־ ־עגן <־־־ ״-" ז ,־ ׳ן ־ — >ו £■>־ "־ן, ־;לכע ־?:; גיס? פ מ■ ... י ןעינודיכן ז־ך 71,׳:״ ׳1-; :־ם ־לנ- £■: ... _ _ .. - >>־ל־.געסחן:ן >ו י׳ר-נע :?־?*ע *׳: מ * *י' י־1 י-'י י ** *•-- ׳־ ו הזיעעדמזן "י־־; דמ״ד*■. ״:ײ;, , ,״;ען.״. ,1%?/־! יי־־ " *־ ־ייי ״י־ .דוי * י*ך ס־ן .־צ;; כ'ז?סמ כ*ר׳ אז ע־ איז דער בעסמע־ *מרל• יש־נר ל־יבע־אמזז־״. אב איך איב צ־נעש-קס 8 שץ־קמביב״ ־עימה *־צעכ : .,בכ־רױ.;שש״, װ>= '־*. 1 *יכנז־ז .־־ײדנען יזן * י׳קס-אוב• ״6־ ׳י־ 1 י•?'5יי מןבע. כ׳ק?; ־ר״פמ ז?נן, אז ©־ץ איז גוט בא״ ק8;מ אין די בעבעי־־ע ש׳־8נצויזיש׳ליסער8• ־ישע קרײזן. ל. כלובענשץל־ 4. דײטש בעד אין עפ״איבם 8 נ ד ר ־ער ־עצמע־ צימירמ *בטעלן ש*ן ש ־ע־עד :עדע״דרפ א־ן 8יע *־ץיצ־ד8=], ״אב םיגעכ ה?מ איבע-נעזעצמ ש>־ א־ב־נב, ־,*מ באקע כפ*■־ *מזין צענ־ללקזע־ פ?ל :עב־אכמ, :־־ צו אילוממ־*•־; 8 דע־ ע־ימםע־ *ל־״מע־ דלככע־, ־עבעי-כ ביכע־ עכ זענען אלבע-נעהשנס;ע־ארן אין ־ילנדמ. אײ נעלען א ־מ. דל ־*רלקע בלכער *ע;ען ־עדש-״ען אל; ־מ ־עב^־ב ג-עבטן בא־ע־נעכ דלכדמן שא־־אנ ש*ן כ. שלשע־. עפ א*ל;ע־ע אלן ־ע- צ־מ שון ־יעפ א• ־?פעיש; כ*;ען׳דע־ש8־; ש*ן אשס .ואט פון;דבד״. דעמןלב א*ז אלן דללנדמ־8:ד ־ידער״. :עד?־] .אניב־עדמ בגיע־כובמעד :עעיג׳שזןסט בע־נעזעצש• יח ײמוי־:8לן ק*;ען םלד :עשלנען איבעןײעצ־;׳ נען שון ©־צכ קלענערע;אװעלן. א״ן צ-1 אלז כפימ נעװען 8 ב^־־ע אויף ^זעלבע אי• בע-זערעען, און יעדע צלסהנ ־,?ט נע• ־&מ 8 כשעציעלן צדממעלע־ שון ״דייב־נ פעשילר״ און אויסן ערישמן שלאן, שון '. *דץ. אלן 1909 אלז דע־שינען א בא:־ .דע־צ״ל־עען א.*ן :דדמ״ת״ אןבע־געזעצש םון ש. *־זנ (בעמ־ע-בור;). אלן 1919 נעכם שא־ -־עד גרייכע־ רוסהמער ש>־־אנ ,םא־דעפעניא ©־>בלעם*״, .ד$ב רןם 8־״כגעל?זם םלל אײר^יעלשע קיאםלק־״ א״ך די װעדק שון ״לעץן ••ץ״. עם זע:ע דער־מלנען 4 בעגרעד : ״אלז אוםמ :^רןדא י.בקאז*** זוערױיטשא;?/ ׳ ״װדעס*>' -8*8פ אי יעװ8״. די אריכ:8בע איז נע־״ א״כנעדעכגמ אויף ג^גצע 20 בעמ־שר. דוץ;כ זעגען אלן סאדשלדענע שמעם רערלױ• * איצ״ אלן 1913 זעגען דזג״מלגען ״מק*בליכ ׳ סין •־ץ א*| ״ד *8בל*ג: *כױיזנפ נלע :?־עין׳. ־ע־ איבערדעצער שין ־עד ־ער• ב?גמעד;א־קלע אײ א״גער באלץ, א ש״י-מעד *־־. אלן ־עד ־?רלקע־ גאװעל;• *אכ־ל־מ כעמרבע; ='•־ א״ך 8 ג?מ*ץ א•׳ בער פ־צ;. *•*־;• אײ ־* ־?ײקע :אב*ץ אן א״בעדסלעכ־עכע. בימ עםלעכע שפ־שטע־ ־יאמ ־ד אי:עגע־ ה־ באלץ שאר—לק;עבאכב ־י איבע־יעצי;: שרן א בא;־ ־ע־צײלישען שק *־צ;. באב ב־ב ־־־ •*־*ש פ־אנצי״דמע :עכ״נ־ע, ־>כ כא״צמ 8 פא;־ צ ש^־שפ־ יכן •*־־:ױע ק-־ב-ר, ־אט עג־ע 1913 אר״בגעגעבן מ־ ש״ /. העברעאיש ש־צכ ע־שבע־ 8־ו*סמ־יט אין ליכה ־אמיד א״, װי כא־אוכב. געװען אין הע ־ע״מ. (זע >־פ*קל ש־ן פײ״ל אין הײג• מ־קן טבע־ . שין 187$ ב*ז 188% ־איב ע־ שארעסגמלעכס ל—ע־ און פןעכ־ען אלן ■ארשי־עגע העב־ע־מע דמירג8לן און *אמיביכע-. איז 1894 ר.>ב ©־ץ 8רו*=:ע• :נכן 8 ביכל העב־ע-בע ־לדער א.;. .ה ע ו ב ב״ *מ י ר א ה ב י/ 33 *. ד-מן ב*לד שון כ-בד•. ־א: ביכ־ האב א־״גתע-ישן שי; א**ן ידמ א באנדכימ־ע-בן *־כױקי שין *יכף קליײגעד א*; דעב־ע-מן .־אשכיי*״ (8־**כ;ענעבן אי• 189% אין -־אקעו, ילטן 71-54, א*; שין ־ע־ צ־**• מע־ י־ם אן?;שאל ש־• ־.־־ ש—שבא; אלן ־ל;ע .דכהב־ב על -ר ־.בפ־,?-״'. ב־י־בבאן —ערזײלזט, אז ©-ץ ־.אט :זדמדלבן א*:נ8;צן, *•־ ה״:ע;. כ־האם *יך ־אן א״ש:עה״בן א־יש ב*כל א פןד־עכ־ק, אלן װעלכ-ער כ׳יע• :ען :עדע־ א-ל״עצ••;; ־י ־יכמירסכע ר־עברעישע ימדלבע־. יבפעכעד האמ ש־ץ אר״כנע־^זמ 8 'א-"כ7 ,־ה־ן״ ב*כ >)רט*קלען און שעלע• *אג*;ן. אין .־* 1901-1899 ־ערימלגמ א• צ*ידיכ, בם־י־כ דמ*־*כ י*מגיכ;ב ד־ש־כ״- צ־ ־ער אײמנאכע אײ צונעדעכ; א;־עכע־: ־ק־ב־ שין *. ק־״ינע-. אין .ס*- ד־צנה״ א-ז?■;ע־רורט 8 י״ט אדמלקל סו; דד. ד. •.'ב-ער־*כד=ע־פקל ־ץנן £־צפ ,דכ־ד־ד״/ 8;*נצצ רײ סון סרצכ ־•;ברע־מ־ע ײד־ צ־־־ק רע־־ ע־־דסע־ ״א־־אגד םי־ .־' :אלדעגע ק״מ׳; העישימ *דג־ילים שי; ־׳ אקטערי, אין ,העולכ״, אלן .הצשירה׳ (א:ב א ג־עפעײג *ג־בעם איבע־ *. ל. :ארד?!, א*ן ,דצ*ש־'. עב אי• א״ך דע־־מינען א כאגדל .־ע־־ ל ד־ה אן הק־מ־• שײ .־. כדײנין. ש*ד ־ע־ מל־דה ־אמ ס־ץ נעהאמ אשנעבאכב =*ט .ד■—,״ ׳־. נ. בי8ללק> א־״כצ-אז עסלעכע כעגהע־ ש*ן זץ:ע ש-שבן אין ה־עבר־עי־מ. ב־אײ י8; 8יו*כ :א־ אײן בא:־ .בםי ־עכ׳ ׳־* שאלקכביב• ־עכע;זדמ־־כסן). :־בם ־את •עגען >־ויכ צ־־י בעגדער; .ב•* ד־גס״ (איב״ערנ־ע• —קיפ) אין ,־רביײ *ש*־*=־. כ׳אלז װלכסיק צו באבע-ק;, אל אלן ר־גד דאכ, ־אכ דער איגב־ערעכ צ• פ־צן אי; צ־ ־רן ש8שן האלמ א'ן אײן *׳אקכ;. ׳־עדט £־*; אין רי רעצסע *ארן בבעמ א־־״אנצ; שאר ־דװינן. ש>ו־ ־• צען •>־;אך פ־צב ב״ב א״ דנדכם *מװער?;צע״רײ אייז ־אבע־• ביאיז סרנעד ארבעם װענן ע־צ• אין װעב• ־;*־=. א*ן ה*עב-ע־ב שא־ש־—ב בעז א*צב ג־צן. 2■ פויליש גאענככבע־ צ״מ רע־ש״גען 8; ןגשאלא• א-בערזעציגנען ראבן :עםיענימ __ .. ׳ ׳ __ ׳ ' 1 .: ע סון דל בעכמע רזעבדעדמע און *לרדמע * י..!־; : -ע־צײלמנען. דארפן נײען 8דײן אלן אל• כע־זעצ־עג שין ד״ר עךנארײז פלפ רער בא• מײללנות פ*?לנא רסאך״ללכדען ©־צ׳עכ .כא:צ• ש־י*;', ,צריי װיעלםן״, ,יבל־ב־ביד״', ,בע־** ־;־ שע״רע־ און ,הג-הר״/ ראב ־עצמע א*ז נע־ען אויך :ע־דוקפ אלן ״דײמ״ שװערףמן בא:>ב=*מ־לפמ .אלזראעל־םען״ £*ל *אי־ 1934. ר׳. אב. ה ו ר װ ל ץ 0< עספעראנטן* *דץ געהעדס צו דל :עצלללםע ילױישע •מ-ייבער, .זעבעגכ *מאשוגנעז, דעם דיק שאלקכמיכלעך**ל־יש׳ זעגען אבער דאך :לײכצײמלק ל״כמ שאײפמעגדלעך שאר דעש נ״בם-״־י״מן לעזעד. װילל דל העלד; , .ץ ־עלכע •־ץ באימ, זעגען ^לגעבײן״ס-נם-. :ען אײנצלגע ביכלעך סון עםלעכ< נ$'דױ1 לעכע און פ־אבלצמ•., זלעיכד ער און כקיצן. 8 גאגצע דײ נ^זעלן זענען מ• ה*:ײ- דע:ע• -עלב-ם־8בלעסען, *יען איבזג־נעזעצמ אין זש,*׳-:אל ,יערדע• ײ־״מע אוינן :ד-על. כקאיא זשיזן״. אין ,יעװדעםקי םלר׳ **י עיוען?■;עררזקם סרצכ ,אלן $6לזש אז*־♦ קײם/ .:* *־צן איז אלן דיכלש אויך ■*•־• ־דמע אוינן :ד ס־צן ה?ט א״״מערעכירמ ־?ס 8לץ װ?ם ^׳, כער^מיר. װל צ-:לבט־מע און כתב ילדלמע ־לטשע ש־עכע האמ אב־ג־ אויך ביז ־8; אן 8 ־מהג־;לכב אלן כזרה.?בע־ י?כ ד?בן אלץ :ע מין ילדן ש>- *ל־;. צ• דע־ ב־״בע־ ־לבימע־ —מע־>-־מע- עשגפלעכקלפ א*ד *־ ״־•שע װיםע־אמ*.־ א־ימ נ^נצע;ל־מב ־ע־:8:;ע;. ש>־ ־*.ג־ ־דב־מעד ־־טע־אםו־ •:־מכ;עק־קט או*ף דלפמדע עב־לעמע צ^״׳ ללק ״8גצע ביכעד ש*ן ״דײמע ■־*בור :?ך 8לץ 8 עק*>בײמ :עװלקב. •ממא־קע־ איז :ע־>ך• הי שא־אלגבע־עבי- ־־:: פיבן ״רל־מן *מאשן אלן בזרח אין דעד ר־ינכ• א*; כע־ק־ אקפאציע״צלב. איבשע• י'8לז=ב*שע באפ־ק סי; אײן לדב ה?בן ־? נעימפ—ם 8 ראל און שון ־יע־ אנ־ע־ער קי־צע ־*ינ1 *־-'׳= :״עיי׳ין *דימ;א־ ־• ק?דעמע־ײ פון דע־ דדב״ אס ק ד 8 : ק ע י ו; נ ל״ אין שע־ -*טעי8מו.־ צי מיכמישע עניניפ. :ימושפאכער״. רל ב״׳מריײ;־ממ .ד״ניק ה^ב י*ך ־? 8ד־;:עפ**ממ ־עד ־ע־שאל: שון ניפבאװ פ״ר־נרכ ,ג-י־כ״ א*ן - רע־ ־ע־שןלנ א*ן?;ע-קע- :ײ״ פ*ן פא־מלן ב*בע־. ־ע־לבע־ ־־•אט אם*ל• דע־ פעכבירע- ,א *; ד ל ■ פ א ר ראכ ב כענבש;• ■ ל א :״ 8ײמ צ־י״ פ?*, 8־ו*כ:ע:עבן ס־צעכ דאב 8 שיכור״ פיט ©־?ג־עכ א*ן העלמגיכםעסלק םיל :עשדלבן נעוז^ד?• ב*מע־. ־ע- דע־פ?-; א*ז :־גבללבן בדמ: ,זע-בדאכ/ .פע־קדידדלק/ ,װיר ־איממען;>- :•כט/ א״נפ אבע- ־**כב ־ע־ ־דסש, ל*בע. און זעלכממשאי־שמ־גג־לעך אז א־ב דאב :ייממ נעקאגמ זײן נל״כנילמלק די אי דעע פון 8 איכמעד;אצי>ב8לע- ש©־8,־. ־אם ־*= 8 —נה א*ן ־ע־;אגצער װע־ט. >-ץ דאמ :עדי^ט א £?ז*סיװע באצי־גג צו א ־יבע-^מ־ר, אז 6-ץ אײ אינמי ג־-עבמע.-, ױע-ם-־מס-א־. אלן זײן 8:• פאבין, אלן .אי• ־י ביצקעדימש ם>- רי סאדאקן. און ד?ך׳ ־עאללדכ א*ן ^בע־ימליע״ זעמ •־ץ סזנ־־י דדגדמ איז ־ י פרעסדע *מפ־^ך, אלן -על׳'1- ־אכ: .איע קאכיגאצ־אגפ־רעםארמן, *ו• איז >-ץ?שמ איבע-נעמצם געןךןרז •י< באגדפבערפע-?נהענגערלן י*י שדישםישםעלערלן העלענע *ראנק• יז שוין נישם א־גבא־ -אם םען גע-ע־: א*ן נעש־יב; ־־;:; ־ע־ =8צײגג שון ־; ב״לדמער :עלעי־*מא:-ם צ־ ־ע־ ײ־ישע• ל• כעיאביד. אשי- ־• ־א־־קא-במ־; כפב״* ־עם ־ערמ^גב; באג־ מיב 8 שין דע- ©״ליימ•;־ :עיעיײמאשב ש>־ש־ *גן ש־ע־ פילי ע־שמע- רײע ־ע- א:מימ*;בי׳מ*ז:, ־אכ ביזן כײן ־ירכנעש־עמן אש-ו ־• בעכמע. אבע־ א־־ך מ*ר ־אב :** *עצמ *״ע- לד״;־יק אוישנעכ־; כ־י צי באקאגען י• ס״לישע עשגטלעכקײם ב*ם אעיעיי; :״סטיקע *מאשעגע;. און אמ לכש־ ׳־ע• עב ק*שב צ* רײד ־ענ־ ס-ץ: א*ן אלע צענמ־ע• ייי א״-אפע־מע־ קולכור איז ז*י,;אכען ש״ן בא־״פם א'ן :עאכבעב נ*־ אין פ־•-. א*ל דעכ -אגד *״ -- אײ געב*—; נע־א-־ און שא-ב־עננפ ־אפ :אגצע -עכ*, אײ ״*: :אפע; כבעב ג״מש באקאגט ־ע- פ' ל־מע־ :עהנלשאשב. און פ־אײ אײנגבלעך קײן ־י־יש;־מם, *־ץ אײ א מיממי־ע-. :־* אימ צ־ ש8־״ •״ט־י; -־ר בע; ר*ך שא־סיפ; אלן א*מ, מ־ז *ען זיך סא-׳ציש• א*ן *-*• זײן שאשן. שא־ביפן :־שמ ביט ־אכ... ס־צ; ־אבן בײ איצב איבע־נעיעצב א*ש ם״—ש או*כש״*פלע־ —ן א*; אש*-ו םא- —• אײ ־אב א••־ א ש-ער- פ-אכ־ צ־ליב א־־עעכ בפעצ־ £—-**:־ '״ש׳* ׳בפ>־א־. ־ע־יבע־ ־אב מע; ־ױקא ־* ־פי־־מע א* ־* שא-רב-בעשד־. צ*ב —ג• ציקסבז א־ב־נרנעזעצב. ם־צעמ ע־שמע א כע־רעצנד אין פ״ל־מ *ע:ע• :ע־עז־ ־י;אר ראב שא־״מםא־כע:־; ם־.״ רעגיגא ל*• : ק״ן ש*ב -שב כ*שם >", — ״'־ >■־<־־־־ -ײ ־ע־!׳ר־ *אפ :אגלזלדן אדא איגמע־געבות״ ־?, אב*;ר, ־־ ־אמ ־ע־ שא־-בע/ ־עכען ב׳ה$ם בא״ צ?-מ ״־ י8י 8־ױששבע־ן בלוײ זד; ש*ר♦ מע, :?ר ־*״ א-גבערעמ גל*מב :עראכ ־עב בא;ר ש־*ץ צ־ שא־1מש־**ם*. ־אמ בק־ א*ז ־עדמדינקע; :ג־־א־: אין 8 *= 8;־ע־ע ־ע-שאר אלז ס־ץ בלז ביב 8 פ>־ ־א־ צ—ק א*:;א;צ א בבאקאגמ;ג־>| 8" לדן =*־ א״ :ע־ע:; א*ן לא:ער שון ״בע-קױי- ־ע ©־8;=״. אײ 1916 דאב רער שי־דבעד שון ־ל ־?• זיקע שירות :עשיקמ צ־ 8 פענלעבער צד• י״ :׳־ י ״ *ין כע- פ׳זענען ״*־שינען די ג־עממע צ?ל ז^בעכשאר;, קאגג-עפן, דע ט.*ש ^* .ץײן שון ©-צ־נב;א;צע ביכעד און - נלדכצד• ציאנאלע קולםוד-װעדטן ־דמ־ך אלבעדזעצהנ •' איז װעלכער װ• א״ך דל 8ל;עםי*גע שסדעבונגען צו שאי־, _ __ יי1 דל שעגבמע :דלרקלעכן ^ן אלנעסיײע צװ־־־שן-פעלקעדיש■; |:ע־יע ידיעות איז אונז יײדעד *. ־ועען צו צ58^מן. ■ זײ זאנן העפ סאנ...;^ב מען כ?-־?פנע־רירימ אק זײ זענען באבערקב נעז8־ן ש*ן ש־־שב־מבעלע־. ^נדרע• כפיר הץב :עש־לבן, 8י ״ר 8 ב ק ר 8 : ק ע ױ נ כ ל״ אל* א פ?עמע, ראפ ־א-מ :ע-א:מ אייך *ד; :עע־דיבן פי• נ-במען. ־ע־ קריײ :לל־ ל ע ש א ר ז ש ע ־ ־ א ן ה?ב כ*ך אדגנעלא־ן צו לייענען 8 שא־ברופ איבע־ י• ל. ש־ץ. גאך .־ע־ לעקציזג ה^ב 8 ״::ע־ ש־אנ• צױײשער דלכבער ש?ר:ע—־ג:ב עפלעכע -*ע;בא- א־י >3*יך *צ—: ג־־גבי־ב. רענײ* ש*ן =ד;ע :דע איכ־ג־זעצו,:ען ש*ן שי־ץ. ־*ליעגמא- האמ אין 1906 אסנע־־יקט אין =*מ 8 ש?ר בענ שםעכער ־אב אלך =8* א*:מע* ־ע ק-^י פ*ן ד■;ע־עישאמב ־?כ ב*של*=;?8צ -ם-־-ײינגען ח-ז;עח״ן - ־*םע-גךננ ■ ־ד! -;:;-,ב, םינם ם-ך ־״- ־•,,,־•נדנם פ־זענען -:ג-י־-נען (0״:-1> ״•־•גר-מם ־•ן ו •־? ר : א!״״. .יױך' סין;•י־ יע ס*דדמד*| *מנ״ממיז יע . ״"־:>׳-, *ז ״יײז 32 סנז--,ד. ב-ק ײ <י?*רקע •־*־אך