Literarishe bleter · 1925-02-27 · 43 (27.2.1925) · p. Seite 4

/6 43 ז: נאד דל נרו־סע םעלה. װ*ם דטי אר־! װימיעם ז*דיױ דעם קלענס=ז ■שםח. ו*ר םעראפז דערנרררכם סרפ ארם דר נרעם■: אלז פארםייננאםוננ. דער יעונד םילס זל־ םע כאװענוננס־םדי־הררם םאד זררז נררסם. נייכפ באקװעם ארז נרזסםרימר האנעענ עד םוז זרד נרעם לאזז איינםלרסז ארז 1 פראציזג עד לעכם םוז דעד אױםיעפררר דער אינכאיעחמועד כ אעם רםם■ *םוננ. םוז דעם כרכםז זזםזז. ארף װעלכ יז רר ם םוז דעם נעדאניז, װ*ס ע־ נרררנפ. טד דאועלם אויס אנזרכםזק אוז הרזזבד נאי עי קאז ארצט פ״נעז כרררטע־ דרק דר אלע כונםע ארבדענלררבענדכ אכרםי אהרז איז אהעד. נאד כועד: ע־ םיז םרעסדע װעדםז. װעלכע זענ;• ד.*ם דר כיידה. נר״עם צי םיזז אלררז אדררננעםאלז ארז ז״ן ר־נוד. ער אי םררנעז נאר נרעם. און דאי *י יראזז ם״. נרעם אררגרנעל. רעד ארנםזוי־גענ: נעז דעם אעזער. אז כאם־ז ם״גפ םעז *בעד ארז א נעננער םו; םרעםדע וחו־פ נ*־ נרירזם אזוי דאם. װר דאם אנדע. — אוז ער כאנועם זוך דע־ם*־ אויכ ר ע. אוז או־ך דאס דאזרקע *נדערע, עלרסלעז־ םרם זררו א״נעגער ״עדםלאזר קונסט, שונד און שטום־לשון די סץזיסן *ין גןנזן *רסיקל: קינססלןר ם*לק *ינסןליגןנס —דןר נדיןר >ײמס*נד £ינס אלף-ניון—דןרזיינג 1י ל*נג~דליגקדס—״םןרב׳-נױחיש—קדיגיקדס זיין גרניקלס דןר גקקנדלקסןר *נהוינןר—דקר נבמר אין די נ*5ר*כקיב — •*סןלןגלסן *ײדלקדס סנדר—ליםץר*רלסןר ד*ױי-—*ס*ס*סי זיגגןד, ודגי נ*ס*יד, גלןזרזן—•כיצ***נ*ללז—זולגדיידלדיןל נורה סחירה — מיוויזס — לילײיק —גןדןוינסן םיד*ג*םן —י. י. סינ*ל סןן ין *ין *ר*זן— בןרגןלס* קיויסק*, רןססםלין ד*ס רײנדןר-־קינד די *גסלדלסייסן ■*רןדין - א. ם. *יקס -־•ידןאי זוץ דל .נרלישן הןרלזןנםן׳. א״נענםלעד נרעזם אזר עפדעננ װר םעז קררפ. ער האלם םוז אררנרנאלרםעם. אי ם״נפ... םעז םוז דאס נאר קזבעז, װררל ער האלם כםבע אויר סוז קאנ י ררכםרק ..אױםדדרקז". זררנע אודעעז: צערםדזמיע. ד־ערםאד תוםם כרר אר: סאדםלרכטז ארם עו נארנרעפ. ומול וױ אױכ זררז נדױםע װעדםלאזרקררם. יהױ :כאלד עס קוםם אז *ו עפעס. האפ עד כע ער װאלס נרעם כאדארםם נא , ׳עױז לםפדע געםררנם עפעס אנדעדע. איוי עםארק קאנצענםרררז. קאדנ 'ז וררנע נעדאנקעז האב; הרנםערנעדאנקעז נו־פנעדררקפ איז נעזאםלם — אוז דער —אוז ער קעז זזך זזר ־.־סענדלק ראט<■, פיז װעדם אגנשאפפ. םרה שהורה. ן װעז אהלז אזז םאםענט פון נעפאר. , __ , דער לרפעדאררשער אונסע־װנע: , אם װכ־םט ער. לםשל. אױר על פי אלז אז אםקעס. עלעפם או־ז■ ורד דע: שכל. אז עראםלק אלז אנדו־סע זאד אוז דלות. ער װאלם נעקאנפ נענרסן סרו אז עס װאלס זעד כדא־ נעװעז. םעז זאז איז פרררלער זרזז נאכזרלעכע נעדאנקנ דא עפעש או־סםאז — םום עי אייי לאזרקררפ. װר א םתנה פונם הוסל. פאר םרם װרםנשאפפ. ער ארז נרשם אזא נזנם ע־ זלד אכע־ נזשם דעם דאזלק •;טא־קע.־ ק ע נ ע ר אזז דל זאכז. *לי װו־לסאג אוז *ידננם זרד כסדר *ו קאס .*ר דעדפא־ אכעד א נרױסער פאר־ פלזעזרםע טראכלעםעז או; *ו זעלרװד, ־.־ רר ע ר. ער ״קוקט ארררז״ אבזםא ארז װררםאנז. װעלכע כאקוכוזזז ארם נרשכ אונםערבאװוסםזײז. נר־.־ם קאנענדלק א איז פארדאדבז זײן שפרםוננ. דעד *ע־ קוק םוז אויף דעד װעלס, װעלכע הא= אזל דר פא־כרפערוננ פוי נ־שט נעענדרק ארם אפגענא־ם אזו־ אאננ פרם ארי' םע עקסםערנרקעם ארבער דעד בררזעו נראכער דעאלרסעם. האפ דער־ םאדעד־ 1ריםרקעד נראםאםרקע אוז ארכעד דעד נער לרפעדאם לרכעי או־פנעעסנפ פא־ נרו־זאםעד םלאװעםנא־״־םש. װאם זרר אונז זררז א״נענע װעלם. דר ארנערלעכע האבז נעבער כשום אופז נרװזט נעקעגפ איז סודותידזקע און האט נעלאזם אונז *עקרועז, האפ זרר אדאמעלאזס אױר אדררנקיקז םוף. םרף ארז דל קאםאקאם• רעו־ אוסגלזקלעכעד װזן׳ט אזן דעו פארם פיז נעדרכםז װעלס־־םםעד׳ז. דש־ אלםעד װאלװלער אוז אויםנעלאםעגעד שונד האם נעפחם אסװררכן איז זירז ארפ האפ פאדנוםעז דער א־־דעלער אונםע לרגעגם םרפ זײז העכסםילרםזז־ארל־םזף־ ארנדרװרדואל־םו־ה ירװזורה. (הםשד קוםפ) סשה גראס בעז פוז זררז נשםה — אוז פאקע זררם דעםאלפ אזז נטװאיז אזוי אוםה״םלעד. אזו־ כזדה־שתודהדיק אלז דער לזפערא־ םוד. װאדים עס ארז נזשפ סר־־לער. *ו םיזז זלר םלם א״נםאל איאפלאזז פוז אזא לרכפרקער װעלם, א סדררער. ארז דו פרנספדעי איז עננע װזנקעלעד פיז א ניכםה. דא אזז דער פונקם. װו עם *עשײ־ יעז ירר או־ף װררם דז װענעז פיז קונסם אוז ״.־ונד אוז דעם לזםערארדזוז שםום־ לשוז. קינספ ארז די נעװאלסרקע קאג־, *ענפרזרוננ פוז נעדאנקעז אוז אבםעו־■ ב. א- קלעצקץ װילנער פארלאג װארשע לעםנא 36, װ. 22, םעיעפ. 21071 ערשס ערשינען: ד״ר ש. אײזענשםאט. די נביאים זײער צײט אין זײערע געזעלשאפטליכע אידעען ד־ אויםגאבע םץ םך איז גו באקאגען די ברײםע ירײזן אין א םאםולערער יץ אלגעמײן םארשסענד• ליכער שסיאך מיס די נביאיס. עס איז א בוך םאר יעדן ײד, װןם האם געלערענט תנ־ך אץ אײך םאר דעם* װאס װײס װעגן,ןנ־ך װײגיי^ .*חז^16€^1 .\/ .6 .3ץ^\\ 35 סח2*6״1 בדײז 60*2 סןדביט קאעילןגן *ין •רןססשקדן . א ו * ם ד ר ל ק ן — דאס האפ עי־ נר־טפ נעזאאסי באחנדערס גל׳ספ צואוי דל >גדעדע... ױאאע ער צלבער אלז דעד א״געגער צכס נעװע• אײנגעקויפמ פלט דל אאע זאבז. װאס עד האט בא־ יאיפט האב; צו •עוטסעדײ דא; װאאם זיד זצ; ברוךעד. דער אײעדלקאנעד 8אעט אלז האאאדרלקע, נעװען י״עארק נעהלמז צו םא־םליז זײז אונײעויצדלק װללבא. פאר א •עוספער האט כלעז דדר ארץ! אזדי אבעי־ —! א *עגסטער פלפ באוט־נעזאננעז אלז •עפארק גענאלכז ציז : •עיגיבעד. װאב פא־נע-ספ דל שפלםסאער איז דעם יואקס. - עיפ קי׳עפט זלר גל״ספ. עס צעפאי־ט זלר או; װעי־ט באיד אלבעדנעקעדפ. ־אב אלז דער :וח סוז אלפעדארליעז יטסום״לעו;. דערגלל װלא אלד אבסאאיפ גליספ בא־ הױפפ;. אז דעי• ײאדע־נער אלפעראם האט אײננעפליכ בלל זלר דעם ספלאלס־' טדע: קאפױד נאי ציאזב קא©־לז; איז אלבערפוכלקצפ. נ:לז! דאס אלז בט אלם א ־צז פרלנצלפיעאער ענ״ז, איז עס אלז קודס־נא דעד ביעזעגדלקער פארלאנ. אי־נצוארדנען זנלז גײססלקע בעא־הב,־־,־ לטיזצם אױפ דל י־עצפע אנפפאעקוגגעז פיז דעד װלסג״סאםפ. דעד טענפט אעבפ. װל נזיזקאנפ.;ל׳עפ א״בלק — דאדף טעז זלד דערפאר שפאיק ציאײיז איז נעגלסז ־אס יאזלנע קורצע רעבז דלפ א פאר־ נרעסע־פעי־ אלנפעגסרפעפ. אזויצוזאנז פלפ פאפײכע :א*ס. פעז קאז זלד נל־דפ זאיאביעז הללנפ נא־ בל־כס א;• דעס פאיבלסזמעם קא;קודע:*ל־קא:יף פיז נצספ. איבעפענדלק נאד אאץ פלפ א*י; א*י:צלקז •פפלתא באיויספזללז — האבל זלר דעיפא־ רעי ג״ע־ טענם״ע אויםנע־ ־שרלבן ביל דער װלםנ״טאפפ א צװײפז יאװיסכזצז. אז אינפעדיעפן אפי־ אי. פלפ װעאנז פע; האפ זלד פרלע־ א״יכזמפיעד גע נעפפ ארױסציװללזז צװלשז פעגפמז. װעאבז פעז פ־אנם אבער הײנפ ״פו״ז אאנעפנלז םיז אױבן. דל דאזלנע פסלבא־אנאאלפליעע אל־ בעריבפעייננ פיז דז באװוספזצנס אלז :עװאדז דל װלסנ־באפפאעבע נ־ינד^אגע. פאי דע־ אלבע־קע־יננ פינס א״עיז איז פאר זללז אלפעי־קע־עגל־ב. דע־צי ־אפ נחמז מײזיל נאענטע ווײטע (קריטישע ארםלקלק) ײ״י <>2־3 גילדן זי גאקיםען: אין ייע ײויזז!יבהאנדיוגגען ססס װאס װלנצלי צי םלא איז פען קער גי. ארדרבה — זאר ער שויז אױפ־ העדן! ער חקירדייפ אבער רולק װצסעד און ער װערפ געװאר. אז: ״דאס נאגצע אעבז אלז װל א זטפנ־ בי^אז —״ — דאס האפ פעז דא:פ זלד ־עוין נעזאגפ אפאי בײ ילדז — ..אז פעז רלרפ עס אזי פאאצפ עס. פען דאח״ באויז קוקן אויף דעם — האפ װעאװא נעפדאבפ — םיז דעז־ װטסנס איז זלד חיגת׳ז פיס זײז אױסזעז. װעז זינעז־־עסדארז נרלפב; זלד אייף זלךנע װעגפרער איז :לבז צו צו דעס אז אפנ־אנץ פוז ברל־עכ׳פנ* דלקז :צאז. אדע־ אײדצ־דורנזלבפ:־ נעפ ױאסעד —״ — אדעד עםעס אבדעז־ש! ײארים ״דאס אעבז״ ■— פעז פעג זלר שוין דע ־ױף פאי־אאזז — עס אלז פפש געניצלבז צו איצעפעז. פעז ראיף עס נא־־ א נעם פו; װל נעהערלק אלן האנפ ארטז. פע: -*י־י :אד פוז ־ע־צי דעס ־עבפז סראבפ: ב״פעת דעי אי־בעפ. װע; ער פלענפ זיד םאי נ אנ דער קראפ־ פלםז האפע־ אויף א פאדי׳ךערדע — עו אלז געװען א ־עיספע־ — פלעגפ זלן אויר פארנאנדער קראפז זפז הארץ. דאס בריפ פאענפ זלד אלז פא ־ג אנ ד ער ״עפלרז... נאי א:, דל פ־בע פלגיפז װעז ער פרעגפ יאו־פז נפז א״גקױפ; אעדעד א־ער ־עכלפפאעד אדע־ װאקס- פי־ענפ ןןד כיל&ן פען זללנע באום־גע* זאננעז אגיפז םאפלי אויסדרלקז. 1 צואלב זלד איז צואלב אנדערע —״ ־*•־לפעך הפ־ער פון קלנספילערל־עע ״װלנצלקפפז״ אלז צונױםגע־עפעלפ זלננער׳ס דערצללרונג. פעז געפלנכ רא בל־עפ קײז גײע ©־א־ בלעכלע;. נל־עפ קפז ״נײע״ פעגפ־ע• — הו אלז ערנעץ דל ..גררסע ללניעײ א-ער כאפ״ע דער ..ברנלפער פאדנעב**? — אוז יאר אלז דל דעדצפרינג ״םעי־ר״ איינע פון די װאונדעררלבסכע קינספ־ װערק אל; אונדעד אלפעראפח־. דעד לל׳ םעראפ אבער קאז זלר נלשפ אפנעבז פלס אזעאבע בעאעפרלםפדפע קאפנ־.' קײסז. װארוס ער האפי ־א דעס נרײסז צונ, דעם ב-ללפז ארים איז א־יס א• ער שעפר^ פלפ פואע ז־ע׳פעניעס. עס אלז אלב אײנפאר א;•א־ ־ל צללפ. עי ש&אנפ ארום אױף נרױסע דלפעגסיעס איז פעז פוז ־בויז צופרלדז זלל;. װעז עי נעפפ זלר צללפ אונז אלבערצונעב: א•־:* מאל פאר אלעפאל: חאופרת אי־ף זו־ םער. ספקרק אױף הערבספ או־ פחיע׳ בות — אױף א נאנת *א־: ״אזו* האכ זלד אװעקנעצױנ; רע־ זופער. או; דל הלצז אל; דל זינל״ נע פעג טלפ דל װללסע ח ל ו פ ו ת. -הערבהפ האפ זלד ־בױז נענענפע־פ. פענ זללנעז נעװאדז קל־- צער, איז געבפ — גרעסעי־ אי *עיוארצער. אוז אז נעכפ זללנעז נע־ װארן גרעסער און ׳עװארצעד. זבל־ געז אויר ספקות געװארז ני־עסער אוז פסגאעבער —״. ״םאי־ דל אעצפע עפלעבע חד׳ביס. װעאבע זללנעז םיא -עװעז פאי־ אלס םלט אללדז פופ־פענל׳טז. אופזלבער״ קללפז אוז ס פ ק ו ת. אלז װעאודא נע־ װאיז נאר שפלאער װל תפיד. א־ש אלז אלצם געװעז קאא.־. אז עס אלז בעסעד. אז פעז חקירה׳פ זלז ג ל ש ס צ ו ם י א אוז פעז זובפ נל־בס ב. א. קלעצקין װילנער װארשע יעשנא 36, װ. 22, שעליעס 71 210 ערשס ארײס פון דרוק י פינף מגילות אקדפותאץ חד גדיא. סארי־דישסי. ל.פר״ זינײפבעשגמלם כד־ש זל׳ע -וןיײ*נסן *״ן ו. מײדקין װין ז. ד-זען אץ די איבערזעציגגען פץ די מגילות׳הןןגן םיר װערק. װאו דער ביבלישער ע^עםענס חאס זיך $נגעקא**דש אץ דעם אײגבארשיקן אבוש פץ דער ספעציסישער פיצישער פארם. שיר השירים, רדת, איכה, אסתר, קהלו^ אין א פראכסס־*[ •*דישן פערז. פר־יז 5.50 ױיאטזנם. פאדערם קאסא״אגן אין פ־אספעקטן * י י 9 0 : .סחו^סס!^ .8 .1וץ\\ 36 סח637^1 ,סי^520ז3׳\\ בערגעקײענס א װללס באעבא: די םלר עםנס פלר א קרלסםרעכע הי נעדן אלז א װללס םארםור: 1 —צום ראקסא׳־? — נללז. צו בעל־פח״שבותין. דל ירלפסז קוקס םלר אז אויםםער־ אלש. דאר עםגם זי ארף * םלר או: ראזפ םלך ארללן: אז אגדעד אויסשמופוג:. דמ־ צל־ פעי באשצדז. דער *סרניבטיש ישױ י;לשס אזא פאסלװער. װי אלז װארשע א אללככלנקער. א םאר אליבםע אויף הל געי־םלסאעד שםואז. א אײגפאר סיש* י אנבעישפעאס םלס םאעשאעד אז א שיער דאסםאא האפ עד נעדוארכ נלשכ אויף קלין •שרצבער — נאר אויף 8א צ*עגפז. אוז װללזט אוים. אז םארז נאנצ פאג בלז אלר נעווען דעי אײנצלקע־ באזובע־. װעפעז ער האפ תחיאת. גלשכ דערקענעגדלק םלר. אויר אנגעניסעז םא־ א פאצ־עלפ אוז אננענוםעז א אםלציעי דאקםאר״שז אויסזען. באאד האפ זלד אכער זללז םלנע נע בלפז: < " —;ראדזעגסקל םו; חלאנעי — ר״א-; על זלר אויםנעהױבן. ער איו נעװ*־ז א באשסרא&סעד. א 1 לעבעדלקע־: ױארשע אוז;לשם זללז בלל אלס. נגיס צו אלם א־לבע•־ און שוי;. װאדפ... עד קאן דאד א״ד נלשפ — אלר װעא אלס אנקאמגעז. 1 אוז זלד אוםדערװארפ איחפנערזייבז אוז ־אםפוס צום פעיעםאז: — 8י*ז? צו א״ר קאללבם זלד באאר א ױננעיםאז םוז װלאנע נראדזעגסקל. זי.*פ אלס פקיב. — גייפ. ער װארכ או*ף אללר... האפ עי םלר געזאנפ פלפ אזא בדײס־ אעבקגיפ. אײדאקסס אוז העפאעבקללפ. װאס אלר האב אלז םילז אעבז צװלשז אוגזעדע אלפעז־וזפז נל״שפ נעזעז. אלז 3 *אר ארום. אלז װלבעי־ שוז דער װעאפ םאחםה. אלד נעפלז זלר אלז םאסקװע. בראדעדזא; דעי־צנלאפ םלר: — בעא־םחיטבות אלז אלן םאסקװע. ״י־אקפלצלרט. — קוםס צו אלס. — אילנ אלד םא*. — אאזס אלס צורו. — ענםםעדפ בראדע־־זאז פלפ א ם*ז אוםצוםילדגי הללפ. װעאבע אלר האב נלשס פארשפא־ געז. אלר בלז אװעק אאללז. עי־נלץ אלז א אאננ; דורכנאננס״הױף האב אלר אויף אז ארניננאננ־םלר אל״ :עז צו דעי־ אנקענגדלקער *עאפע ארא5־ נעשאע״פ םוז א;יב: א נאנצז 3אק בתבים: — אפ זעפ אלר. דאס אא״ן האפ עד אנגעש־לב; אאכ זללעגדלק 13—14 *א־ אזױ זאנז עדות זבנע עאסעד; אלז זײעדע ברלװ צו פלר. װל האב אלר :עזאאפ דפק:. אז םל־ האבז ־א :לשס פאד זלר א אופנעװצגאעבז פא־־אגפ? ־אס אלז א עאוי. אבעי דל ״שװא־צע פנייה** האפ ער אננעשי־לבז עישפ אלצפ. װללזפ אױס שויז גא־ פצנע באנעספערנדע ארפלת־ אעז. װעאבע האבז אלננאגצ;. םענאעד. אלס קאאיע געםאבפ. עד האפ זלד צו־ םלא אלבערנעניפעז או; כעשפעאפ או־ף . זלר — האפ עי אלבעיגעבאפפ דל פאס. אלד װצספ דאר: םוז גאינו־ת בלז פש־״ נעת אלז א־ין פילכ. — אלז װאס זשע פאבפ ער?.. םרענפ ע־. :אד א אםסקה. — עד האפ :אד אײער אעצם: אר־ םלקא פאינלבםעכ דל נאנצע אויםראנע אוז װל אלך װצס אויםנעהערס אלגנאנצ; צו ישרײבז. — בצ י. א. םיצז זצפ אלר ״עױז נע־ װעז — םרעגפ עד פלר 8אוצאלגג. — אלר האב עפעס קצז העזה גלשס. * —ססילהדע, װל קוםס עס, זללז אלז חשבות ן אין מאםקװע נ ו ת פרגינפאעך ררלקפ ער םלד דל האנם איז בעפ פלד זעצ; זלד. — אל•־ זצפ א װלאנעי־. אלי קעגפ אײנעם בערםאז! — אװדאי קאז אלד אלם־ בצ קאעצ־ קלנע; אל• פאיראנ א קא־עקפא־. -אס אלז נעייעז יעגע צצפ. װעז בעא־ פדשב*ה האפ פ־לע־ אלז ..פ־־ללנפ** א8־ נעדדוקכ א יצע איכלקאעז באגי-יספער־ פע װענז א״נעס א בעיפא;. א 12—13 *א־לקז בחורא, איז פאראויסנעזע; אלז אלס א *לדלשז ביאאלק. שפעפער. װע: ־עי־ בעיפאז -אפ ארייסנעאאזפ זנלן ״שװאיצע פניאה״ — א פא׳עפע פוז 3 פריזנפ שידית. אלז בעא־םרדשנות ארייס נענז אלב פלפ א פא־ איפלקאעז ״דער שױם סו; ג־אפאפומיע״ אול נע־ בלפז אלנננצז זצז פ־־ע-דלקע פצגוכנ. — פארװאס האכ אלר אלצכ אײעו־ פצגוננ נעבלסז? — פרענ אלר אלם. עד האפ זלר או־סנעהייבז. צונענאנ־ בעל־מ: אין װארשע אי ז כ ר ער אלז נעװען דער אײדרספע־. דע־ פדללנדאעבספעד. 1913 ־אד. אל; װאישע. ב׳הױב זלד אױף פלפ דעד װלנדע אויפז פלנפפז שפאק צו בעא־פחשבותיעס װאוינוגנ. א קרוגג אלז פלי. פלי עפנפ א בלאד־ שײגע פ־ױ. א אלבפלקעד ק#דל־אר. אויפ; ױאנפ — א פעאעפאז־אפא־אכ. דלזערבע פר־יי פאבפ בילר אוײי א צװצפע פל־: באע־פדשבותעס קאבלנעפ. בפס פאסלוה -•רצבפלש אקענו װאנפ. פון אײ; זי_*פ א פעגספע־. פיז דער צװפםער א פאסלװע ־עװארצע־ צעראפעתעד דלװא;. אלז ע־;עזעצז אל־ בער א קיפע פונאגדע-נע־בפרניכע צצ טוגגעז. אן אנגעשפרעננכער או; פאר״ סלפכע־. דלפ ברלאז; אי; זײנענדלק ארצגגעכא; אלן דעפ בארנ פוז צצפזג״ נעז נערױגערם. יבװאי׳ז קורצנןךפאדע נע *ױמצעס. 1