Literarishe bleter · 1925-04-10 · 49-50 (10.4.1925) · p. Seite 5

ט ט .1* 49-50 . ידלל ד ור ך א ־ ב יינט ־ער רעג םין -־נר אידע״נײבע־ -*נ.-רי*בד.: סיז איכזע־ ״יטע• , ר*עי-• ) ב-יר דירך *־צ; ק*;ען כיר שאי־־טםײן, י >ןד יעררבן ץד״עז -- דײטמ נדבט בלײז י ע־לב; אריף ״ר־־צ, ר*= זר-רע־ע ־ש־רבן אריף ײיערע *ע#ר?ןבן. >ןז יבררבן יידײב י־יטט: דערג־ינטעי־ע; ײך בײ צים םינבעז *ן נ*גצן אין אײביקן ייד. פי־ן האגז מגעבז ־ינם **ױט~: ״־. ע־ ה*ט :$ך :״בט :ע:עבן ־עם :אגצן ־* בע:טיבע:סא**יכ־נם ־אט איב :ע• ישמערט ־;•־;, די בענטיטענמדיטעט פין זרן ־ור• רלנט-צי-טא: א*י 1ב״ן ־* ־ןץיקע בע:■ טיםעגטא״־יטעט יטע־-עך• קרן א״נז״מיקע בעז־א- עקזלסמי־ט ג״בט. א״נײיטיקע באײ״נט־:: איז •*כ ריב א ־טא־־־״סטיעױע.־ לינ;. ט־-־ יע-ן ׳זיך ק״גבאי־ :יטט קעגען און ק״נשא- :י־גס םא־יטט״;, רען טיר ־עלן זיך *;קי*קן בלײי סין ־נר יעבמער ירס. ם־גקט ״ א״דע-ע יטכניב-םן־ײ^ק; יכען זיך :״טמ אין שאריטטי־ען ייך :״טש. ב — ־א־ש;, רי־ טײן נ״ן ם*ט ■־צ;. ב״י״י ביט א־ב, א״ם; ־ע: ם*; אויםנעםי• :ען ־עם נ א : צ ן ײ ־ אין -עם נאאם םין איע צרט; א•; -. אין אזן ־עם אםיבי• לאצי^נם־געב״ט *י•; א־נזע- צרטי םיר כױן ק$;ען אײבט**-; ־אב אײביק —״טע -א־ך -עי ײיטע־א׳ט•,־. אג־ע־יט בירבט אונזע־ דימע-אט- עבטעכ״ט איםב*־עבט־קמ אין בא״יעםטיקט ביט צי-גײיכער קראגמיטאמי•; רע־ ם־^—קטייקרט. בי־ ב־זן אבע־ איעק םין ■־צעכ גיםח.; צ־ זעען ד?פ ריבמיקע, ־אם אין ־ער **־= ן םין ר;טיעיעד א״כ־אײע:. אלך זאג ר י ) מ ו ע י ע י, ילרל ־ע־ נרייכער רעליניעזעד : על־גםענמ קזןן עמעקן אלן יע־ן גײיכן אי• רעאי אין׳ ירענ־זק ירמ םױ ־ומיעלע• *־יםדרט, קןןן יע־ע־ נרויכער קעטםעי י א־ן אי־עען־ט־ענע־ םין יר; ־עבגכיטאט םימ *עגעב רעלי״עזן עקסמאז, אלן ו־עלכן עכ זןןל אײםהלרכן *־צעם ר׳ טיםהלע. אין נןוך ירטע־: בי־ ב־ין א*טק סין ייך *•־ציעם כעגמי• בינגטאײיט־נט, -ע״יבע *שטערט צז זעען י נלרכצרמיק ־>נכ :רויםע נזטע, ידל דזןם נרויםע יטלעבטע, -$כ העלע ליסט, ייי דעם םלםן ש*ט;־ ב— -;א־םן *טוין דײף דעדן צי יענער אויע־יבטלק־נר, כא־ע־נע־ ־־ײסטקרט. , װעלכע דעמ זלן דעם נאנצן םענםיטן 1נ״ט>ט קרן ימאצירנ-יקן בלאך אויף -ער ע—,־ נאר דעלבע־ זעמ אלן רעם עררן , מ>ד לגםאײענע םלאכיכ-קינ־עי־ םלט צע• ב־אבענע םי*:• :״םיט םא־ איניער נימכקײם קוםם אױ״ו א לויב און נ״טם םא־ אינזער יטלעכםםקרם םאײמ די אד־ײר א״ף איגז. פיי- יענען אוםגליקלעך םים אלע *םכד—ב-עבע צינ •לך. א״ ביט אינדג־ ביגט׳עז-בילד ־אר■ כד־ קוםען צו אלעםען. יעט: $ט האבן ביי ארך נעבראכם איג• זע־ :אגצ; בה״ג אזײ יעגען ב״־. קײן *א- ני׳טט סאר• בא-נ;. ײאב*•־ זיך :עבען םאר די הענמ אין דע*ים; אײגע ־• אנ־עיע באםר״ען דלך •י| אינערלעכע אין אײבע־ײעכע איםגללקן. מ*ה איגזע־ :8׳טן -עלן םיד ארך העל*;. בים ארע- :־מ הע-םט אחר אונז. אם איז ד*״ד דענ אין צי׳עק אזן באדעב• םיניס םין א םאיייקכ-—טע-אטיד. ע- צימ -ויך *־צן. אלטער קאציזנע ביז װאנעז דארפן מיר נײז מיט פרצן און װען דארפן מיר אװעק פון אים צ —ננקען אין ע#עש צ* רעיײיײרן. םיין -- יער *־ײעםטער יעגקע־ י*צ אין זיך םין קלנד-ײז וא-ײננעעטטט יץ -עללגעזימעט םין יר; טכיבר׳״ א״, אלכ קלנבטיע- האט ער בלײז אין ד• דעײזניע. וע םןנ־בען נעק^גט :ג״בסא-ב־ק־ ז־יגע םא• דםךין העלדן. ־אב איז דעיםא־, לרל אוגזעד*; ר^םא• :יסטן זע;ען נ * ים ט : ע קו ם ע ן צ־ ■־צן, דע־םאר ירל זײ ה$בן :ליםט םא־יםטאנען צו ציע; די נ זן ** .־ ע ג ע ק ײ ט ם*ן ר׳ *ם-בהלען צי :ג־ם־:,, שין ־׳ טלבדלען צי ט־^צקי, שון ־׳ ים-בהיען צי י־טאבןן• טינםקין. (אלך לאי ־עב ־אבאנ־מט שיר אלן כ*בם#טיעב>. א סר״ע־יקע־ אם-״: פ־ץ אײ :ךבט *דן בל.יט שין אעיע־ בא־ע־נע־ ל־טערא■ טוד םען דא-ף איב ג>ןך יםמ־-ײן. טען דא-ף נ*ך צו אים קיטען״;־םט אן אויבנאבע;. איײ-לקע דענען ־ןן נענאנגען צי ס־צן. זײ זענען אבע־ נע:א:♦ :ען ביט ־עט ם־יביטי־;, צי גלרכן, צו אםעגעב דענ םין ה-בי־יב םא־ע־ער. :״םט *א־יםעבט אעלע־ :אםען אם—־ אין ־ איבע־זעצ■•:;.; | ביד *יאלסן אפעז־ אײ::ער.אלט; עקזא• דען אײ •־;: ב*ב־ איײאשעײםקרט, א״ב אין דעב יםטעקן - -בבדי *ין יר־דטן ־ענעכאגב. איז ־>: אײף׳ ילן ללטן נלרךץ אבע־ םין -עב יםמאגדםיגקט איז ־א־ —;אנצע א ב ב * צ * ע סין אן אײנענע- 1 לימעראט- אלן אן א״נענע־ טײ־א־ נז־בם 1 ם*דצ*ע-ט־-אט-־. :״םט אין ק־אנט־ב שין די אגנע־םריבענע . ב־בע־ ••;ט א.־:*ע־ עטי־־ת, און אויך נ-םיצ | אין יד ־רבקרט ש*ן אײ א; ג ע: ו ב ע : עי <לי בר ל״ט;< שא־ב. ן -אב ב-בעידג ־ןןכ *־ץ האט אײז נע״ | דעבן א;ן א מ״- ש־ז יר:ע *םאש־ננען, װענמ;זןך עד ד״ב איבע־ א נײע־ :אגצע כא• א־ן :ענעבן ־•אג־ ע־ א*:ז אך האנס ל־רן א שא־־ב צי ״עב שא*קבטיב-ע- :ינ״ | .האמיר, אלם אי־ א י: ע.־ ל ע כ ע ב א ר ע כ ס י נ ו נ נ. ד>>ם׳ װ>ןב םיץ אלז געידען דער ש ר נ ע ־ יםדישטיםמע-ע־ אלן איײזןיע-ם; זלן, :לט :ןך איב;ליטמ א■ דעב א״בנאן צלךטן איעלבע זללן, יי טענ־ע״ע מ־ם און יםלוב• על־בב, ־עלכע לעי״ען ב־*נ?ל*:-ט עלטע־ 1 שא־ ייב אי; ״עלעע זענען א״ך נעלדען | א־יז ײ*;•* יםטײנער שרנע *בדימדטמעלע־. י אין, א״ב אין דעם ביל- שון -ער ײדי• *טע־ ל־טד־אט־ר-בזםשו^ניע ש>נ־בלרבן ־ןך םר בענדעלע, בר יםלום-עליכם רל סל*.ע אקאםפאניאםןךן צ.י *־צעכ ע־יםטע־ ם—ל, איז -ןןב דערםא־, װרל ם־ץ האם -׳ער ע״־םשע־ א״כנעיםםילמ .־ ע נ ר ו י ב ן ״-־•םן :י:ין. **, נלשס ארויכנײענהיק שון קיעע אזי־ םע-לעכע, פאי*ם״ם־:אצ־א:א*ע שא-־־־בבא• ישט;סתנען, גןך בל*יז ביט -ער נדויסע־ אינמ־אזציע זײ:ע.-, האט ם־ץ א :עב נעםון ־עם טאן ם״ א ײ ב ק*ײ - * *ם ן אין א־:• זע־ —מע־אמי-. אין ״ דאזיקע שע:אבע:א-ע -ע״ם-. אין איצט אײ ־ע־ ־״בטע־ אנהעננער םין מ־צן ־ע־ י־־״םע- באציא—בט, -ע- שא־ביטע־טע־ ש*:א שין ײ־״םן קיעריקא• ־ױ:, ביט א״; ד,א:ט ה״כמ ער הויך די שא־ ב*ט -׳ *ם-בה-עב ־בכהיײב״ט־ב־יקע־ טי־ארע, ביט ־ער אג-ע־ע- דא:ט יט־רבם עי שאבש-עטן קענן ־ע־ יםייא־צע־ קליקע שין —רטן קלעי. ־אב איז -* ועלביךע, —ע־*דסרעכ-ע• בע -אנע, אין ־ע-בע־ ם־ץ הן)ט ייך אלײ; נעשינען. נ*כ:ױן איצט **צ| אײ יוגאב־ןניום, א שעלשינ:, -אכ ־* צ-ט א—י־ ־עם זיך א״כ-אכן םרן דעב. איך ב״ן:;$כגײ; א*: ש־ישכדםםעלע• •דזנן דארף בען שא*—יען, רעוױ-יד;, אין... *ד־עקגײן ביט דע:; :עד־נמ־נ־ע אין צינעםאסטע־ע *א־ אעיע* צרמ. אב־נ־ פ*צ־ םא־ דען :״םט אײבבר־ן, װילנער פארלאג ב. א. קלעצקין אברהם־בײי גאטלאבעד ארץ זײז עפאבע גאטלאבערס מעמוארז לויט פארשידענע קױעלן צונויפגעשטעלט א. פ ר י ד ק י ן 384 זדשי •ײ׳ 6 נילח םאר געלס י.ק.*י. א9.85 36 סוו■•*.! ,■*ו*■■•)**) 1 ג 2רץ אויפ; פױסן־בעט א־־צ*יט;ק אין אלנעב״ן ײד״ם;* ן *ט ד ע ר טײל םון ש-־צעב ־ערק הן>ט;ע-א־שמ -ערן אויכנעט—ט םין אלע זײנע אכדערע שאש־ננען אין אדערגע־םטעלט .לערן אי־ א־ג־ע־ לןטעיא־יש; ביבד. אין צי ־־ ע כ *־צן הןמ :ע־א־שט ציען ־ןב הא־ין א.ײ אוינ *ין א ץ—טן ־בד־בע־ ־אן ״א־ט אינזע־ -ייטע־אמ־* הײגג־• צ־-ם׳א: שױן אן אג־ע־ ש:יב :עהאט. עי -טא : בי־ האבן באבת ם־כ- ז־ך םא-־קיקמ אײף די אײ־אפעב, די אייף *וונזער אײנע• :עם ■־צן. בי־ זענען באםת צו איב נײםט נעקוםען, נײםט איבערנעקןכמ איב אי; אוגזע־ בליט. *עדשד האט געםאכט טבת שאר דיך א.ין די :א:צע ײד-םע לזסע-אםי־ ה*ט ניעגט ירגם־צי־טאג קלן אײגהײמלעכע רעפרעזעגטאטלװ^ א—עע, ראב פײן איך -ען צי זאנן? םדי י?ב; :עדאדםט נ א כ ס א ן *־צעב חטיד־ת א־ן םיןלקםטיבלעכע דע־צײלינגען ז גײן.;ישם ד?כ. ^כע- ־?= א ײ ב ק• | ױדישע ש-ן דעשד*ײקן טײ םין בוך! פ ר *ן ה*כן בי־ :עדארטט געםען שא- איג•, תר אלדנבײגעב לימע־א-שן א״םגאגנס• פוגקט, אי־ב פײ כײגע; ערגטט א־ן ג-םט אסבןציעז םיס א ץדדםער רע**ע*עגטאט;♦ דער ליטע־אטיד. פאר־ןןב - ם־־נט אי־ - הןןב; םיר צד*צ־ק אין דררםזק-בויננ־יקע רןןםאגען י :דד ה$בן :״םמ קר; א״י אײנציקז ם*ן״• מ;ױן ײד-םן םןךערנעם רןםאגען-הער- 1 ־■*=; ביר י>ןך יר־דטע •?ױטי־ע דעלדן ין אין איגיער ב*ךע־נע= לעבן. זײ הןןבן נעגיכען ם־צעכ א־דעען׳הע-־ן און *־צעב;יבה שא־ א ג-ײטן כ־אשא־־עכ ר*= עם א;ז *םוין א חוק ולא *עבו־. םײ ועכען ־אך נ-םמ פ־ץ. נ-םמ א*; זרן דור, :י־טט אין זרן םביבה נע־אקכ; א־ן דערעוינן. נייםס נעעמבט ביט יענע- שא־יטט-קטע־. לושט. ג ן ־ע-נע־ כ׳אײ נע״ען ־ער *״:■ צץקע- - עבטעט-ם ־ןןםאגט־םע־ א״ם• אין דע־ םיף־רעליניעלעו־ הב־־״םע־ םלסםעריע א־רן. #־־ץ ד,אס אעז אלבע־דע״אזט שי״ :ןןכ• שרנוננ *ם׳טעלט א-עק קא1ײער ־אס :<צע ליםעראשזד׳#ראביעב, יד ־אב איז ביז איצצ בא־אנ־יט :ע־א־ן בר א־:י און =ר בר אנדעוח^ שמעלם זלך א םראנע: צי אײ ״יטע• ראטיי םון א $*לק - ־ע־ :אנצע־ ת־־ב םון אנגע־םר־בענע ביכע־ ז צי אײ ייםע־אפ*־ ם־ן א ם*ן-ק ־ד ק$ג —שגכלרמע־, עכטעמ״ם-נרסשיקער או*כ• דרוק, צו װעלכן ד >נ ס אין נ״םט אן א נ י ע ר םןןלק הןיט ױך :עקןןנמ ־עדהײבן? אין עדשיטן םא״ יין״טן כ- זיך :עק>הם אן #-צן באנײן. ביד תנען קדאנםיםאטײי לרטן נלדך אין אתזעד לי׳םערא־״םע- עשירית. ביר שא־םאצן שײן ד*:-ערםער בעי״דע- דעי♦ צ'ילת;ען לידער איין אםילי ־אםאנען. א*ן, *ין רײ הת־עדמער בענדע־ קאן םען אײב——• א :ע־יכע טײל. -אב -א״מ *א־אר־. *א־־אײכ ־* דעלבלקע נע• ביכםע: צז #רצעם ־ארצרם - דעםעראסן, אקא• ־עםיעמ, אן עליה צי זײן קבר• ד-ײנט, צוב צד״םן י>ךצרס, יהגלן יי שײעדונבען זײן נרעפע- שטא-קע־• טמ, װען רןןס אלץ איז אן אויב־רוק שון םאלקס-פיעסעמ. ע אלז דןןס ןבע- נײשמ. *רום סרצעם ג$פען נײמ *ןן א ק*לטמ־* קאמף• םאר •רצן װילן יםאםן א קזלס ד*, װע״• :ע םארבעדן זײן;אםען סיטן אײשברױז פון דער םזןריע־ן-ױדלשעי־ קולםור. סון *־צעכ :אכען ודילן זײ יםאשן א זדלד סאר דער ױידטער קילסוז-. אבער די קעגנער סין א "־יענ־ .נלוד״• קילמוי״, -ןלכע האלמן זיך ד $ ן שא־ קולםוד-טענכדםן ־ ײי באםיען ײך אראם• צױםלעאן •־צעב :אטען שון -ער העבסטער, אויםנעװײלםער הויך, אװעק־טסעלן איב צװדםן רי נעבען םו* אגדערע יירן־םע םא־• טטארבעגע יצריסטשמעלער און, אין רער נעהעו־וקע־ דײ, םיגקם לויםן אלף-בית און, אין ז״ע־ אנםײי אין •־צעם *א־• צײסיסײעדזננען ליגט ־י בילםע כוגה צי ־זגגיארײין *רצעב *בכ בײ צ• יער ם־דגה, ני ראס אײ ג״טיק םא־ זיהג־ אגטי• ײ ר י ש ע ר םראםאנאג־ע. רזדך בײדע צ־דיס ־ךרמ די באהא:־• ױנג ױן •־צעב קי;פטלעך-םער םערזע;• יעכקײס. דא־מ, װאו א ק־׳לט - םײ םעל; ־ע־ :עהעדיקער ק־־סףםער א:אליז. דארם, װאו א תרל- - פ*ז;;לסן ־אב נומת, ■לאקאם־בעביקע, ודאכ װיײקט אײ ־ער ס-חם, :״םיט אין יער טיף. ישד צהײנהג־ צ־, ־ידעד, באהאג־לעג• -יק •יצן ■תקט װ; נהעדעלען אדע־ שליב• עלחכםען אדער נא־ א םארשטארבענעם העםרי*1ישן *טדיםטםמעלער, ייל נױמט זעען און %ול זלך נ-בס א־לגםדאכםן א;ן ■רצעב ײין־קינטטלערײםת־ אויבנעםלעכ• ק ײם און דעו־ױבער מאקע דדש־ן םלר יאד־אײן, יאר-אויכ די זעלביקא מענית: םיד האבן :אך ■רצן ג;שט שטודיד־ם. םלד זשנען נאך צו יפ־ם;זיטש נעקוםען. םזזנוית װאלבע דארסן, יוסם זלך, נײםט נײן האנמ-בײ׳האגמ. ךלל, אויב סיד ד״אבן •רצן :לשט יטטי• ־ירס, םון װאנען איז מדרוננען, אז םיר יעגען נאך צו אים נל9ם נעקוםען ז אם־םר יעסען פיר תזוין בלת־ערהלס אים אר־בעד׳ תלאםן אדע- שארבלנעיאםן ז םיתען סלד -אך ני׳םט יענע •וץםימ־װע אגן םללביקע שםודתגם, וחןלכזן װעין נע• באכם איבער •־צעפ װערק אין לעד ױרי• טשר שול. שטרדדרן הײסס דאך: ג״ױ־נ־־לעך אנ*לי• ײרן, ק־יםיש באלייכסן, אננעםען אדער אױוענדן םײליײז אדעד נעצלעך. און דאך תנען בײ-ע םענות בארעכ• ס״קם און נעבמדן כיסאנ^נד. אויב םדצעמ װןדקנייקע •עײעכ• ״עכקײם אױ רי נעהעדלק אױעשאצמ, סל *ון דעב צד״ װאם שדלבס דעם :אםען .פדץ״ אויף זײן םאן, כל םון יענעב צ-, יאם װןל •-צעב װװ־קמג *א־םדםירן, - אײ ■רצעם שעשעויבע ■ע־זענלעכ• קלם נףםט נענוג אםדדםאצט, *ולב די ג־יינד״ ״עכע ה ת ח ל ה םון -עד ײדישע- ליסע• װילבער פארלאג פון ב. א. קלעצקין ןע. נ. נ נ ע ם י ן אפרים מתלית 5ון העברעיש י. מײזיל דודך דערדאדקער ילדלשער איבערזעציננ בא■ קיםט דער ילדישער לעוער דעם בופרלט גו ארנעם פון דל אלנטערעםאנםםטע און םערקױלר■ דלקבםע העברעלשע קלנםםלער. דער נעראננל פון נשםות, תהוםות פץ םענםש־ לענעד פסלבלק. אן אזיסט־עדללשע אייפפאסונ;. .אפריפ םרנלית״ אלז דאס װאונדערבארע שױאנען־ללד פון דעפ פלף-אללנענארטלקן און א־נ■ האלםסגזל; א• נ. ננעםץ. ײדי 00 3 נ־יח *ירצס: 22 36 סח2ס1 .ו׳*ו2<ז*^\ ,11וו>1ס'1>1.א .8 .4־(^<