Literarishe bleter · 1925-04-10 · 49-50 (10.4.1925) · p. Seite 14

^9 49-50 ט ש א 14 פרצעם נוםח איז פאלהםשול אײגיקע *־אנן, זדילן, םמם, ה*ר*י•: סדדנות און שטוןידען *ן 1לל. אןן - רעצםע קלאםן װמקםם עם אוס ודן *־ןןב לעסען *ון כפעציםיש־ײדישיע .זמדיוסניעב נשפײת, רוחגױת, םם*רית<םש, *זן דז וו־■ בעריקע. די קלנםטלערישע רעפראדוקצ•; פון -יכטער דעלםט *־?*.דרלנגען ורן דע- דנפאלטע־ רעלס, רעד שילער װערס ש;■ םערלש, *דיפנעםרומז, קולכירעל םערנמנצפ ־אכ אײ •ער זמ־: פ־ן ־;־ ערשסע־ :הנת־ורץ, .לעכע קיים ־ערם אויך נמוינן * יו זרנ־ע רעאלוכםיישע רערציילו נען. בזלטע •כלכאלאנ-טע אןמרלעב•.- נען, מיםן םון נישם לאננען עג-, םץףיםל-ז און כענאםלװ? זײסן םון לעבן, אפשאצוכנע׳ ביםפאטיעה.?וםעשער - רי ם ץן צ י * ל , ק א נ גד ע: םא-עןעםםע א־׳ן דעדעןדעדיקבע י ם*ישמויסע:ע׳ שםיסע :שמות, *י־מאןגד; 1 און לערנער, די לאנע םון דער םרזי א־ אנ-ערע פאטױון. *־םעםום א םמםערע־ קוק, ד-ײכ בלזמ, דורם:ערי*םיקםע אםת *ע• :ולכ דל קינפמלע־״רמע איגטואיצ־ע מלם דער געלללםע־סע־ שפ־זןך, -אם 1לרקב מע- יײ יןרן לעבן, רא־םמ בו רעם אריבעי־ * בילק סון די םץןלקסםלסלעכע נעשיכם און די אנױענתגען, רץןם די קלגרע־ רןןב דא-מ באקומען, ודןלן ל־שרן גמעשםלצסער די איםםולסן - שארםע-, -ער ־וללן דע• באק־םען אן אלגדאיפ - א נעדעלשאםכ• לעבן, א כענגדסלעכן. אזוי זאםן אויך איין דל קי;דער ײל שא־• דערל־גבפםע עיקרים ס:ן חסידזת, .־עב;אציאגאין, מלםענמיביעכן און סןצ אל־ םזזות פון רער שיסד און אלץ דורך ד• אײגפןןנע, שםלםע או; קירצע דעדע ילת• נען. עם צימ ויך די גאי-ענע קיים - *־ק דןם קע־ איז גענליכן עז יעגעב ד.עלד אין דע־ אןנדלשער םעשהלע: ער האם ליך ארללמעקרלנן אויף א לערזןגדע, לויםם ער םון אײן ק$לײסן שעגםסע־י צו א צזדײםן אין שרדמ אײם: אוי, ד• װעלט אײ א נע- לע׳ א נ-ל;ע׳ א ־ייסע— עס?דלנם ־ערגאך אויף ד* זק א־ן שיאנפ דיך אדורך סון אלע שױבן. דזןר דעלד (אויך א קינד!> כאםם א קוק *יםן כ&םע סלט םון -־יזר װעראכדע און זעם: די װןלם אלז אלע םארבן צוזאפען - א ד.עיע, א װײסע •). װל דעב בןבללשן פלס אדער די ג־־לעי• יסע לענעגדע קען נמן עס באגוצן בײ ת• ־די נעלעננהײס, םאגאנרע־בלנדן פלם דעם שדע־םם• קגיפ, פם אלז א אוניזער :ןלער םשל. דל קלנדער .לא־אירן ס*קע דל *מױות םעפשן זײ אן׳ אויף *ל״ן װאש ־אם א?דיכוה אק הויבן אן קוקן םים 1 ײע־ע־ע אײנן אויף .־ער ד*ך. אזױ קען! י׳עדע־ לערע־ דמ־־צײלן צעגדליקער אזעל• . כ? אלנםאלן םון דל קלנדער. אלך יתל בע•; בע,־־ דע־צײלן רא, דל אזײ ק״גיער אםע; ן:אך אם-רעכ שםײגער סרצעכ, דןם אײ; א־יך :ישט קײן זעיםנהללט צװישן זײ. אײ; בדישםיל אזא: אויף א באנקעט םין אן א־ויסל^ז םיכ צדײ *אד צוריק, םין אלע זללםן האבן ױך דאן געשאסן רדיש׳־ג אויף דער שול, שיל; האבן זלך שארמאבמ און םלר האבן נע• שלךג־ס א דרלסן בױם. עם איז נערען אבלס• א בת־־־ה צו רער באדריקנ־ער שסיסה:. דל קלגרע- ה*ם ײך עכ דגוױפ איבערנע• נעבן. אלז םען נעיעפן ילן ביעול וד• א־• ־י זלבן *א־ און םען האס נעשםועסמ. יע• דער איז דאך נעדען שארסין אלן זלך אי• די :עדאנקען זענען נעלוןשן האסטיק. אײן קה־ הזומ פלמ ציםע- א-ויםדע-צײלם: אלך בלן כלם עםלעכע סענ צודלק :עא־״נע• אלן יבלס נאכ. ד$-ם בײם זיך א נרויכע־ בגין, סען האלם שוין בלב דרליםן?מ*1י• ײשהאיאכיעס אין צל:ל׳ י*־*סן ברעםע־ םארנידען דל נאגצע נאב. די א־בעםע־. *ידן פלם בערד, שסייען אלן יי שאדםיבע־ סא-ס־ען אלן ־ע- א־בעט, לי׳ינן א צלנל צ* א צלנל און םארכעפען זלך אלץ העבער אין דעבער. :*ך א פא- שקציםלעך שטײע־ םון אונמן םלט םילע ד-ײםגם אגדןקייבשע שטײגדלעך און װ*4-םן ארויף א שסייגד- נאך־ א שםײנרל. בײ סלר ה*ט ראפ ארזי׳ם• נערוםן א שס־־של: :אריעע שקציס, זײ ־עלן רען ןםשםעלן ד• ײדישע ארבעמער אלן דער א-בעם!*. אין סיר אלז םיםאשאל נעװארן קיאר דל לאנע שין אונזער שי*. איך האב אויך באש״אסן בלל ײך, האמ דער שילעי צדנעמבן שי*ן נױם א פר־יע• יער סי:ע׳ אז דער פי־ס ר*4־ף ולן 1'*- עכ .־עדט אלײז שא- זיך. ו ר צ ע ם : ו פ ח!... א דמשק םל• דערס*נ:ם זלך א םאל: א ש־־ל אי; א ג־עסע־ן םילא:מ־*)2ישן אינמעייגאם, נעךײגםיעך אויף -וסיש נױט ־יעב־ע־ש אייס .עגגשםא:־. םלד האכן אײסגעקעסשט צ—• שעה אי; לאך ־יר־ד. י;־ עדשסע- פ־ ־־. אײף -עד הא:ט - —ײ ביכלעך .ש-ה םיביס״. םיר צע• טײלן יײ צ-שן זלך און שידז אריין נלילכ־ צלטי־ אכד״ײבגדיק םון צװ־שן קל&פ, א־י-ך א נאי.צע *ע־ן-שזזע ־ע- שאל;-ע- אינטזג־סוט-סקע־ נלאק צעפ־א־מ י, םא• בי-ן ט־דן ש־ן די קלאםן״ ע- אלז אבעד;־שם בכ- א־אםצלען דעג סרױס םין ד• קלג-ערשע םגיפער, שא-׳סרלבן די נע• שסאיט שון ש-ה בת םיביס אוץ אםװעי״דן — :עדא:קען אויף רל שסענ־־יקע השסקה״ שסלק. פ*ך; און ג-אקעס זעצן םאר ד• -עשלעקכן. -אב אלז אײך דע־ װ^נ שון לערנען פ־צ; א־• אע־ע- :א-סאיע- םאלקםש־ל : ק א : צ ע - ט ן. אדן;ישמ נא- סון גאנצן שאןן ײינעם, אםיי' םין אײן א־ן רל זעלבע לעדק. אט האט ־ד ח׳ קאזשדאן אםאי;עא-ודם (דובט זלך׳ אלן דל זשױעאלן םזן ,אשע׳) צענײששטעין א .־ענלשםע־ םון ש־צעס רערק, *״עיבע קזבען אויכנענוצפ ״יערן דורך דע־ שול״ און דל אלע װערק, ־*- זענען אגנעצײכנם :ע־ען םא- דל ױנ•;ע־־ע קיאפן, דענען נעודען רעקאפאגדירט אײך אלן דל עיסערע. ־אכ שמלטמ םלט; א;;ע;יטע:עס פע־אנאניש; נעזע־ן רןנן קלא• סישע־ קלג-ע-־ייםעראטור: אן אסת קי::ס*ע־לש לע-ק שא־ קלגרע- םוז האב; אן אלנםע־עפ אויך שא־ דערװאקםענע. - ש־צ־גס ״קיכ־ע-־ייטעראטיר״ איז םון דעש ב*♦. זי האט גזןך די םעיה״ װ$ס זל ניט ״-עס סדינקע- ײלן ידיין און ־עס שםיגע־ י-ן פ-א־ב׳. *דץ שאי־כאג-ט זעלבםטרערסיקע .־זע־ק שא- *עדן עלסע-, ־־עיבע א־״מהאישן אײגצײפיק יבידות םין ײלן שאשן און שםינ• פדץ און די אגפאננער פרץ צי עסאעבע אוז פערצלק י#ר ארילגבא&ן צי א*ס׳ זע*. ״?ס כ׳אלז? א־ך :•; שוי; ב־יב מלר, לדיםט *רץ: ער ־עט אויך נייז. םיר ײא־םן אויף -ע- -ל:״ ־?, ־* רינ־ע *א־ס זיך א-־־ף און ־ינעזא; שטלנם ארײס. *-צעכ דײ־ א**, ־* ע־ ־א״ס זלך ס־פ א־ס ש־־ן גישט כעזעכ; ־?־;■ שין אסע־יקע ה$ט *—ן :ײסט :עהאלםן. סאן אײ בעבע־ ־א־ט. אי־ ריבלאנד איר קײן צ־ק־נשט :־שסזיג ע־ יײ:ס שא־ ־•;ע• •>ן:ע־, ע־ וא־* סי־;עב־ עיסײעבע ־עקאסענ♦ ־אצ־ע ב־י־. ,ע ־ איי א :־עסע־ע־ סאבע- אלן אסע־יקע״ ־ע־קיע-מ ע־ ס*־. ציס כ־־ן שרייבס פ־ץ *רײן א; עםיעבע •*.־.-• טע- צי *יאי סילע-, -ע־אקטא- ש*ן ־ער ־א-־דס/ ־ע־נאך בא&יד ע־ ז־ך : ״שאט, ו א ב־י־ צו א. ־׳׳)״•׳׳ 1 א — -עי אי־ שע-זעניעכקדם םון דיבםע-. ״ע; אש אט נײען די שזןלקםמיםלעבע; ע ש * ב ם ן. א :אגצע־ קולמור״אוצד אלז אננעזאסיס אלן זײ, א רדזביחדיקע שםע אײך םא- דעד קלג־ע־שע- דעלם. םא־ די *;:ערע: אײגפאכע שאבילע, בילדע־ישע שפ-אך, נעש&אנסקדס, שאנםאםםיק, זאש• מלקע בי*־ע- פון יעבן, שםיסוגנ, כאדאק• טע-ן׳ נוםס, שיעבסב. דל שארקערםע־וע שין :יסע און שלעכםע סדות און א שא־• קײלעכםע־ סוף סלט ״צדיק וסוב לו׳ .־שע -־דע לו׳/ לאם אלז אין אײן קלאגנ םלםן דאדסאנ-שן ־ײגעב נדסט שון קלנר. ראכ ק*:ר לערם ארײגדעצויגן דו.־כן ק$*$ריט שין ־ע־ שאיקט־ס&ראך, רערם םארבאפט טיטן יױף שין ־ע־ נעשיבטע, דל :אדומ אױ : ר א ר פ, ש א ג ט א ז י ע, אין א ם ־ שייכן. שאד ־־ ״יםע-ע רערפ ־ער יײלעט אײכנעב-ײה סע-, דע־ פםי *פגעריקם, די ־ײיע באזדטיקמ ׳. עס קיטם;שפה-יעב;, , זאקס , או; ׳טאקע;ידך אננעשריבן. ן .־עכ בי־י־ צי ױאל סי*ע- דאם אלך י דאב טי׳סנעגיסען, אײ םיי* קײ;ט>ןי :י״סם \ או סנעק־טע־ אםצינעב;. :א־ עדשם :יישט! ״*;: צוריק ־ערצײיט םלי- א. ש. זאקכ׳ : אד זישגד״ק צ־ײסן אי׳טע ב־לי און פא• פיר;, ־אמ ע- נעשינען פ־צעכ א כ-יי צי י אי- *ױ ע־ יאי סיך סל־ב זיי; אין •עס שרעטרן אטע־יקע^. שא-; ארעל:ײ;. זא: איך פ־צ־: - ידך ־עי אללך אשש- דעע; אין אטעדיקע? 1 ש־״ן ־ע־צײיט סיר, אי ט׳האנ-יט אי;• ׳ :אר ע־;״ײבם :־שס, איז ס׳רעם ־ע־שיז עפעס ־ע־ן. ס׳האט איב :־זשס :עצײנ; קד; סיך טדםיס האב; אפגעגא־ס׳' אין אלך האב א :ערעבטע מע;ה. אבע־ שי־ין יאכם : ,־י ללרער םױנן״ כאר איר כױינס נײסיט׳. פא־• ר*ב? אמ יײעגט, י*שמ ער: װי ז*ןי איך ־לך לזןזן אלן שט־־כ ם־ן יעכ־, אי ב־וױיפ;ישס, לי ק>ןן סען :$ר ־ענעס באילנן? א ױגנע-כא; ינלן סלגע יזןרן ־ארף;לשט פורא האבן םארן שטו-ס שין *עבן, ־ארף א־׳־יכגײן צו זינן - סיכ־ט סלך ש־ין. קוסעגדלק ראכ ע־שטיע סאי אל; ש־צעב נדע- לאויגוע אויף יער־זאליסבקע איעע׳ סרעף אלך אליף דער טיר אן או־ש• שרישס פ־ה ק־ײ : .פא־באטי זשלר״, < ף שײייש, שא-שיסײס ױך. סײן אלך: ש-ץ ־אט עכ גזןך גיש׳ס געזעעי און פאך א*ס *•שס?רקזאב. אבעד פרץ ־ײיטמ ־ערשין. דאכ ײ־־ש׳; שיירד אוישן נױד ־.אכ עב אזוי צע־־יצט ־יש; *א* עכ *דן א יב־. * * 4. ש־ץ האט ־א;;עטױפ דלן זלן א נער־׳ל■ טע־ שטיסוע, אז ע- דאט סלך, א י.ע:גסא;׳ נעיא־מ ־עדן אויף איעיבע פעסיכלטטישע טעד־נב , רי זלן ש־; רעבן, ס**ט׳ שארגע::• ־עב־דט. :ערע; אײ ־אב אײך אלן א שבל■ ־יר־'שר-סא־נן - אין ק״ן אי-־ע־ ט?; שיע: איך צי איס :ישט קוסען - *1<!, אין ײלן א־״כנעק־סע־ אלי עם צוי־ב א ביבל אי• ב־גר סשירייטיא-־כ, .דוןס כ־האב סיט ו־ך דעה*ט. ב־דאב ־יך שיין דאן איכםערעםי־׳ט ־ע-טלם. און ש־ץ הזןט עב דע־זע;. .*דר אלגטע־עבלרם זלך פאקע אלן אדעי ב־ע עניגיט׳ - ־*י פ־ץ רלכן. אין אדי שא־• ש־־ט ײך א שט־עכ דענן דעם. שון ידגע ■־־־־ א*י נעדען ש׳־דע־ *־ױסצוטר*:; א באיטטיטסן אדנ־רוק אלכע־ *ד; פ*ינכג,;אר אײן ואך: ש־ץ ה$ט;ישמ, רל שלי אנ• ־ע־ע, א.דעק;עטאבט אר״םע־ן הא:ט אן ע;•;, ׳־אט ש־טײיט ־.*־םנעקלק םא־ דע־ .זל• טנשאשט א*ן ש־־א־אש׳־ע שא־ ־עט טענטש ײיער ע־נבס האט ער ױך באצ־־נן דער• צ־׳ :עש־ענם, אויב אלך ר־יט עפעט רעבן —עב סחבר - ־אבט דיך, אד עב איז נעװע; א ביב־ פי; ר־ליאט טטע■־. זשע- בלן אלך;ליםט. ע־ דאם זיך טא־גע שאדטראבט, עשעס שס** א־נטע־נעבד־םם א־ן ראן א ם*•־ נעטון סיכץ האנב: ־ע־ ־־־סט? פיזן הײגםיקן טאנ יאוגרער איך ױך - א׳ן קאן זיך בשיט־א-־ש; :־ש׳ט ־ע־טאנע;, יאב האט פיך׳ אין סללן ג*ר םריער *ו;נמ׳ װען ־י באב־יש; דעגען;אך אזי• משװאי• •ע;, נעצױנן צו פ־צ; בער זל צי אלע אג• ־ע־נ יי־ישע שד־בע־ ־אפ ־אב; דלך דאן :עשינען אין ראדשע י אששר האמ ד*ם נע• —רקט אויף כדר די פ־ץ-אטסאפשע־ און די •רץ-לעגעג־ע״ דאס אלי :עװען שארשפרייס איב־גר װא־שע? או; ־ײרקיעך האב איך *לך שײן אלס קלגד ש*ן *־סו *א־ אגגע• הע-ם א כך אויסטע-י־דע ס:דטי*ת רעגן *ש װאם האבן דע־־־צט טל; שאגטאייע. אן נג׳יעריק *ר״גי, װזןם ש־־לכם עדין ילדיעך און -יוסם צו װערן א ילדישרג• ׳סרלבעד, באשליס איך זיך צי יאזן צ• •רצ;.״ פעיט וןבער ־ער קיראיש אין א*ך :עב טים סלן הבר ־ע־ש*. כלר יאזן יי- מי צ-י װאזשגע העי־ן, איבער דל ־ארש*;• זיעד נאםן, ־ערשיעםן זיך צי צ־טי־אנע 1. :א- ב־ ײז- פיד בילבן סל•־ שטײ־ :ד- קלאפעג־לקע חינרצעי־. א ליינ א שיגנע־ אויש־ נלעק״ און א באי צו׳—ק. :א־ אכ גלם ־אכ ולעקל א קלינג, ־ערשרעקן סיר *יך או; רויש; העג־ש-פענ־יש א־אפ ם*; ־• שטלנ;, פיר גלללבן ־ז>־םן אײשן נאס, שא-ן ודיער. װי לאנג רעיםטאגען אזוי, נע־עגק אלך :ישפ■ נאר •־ץ ־אקסט פ-־צרוגכ אײב טים ילין םרוי. כיד רע־־עגען א*ס נײך שי; ־י ניליע־ װאב ר־ר ־אבן :עיעען. סי־ :עסע־ •ון איש די אױ:ן :ישט א־אש. :ײען א*ט :א־. :־•; סיט ־ע־ ש-ײ שא-אײס. סיר, ־י צװיי העלדן״ הלנםער ײי. ס־נעשעלס —ר, או; ־ער שײגעץ אין םיר גיכ םיר א קיצל. אלך ײױב א; דעקלאסיין אויפ־;־־* א ־ײ־ ־אב אײ סיר דאן ז־יע- ײםארק נעשעין: װ״לטע, ש-ארצע, ברײגע, :עיבע, סייסם דל שארבן א־־ס צײאפען; אלע פענםשן דענען ב-לדעד שין אײן טאטן, סיץ אײן סאסען. •רץ דריים םארויא־ג־ערמ א׳ײס דעס קאפ. :א־ סי-, װ• :־שט א־;* שי־גם טען, האיטי .־* קעפ שאה-יבן צוס היםי,;לייך •לר ־יאיסן -ארכ ע׳וױ־כ-־אם נעזעען... דערגא־ לאזן ס- *י- ־.אסטיק אין אן אג ד׳ע- -*׳בטוב:. א.?ולמ אסע ס*ף 1912 בין איך ילך :עק־טען סיט ש־צ־ :עהטענען, שא- סלן א&שזג־ן קללן אבע• —קע. —־ער א שבה אינדע־ש—. כי-אט :עסײט זלן א־־ב 10. :עט־אשן אים זית- א־ט־ייק: -ײעזאן האט;עדארשס ײי־ בל א־ב א*ן -;ישטא :אך. אשש־ -עי איך זיך דאם סינד בײ פרצז *ג ציזאפען םים דע- אויסמלסשזע :י• נומן די פעשהלע שון אן ארםיקל וולבײ דער שילאזאפיע פון שאלכ^נעשיבפן. פ־- פידט לויטן זנרון״ ׳ האט זלך סענדעיע :ענוםען -עב .־ר־ט׳ און ש״יס-עליבס רעס ״פשס״, האט זלך •־ץ או־סנעקילבן דעכ .םוד״ און -עם .רסז״. ע־ ־אט;״טט י־ב דאם םארעגדיקםע, ־אב אוישנעקלערסע. דאכ קלנד דיאם אלם אפםערססן שאראי;• פע־עסי־ט סיס זײן •סיכאלאנישן םוד, ס*ס דעם :־שט-־ע-דאנםן א*ן :ישט־אײםנע״ קיע־םן א*ן איס. ־אס קלגד אױ שא־ פ־צץ ן דע- ש״יכי צו ־ער םעגםשלע״ ו כער :שסה. אין ס׳איז גלשם צישעללק, ז יאס •־* $-א:ע: .־אס הײםם :שטה?״ אױ דירך פ־צן *־ײננעי״נמ -־דקא אלן א קלג• דערשן מויל, וײלי קלגד און;שםה ־אב אױ אײ;ב. אין ־א״הן סײ• נעװאיט צוזאפענ• שטעיז א האנםבוך שא־ ײ־ײסעי קלנ־עד• •סיבאלאביע, רל דל —לטישע זאכייע פ־ן ב-ײםע- דדעשער, ־אימ אלן דעס בוך פ-ץ שא-נ*םען דעכ הו פט-פיאץ. פ־ציעב קינדע- זענען;י־־טס ביוײ קלנ• -ע--שאטאנראש*עס, ײל לענען שסיקער קינ• דע-שע פסיכאיאגיע, ־עלכע ס׳־א-ז שםיײ—ף אין אויב דע־ שילזללטיקער פ-ץ ד-אט זיך שאר־ענ־לרזט סיט... באנלסטע־טע אד־ בעט ־ירעקם שא־ ־עם ײ־־שן קער, או־ב :אך רעאיײב, חכשױב, שאיקםטלסיעכע :עש־בטן, איז זלן ש־אנען•■י— גערען;ישם א;־ע-ש, גא- די זאסיונ: .שאר קיײנע קינ״ -ע-״ <דער יעצםע־ באנד שון זיױע .א״ע רע־ק״), אױ עס א סיפבאי שא- אינדעי נרושן סיסבאייסט. ע־ איז דער כישבטער פ־ילנם און קעגע- שיי ײדיישן קלכד! ׳ י רובין שעטע־. א סעעדט אן א גאי, אן או.-ח או*ף שברג ־עיכע־ קען ש־ײ״עך סאבן, ארײכ״ -שן א נע״עבטע־י. ע־ ־*ט :־איםרק ילב ־אט ל*:־, ״יל• ע־ איז איײן קינ־יש אין *לן; טס*ט*לדט, ״ללי קיג־ אײ א שםיק ש*; זללן איױענעס פענטשיעבן א־ץ קלנפם• ״ע־ישן ־עזן. פינקה *ײ א קינד אײ ע- בא״עג״עך. איבע-שם־לננע״-יק, ע- רע־ט שי״עי ב־־נז א*ן בע־ט וי־ ת־כש איבע־, טיף ארדנ־רינגען אין דע־ :שטה - :לשט ע־ האמ קײן צלם אין :*שיט ע- -י. א*ן שייס־עי־בב זובט, קודכ־כי, ־אכ■ דאס אײ אנגענעס, -אם ב׳-שט אודיס א :ע• ״עבהער, ־אכ סיאיז נעזײ״ט: .״אבן איז גע־ ז*:מ, ־אקט־ הי־סן ״אב;״. *־ץ אײ דעי־ ע־שמעד און ביז איצט ־ע־;־עבטע־ ש ב י ב א י א נ אין אד״זער "*םע־אט*-. ע־ ײבם ־עט הישן אטה. און ־אט כישע- ע- אײ. ־יאט סע- שא־הוילע•;ע- ־עגה עס א״ץ סע־ •״; שאשע־ישע אסבשיע. אײב םון ליטערא-שן .ם־ז־ס״ רעטלאנד רער ודלניינער םפי־ק1י6ם-איס 6ין די ״ליטערארישע בלעטער״ קאאפ. ״ארבעט/ צענטראלער ביכער־לאגער, ריגע, עליזאבעט־גאם 93/ו> :דד״־ע״ע, ש״־ב ע״יבב אין פ-ץ. יע־־ער םון ײי האם ײך אין א ג—בע- סאכ אםנעגעבן סיה־ ײ־ישן קיג־. ט׳דע■ א£.— ר^:.. £ן. ,ײ ד*גט ס ע ר א*ן -ע־- —יג־קע־ ־ײב נע־אט ־אב יע-;ד ש*; ײ״ ־אכ אבער א נ ־ ע ר ש ״יב :ע־־אט. - 'א:ט פ־צעס .־אט ין־אנקע '■;;י־ -ע:ן ױלן שא׳סע- צי ־ע־ סאפעש*;: .גײ;. סאסעש*, איך זינדיק סיט ־* . ־ײגידער ״*: ־אט ער םיך :ישם, ע- ־אט א— אבע־ אנ־ע־ש ייב^.־ טע;־ע-ע אײ א־; איע ײל:ע י־ערל בב״■ א*ן אי־ ײל־ באצײ;: צ־ב קל:ד בש־ט רו־ס• ב- ־ע- ס־סכיי, ־ע־ —אקט, ״־ע- ס*ב-. זא:ע-. ע־ א־־, אס־., צי קלנסטיע—ט. א־ *דן סיס־, *דן טשסי״ישע ׳טיעג־ענץ יא״ זץן צו ש־לענ-יק אין יאל צעש״אכן -ע-ן י איבע- זלן שאשן. אבע־ ־אכ א״ץ. ־זגס ע- ש—ערה אין — איע, *־עיבע ע- ש*י• 1 ־ע-כ, ־•אבן ־א־ אויף ז״יערע ״יפן ־עס! בב־־נ־ירי אויבשיר : ־אב םײנ ג ל ש ה, ־אס ט*י: יא. סעג־ע״ע ט־אנט א שאן, א שאן סייט א־ישש—שה־, א*ן לל:ע רלנ־ער זעכען -ע—בע־ אײ־ :א־ א סש״ צ* גע• ־יטע א־סנע־אמשענע שא־-איישיס-ישטן. ס־דײסט :ישיט, אז סענ־עיעכ —סע קינד אײ;י*טם -א־, אי סי- יעען :ישט אין ילנע ־*:־ע־ •ײע־ שב*בא"א:*ש־. א*:ע־*י:־קסםץ ס ־א איד ־אס שב־בא-אנישע א זאך, ־אכ ה־סט *ײ א צ*:אב צ־ב עיקד, א צ־:אב, ~ע-בע- ־ע־ט אײש:עצ־א־:גען ש*ן ־ער ש״־ב ע-*כט אײ שא- ־עב קלג־ (װל שאר אױ.ר איעסען בב— א;והס־טלקער א ־א-כ *א־ שפעםער האב איך ײך א נח אנגעםון. נישס אזוי מעל יעדן באקו• מען אין פרצעפ אגדעינהדמ. פ־צעס אוינן! חאבן *יײיעך :עלאסט. כ׳האג קויב א-ײם־ י דדטטאסים ראכ כ׳װלל פון אש. נעםט עד יין ס- צו דאס םעקל ללדלעך, - א־יגם,; *עיהצק איך, דאט נעהײםץ ״־* קעכ־ן״,־; -ײעגם ער זײ. קנדפט םיר אין בעקי, דײכט ט*ך אן א־־טצ־ש-ענ; ידעגן מאטע• פאדע. צ* ב׳נײ אין איי אײ־ כ׳אײ םי־ א־״עשא״• צ־ ש־דבן ״י־ע־. ייד׳ :אך באניײט ער סיך צו דע־ כיר אדל הײכע סיך קיםען :אבאסא״ אין א 10 יאר א-יכ.^ # 3. ב׳יאב נישם אפנע-א-ט קדן ס1 '*־. י* לי־יע״׳קע- ב־למ־ כ*ז *7 בד א*ב פ שבת־םריסארג*. שײן א .נעדרוקטע-־. אין םארעדדענע -טי-גא״ן. -אכ ױיי איך ז ועבראבט לידער שא־ .:ד-ײ-ש׳. כ׳־ע-כאן םד־ ־ע־שםן בא־־*־. שפ**ב-ה ער גיכדיט־ק. נו, ״אסיר *ען. ־— —ל אב־ע- נישט, איך זאי שא-יײע;ען,;א- ע־. אײ־ ליד געשע״ט א*ס :או־ שיטא־־ :אר שא־• װאכ אזײ ם־ו־ע—ק? איא *־;: ב—די דארף ש־דבן ־השגן סײ־יעך, בסיי װעגן •רײ״עכע י*כן. ־אב אײ, א ש*ף אײ סי־ אמםע-גענאגגען ז ער ס*ברם ס— אײה ש*־ ודלל• םעכ*פײכ. הײסט ס•;־ ״ערנען ״דהיס, לײענע• א כ־ אין - קופע• צי א*ס ױאס אשפע־. ע- האם נישט :ע־איט ־* ";גמ זא״ װײנען. און אײגםא״. יען ב־־אב איס נע• | בראבט עיטיעבע •־״ד, ־אס "י*ב נימ־יכ ד.אט ט— צינעשיקט, ־אט ע- ־י יעיבע ועה נעהאמ : צו־םרױעריק. שא-דאס, •יגנע״־דט, ק-אגם איר? סללן יי־ דאם ע- אפנע-,-־-ם א*ן צ—י׳םן יאס״ביך .נד• ײדיש׳ (יא- ס91ו . אבער קדן ה־ײעריקע ־—נר ־.אב א־ך איט טע־ :י״טם נעב־אבט. ס ש ־ ט - ה ש האט נעקייבן סאטע־ ־יא- שא-ן ואס״ב— .־אס בוך אײ ״־ ״עיע-״. שין ־עיכן *יץ האמ נע-א״ט ידן -ע- -נ־אהטא-. ־אט ע־ בד כ — :עכיכע־ צ־ײ -•;*, קיסה אי־ א ־א־ א־־ס צ* סי־ •*שױס א*־ דע־א־צש ש־ן .סאפענה׳, ראי אי־ ־.*: ־א* :עא־בעה, איז *>^ם ס— : ועשע־• פ־צ;. ע- — א — *א״ה א סבא■ ־*:שט י*סען צ א*ב. ״־, א*כ־ע-ש־• בי• א— רי־ע- ב־ נ*ש׳ס ־* שא״ה ס— אדל ־אס הארץ: *א״