Literarishe bleter · 1925-02-13 · 41 (13.2.1925) · p. Seite 6

41 ש א טעאטער־רעצענזיעס דער דײם״מד פרןןפעהןןד א:ז סעפזנא־ פון אמ:װערז:פעם: ער דזמןונסמר:,־״ עד געספ מ •פפ:? £יז שפעםז ס:כי אאסעד. צז&געםפ עס אױף •שם:קעי רא פ״גיםות, רןן נסים, ד>ן מןןכערזקײ״ רא פכעראעכקטס און ד$ ק$ןם:זם. אין אײנס װ:דער צעגױף: *״שסוית, נס•; קןןכ־לזכ, װ>ןכער:קײם, פ^עדלעכקככ. אי•; פןןרש־ס פון אינז: נאויבלקילס. א-; פ>ןרנעספ: ןןנרערע נאױב:קכס הײגכ, אנדערע *=#א. כיעז רעדפ הײנס א:ז אײרןןפע $ו ב־ װענן רעא:ניעזע אזפערצעביננען. סע: •ערצבס נןןד סעי• אוז רערפןןר נ?^בכ ז:ד א:ן זײ *זױ װײגלק. א:ז רער צײ: פון רזןקןוקןו ה>ןפ סען נערעדם א- רער •כפראר פיז פאספוכער און נעזונ געז אױבא:דער צו דעד ג>זסור. איז ד: אזוי הןןס מעז נעצעבם? עס ה$ןס הײנס דעד סעגס׳ג• פױ ערד פארבעגקס ז:ך נ$ד ה:םאען. דע־ ד:כסער פ:אם עס איז ״שיוײגס. רעי אל םעדאפ װײסם עס און זןןנס. רןןס פעאסעײ םארערפ זד; *עפײז עס קןןז אויםז ד:כפעד נ:*עפ װן*־פ;. סוז עס פארל:ב נעפעז ם:םז אלפעי־אכ. און פדוװם צו פארדעקן זסז באויז, ס:כ אײנעגע אוצררת. אײנעגע איז נע־ בןןרנפע. *סןזפז ד: בר:דער *־*נאיעקןן רעם סצע:״ז אײנבמד. צורי סיריםאניל פון א קלרבאע:; סזכח, א:ז יעדז אקם אג־ רער־כ באסארס. זײ דעדצײאן דעב ם פ ו ר ה ס ע *ע ה פיז יעדז אקפ. נײשפ רעקןןראציזג נאי־ אילוססראציע. נעהאלפז א:ז ס>ןז פוז פויאלשער דעאי• ניעזער פןןאקם סןןאעדײ. ד: םחיק צו• נױםגעפאןןבסז פיז *ןלפע ק:רכאעבע (גרענ>ןדיאנ:*סע) בנונים. בןןװענמנ אול רעצ:פאציע נעסןןספ;, אר:ס:ם:װ, אלי םורנל׳ש.. רעד סדיהבו׳א: אױפז וחמ צו * ■וי• אדפז סצענל׳פז םפ:א. גײשפ * סדיס םארויס, נאי־ *ז *ןפרו װי *%יף צו רעי־• :א&ז דעם *םעם, צו ז*פלעז ת כוחות. צו דעם •עײע־ז ק*פף: ת סצעגלשע פ>?רװ:רקאעכוננ פון א םןןדערגער פױאלשעז־ רהןןסע (ס:צ:נסק:ס ״קניאז £>ןפי>ןסק:ז**). ד״ר מיכאל װײ5ערט י סעןןםער א. נ. בןןגוסאאװסק:: ״£>ןססוכא צװ:ען װעאף״ $ן רע־ א:גיעזע *טפ:א א:ז 6 אקפה אויסז אעבז פוז דעד הײאיקער העדסא־ נע פון האנר: נעזןז, אלבעדזעצמנ פו; םיעראעצק:, אלגסצעניזאציע םיז א. ס. <ע:אעד, דעקןןראציע פוז א• אח ז. £ר>ןנ?רכק>ן, סוזלק פוז א. ס. רןןגןןװסק:, נרענןןריא־ | נ:־*:ע :עזאננעז באיא־כעפ דורד 1 ה. בוןװאצק:. עס א:ז א געפעדאעד װ>ךס: רעי קןןנססרוקציע. אויף דײסיכע אונלװער• ז:פעסז א:ז עס אױ*עקוסעז. דגיגדכע פ־אפעסזךז הןןבז עס אױסגעםרןןכט. םפורענסז ה>ןב; עס ם:ס •כסזזה אוים־;עבאפס. נע*ב:בפע פוז פעאסער ד-זןס בןןקיסעז א נגיעם מוכז. •שויז נ:*צכ זןןסאונג פיז אגעקראפז װעלז אקפדןן־־ז און אקכרזםעײ נןך איץ, װןןם געװען א:ן בעןןפע־. און אזױ, װ:;עװעז א:ן סעאפע־. ר־*סע און אקסיןןר, םצענע און פובאלקום, רעקןןרןןציע און רעקװ:* ז:פ, װןךס און זװדעםס, סבינה און נגיםס. צענומעז אויף •כפלקעד אוז פוז רןןפ נײ אױפנעיפפעאפ. רעקןןנסםרוק־ 1 ציע. פןןר דעם סעסלנןך אז אוצר, פןןר דעם או::װעיז:סעם א בבוד, םאר ךער װלסג־כאפפ א פרױסף. א:ז *בער ב:נע נ:*בפ בעסלגןןר, פעאפעד נ:*כס אע:װעדז:סעס, קמסס נל־כפ װלסנ־ •כאפפ. פרעפפ ז:ר א:• צגיםז פון ררןןסא־ פליבער פױקעגל׳כ, סוז פעאכער ןןגקו• סען צו אבפז. נןןד עדנער : צו סיכפחה. כןןפן א נכױצת־חסר בײ רע־ נופער ־כװעספער סוזלק, בײ דעד •כסןןאצער סוסע סןןאערפ און זןפזןא — באי;* ברירה — בס רער *אסעד בןןבע װ:עי יכןןפפ. פעןןפע׳־, ןןבער נלישפ רדאסע. ראיף ד: ריאסע *נקומעז צו פרעסדע — א:ז װײ א:י. נוס נןןד, װעז ז: נעספ ןן •בסעק סןןבןןק: א סםרלד, אן א:י! רעע, ןן; אענפאא, ןן ספו־ הסע-זה. •טאעבס, װעז זי בןןרנפ ןךלץ. פןךם אוז תוכן, אי_יב און אעבז. װ:א א הגינסלקעי־ פראנצױז דער־ - צײאן ד: גזדכלכפע פון ןן הײאלקער. וױא רערן פון הגינפלקער ב:גע צו הגיגםלק פובאלקום• און פופ דןןס אײנעגע, װןןס װןןאמ אלבערזעצן אויף ײדל״ן רזןסס*־ יעװסקלס ״ביעס:״, פרי צו *באקעגעז רעם ילרדעז עואם ס:פ ד: ןן&נרתפז פון רעד רוסדעעד :עסה, א:ן װעאכע װײ• פעד האפ רעסאאם נעזען רל װאיצ־ אעז פוז בןןלעעװלזם. גןןר ןן כןןראקפע־ ־:םפל׳כעד ־שםרלד. עס הןןם :עהןןאפן רעסןןיפ דעדבד, ןןז רער קןןס:סןןר*אפ פןןל פןךקס־ב:אדמג זןןא אונסעד*כפ:צ; ר: פןןראענערדבע אונסערנעסמגעז םון דער י:ר:*סעד י:סערןןר:-.ד-5ר נעזעא־ ־טאפס א:ז פעפערבודג. װגיפער הןןס א:ן קןןס:סעס פון דער;עזעידצאפפ נעסאכס א נאגצן פוסא, דאס סען דעררויבס ז:ר צו רערן װענן אזעאכע זאכן, װ: נעסעז נעאד בד די באלעעװלקעם. זןןא עס זײז אפיאו אויף א־ויבנעבז אלן •:ד:*ע ־ א-ראפעדעע קאאסלקער. אזעאבע נרעסערע פאקסל׳עע באויזן זענעז אלברלימב נדעפא קײז פד א:ן ־עי ב־ןןנראפיע. ד: עד־צפע קאפלפאען פון רער ביאנראפ־ע האב;, אנב, בא־ סע־קס א ברײפערע בארגיפמנ. זײ אגסהאאכן א ברײפעדן רעבגס־ב:אד פון רעם י:דדשז פא־װןןרפענעם •צסעסא צי דעי צג־כ, װעז עס זעבעז אה:ן ארגינ־ ו רעצענזיעס :עקעגפ נעבן •עבראצוגנעז, קײנסאא נדעס קײן רײפע פרוכפ. רערפאר א:ז װײסער, װ: א פערזעגאעכקײפ ׳טסעג• ר:ק נעװען אלנפערעכאגסער םןך זײנע װערק. א:; א:בי א:ן דעם סעגפדצן וױי״ סער. האבן ז:ר נעפלאס ד: נייצס אויםי נעאעבסע סזמרעכקײפן, א:ן א:ם האט ז:ד :ע־צפל־פ דאפ נרעסערע, װןןב ער דאפ;עקענס און דאד גײצכ בעקענפ;עבן. א:ן זײנע א:בערנעבר:בענע •צילפפן זעס סעז נײצס סעד װ: א באןן־ םע פןןפןןגרןןפיע םון זײז אעבערלק; נײםפ. רעם רןןדקז אעבעדלקן א. װײפעד חןןפ נןןאדיעסלפ נליצס;עקענס, עד הןןס א:ם פיציס גײצס געזען. און װי האס ע־ א:ם געקןןנם זען, װען ןןאץ .װןןס װײסע־ האס נעפ$ן און נע־צןןפ; קוספ אױם בײ א:ם אין ד: אוינן אויסערנעװײגאלד, װע; בײ א:ם א:ז ןןפירו רעבס צו זאנן, ןןז װ״סער א:ז :עװען דער פ:רעד און שיר נײעס סעארעס:קער פון דער ײדי־ יצער ןןרבעפער־בןןזוענוננ. דער ברע; סוז $ן נעםרייעז חסיד האם פןןרביעפ;א־ר*צס:ס; ד: או*;ז אח עס א:ז װײ א. װדפער א. װייסער;אעזלק מאיר דזןיװע• נלשסקל) כתבים נדס דע- בי*גי*6יע םונס פחבר, דדן בילד *ון 6*קסיםיי.ע 1ינייםבעז*סיס *ין *ייםגעעסעלט א. י גךדעםיס. עי-ששעי ב*נד. *ײינע־ 8*ר 5*ג פין כ, *. קיזמקין. 160 זײסן;עדױננעז די סןןדעי־נע יעפדעבמגעז או; װען ןן פןן־אעגע־־ װןןאכ נעקומעל זגג נ:ק צו זא;;, אז זײז באצ:וגנ ךעש הןןכז *פגעויעגרס ד: ױננפ אױף נניע װײפעדז איז א:ם פארנעידיגפ ןךי*~עי: נעיעלארערפן א:ז נײצפ קר:פ:*צ, — װענ;. נעבז זײנע װעדק אונפערן נאסעז יי=~: װןאפ ז: גערארםפ בןןצײכנעז װל אױם־ ו בים״, װןןאפ א. װײפעד א קװעבדט נמ־ נע-עפראב; ןונטלקרלפל־צ. פאז ס:כ רל פאײצעס: װל קוסבג *י א;=- ע״נכ אבער;י-עס. אז צואלב *רעם ס:פ זײז פיינעם אײרא&עאל-צ• נזדעמאה רעם אויגפ נייעפ צי לייענעז ד: ב*^־ ןןזןן סלז באצײבענמ:? נןן•־ א■ װײבד׳ני״ ־;רןןפ־ע װןןס א. י. נ$אר*צפ:פ האפ אנ־ א:ז פדיפ, רער בעא־הבית אלבעד ז״ז נע־צרלבז. אױב פןןר א ב־ןןנ־אף א:ז עם אלסערןןרײצע ירױעה א:ז נעװןי׳'ו **־ '־ נל־צפ קײז סעאה צי זײן א חםיר פו; רעם העדר, א:ז עס א:; נעװלסע בןןצ:* אמנעז פארפ ןן סעאה. פו; יעדער •עורה פלאפ ז:ר ןן רלבשןןסם און נעסרײע א:* בע־נעעקײס צופ אנרענק פוז פ^י• •עפארבעגעם, װל פעז קזה ז: נעפלנע;;ןן־ בײ זײנעם >ז חםיד. רל ביןןנרןןפיע א:ז * רעזירפןןפ פח >ו א*נניאד:ק; זוב; אח פאר־ע•. גןןרד-עסלפ א:ז גע־ אינזער רןןנקבןן-־קגיפ צו נןןאד• •עסזרפן דןן־ף ז.ז נןוד גרעפעד, װען סלר רערסאנע; ז:די װל וױינלק סיזעגעז פןןראז בפ אונז בעאנים אױף ביןןנרא־ פליעע פןןריעמנען. ס:ר זענען ןןזױ צו־;עװאױנפ צז אמזער דאות, אז סלר זען נןךנױשפ דעם נרויסן בקןןנרןןא, װןוס עם פעאן אמז ביןןג־ןןפיע׳ם אפיאו םין דל גרעםפע אונזערע *ערלפכדעפעאעד. ןןנצו-ערםבן ןןן ןן־פלקא והמן £רצן ןןדע־ *צאום־עי־בם צו זײעד **־צביפ ארער בפ א• ןןנךער נעאעגנהפס —־ רערױף נעפינען ז:ר ןן םך בןןי־ופענע אח נליעפ בןןרופןעע. רןןנענן ןןפצמעבז זלד יןןרגאןןננ ס:פ ־עפןךליפע פןך־ :*אדישסלפ, אי; א:ב האכ ז:ד פאדװןןאס *נצוױפ; װײפערפ •ערלפפ; ױיקא ״בי בים״. סען קעז צו אלם קײז פענות נ:ת האבז י־ערפאר. ער האפ •עויז אז>ו •עװאבקײפ צו ברןןקן העברעליעע װער־ פעי װו סע; דןךף זײ :י-עפ. פארררא־ סיק א:ז ןןנןןנרעי זאד, װןןה ער האפ אויסגעפלפז אפ -עם העברעד־צז םפ:א •צמנ׳ה פיז זײער אעבז הןןכ סען בב יא־פ;עזאסאפ סןןפעייאא. עי אמז קדז חיעק נליעפ, או; אפ־צ־ פעא; -ערצי אויד ד: פעזקפפז. פא זןןא זדז בב אמז ןמנעאײגפ ר: ןן־־בעב פח יע־ רעד אײנעם, װעאבער ס:ס זדד אױף רעם :עבלס פון דער *לרל׳עעי אלסערא־ *א;רןןפ*ע י יאשונסקי בײ א; אנדער :עחגננהמט. *יאי?י פאר; א:; װײסערס :עבורפס׳עסאפ או ז:ד סס*ע אױפ; 2>ןפ:י. א נןןנצע העאפפ ךאפ פון רעם ע־יעפ; באנר דײפעיה •עייפכ; האפ בןןקוסען ־ערלספאעבע אח סלנהאע־ אונסעי א *. נאא־־־עסלפה יעראלצ**״ בע אלנפא־סאצ־עה פח א :אנצע סאהע פןךנעספ דל לעעהבןן״צרײבמג =יל דע= :״׳מפ־ע;, ס:פ װערבע װ״פעי אלז נע־ פאר־שכארגענע. איז עם ״מ?ימז ארז בארזדוגנ א־ז זמע װ*נדע־ ב י כ ע ר ןן ו6 ן* ף מ א צ י ז נ ע דער גײסטו<ימ?ר פראמעטעוס א ר א ב ע ס?. ז צי־ באז״פפל איז אלפ בוכהאנדלונגבז. ן כארלאג ״קולטור-ליגע/ װארעיע יעצט דערשינעז (אץ א נײער פראבס אױכגאבע) ש ל ו ם א ש די מוטער סד ־*• גביעפערפ א ימגען. עי האפ ױיבג; נע״ ז• ױ*רע װעז אזוי טפ אח £>ןה;: צו־ ־כוננע:. בד* •א-נענכ פוז <<לבע צ״ אײזיק פאיר פרזןנז זן קעפי: ־צבחי ■־' £יי.;דעססעד;ר־פזזןפיע; פ:פ דעי נע־ װײפער, ה א. דעװעני־עהק* הפבוג; פיז א:ז זןיױב -נבענ־זק״ב >׳<•;, * א. ־יע; חהײ נעפרי שרלבן פוז פ:י זײז א:ב *עפ״פ פ;פ װײפעיב פעדעד אדעי אז. װ. עד א*,; װזן־פ, א:* פזןיבלנרתג. פ;פ הײב פו; א; :רזןפיע דל נזןנצע ב*אנ א ־״:; פןןפע־ן האפ זןננעזזןפ־־פ ז״עי פון א ב־;א :בן א:ז ב:ז; היף א:ז געשדי י א :אידשפלפ; ר*א-. פזןי ־עב קופכ יפעד :תפעאות. א. וױי אויסעינעױ״ניחבע ו *־׳ , ־איפן א;ב : :רויהער יאנק אח עב : ערל• ק״; אעב נדצפ א:ז פזך; ביזןגיזןף;ל-נדי ב אלז פע: נעבן װעי; זײנע פעיער באע־ עיזןררענ: ון אויכ קעי פעגפדע.;>ןי : יפעי ז••; פ-וידב; אז נאיד־צפלפ האפ א: ־ועא־ פ, פא־ בע העאדל-עע סעידמיעבקײ *בנעאאז; :עװ:בע צינזןננ צי דער זזןד או א:ז בםײ בוקן. יזןם בער פען ־זךף זלד נע־ יעדע פאקפז פאקפז אדער האפ >מ װײה ויז װעי־ ־?;• ־ א 5־; יאכאא, בא• פאררעזונגעז אפריםבירזאװסאןי לזקכיזי סין סזיקס אױיײערסמזעס נד דער י׳ןלקסגילדינגס ליגע *ץ װ*ר*7. 1) היגיענע פוז די פרוי(פיי סיסזיס *ץ פינסעים > יזויסס סעזיסען: היניענע ם ן ד. ייננער םזכנןר. זליג-ענע גדמ הלדר• ן• דל פיו•—יז מיטער. היגיןנן םק די ןי־ סןיןי סרוי. היגיענן •ין שסןרם. הינינןן סין גדסס—די נןיווןזן סר1י. ׳-■) דער גלכנױנער פ.־צ.יוי •יו י- פ־וי (*י4ל?ניסן יםודווז 8ץ ד. ■סלחלק 8ץ ד. *ר1*. ג) דאם פרא־לעם ״ץ רננעד״װערן (סין ס^ביןלןגלס־ביןלןניסן סססגדסיגקס׳ ויןנן דל ןקסיןי־ימןגסי ■ין דערגרדבינ גען סק •רן8- עסדנןך *ץ ד*ר ײןרןגןמ. זיך ייעגין (ניר ערלססליך) •■111. 81X118.. .״•8 .46,57 וו1ק11ס<ס8 ,1<<2*ץ<8 .סןסו^ס<ס:ח81 גץ-0 <41 ־אדאן, 408 זײסן, פרײז 6 זי. צ,־ם ערעזםען באל אין ־־ךיפא־ם אכטינג מימנלידפד פיז ד־ פרא.פ%ר,יאכז=פאד״י:ע,! פוין שבת״ דעס סז־פן יאנואר איז געעפנם דל ביבליאטעק בלב פאדלאג ,דאס לעבן״ סיט א רײבן אױכװאל פזן ײדןשע אין פױלןשע ביכער. טעטלק יעדן םאג אויסער זינםלק םץ 10 ניז 1 אץ פץ 3 בח 9 אװנט. אדיעפנ אײזנגאם 75א פארטײר לינהס פארשרײבט דך םאםנוױיז! פארװאלטוג; פץ פארלאג .ד>ןם לעבן־ נאי — אײ אײז נוף. דייא. *יאיכ עה זעז דורד א פאא־צע ב־:ל. עה א:ז װבע״ גענאננע: נאי אז ־ער נחסא. װאיס פע; אז אניאג־ע־ע־ יא־ס;עדאבס א;'א: עה גאד נעקאנס דערי5ײד;. יעד פאד־ ־ע־ אױםװןןי פי*; ײ אננעקילבי׳מע אײ ־עסעגיזקעיי -עזער ײאיס איײז אפ גאד נישס פא־עפגסייבסע ־ןןפ;. ראם נע־צאצפ א. י. גאיד־צד:סה רײר א*; פא־כרנע־ס ני׳עס קײז בד :.*יױעסלפם נעביאבפ זײ צי יעי *־י:ס:קער האה. פא־תגספ. פ>ן־יראס:קער א:ז װאס נע־ װ: ע:ר פוע; עה. יכרעי, ביצעת ד:ר •*:הע דאנד׳מה; א:; ױײסעיס יעב; זײ־ הע-; א הבפ-.;אד עינער א:ז. װאה :ע• א:ז דעי ב*אנ־אפ*ע צי װײנ:ק בא־ גאי-צפ:פה באנעפעז זײ; א;,פנאבע או׳בפ;. פאר דעד פ-אנ:ק פון װײסעיה א:ז אופגעקופע; װ: ־עזער דעב ר::פ:ק;. פײפ, װע*־׳ יעפעריב פא- באיפר־עפע־ בןןי*עעװ:ק פון אגפ:באא־ •עעד;הפ:*עע דעייער װאאפ; נעהאכ א 1 באזינרע- באר״פמנ דל פאקכ; פח זײן אעב; ביעעת רער ױהאענרעד רעװןןאיציע | אי; באאר נאד א:*. גרא- װענ; דל רןן־ ז:קע *אר; 1017—1018 װײס נאאר *עפ:פ צי װײנ:ק צו דעןרצײין. 1 װײפער האפ רעפא־פ א אײננערע צײס פא״גיאבפ א:; פעפערבודנ. דל ב>ןר־עעװ:ססײעע א:בש־קעדעג:*ע האפ נעפמע; א:; א:ם א גוחןאדלק; נעעע-. ־ פ:פ דער :זןנצער י־אפפ פון זײז פעפ־ פע־אפעפ האפ ער ז:ך;עריב; פ^רןז־ 1 א:-: צי פרןןפעהפ:.־; קענן מ בןןא׳צע־: יױקעה. עס הזןפ ז:ר א:םי אפ״עא, נע־ ו רעם י־עבעדלק; װײסעי. א. ײײסע־ א:ז נעװע; זן פרזןגלשע פעיזענ־־עבקײפ. ד: :זןכור יאפ א:ב גע־ בענ־צכ אי* א**:צײפ:ק פזןד־צאאפ;. א:ן א:ם ז־׳מעז :עװע; ןןרײנגעיײגפ פעגאעב־ קײפ: פײ נױיהע איז א׳־זײנערע יער־;רײבמנע;. ־אב א:ז נעװען ד; ברבה. עה איז א:ב אבעד נ-עפ באיעע־פ נע־ װעז צו >מפ.*דק־ע; ד: פאדבאהזןמד׳מע פענ־עבקײפ;. נישפ ־: א׳ײהעריתנבע װעאפ האפ א:ב נזדעפעיפ. ד: נױיזזן־ כיע קאאה א:ז בזךעפאנע; הערי;, דזןב עי א:ז נעיוען אלנעלױינ:: נעפענפעפ. ד: זאפען פין זײ; פזן^ענפ, פזןרזמה פו; זן פדיפפ־צפע־הנד אין זןקכלװ; פוער, האבן