Literarishe bleter · 1925-04-10 · 49-50 (10.4.1925) · p. Seite 7

7 ע ר ט ע ר א ר 49-50 *1. י ט פרץ אין מאחינבאד א*כ א,; ײארעדע באקענם. נעױען *ל *יס א״ן ־ערדיים צ״יי םאי צי״נאכם א,; איגדנר עארב־עננען ם*ם איינאנ-ער ד,אם ־עד■ :־י*בם א דדרנד ם*; ־כריעאמט. יחינ אײ *־יימ אריב׳נרנ׳נ״דרים־, ■־* גײעזג׳ 1י- ברזיזער יעםרעכקרם. נעקיכען •ר״ן א*ן יײן דלנ. נעוואוינם א־• ־עם דוײ .םאי״נ־פי־, -אפ נעםינם זיך א־ן ־ער ױאײד־^וער-גאכ. קום איך .־ער ער~.•■ םער יי• בקב״ ם:*ם ילן. יײל ם*ץ בײ כ— ר*םן. װע־־ םין איניערע .חכרד ל*ים־, *י־ אנ־נױ יבײובני, נעםינען יץי אי• רארינביני אק אין רעלכן .קלײי*,־ ם׳קיכמ ייך צ•• נויף צי םארבדענגען א ■*־ יבעה *יץי * דברײםן אים;. ײערצי־ל איך א־=, אי נײםט ־רס םײ ירן ראוינימ געםינמ '7 קלײן קאװע־הדיי״, ־>ןב ס־ר.־םט ײך ״קאםע םץםקאװץי או/ יארמ ואםלע־ ײך ײנ־ן םא-־נאכם צינויף געק־יבענע רים־ים־ײדײםע גבי־ײםע :ובכירים, ברל־פוער, ליםעראםי־• -יכהאבער, אק *.מזיעכ־ע ־ייייבע ידו־דב־ע־. רעכן איך אזם אײם א נאגצן צעםל: ־בםגאר ב־יבעז םק אײעס, ס-.-כ.י רײכ נאי־דאן םון ראםטא** בדם דאן, יײביב ־אדידיאן םין מאריםע, דיל יײאםאיאיכק• םק ר־ע־י א*ן נאך או, נ?י. והנן איד ״'!5 אי=?ז אויך ־עם גץםען נק ראיכ״ ברײנין, יע א*ך, אז עד םינעם ז*ך. ־י םא״ב: *םםיד זיך בד א*ס אק ■נים• •ר•* איי?דין דעםאים נעװען רךאנק אייסן דארץ אין די דאקםויייב דאבן אים נע• װא־נמ םאי יע־ער א־יםרעגוננ. יײ דאני איכ אײך :עראםן םיםצ־נעםען קדן הןן־ינ• בא־ ידן װדב, כ־י זי יאל איס א*דיםן. ייײבערבײם י *אגמ ער באײד סיש א ־אכ ידב *ײ:ב יא• נײטם *בט*ר לןײ דערהערן - װי אױי א*ז ־אכ בעגלעך, אז אי־ דא- מיך כ*ט איב נײםט באדצענען ז איך קען א*ם אין םניב :לבם קיקן. נײםט דעיבאי, װאם ער איז אײף ם•■־ אננעבאלן. א ערלעףנעםײנםע רךימ*ק קען אין םי־י יע• דער יברדבער םאדטדאך. אסילז װען דע- קריסיקער אײ גײבמ זײע־ דערעריש אי ר• װערמעד. אכע־* *נר אײ נ־בס ע־לעך. ודא׳ראיד, ער דאמ אז*ף בײ אננ־מױ־קם אויך זיין שװןכער כים נארישע בלב־ליכ. םאיײסשײמ ייך, אי איך ־אכ אננע• װעי״דם אלע םענלעכע םיסיען אים צו בא יױקן״ איך דאב איב םארײבערם, אז אײ־ םיל, װןסיל איך זױים, דאם ברײנין אוי־> ידן ײןדאנער נאי־ קדן השם־נר־. ני־־בס, אין דאם אחרײת םון ױבעצקיכ יליילים םאלם נײבט א״ף אים. איכע־יקנב אײ םא,* איב אין םארינבאד ני״בט םענלעך צי םא־בד־ן די באגענעונונג כים כריינןנען. *יעביע-בן םארנאכט אײ *־ץ ר׳קיםען אין ״קאםע באםק^י?״. א״ע אינזערע אנשי שײכגי ד^בן זיך םיט איב :ע*־*ים און ער דאם זיך ביט יײ נעםרײם. אק אם קיםם• ןןן ב־ײנ*;, אין אט בא־ט ע־ םרצז אריכ רע דארי אין קרײדם יי־ םיט אים. ■רץ דאמ םק ד*נםעך *־־ ־אננער ראנםע צ־ בי־ אריבערנע״בבײכדמ. עם-עבע םעג *בםעמע־ ־אם כיגן אין א םא־ביסאנ נעכאכם אן דעברע״םע אםיםד־ אין ־עב יא• םק ״קאםע מיראבאנם״. ברײנק, •־ץ א־ן נאך אנדינײע ־ענען ה• װען די ־א״בי-דכײבריפ. ברײני; דץם אין יױן יאננע דעב־עײבע ־ע־ע אינע״בים םיצן כ*ם תדלות •יתיבבד־ד.. א־בערדי־יב -אב ע־ :*רנ-במ געקענם מנינ אםלו-כן פ־צעב :דעב ײ־ך אין ־ד ריםע־אםור, ידן -ענענדאר-כיבם-בן אדם־• *־ץ ר׳ןם דערנא־ נעדארפ; א גאנצן ,,פאיטדאג״ א־בעי ידי־ה יײב נא־־ןן אי־ם עםי־ב• אין לייףבן כ״בו.־.־. ער דןןם ייך ״באנ־סטערס״ םמ־ נאדדאנב ״בידד בליײד״, ״רבד״ און ״דגד *אד־ *ב*״ביב יב־.ד■״, פאר יױן .בבצ*•*־. יב״ אק שא־ יױ, *י־ישע םןןענדנ ,חוד״ ■־ץ דאמ בימ ־**: איתציק װןזים. אםירי :ײבט םיט א ־ב*, ־ע־כאנם כרײ• נינפ ^נםארענײב אי*ס ׳*'־* ײינ נ*רד$ן. ןןבעי ב־ײנלן ־אם איב נעקיקם אק די אוינן ארױן און אײ ד**ט געד$רן איבעד די או״ע־ן - און אי־ דאב :עיבײכרם אױ םיט כיר :אך אנ־ינרע •־ץ דאמ ייך א*ן בא-־ינגמ־ םײנכםע מדע־ב םימ זיינע .־*אך־בערער״. איבעד• דײםמ ־אט ער כב־ר י*ך :עםונען אין דער ־ב־יתא סין ־עב קײנ; דא־שעודגר :כײ־ ־י •ײבױב ־אװ׳ידזןן;. בים .אנסי *בליסגי׳ דץמ ע־ ייך יעלט; באנעננם. ער דאם ייך נא־ געב־ײט, ־ען ער ־.אמ אבאל ־עדרישמ םיך אין גתן :םע באביע•*, ה$מ או;י אם■ נע־סר־ט; שעדן *יאננ און םא־רנ־ײענמ יױ:ע :לע *בדיםט;. בױ יע־ן •־ק. ײאכ ע־ אלײן אײ •וי איב נעי־ען יםהא־ק נתסע•־, האמ ע־ אתי נעקיקמ איז יי אײגן *־ױ,. זך אײנעד רע־מ : .ני. *וןןם זא:כ איר -ערצו?!״ | דוד ישעידו זילבערבוש 6 יא־ םא־ טיב״׳ג־נאךץ. אק ןכד״ייב װינםער םינב *ןו־ נסענ, :ןןך ־עב יעקכמ; קאננדעם אק באײ■ ־א־ ם־איז נעװען ־אפ נרוימ םדרוקת צ־י־בן אונאנדיםם־ און ארץ-ײבראל:*קעב, דאבל ־* אי־ץ-ײברא״• גלרןנם, די א־ס־בקין-סא־םײ, נענרינדעמ אין ־א־יבע א; דעב־ע־ב טןכביאט .הצושד״. אײנער שק די הויםמ־רע-אק• טערכ אײ נעזען בער םדשכו.ת א-ן דעד אײנסמרעביג־ רע־אקט*־ םו• .־י שע• לעםןכב אױ נעװען אײנער םין ד• דע״ םן^רמיקע •־אבינענםםטע דעביהגדבע יבדײבע־ ד. ־, נ א ם ב ע.־ ג ־א־פ־ וע:ע; מדען די בעבמע ש־נ—עבאניבמ־ ש - ו ם א ים איז י• ל• ש י ץ• •־ץ אײ ש״• -עבארמ נעיהג; א סא־• חיוםםע־. איז ע־ דער ע־יבטע־, דאכ ה$מ אי־ן ׳דעד *ידליבי;־ —טעראטײ אײםנ־נצ־יגן ־ןןם קברה־סט־מ*פ*־*ת־*קע גרעקל. שרלבט ער אין זלנע .•*םש-ב-ביעטרעך־ א גע־יכט אריף בראביב־ײבין. דרורמ ײז־ *־לבםאן אן ״ה־ץ״, אק רעמיע״יכ; םץ־• םןומ םון רי .ייכ-טוב־ב-עמרעך״. א*יף ת.ײק צי מאבן ש*:= נ-נב .םקיבײ״ אין קרוסצ ייך א*ס נןןך א*ן א געי־זכמ .־ע־ קויבענקינרעד״ ם*ט ־עםדערבן ר־מב און בימ ־עפיעלכן םזתלד״קן לשק. *ד־־במ *־ץ, א;דײב ײפע־ ם נב *ןד גסיח. *ז שע-עמןןן א*ן ,דצ־םד״, ײאי ער רלדיט .ביט חױת אק ביט ע׳ים־ה־. םא־מ א*ם אן .־א׳כ; ב־ײנ*;, אין א צװײס; םע• לעט?;, אין ־עבזעלבן ״הצוםד״, אין .לערנט ביט איב ברק״. קיבמ :אך ב־ײני״ נען יצחק א״ײיק ריבעצק*, :*״:•:: א יבדץנעי, אויך אין אן .הציםה״־טערעמא•, און ״םאכט ם־ן •־צן אש״. ער *אנמ .בםידיש״, אי ״איע ם־צישע װעיק יענען | א באבערל און;ײבמ אין דע־ ײיי־שע־ אין 1׳ נישש אין ײעד העבדע״שע־ לימע־אמו־! ײעם םק זײ םאי־ שםעםעדע דורית איבע־•; בלױבן א דכר.^ ן בריתין אין פינ־תבא־. .*הג־ן םיר נעװאי־, ו אז :א־ שםלעבע מענ ־א-־ף אגקיטע; *־ין. אײב בר*תל;ען אײ די כאנענענוננ ם*ם •רצ; נעדען שסא־ק ניחא, קען איך פ:־ אם-ל םשער זר;׳ יזבע־ אײז קר*־ װיים איך נ״שט. איך װײב נאר׳ אד אלך ה*ב| :ױך דע־לבע- דערםרײט. גר$ד אלן ־עם ) מא־ני^גענעס ,לינםער דאב אלך כיך פש ן פוז מײנע זכדונות . ־ועגן פרצעם ערשטן ארײנטריט אץ דער ײדישער ליטעיזוטור. '׳י ־^' 1 , ' ■-מ פרצעש םאכזעד רי ■הודה פ־יז אזה עפעס אױך :זאר: *װ״םז :*־ פוז זבז ״£>ו5קם<ב:ב{יאסעין״. פו״ן האם דעכזאאם 6ארעפנסאעבס א:ז דער ״פאאקם׳בזבאיאסעק״ דד״ פיז זגינע •עעגםסע זאבז, א:ן וזעאבע עד האס ז:ד דאם עריעסע סאא ארױסנעװזו: א:ז דעם נאנע• נאאנץ םיז זבז דזבסערזקזז סא• אענס. װזנסעד 1889 האס כז:ר פריז ארײנ■ נע״עזקם א העםסא ס:ם צװעאף נבע דעד• ע״איננעז נבינם זעאבז ו״נאנר. דז דאוזקע דעדצײאענעז זענעז דיה!אי־נעא״ענם נעװארז אזז א קא::נעם קרגיז £יז •ברזםסי •בסעאער אזן דעד װאויניננ פון דעם דא נ:בזס איזננ פאר־עסארבענעם באװאיםסן נאװעאזספ פרדכי ספעקםאר. אוז האבן ארו־סנעדיפז נדױם פוראר. אוז קירץ נאר דעם זענע: ז" אויד ארױם איננהנר דעם אאנעסײנעם נאסעז ..ב:א■ רער םיז אעבז״ דעד אררםנעבע־ אזז נעװען יעקב דזנעזאן. װ: אזר האב שויז ײענו דעם אויסםזראעך דערזוײאס א:ן דעם עריעפן סײא פון סזזנע ״ד ר ײ א:• סערארישע ד1ר1ת" אם אויף ד ע ם אופו א:ז םארנעקו• סעז פרצעס ערבזפעד ארגינסרזפ אין דער יזדיבזער א:םעראסיר. ש. ל. ציטראן װזאניג ענדע סערץ. 1925. § האס דעדצײאם װענז דעם ב:בא ״םפירים | בבזיד ובדרים יעונים״, װאם פרץ האפ ײאדפאםס ביעותפות ם:ם זײן ־עװעד. : רער באװאיםםער סאסעסאפזקזז־ נבריאא 1 יהודה איכםעגםעאד. םײן םאר׳עאאג אגינ■ ציאאדן פרצז צו שרגיבן םאר דער | ״םאאימ-בזבאיאפעק״ האס אבעד סרי׳ע• םאן דעסאאם נזיבס אזנפעד־נסזצפ ■' אםיאו םלס א ײ ז נוס װארם. װנ אלר האב םיד יעפעסער דער•; זואוסם, האס ב^ום־עאיבם פרצ: קײז אײנאאדיננ נ י ש ם ארײננע־נזקס. א:ד האב אבעד דאז פרצז םודיע נעװעז אין; א ברזװ װענו רעם ײדישן זאסאביד.; װאס ״ני־ןםיינאינם פאאנס איױסצינענז. | און האב >דם;עדאסז צו שזקן א:ם; עפעס פין זײנע זאבז. *־ץ. װעאבער י האס שױז אאננ נעװארס אויף א;עאעננ־ הגים אנציהויבז זזר דרוקז אױד אלז ילדזש. האס רעסאאס צונעשלקס שאום• עאיבסז זגיז באװאוסםע באאאדע ״סא■ נ:ש" װעאבע א:ז ארגיז א:ן דעם ערשסז נאנד פוז דער ״פאאקם׳בזבאיאסעק״ א:ך האב שױז דעדצ״אט א:ן דעם וה^עד הודש-זשורנאא ״ר : ׳ז ד: ש ע װ ע א ס״ ײענו רעם נרויס: פארדרום. װאס פרץ האס נעהאם פון דז איסענ■ רערוננעז אוז השססות. װעאבע שאום■ עאיבם האם זלר דעדאױבס צי סאבז א:ז זױז ״םאנלש״. שרגיבנדגק דעם רער■ סאנסז ארםלקא נאך פאד שאום־עאיבסס אענז. האב א:ד. בד• נזשס סצעד צי זײז אינזער נרױםז שדלפםשסעאער, דודבנע■ אאזס דעם העבסם-באראהסערזםסלש: פאקם. אז םוז פ:א אױפרענוננ האפ ראז ברץ נעשרלבז אגנסעד אנרעדז *י שאום■ עאיכסען: ״זײם סלד נ:שס ספ־ם איז רעדאאננם םיר נזשס קםז ״הסוציא סלם האנלק״. איז האס בשים אוםז נ:שם געװאאס אננעםעז דעם האנאראר סיז הונדערם סיס פופצזק רובא (זײער א בבבודרקע ססבע פאד א ילדרשז שדסבער א:ן יענער *ײם). װאם עד האם אים ארסננעשלקם םאר זגין ״סאנלש״. פרץ האם שױז אבע1 דאן באתוםעז דעם אזוינערוםענעם ״שרײבפלבעד״. אוז האם דעריבער אננעגגםען אלן א תורצער *גיפ ארום סים נרױם *ופרזדנקײם שאום׳עאיכסס אײנאאדוננ ארײנצושלקז דער אלבאם און די חפציס פון י. ל. פריז אין װילנער ײדישז מודי ן חןוט ־לן האגמ .־אכ *ממ־רמל. ־אכ אלמע װעבן ״בןןנטטע ימדײנ־: - .אין דעב, רעסענב כלהמ נןף ־י ער׳־ ד,*מ פא־פלעקם, האבטי זלן ם*־שיןןםענעב בח נעד-״־קט, ״י שיעננט אים זרן עלג־ און ךנעכם• ימאטמ צי צײנן, א*ן דאםכ א*כ נעײערנם:;ײממ *שדילנן, נ*תןט *מדױינן!״״, װענן די ״ױלדע׳בילדער״•. - ״אין פיל־ ־ןןמ נעקל-נגען שי; מיייס• מייננ ־רן לח־י םא־ זעעלן, ראכ זענען שא־םאםת־ם און דו הןזסם זײער םרוקענעב *עבן .־עם קאלמן מיט ייג־עםע דערמער אין ריבע ־*;־• דאלטן״... אזן *זוי *דלמ־נר ־ זענן ־י >דבע־*קע װערק םון י. ל. •־ץ. םין ידעד גאנצע־ באג־יםוגנ םון אב־־־ם ־יײען תו׳מ־אםמ א דעבגדקע ליבע צ• י. ל. •־ץ. םץ די אימרלקע את־עםן און באג־י״ םונבען דארף םען דערמןןנען די ברל־ םון א. *מ. ם־י־בערנ, אב־הכ *עקב 6>םו*־:א, דר. *מ. בערניגל־■ *מ. ־אזענםעי־, אלבבנדר זיכקתד, ־אבינןן־לםש, דענתא ללליענמא•, ימ. ב־בעד, נ־ימב בא־ער, י. קאמןק, חוץ א :אנצער רײ םין לעדע־, םאד• ערער א. אז. װ. א*יף *ויליש, מעב־עײמ, .*,־כיימ, צװ״שן די דאײקע ברלז נעםלנמ ז*ך א**ך א ר ו כ * *מ ביללעלע ם*ן ימלום־עײכם, א־־דעב״־מ צר דד. ײכף לי-יא, אי; ודעלכן ער בעט דעס רי. לוריא, עי ״ןןי איבער• לײענען אויםן באנקעם דל םערז;, דןןם פיר הןןבן גער־ע־ט װענן זײ א"ב;. א״ף א ק^לעקמייד^ר באנ־יכתנ םון א ג־ויע .םא־ע־ע־ אין נאכשאלנע־' נעשינען פ״ר, צװי״מן אנד־נרע, די אזנמעײמ־לשסן סון יעקג דיכעזז^ן, אברהם ריײע;, ללםםאן״ לעװין, *מלום אימ, א. ג. ננעםין, ימרד■ באטע רײזען, יעקנ לידםק*, היי-מ דוב :אנזבערג און א ריי אנ־ע־ע. מ. ש. אײ •דץ;עימטארבן, אין װען ער איו ארןן*• דעשאלן םון ימשול האש זיך א ־שטיקל *ו*) ד־עב צינארנימםיץ אםנעכדאבן. ם. עלקרן ד״אם אויך אלבערנענעבן ־עב צו א. י. ל. דריי כריװ *ײ*ט*ע־י דש־ אלבאם אנבוהאלס ננ צױכרםדיממן (לידלמ, העב־על־מ, יױמ־מ, •ױללימ), סד דע*ע*מן א*ן 46 אד־עהן אין ברלװ (חוץ אײנלקע װןזלם-קארטעם א. א.) און מדאנם ד* אי־פתריפמ : ל״ג בעופר תדכ״א. אלץ ה*מ, אלדא, א שײב־ת ציב יאד 1901. אלן יל צרסשדיםםן נעםינען זיך אר• טיקלען און ־ערק - אלע :עײ־-םעמ *־צן- םין בעי*םדױמבות (״ױד״/ שלים >רמ (^לצם״דה״), ש. *. יאצקאן (״ד.םריץ״), פא־מין ביבעד (״די ־עלמ״), שאבײב שא־ ׳־״אטמ את־ ־יעבט׳ ׳, ם־דב* בהן )״־ײמב־;״׳ א■ א. שון רל דע#עשן ־אדשן '*־ע-־טא^מ װערן ־י :עטען סון טעגיעלי, שלוםיעליבב, כ*א• ליק *־ונ, דובנא-, עריאשעל, בן״עבד״ ב־קי בן ינלי, ב-ײנלן, ראהתיצקי, אי״יערםאן, נשטאן, י. ברוצקיכ, צינבערג, ררכבי, זך• שדאנגער אין א פך אגדערע, חוץ א נאנצע רײ ,־עדאקצ״עפ, ייננם-קייײלעך, םמו-מ• סיש־ע •אריתען, שארערע־ נרויעס לעיע־ ־•ב׳־וםד,. שון די אדרעפן און כאנריםיננען חמען די אינמע-עםאנמסמע םון שלים׳עליכמע;, (?דין ״עדעי נער-קש, אין נעװײני־עכן םערםמ. אײ ״ביבער־װעלס׳ גים׳ נ-ג, יאר 1923, זךמ *12. -- מ. ש.> *ין םון אברהב ־ײזע;. אב־הם רײזען *ײ־ממ אין זץן באג־ל■ ב*;ג כאזתד״ערע םע־דן די איתצלנע י״ע־ק *ח י״ י• #**ץ- לל .שטדלםל״, ״באנבמדג *מ׳ירנ״, .>־רזע*בללדער״, דל ״ױם-טיב• ״ב־בליאטע׳ד״. יעגן ,?סריןפל׳ שילבמ אברהב ריײען צו *. ל• *־צן : - ״יא, וױיך אלז דױן הארץ און סול - ליבע צום םאלק, און -אך דע א*ך קײן טי׳גרן ד7 גלהן, א7 דע נאר, װל טעכשיק און ימשא־ק אין םתײ םון ד׳שר ׳*ידלנער היםטאריש• עשנאג־אשלשער געדערשאםמ אײםן נאפען םון ש. י^־בקל נעםלנען זיך אײניקע השציפ םין *. ל. •־ץ, װעלבע ועכע; איבערנעדעבן;עװארן דעב םוזײ אלב דעסאזלם; שו; *. ל. *־צעמ ם־ו• העלענע, דורך א• קא־ צײנע און א. סאדעװכקל, א*ן *ון אנדזב-ע, — אליך אן אלבאם םון צלםונגען, באג־י׳ בתנען און א־ז־עבן ציב *יסציקםםן נע• בי־טבמאג אין םלנף׳אין־ציאנציק-־ארלקן ױ• בילײ םון י. ל. *־צעכ ליפעדאדײמע־ טע־ מיקרמ, :עשאנקך דעב ט־זײ ד*דך ב. א. קלעצקין. די חםציש זעען איבערגענעבן :עלארן ־עב פרי•* ־עם 19׳מן טא• א-ן באשטײען םין: 1) א :אלדענעד סעדער ביס דער *ג״ם• ש־יםפ ם*ן שא־ע־עי און :אבםא״נע־ ת־נ״א ת־ס״א; 2) א נאלדענע־ קרא־אטינא־ל - א ־ארמ שין .יא־זע־ ־*־פע׳, 3) זיל• בע-נע םיארלען צו א נאמיצביבל - קוטנא, *׳ב שבש תרע״ש; 4) :א זליבעיתעם םאש*• -אסן־םאש םלם רע־ אויששדלשש י -ילנע 3׳םן פעדץ 1906; 6) א זילבע-.עב שיױב• דעצללג םימ א שינמע- אײף א ם״ע־עבסאי און פיש אן א;יששר**מ: 6) א נראנאדעםד; 7) א ײיבע־נעם לארבעדקראנץ *ין יעט• בעת תרס״זג דיל דאזלקע דשצש דאם ח. יהטק״ ־יש־• מאנט אין זײן *־סיקל רענץ ־ע־ ה-סמא• רךמ׳עםנאג־אשישיע־ :עזעלשאשמ, נעדדוקט אלן װללנער ״•:קפ״. ׳־עמיעלבן 9נ־םן פאי 1921 איז אין סיז** שין יע־ נעזעלישאשש שא־געקיכען לכניד ײעב איבע־געבן שין די חשצ־כ א םילע-לע• טשר אקם, בעת װעלכן ם׳אלז צוגײשגע♦ שטעלמ נערא־ן א *־אמאקא־ אויף א*צ*• שיקן קלן ->ו־ש־ג צו ש־*•' העלענע י *־ץ און דל א*״ט־:*כ־כ אלבע־ ־ל ־שציב, ד״- נרתדן לעװין, ל. לעיױן־ע^שכןײן און נ־ביה שתקעלשמײן. נלרכצלם״ק האש אױף דערדעלבעד ז״• צוננ די׳ :ג עלקין אלבערגענעבן אין ישות ש*ן מוזיי א צינא־נשייץ ש*ן ה ל. *־ץ, װאכ אלז צינעשיקם נעװאדן שון י. י. מדוניק סחש ־עסראױקן צלגאיתשייץ ורן נליל <צוים װי זאפאשצע־ תחשבים נלבז* א בעד. האס פיץ גאד זױעגרלק ״א; אײדים אויף יןעםם״ שארשאסם עטלעכע י־־למע פאצקס־צלדיצעד. װעיצגע זעגע: נעװען םארשפרײם אלז שפאפ. און בעלי״סיצאכות םצעבז זײ זיננעז בשעת יער ארבעס. אזוי דערצײצם. לסשל. זאנאראדסקי. װעלכער איז נעװן א נעװיםע צבלפ בײ פרצן א הױז״אשחשי. װעגן זײנם * זײער פאםויצער נעװעזז באםיריש צידא הענז דל קצבים. װאס ״צםן בײם אריסען עו*ם צו־נרויסע בקחים פן#י *צײש*). םיר אצי־יז איז אויד אײאצ אױסנעקוםעז צו העדז אין װארשע ןץ אייגעם אז אצםז זאפאשסשער בעצ״ הנית - יעבץ האע ער נעהײסן — ו״צעס א קאייז צידצ סיסז נאםעז ..־אס שניידערצ״• םוז װעצכז עס י־ז פאדבצלבז איז םײז זכרח בצויז דעד ןאאעדיקע־ פעדז: ״אויב צייפא דער חײפ קעז נ ל ש ט ק־יז פײס. װאס האט עסץ צונעם? ן אלז נאר זצז שעד־אוז־אילזז ן אן נרײזז. 1 אלזס שױז דנפר אויף דעם״. די דאזלקע אידצער זענעז אבער א־וםנענאנגעז םוז האגט צו האנם אלז;ב*יד. או; םרץ האם זײ ערנדז גלשס נע־הוקס. האפ ער עפעס נעדזױקפ. אלז ןנ געװעז בלױז אלז העברעיש. װאס י;ז ביי דל דעפאצסםלקע ״םשביצים״. | יאס פרץ האס זלר אויד צו זײ נעי! ד״::ס. נעשסאנעז הױר אלז תד םאדע. :; £רץ האס כילר דערצייצס בשעת אוני זעי?דשסעד באנעגענלש (אלז יאר! 6^18), האפ אלם אפאצ אננענופעז א 1 חשק צי שלקז ע&עס אלז צערעדבויפסי נאצקס־בצאסי*; צוצלנ געװיסע סבות1 י;ז אבער דאז דערסוז נארנישס ארויסי 1 נעקוסעז. און שפעםעד. נעת זןר האס א נ־אכם נעסוז וחמז דעם ערגםסער. איז ןי־ דקרנאנגעז. אז בײם רודער שםײם ־עי דמודסיער צעװל. םלם װעצכז מד אפ נלשם געװאצם האבז קייז מזזזקות... אלנםיםז װינסער 1888 אלז שצ^ם וציכם ד#ס עוײשסע פאצ אראגגעי יאיז קנלז וחןרשע צו אגגאזשלח םלסי ן־בעםער םאר דער ״םאצקס*בלב<יא״ יעק״ װעצכע עי ײאס שויז דעסאצם סרמיצאםז ארויסצונעבז. אלר האב םלד *אז סלפ אלס באקאנס אלן רינעזאנס סנז אוז האצב״פלגסםעדז אצקערצ אויח נאצעװקעם 19. װאוהלז ער איז נעקוםען י:ז דער באגצײפומ פוז דוד םרלשםאז. ד;- האבז זלד צוזעצס זאצבעדרלס אויף ילגעזאגם שםאצז. אייזערנעם בעםל. *־ אזנז אנסקעגז אויף דער אײגצלסער?טוצ. װאס האפ זלד נעםונעז בײ אלם אלז צלםער. *ז שצום־עליבם האס אגנע־ הו*בז צו אגםװלקצעז םיס נרויס פאפאם זנלנע פצעער װענז חןי ״םאצקס־בלבי ׳•אםעק״. ״װעצכע ■— אזוי בוכ״ *סעבצער האט זלר שצום־עציכם יעםאצס אויסנעדרלקס — װעפ דארםן :אכז א םוף צו דעם שיינד. װאס םאר־ ילײצס די ילדלשע צלסע־אפור או;!רייםברעגגעז ול או*ף נידע װענז**. ימרבײ האפ שצום־עצינם אררסגענו־ ני־גז םוז בוזלם־קעשענע זײז נאםלץ־ נ::צ. םוז װעצבז עד האס אהז םא׳־נע־ *,יעגס די רשיםה םוז ךל_ שרלםסשםע־ צע־. װאס ער האפ בדעה אײנצוצאדז?•מצואדבעפז אלז דער ״םאצקסיבלבי יאסעק**. א צאנגע רשיםה איז דאס גע־ יע;. איז אלד נעדענק. אז בױ ומדעז־ע ממעז האס פרלשפאז פזרצוינז א ודע־ וע סלנזג װל אײנעד זאנם; ״אויד סלר י שרײבעד!** אוז שצום־עלינם האס ו*:ף יעגעם אויסגעפקש םוז רײםםער. א דדלל. סלר פוז זײ האס אבעד דעד נוסזדי *זנעזאז באװלזן אפצוראסעמעז... פרץ אלז אלז דער דעדסאגםער ־צ־סה נ ל ש ס נעויעז. און ער האפ יליר נלשס געקאנם זײז. אלם יידלש״ ״־דבעד האס דאז קײנזד םח אים ײ׳־-יס;עזואוספ; :אכםער ־. בעת אלד י#י דערםאנס זײז נאםעז. אוז האב יע־בײ דעדצײצס. אז ז4י שרײבפ ױהש. י >יי נעװלם םלס דעםזעצבז םאלענס. ״יס זעס זלד ארו״ס םוז זײנע העברעי״: צ־; נעדדוקםע פתבים. האס םלר שצום־ יצ*:ם אנגעקוקס נאגץ פארװאונדערס. ז־אס ולר ארויםגעװיזז. אז ער האפ •־־<עס העברעישע שידים קײגםאצ נישס מי״עגם. או; אז ער העדם אלצם בנצצ י*: עדשסע םאצ זנלז גאסעז. דא האם זזד שו״ז אדױננעםישם םרלשפאז אוז *) זע צזח ..א ח י א ס ף״. גילנסש־ ׳א׳נאג^