Literarishe bleter · 1925-03-20 · 46 (20.3.1925) · p. Seite 5

ל פ ט פ ר 5 ־-11 ■411 --- ... . — א װײעל זאל נזיעם פ*דרע3םז דעם םאז * פאר ואיוז״ א־.:־'ע; א עעגלי װלל אזו סור נדםס נע׳עזד! בד או:ז אלז דעד לזללם אלז דאד או־ד עפעם :עװעז א •עםוב! װל אזו• תאם עפעם :עלעבם םללן סאסע סלט סללז פאםו׳' דאם װללב האס נעפול א דמדלננאוזפעי. אל-ע נ-אבלעבע <לפז האבז געעלסערס. רל ב־ללעלע עעפלע־נפע;אז האס נזטאבעס. נעבלאזז אלז פעם: — או• הער ראבלנע- :יעל דאס;לדזפ א;־םהאלםז. הוסס אלם נאר־א; העם גנ־לפל. זעס נאר -עם סאללהע. עד האפ סלד איסנללקלעד;עםאבס. :'•ואלס נעװע;;עקאנס געסעז א לללםליסז סאז. סויזםם אלם נא- אז! זעס :אד א פנ־ם! ועס א נאז אס דאם אלז סללז סאן׳' א• :עװאלם ניהאב אלם פללגפ. ביסעז אלם נ״עס אנקױןן. נעסטם אלם אװעס פוז סלד.; אלר פנ־ם אלז נעוחה ב-אם אוז *עדדבס פוז עמל• םוז דל אװנז האס נענללס א ■ע:אה. א נעדעבסע א נרלנלעבע װאס באי 1 נעסס דעם אסעב. א בו־לענדלקע װאס •עפרלעם. ״.ד־ללם אוז פאר• ברי.ד.פ װל בױסזדיל װאם נלםס זלר או־ז■ פ״ער. ועב״ז האס געהו־ב; אז א־־סל. נעסוקס דעם רב גלללד אל; דל אויינ: ארללז. װל א״נעד ־ע־ס; נו װאס זא:ס סעז עו אזא סעװזה׳.' דער רב אבער. װללזס או־ם. האס נעהאפ א םבע *ו אזוינע סזרעיות נאר נליעס *ו זאנז. עד האס נל־עס אויפנעהערס יעװללננדלק איז פאװאיע *ו פויסז סלס פלללעזלתע פלננעו־ אלז סליע אוז זלל; גרלםפלע בלליזל פוז אונסעד דל נע־עבסע יעסאדיז סאנםבלל-עע א־לבעדהענ• | נענדלקע ברעסעז-בלנפלעד האפ פאדננבהס זלד נענללכדעס אלבעי! דעם װללבלם פלללםלעבער פוליזללס. אלבעלז װנלםי פעס; האלז אלרי. 1 בלז אהללז אלז הו־:ז בוזעם איצ; או; עי האס אונסע־נעבאנלקעם. — בלם״בלםיבלם־בלם־בלםיבלס־בלם־בלם. נליעס קוקנדלק צו זעסל;. האס עה פאװאלע פויל :עפיענם: — נו װאם זאנז זל עפעם? — װער עד׳.' עד זאנ נא־נל״עכ. העי ־אבלנעד. װאם זאיי עד זאנזיי זל לויפס. ול נ״ס, יל םוס סלס אנרעיע. — װאם פוס זל׳' זעסל יגספע-ס •עסארק •עסלל. אזלי אז סיקעז קו־ם העיז. ז״ז נעלעסס הענםל עלפ זלר •עלןי אלז א־בל א־דז. או־ף דעז־ קנע•! בעדנעי נאז יעאסנס דעד יעװערער צער פונם א״בלק; ח־עד: — העד דאבלנע-. װער װללםס װאם זל סוס. סיקאז יעפעם | װלםז׳' : — זא׳' | — •א. ■א, הער יאבלנער. אצלנד אלז דעד דב יעױז א הטם״עעד סיע־-נדע. סעז באק־סס פא־ס־ױעז עו זצז באדד. סען דערעללאס אלם ארעדלננ. אבע- דעי רב חדױעס ילד נא־ נליעס. זללז או•: סוס נל־פפ קצן פינסל. עד םיס א ב־ללסז נענזדז סלס דער;אנצעד;עדעםפער האי־לקםס סינם ן סױל. | — זא, יא.! זאנס עד איז יעפי ענםפערס אונסערפדגלק איז נל״בלק: 1 — •א. 'א. 1 — ה״ם װל אזױ? זל האבז זל נעבאפס :לל דעי־ האנפי.' װעז , װאר דאם׳' ײא׳' סיװילזם זלר איױם או דעי דב װלל אלזורלננ 1 װלסן, ז״ער נענו' סלס אלע פלכדעעװקעס. ז״ז ביללפקצס *עװאקםם זלד אױפז ״זםול. 'ערם־אז אעלנד, או; זײן אױ;. דאם נע־עא־פםע . או•: פוז א סב•;. רוס אלננאנע; •עו״ז אז באהאלםענל־עז אויפז װללבלם קצלעבדלקע פללדעז. זללן האנס םיס נאבאסאל א נלעס דל בדללסע בארר. עד הלםפלס אונסעד סלס הנאה איז נעכלס אינדע־• ברוסעז העבעז־ דאס ננונדל אונסעי־ז נאי: , הלם פלם־פלם־פלם. דעדנאד קוקס עד לאננ אז זעסללז איז פיענפ אלם ן — פון װא ז״נעז ז״? — פיז דדאבלװקע, אל; נאליזויע. — האב: זל נעקענס דעם דדאבלװקער .־ביז? — א יעאלה אבלסל־ א סייע-יער;יסע-־־לד! 1 — עד אלי פא־ א פא־ סאנ :פס- :עװא-ן — זאנס ־ע־ ן דב. יעסל 2י״בט ״.יט״ז ־עדיב־אנז פוז סדויעילקללס. ע- סיש זא־• .װהדערם א עסאקע סלט דל ללפז: ן — אזוי... ״.זויז דעי ׳־בי אױד נעיי-יסא־ב:?... א״. א״. אלל. | סיפוס א יבװלם פאר דל אוינן דעי ע־פארבסלקער ניו סע־ םױבעלנעי םפאדעק. דאם פללנע.װללכע בעידר. װל פ־ל־ע:עפאלעגינר יענ״. דעד דלקער בידרזסלנענעד צלנארםפלין סלפז פללנעם ב־ענענ■ דלקז צלנאהל צװליבז דל בלללבע א״דלע פלננעי. אזי• האם סעז אלב נעזעז ״.זפללז דעם דביז בללם פענםסע■־. װעז סיהאפ זלד א-לל:נע 1 באפס צים רביז אלז הויח־נארסז רללסז אגדעסז פ־נם קא-סע. א רנע אלז דאם קלבז־יוננלבע הארץ פאינללװעדס נעבליבז דעםארס , דעם יבינם א״דעלעי פנים האס זלד נעלבלעד :עװללםס דירד רע־ יבויב. םיהאס נעהאס אלל זלר דל פא-בסלקע הללללקללס פיז רע.־ הויה אל״ז. סיאלי נלד ארוים פינם גאדסז. א־לבעינע׳טפ־וננעז דעם פלו־ס אוז סיהאפ צעילםז דל הללזלעד בלל דל צװעקעס. — א״... ".ײיז העי ׳־בי אייר ניע־בסא־בז. < — ׳א. 'א. סלר װעלז א־ע ״.זםאדבז — זאנס דער רב אי: < עי ״.יאקרס סדױדלק דעם נ-א־באהא-סי לגיבז־קאפ: ני נ״עז ז״ , א־ללם איז בעסז ז״ זלד איבער. אלז אבס פאנ קענעז זל װלדע־ קאםעז. זל סוזז קיסעז פלר סאי. ווילנער פארלאג ב. א. קלעצקין;רעס ערמ־־גען: אברהם־ײער גאטיאבײר אח זײז עפאבע גאטלאבערס מעמוארן מיט פארשידענע קװעלן צונויפגעשםעלט א. פ ר י ד ק י ן 384 זס״ו •י״י 6 גיירן י 6*ר גזים י■ ק. זוי■ א<־.8.*ז 36 סאאא^1(איאאאא-וא* א ר י ש פ ב א פלנצפעי נעלעבםזצ־ל: — װעז־? עד? ער נײ? עד לדיװ׳.' ער םי עפעם׳' הער ראבלנער! אלר קאז םויז נל׳עפ אױסהא-םז! אזר יאנ א״ר דעם דנלנעם אםתי כיברן יסויו אויס סענכױט! זענזל :אטס זלד סלם דער האנם פא־ז תזארץ. ז״ן קול אלז םינקל־װללנענדלק — הער ראבלנער. זל דעדניחס םיר ה יוי־ד. זל סדללבם סלד ײנגעדהללס אלן דער ערד ןןרילן. װעז ביואל חאםהנ װדםן װאם זד װלל? װאם זל ײלל פיז סללז לעבן תאבזי םזר האבז םויז דרײ קלנדעי קדלז זדז תרע!?זײנע קלנדער װל ה לאלקעס. *װ" םללדלעד איז א״ז ימנעלע. פנלעדע קלנדער. ־בםללע *לכםלקע אוז דא נאר -יקרלנס זלר. סייםרללם איז סיקװלכדסעם! ני־סעם סדך פאר דל אדעסע קלנדעד. פאר דל בלתע ".־עפעייעד נעבעד. פאר דל יסכנים. פאר זלר אללדז. מ״״א־ז-ב״ר-נ״ססינזדסעלי װאם סיפ ולר עפעם דא׳' נאד יל קװל 46 8^ י י ס פ ר ־ א• מ. פוקס ־..-ו=-תה¥-ו¥ז¥ן-*ו>ו..ן.וי>ויו*1יו^וי7פו ד ע ר צ י י ל ו נ ג מאקם בראד עלעגיע ארף די אפטריניקע ײדן םאלכ :־*־ כסינציכד סא- ,ייסע-א—סינ ב־עסעי ית-ןורם יעבןהקןנר פון סללץ פןלקז זן, ילך חפןנדןר שסלי דורך דלןן 1-ן.השסט1ת קװארסל, װאם בל1יז פנוחה װלל, װאם נןןר נןננר^קלס װןףץ װןל, װאס נאר צןזפוןין װלל... נרלדןנר און שװןנסם^ר אימג^בלללט און אוספאקאנט זלבן א1יף זללןנרןנ קנרים• קיקז נ׳לו זז׳ עסאר אלז זללזןר פללק ם׳שט1״סט ןפ סלך זללקר האנט׳ ברלדןנר און שװןנססןנר, װאם האב אלך אללך גןנטוןז א *ארםןנ שאלה און א האהסןנ תשובה זאגטז דד הןפס אונז נלשס גןנינ נקילגסי. װל קװלסשןנדלקןנ סללנל נאך א װאגלדלקןנר נאכט האם םןנן םיך סןנםאין, ס1יז^נדשטלםלק א1יםגןנלאכס און װללםןנר גלל אלך שםלל און קוק נילך איכז דןנר!ית-חקביות צלם זלך װללסער, גרןננןנציןז. דל םתים װאנילןנן-אום *ון רןנדן קלאי, װןןם אמת, ס פ־אקערם א נר תסיד בד יןנדןנר שיים נןןר א1יף דל גאקן *רענס דער פללזןנר שםאיץ און צער, אםןןל נאר 6!|ים אהאב דוןס װוןרס סון עםלצנם א ילפנ פארװזןס האססו אינז נלשט געניג נןנילבטז בית-עײם יעבעדלקער פין מללן םאיק: זע, אלך װאנדער שםלל דורך דללן 1ץ.ד,שםש1ת קװארםל.-און זשאװאראנקעס שסללגן י1ישלק א1יף, צו סזרחיװןלקענם, װאס קללן גאם נלשט אלפערניעכן ײלי• שפי־לנגס ענדיןנך דןךם דאס ם1יר א1־ף, עס דונערם ילכם םלס ׳יפעי-קיאנג — אללך שםראים עם נלשס. נאיללדלקם ימלס אלר אללך אױם, און מלר-געקװעים אלן שענסםן סאזכ פלין. אז אלר 6עים. אללנלק רלנגים אינז אדום דער שװללננדלקער כאר, װאם סרלםם װל גללםסער-קײ1ח: װלל, דו הןןסם אינז נלשם געניג געילנם. דדסע: *. ס~־עס איז נאר זל *שרגיס אזז נאר ״ל יטעצס. דל *שסיב נייע *וייף רעדעד. כיהאב דאר ״בויז עפעס נעזעז שיעק אוז צדות איז *־ענותז אזז סזבז כעב;. אבעד אזױנסי., אזא איסנאזק! װאס פיס סעז? װ: נ״ס סעז? דאס הסבפ סעז אז צי םוז? אוז װי אױפפ םעז? װאס סעד זעסא האס נערעדפ שםזא-ה״זעהתאעד װזנתנדזק םזפז שפזצזתז נעקרזזזאםז שװאדצז תאפ. נאײד ער װאאס נעזזצז אצזנד דא־פ. אזז סופאיאדתאססז. איז אונסערנעיאנס דז דראםע. דז נאז באױאער אויםנעצױגז. דעם שםעה; הארם אננעבוינז. *אץ ס*־ זשנעז דז ריזד נעװארז ־';■נאננדיתע. ענאער צו דז ר״ד פיז דסל סאסעז זזזנער. װאס האבז יזר א״בזת אראפנעשלם פיז אנ■ נעװצםאתםז האדע אזרז. פזםז *זא האם צו דזןראיזבסערי. אוז םיאזז תזזנסאא נדספ דעראיבבסערס נעװאיז. םוף ױל •כאםנם זזאסבז אויף דז אויסנעסדעםענע שװארצע םדעפ םיז -ש־ קהאה דז ארעסע־אצם. די צותדזסםע תאאעתעם סזס א״בזתע זאאות אזז ה פארצארנםע סיזאער און פון דז •קםעכזק-נזדסוירע-ע :ש־דאעד בײ דז פאדסארעפע כאייתודש יספזזפ אראפ דז נאנצע חננעזאסאםע פארבזפערםע בבזתזזס פוז אאע יזדז אזז נאות. זזז סירבז אין ־.יעאםז, װא־פז פיז דז םזיז, םאזסעז סזס דז בצנער, -,־זנז וזד םזפ ה װײבער או; רײםז נעאם פיז םױם אגז פוז אע• בעדזת. אזז דז •ספצנערנע מאאםע שפזבעד. זענעז דז שװארצע :׳עסזתע קהאהשע װענס אננעזאפס ס:פ נעװצן או; איסנאזת איז פון העז־ סםעאיע קותם־ אהאפ א האהסע יססדנעדנע אוסדע־■ בןןרסתזזם. דעד 'רנזוז פיז ה חתונה-האנערם דערשרעתס םזם זײ; סרויער. בעת הז באזקז ױז ה פאה־פעאקעי. װאס תיסעז זזד אהעד נםז. פארברענעז סזס ז״עד שנאה• דז פא־אאינתיבפ פוז -ז אאסנות איז יתוסים פזנצסערם אזז נעסזם איז דז פארװאגאט■ -,זזס פוז דז פי־עסדע. וואס סעז זעס דא. באשװערט דז א״נענע :ענקענזש. נז־בס װזםנהזת ציװאס. בזז םרע.־:. זעסאזז תעז סעז •כויז הא. סעז קעז אזם פוז זײז חתונה. פוז דז בריתן. סית־תס יזד נזשס אום אױף אזם, סיהערם אזם נושס. זצנע הײד שאאנז זזר אז *ין תאאסע בנזזע פרזזצעם. סיסוס אזם א סאום סזס פזנצ• סעדז ביסא: — װאם װזאז ז״ שו־ז װזהער? נםן׳' דער העד ראבזנעד אזז נאד נזשסא. בזסע נאצאיז זי או; װא-סז זזי רערן זז נזשם פזא. א צעמיבסשסעד תױסזקעד זקז סזס א געאן נאאנצנדזקז | תאגג װאם אזו װײד. נרויס אוז נאתעפ װז אז ארביז. ש־ײבס שםזזעגדזק בײם שםענדער סזם דער גענזענער פעז שםום איז סױב אזז א נװאאדזקן שװעדז נדויסז בוד וורזזז. דעם סויםז׳ביד. ה נעסעז םיז :עשםארבזצע. סזם צװב נעאע םאבזת־סזננער, תאאם ש־ זזר צו דז םעבםזתע נרזאז אויף דער א״ננעפאעםשפער סאי■ *עשע־ נאז אין זײן פאזזצע הוידעם זזר אבזםא. סזם כונה, נאײד ער װאאם נעדאותם פארז ענװה. זעסא דערתעגס אזם. םיאזז דעד• , זעאבער װאס פארשיזזבם אזז נעבורםײבוד װעז א קזנד װערם נע■ יויו־ז. דער ניר אזי אויר דעדזעאבער. סידערהעדם וזד פאוצים א | תורצער װזזבע־שער תװזםש. א דזנער. א פארצװזזםאסע־. װאס! בויעדם דזדך דעם סארך אזז דז בזזנעד. — זו נזאן! אזר װעא אזגעז אויםרײםז ה אױנז. שױז זזבז װאכז או אזד תים 'עדז סאנ איז ער זאנס אאץ: םארגז. דעד נענאאםעד שסש םום א תריסער נאז װז א האר;, א שװארץ סאעססעדא אויף אן אוינ אזז סזם א דײכדס פארססאא• ן צעװעס תאפא ױיב: ש&זץ הא3 באװנזזם וזד א בזזוער א שרנדענ■ י דזתעד אוז אונםער אזם אויפם נאר א אאננע שװארצע יזדענזג א וװננארזשזג סזס א נרוים אפנערזבז םונז שזזסא אויםז קאפ. אלרע אוינז בו־עגעז פוז פריסתזזם. דעד שסש סדאנפ אונסערז ארעם א חאוצה־שור ער אזז װונדעראע-־עתײב דעי שזר. גררס אוז נאזסשות-װבד אזז עד. אז א אענעדזקז פאדם. א שװארצע ן תבר־תעאם גענעצם ארױם פיז זזזו םזפז םױא. םישסעקם פיז אזם : סזם בית־עואם ערד. סיאזז נזשם דער שיד סוז א אעבעדזתז ן סעגסכ. םאזז דעד שקראכ פוז א סת. פון יענעה װעאס. דער | שסש בײנס זור סודותידזק צו דער חאוצה-יזדענע סזסז א&נע■; דזבענעם פיכענעם שזזםאז | — װעז ז" ורזאל םוד נעבז א ניםעס םדזנקנעאם. װשרדע! אזד שויז אאעס סאבז. שא. זו ביױכז נזשם אזױ שרזרעז. װעז י זז האבז נזשם קײז נעאם. זא ברויבז זז נזתם תזזז חאיצה. זעםא סזם זײז װזזב זזצז דא אסםזשאעד. *ננעהי־יהאס. | אויף הער צעשנזצסע- שװעדער האאצזבעד באניע אנאנצז םאנ אוז ז״ װארפז. ז״ זזצז נאנפ צונױפנעדוקפ איז קיקז זזדנזשפ; אז. םזד אוז שװעד אכועסעז בײדע ה א־פפ. א־.:עזאפס טזםז דזטפזתז שיו״סלתז אטעם פיז פרעסדע סענפשן. דורות־אאננ אוז דאם אוםנאזק פוז 'פנע פאאםערט װו אשװארצער פוינא אזבעד דז קעפ. אז סיקוטם אדזזז צזם רב. אזז זײל באוזנדער שסזבי. זעס 1 סעז שס״ז העם רבס טעבםזקז צזאזנדעד־הופ אזז פזס־םז•״ אזבערנעקעדס סזפז פויא אדױף װז אסאפ. פינקפ װז דעסאאס. װעז פיאלז נעתיסעז צו אזם חתונה האבז. איז װר דעםאאס זזצם עדפזס דערדײסשעד יארסיאקע אױםז נרױסז נראעז קאפ. רױק. בדזזטאעד. אז א סטז פו; *דות. זזצס אױפז שװערז *״סנעבעפז שםוא. פויקם נחתדזת טזם ה קזזאעבדזתזג םאיישזקע םזננער. יואם זעעז או־ם װז תאאבאסאעד. אויפז םוש. איז םזס דער ות•! ־;•׳,־ האנר. פוס ע־ אנאעס דז ׳־כבצעכפרזופע, פע׳סע נרא• אעכע בזג-ד. װאס סישטעתם םוז אזר טזס :ענזזנע פזפזקעס. ער נאעפ זו נאבאטאא טזם אזוי םזא נחת אוו הרחבה, אז םיאזז איסזזספ צי זאנז *יאזב װאס טיאזז נעתיטעל צו אזם. ע־ װעס ' נזשפ נאויבז. — װאס װואז ז״? דערשרזזתפ זזד פאד אזם. פאר זזזז קזזאעבדזנשד באאאזהע- סאכשוקער נאז. װז פארן רביז אפאא אזז חדד. םיװערם באזור. דז בישה װארנם אזז הוזאז אוז טיהזרס אינפעד: — םזי װזאז זזך נ־נ-נפז. — װאם, װאס? ־ נסז! — שרזזס םעז שױז הױר. םאראוידן פזז בזזהע ־יעאפו. — אזר. נםז׳' װארים װזאז זיי זור עפזס נםז? נעדעדם האט יעטאם װזזב נזר איז שרזזענדזת: נםז? װער ■ װזא זזד נםז? זז װזא זזר נזשם נםז. אזר פאז זעםא אזז םשונע :עװאז־ז. זז װזזםם נזשפ װאם עד װזא. זעםא. דער סאז אודזז־. ע- ־אאנם אזר אפ דו יאר. ער אויסם ארום דו נאנצע םענ רעי־ רוח ייירסס װו אוז ער תעד האבן אנדעדע װײבער. זעםא האס וור דערשראקו. תאאסער שװנזס אוו אזם ארויס■ נעפדחזס; אױפז שםע־:. ז*י האם אמפעדגעפאנצם פון חדוש םזס