Literarishe bleter · 1925-02-06 · 40 (6.2.1925) · p. Seite 7

י 3סם> ססכ• סמי׳ ע ר־ ט ^9 40 צו אונזערע אבאנענטז איז לאדז! מלר בעםן איע אונזערע אבאנןנםן ארדנםראגן דאס געלד, װאס יןיםס ״יו ה *״ ח' ••*נאגראד. ד^־ז, פ־עשד־דא* רועד :אם :זם 60. דארם קען מען אליך באקומען אלונבעמע נוםערן. ימ א1יך גאנצע קאמםדןסן םון אונ ערע בלעםער,' אייך יגעבן אנאנםן• פארלאג ״צענטראל״ װארשא —— נןןװאליפקי 7. — עט ו־נעז אננעה־מעז נייע ערעזי:ע:כ ביכעד םיז אדע-יהע 6*י *יגהזנגדלער. *י*י־־*ס*קץ איגנאטאװ דוד — שריפטק 3 בענדעי״ •*? ן נעכי:־?ן *ױייי 0--31 ביוגי ׳ —*יז ק??ז*ני*ב> באנד 2—־?רעעהיינ:?;, מ ביך אץ 4 שיײ• באגי 3 —ד?ט *איביא־נעגע *יבט (*• בי־ נעבוש אױף םעשױת *ין ר׳ נדמן בייןז״אױע*) ארציבאשערר מ. נעב. ••2*5 שטעהט אין מיטען (י?=׳ון) די 6רוי װזוןם ״78 םאנין 5/20 מיליזןנען <;*׳4 פרויען ] 80 אײפערזיכט ׳- =־ ס׳-׳18 שטריך דער לעצטער באסין מ. —;?ונטאלאגיע *ינ״ הוגי־עיש ייזי ױ.־י*ע *׳ןועייד, שיש ** *<װ?יש *וז ב. באדא־ בא*ל. וין־צ־עט ן **; די *••*•*אשעי. צבענד. דעייקטאויבניובע 0-'31 גאריז ב. — געשיכטע פון ױדישען טעאטעי נײע ןיויג־ע ע־םע •ו-זהשרי־צע ײײ*•*? 2 נענ־־• ײיד נע=• <>ל19 געארג בראנדעס — געזאמלטע װערק 15 בע;ד.—ײ*י;די:ע ײו ש^-יייישע •*ױטכוןגע -130 רי יי״יק גיז בראנד־גש ײך אױו אײנזע• וױיר יערער םיי• שטע* דיש ײך *•*י *• ע*י<בע שו>ד ייך. דאסטאיעװםלי פ. מ. ערנידעריגטע אץ בעלײדיגטע יני ־קני• •״ג15 אידיאט (3בע:י. סואיז 1')0גי• 31 דארװיז טש,—די אנטשטײונג פון מענשן •♦*בעייעדש שיז י*י י. א. מעױיסאו יײך ••ידוסשרירט, טי*10 יײכה 3 בעני־, ׳■ען בעבינ־־ע 0*46 האילענדער פעליהם—די ײכער 5װ אמת (א םןױױ-ער ר?דיןן אץ ו שײי, •*יבעײעעש *ין עז. יאנאױםד-. 587י׳) ׳■ען נעבי:יען| 0*10 העס מאזעס רוים און ירושליםן איבעױע* * ••ין שים יןן •ז€.־.*גדלצג ײענן ש*יעס העש און ײץ ־*ריןם י״י םירק*1 ריץ־ נעבונרען ■-ײז 80׳7 ברוד שפינאזא דער טעאלןזגיש פןןליטישער טראקטאס (םײשסענריגי י**?ײ17ינג) ס7׳ 11 װיקטאר הוגא — דער מענש װאם לאכט 2 ב?;י "•'15 װיניטשענקא — ערליך צו זיך אלײן *־״׳ ״וסן זשיטלאטװםהי ח. — די פילןוסןן&יע ױי זי אײ י*ון וױ זי ה*ש ויך ענ.וױקע*ש. 2 בעגד, יא><י יײשן שען נעבײרען י>*,23 טורגעניעװ א. ערב מלחמה י,רי1ן אץ קיוי־ב־זן נעבמרקן 40 10 אין א פריצישען הויף ייים,;. 35 ק״י• םים.ון ע,ירי); . 10.40 לעווין שמריה — אין מלחמהיצײםן . בקני 8,211 ליבער ד*ר ב. דןןם געשלעכט לעבן פון מאן און פרוי ״91 א. ליטװין—אידישע נשמות (סעכ־וארען אץס בענדער) 1) •ןזי)־יגע מיע*. 3 -2) *ישא. 4> *•*•;;. 3 ניוײזנ ען ׳•) בײש רבי ־ש שיש ו בײ רי יכ־יאים יוין ששױרשקאױ •*ין סיןדינעי. כײש כעל ער רבי;. די *יה־יוגגען ײי; רביג׳ש הײף יעש יבי״־ש בוױשע. בײ רי ■**•י־זע רכײאיש, *ישוײשע גושע יודען. 6 =עני ״י ■36 מאבי לייב — פאעטישע װערק 3 בעני (ב*ו.ד 1, יייעי; ביןגד 2. ב***-ען; ביוגי 3, שיייןיױשע אין אברערע ש?שײוען) ייץ־ נעבנגיען 20 18 משה באדיר — שריפטן ס בעגי: 1) .אױף נעדץב-ער״ (הישיזײבשי־שע ערזײדינגעז); 2) .אץ וײ־^יז ױעיבעייױא^ד״ (ײ?ו?*,גיי ג 4ין יעי שענ־זליבעי נששה אין רי רײטע ש*ינ*ען 6ץ םאשייע); 3) ,שץ םענש גז שענז• (יי נע• כרייבע:ע •ירי־שיזײ׳^זײשישע עבײען): 4) .אשאי איי נעיוען• (טעשה־ דאך םיש או; אן א ש״רא־־. מיניאםו־; אץ שאר*א*ע״זױ־ט; שע*'עט?:ען); 5),:יש ש*אליר;, געײבשע״ (יאטאגען ״ץ װיגיעי־נעשױלשן; <י),עקס• יםשרכשיע;״ (אי־שרעשיאניכשישביך און טעאשעדיקײםיק). ד׳י 6 ביבער זענע; ■-אבשם♦* נעבוני; אץ יעדעדעש שיש ני)*ד אײששרישש;. שרײי סי* 46 װ. באטאבסאן — קרלטיר אין ציװיליזאציע 404 י/ נרי,-? סי>יסיוש. *־״=• יאי,5| םטרינדבערג א. דןןס רויטע צימער ד.72 געזאמלטע דראמען(2 נבנד) •״ 14 םפענסער הערבערט די ערציהינ נײששיג ש רא־יש אי; קערשערי־ך. איבעײעדש שוןר״ר *. א• טערי״ פא]. יײברעד• ערישיו; *יאנשויל געבוברע; יי7,8 פארעל פר׳ — די געשלעכטם־פראגע ־ ־זניעי סו,20 קאצאװיטש י. א. — זעכציג יאר לעבן נעבוגרעז 9,10 אסלאר װײלד-דאס בילד פץ דאריאן גרײ ■־ײ• 7.80 7 ו)1ק11סי¥סא ,**-!^חזאשסג .**7 .ו379 .0 .ק *׳זרסון^בס ס1״ו>וי י־,18 1-עפערענטז-בױרא ״ליטע־אר. בלעמ.״ אוגזערע רעפערענטן ײיעה בראדערזאז *ע. נלאבערפ דד. כוינאצ װײנערפ נ. װי*נ:ג יואר נוזשהבויכ יעא שזנקעלטסייז *פרינ קוונמגאװסקל אאסעי קווצלזגע ב. קווריינױס כיד יווװזהכ ײעראר רוגלז ײעד^י •־״•יגעדז פוז ביבער־מארר, ציילב ם^י״עלױזמע סבות סענעז צײפי װײילנ נליטם װערז אטגגעאװדז דל םוזיגנרע :זברים: *דץ כווזרהלעז גחכיז כוײדצ אה*; צ״הילז ר ע פ ע ר א 8 ז: 6.11 װאריםע וביעפאר־םאד״ל) -־ פיד ר^װלםיש 7.11 ה א י ל יע — פ־עה נ־אדעדזא; ז װ א י ל ז — פיר ראװלםיע ר א צ י א נ? ע — דר. ם. יױינערם נער — ײעראי רוגיז 8.11 ביווילספאה — םין־ רווװלכדע. 14.11 נ ד א ד ג ע — כייעה ב־וורע־זא; 21.11 ראצ־אנזע — דר. א. נילקםםווז בדי •צז £#ריצבסעדז דער *דווװלנץ 1 ווײגארדגען רעפעראסז םון אזנזער רעי ו £*ל־ענפ;יהרנלז האבז םלר םונאנרעדנעי ״נלהש צו דל יןרוב 200 אדנאגלזאציעפ איז חביים. װעינע זענעז אלז םעד פוז *עזעד א״בעם נזלצמאגעז םלס איינז אלז קאנםאהפ. ומבאםז םוז אײנצלקע מעצ״עיע רעסעראסן. אגנעבנדלק דל פעזז א ל ז פ י י ל ש. די דאזיקע רעי פעיאפז זעגעז צום נרעספז םײי ם&עי צלע,* צ ׳נם צװעק נעמאיז נדיבאאר״ געפ םוז אמזערע חברים. מיר בעםז דל חברים אויף דער *ראװלנץ האיסז זלר אז אונזערע אלנססדוקציעס איז ארדנמנ. אונזער אררעם : "ז£!616 .111,. סן^ססזו 57 .חו,146)1(1)1ס/1\ס8 ,0שס$2זס/1> באװעגליכעי פןןלקס־אוגיװערם. בררש צי׳מפזראק־קאדרמם םין דר •רדר־בע אקאדעסר״פע םא־״נען ארז פו־גז• ס ־ב ע כ א נ א װ ~ב־ז 7/11 11 פאראעזוננ: אנאסא ״־ע־חזךאיראנ״ע רעפ. חי םענםסאז פאוינסק קזב.־. 711 1 באד־עזונר: תולסוי• נע־ברבפע. רעפ. חי *אסבער ס ר נ ם ת-ס א ז. זרנםזת 8/11 1 םאראעזוננ: אנאי ״א״״ע־״ןךאאאנ־ע. רעפ. חי פענפדאז באו־גע זרנסרת 11 8 \• פאראעזוננ: זאא־ אאניע. רעם. חי דר. נזר־ן כראניה ♦ ׳שויז דל 3*םע װאך גײעז אלז ,.צעגסראי״ די #רוװן פוז איפער יז*צ לזנעס דראםע ״דער דו בם״ צו װעינער דאס סעוןפעי- ניי״ס סוי• עסעגדלק גי_*ע דעקאראציעה. קאססױ־ םעז און רעקװיזלפ. די נאגצע אויםי *עפאסוננ װערס אננעסלר© דורנן רעזי *עלסעד ם. ילפםאז. דל פיוװז םלרפ אברהם םו>*עװסקל אלז נעגגװארם שוז םחגר. די פרעםיעיע װעם שאדקוכיעל דעם 12יפז שעברואר. ♦ דל א^יס״עפעיוננ שוז םאיער י צ ח ק י ל: פ ע נ ש פ ײ ז, ױאס אלז אלז װאר״נע דודבגענאננע; םלפ א זײעד כדויםן כיאראילשז או; יסי ערד נאנץ הים״ע; כיאםעריעי; דערשאי:. װעפ דל םענ ארלבערגעפלרפ װערז הייז װליגע. די װלינער ילדייעע קוגםפ־געזעי׳עאפפ װעפ דלזעיבע אויסחזסעיוננ אנלנארדגעז אלז אלרע א״נעגע יאיזאיז אלז װלינע. ♦רער בארלפפעד דאםאז ״װאםאלר״ םיז באקאנםז דפפדפעז דלנפעד הומס הײגץ עװערס. װאס אלז אלז כדשד *ז אײנמע םאגאפז דעדשלגעז אלז 77 אױפיאנעס אוז אלז איבערגעזעצם נעי װארז אויף עפיענע אײדאםעל״פע שאראנז. װערס אדױסנענעבז אלן ילדל״ש דודכן םאדיא; ש. יאפשקאװסקל אלז אויסאדלזלרפער אלבערזעצונג סו; י. פ. אפעיבוים. םלס דער דאזלתער אלבערי זעצונג װערס די יידלשע ילםעראסור באר״נערס םלם אײנעס פון די פערק־ װלררלתספע בלנעד אלז דער אײיאםעל• שעד ילפעראסוד פא־ רער יעצסע־ צפפ. ♦ דער פאדיאנ ש. יאפ״ץקאװכהל י־יאם זלר נעװעגדעס צו ספ. זשוראםי ס ת ל :אר א דעריױבענלש אלנעי־צוזעצז אלז ילדדש זביז יעצפ װערת ״ערניםרל* ילגנ•* או; ער האם באתוםעז דל םארגגדע ת״שונה : חשונער הער! ״אלר בלז פסבים אױף דל אנגעגענע- גע באדלגנוננעז אוז דעריו־ב אללר צו םאנז דל אלבערזעצונג בוז ײײז ייאם*; ״ערנ־םרלילננ**. אלז פרלגצלפ בלז אלר או״ד םסכ״ם אױף ארע אנרע־ע םגינע װערק; נ׳ױאיפ אללר גאר נעבעכז. אז דז אלבערזעצמנ שוז ״ערבישרלילנג״ זאי נעםאבם װער; אלז םשר פוז דעי תויצי ספער צײפ. , ױא־־שזג ״שיאס םסעשא: זשלראםסקל״ אנהױב יאנוא־ 1925 דל אלבעדזעצוננ װערפ נעםאנפ דו׳־ו י י. םוריןאװ. ♦ אלז דער ״םאואלקיבלבייאםעה״ םיז פאריאנ ש. יאסשקאװפהי אלז רער״כלגעז ״רער ברלװ םוז א; איםבא־ ייאנפע•־״. נונװעיע סו; ספעשאל צװללנ. אלבערז. דורר חײם בראיןאדצ. רע־ נרוגםיםאפלװ שו; רעד ראזלקער נאװעיע אלז. װל בביי אלז סירוב נאװעין םוז ספעשאז צװללנ. יאה *דאברעם — ילב^ דל ערדלשע ייבע םלפ א־ע אלדע הענונים אוז תהוםיעזע נרויזאכיקללםז. צװללנס אײעארפלקגיס אלז דער אוישפאסוננ פוגם ראזלקז פ׳־אנרעס נא״ ״שםײם הויפפזעביער אל; רעם. װאס זפ; או״ססערקזאםקגיס אלז נעװענדם, נל -ס אזוי אויף דער ע־־אםלין אוז נענוש. װל אױף דעם פלםן אםג־ונם פון סראנלום. *לז װעינן דל םענםשרע-ע נשסה װעדס דורד דער ילבע אססםאי ארללגגעשרצי דערש. אלן ״בדלװ םו; אז אוכ־באקאגפע־״ געפלגעז ם:ר א סובםעי איז םײםםער• האפס;עצײנגפע סרױעז־נעשכאיפ. בג װעי״ער דאש ילבעינעםלל צלם זלד. װי םגיגעד וללדיסאדלם דורר אלר גאנצז יעבז. אגהובנדיק פון איר נא־ פרלער קלנדהילפ. װעז ראס ראזלקע געפלר רלגם נאר אלל רל כלפעגלשז פונם אונפעריבא־ װאוססזללן. בלז עס װאקספ דערגאר אױס — נלשס נעםינענדלק קײז נעעזג־ פלקיימ — און א גװן^םזק; אוז דעדשל״ פערנדלקז פראנלזם. םאד דעם םאריאנ ש. יאפדעקאױסקל אלז דורד ח. נראקאזש אלבערזעצם נע* װאיז גאר פאיגנדע װערק םוז ספמא; צװײג: דראפ. דלבסמג ״ירפיהו״ און 2 נעגדער גאװעיז. א. נ. ״דל ע־שפע דעדװאכענ״ און ״דער אםאקירויםער״. אלע ײדישע פארלענער! די .ל־סע־אר״תע בלעסעו־" זענעז -*־ *;גסדאלער ארגזןז סזן ילדי׳תן ביר• *11 ־אר־בעד בעס די רעד8ת*־ע *מ -חןע ״אר-אנז אזנז עחלדע־תן בסדר *-ע זײערע אויםנ^ב;. ר• ג ר ע ם ם ע ס ״ ל פזן ר• ב-בער ■■*ם תזסען אן צי אזנז װעדפ דעזןענ• ן-פ. 8לע אננעתזדעגע ביבער זחנד;;■תםעפאס־- פארזנ״בנפ א־ז רער : :ליזגראסי-עע.- ריברית. ר• רעראהעיע 48.57 ואאווס׳אסוו ♦ ״•ג ו ל א ו; ל ע ב;״ או; ״נ:ל ע -״• ו ל׳• ,־. ו י י ז א; וו ל ד ע ר צ ז ד ע ד■ ל:לנע;. רעד ז-״רנאל ״שזל או; לעבז״ אלז -ע-שלנעז אלז בזלזר בוז תנאפע דדב ־א' *וז אלז :עװע; רעד :עזעלי-יאנמלעך• ־אללסלשער ארנא: £ו; דער ״ילרל-ער װליאינאנלזאצ־ע״. רע־ ז־עורנא' האב :ערלנם דעס תאסלי £*- דער ילרלשעי ■:זל. דעד אזיפתלעדזננ עתליתז דל בדײ• בע ילדל׳תע נלאסן. עלםערז פוז דל ת:נ■ ־ער א. אז. װ. _״־ול או; לעבזי' אלז *ויד נעװען רער אלנסארכלאםאד אלבער *לע גןדתעענליעז אלז אוז ארוס דעי :רליע־װעלםלעבער -ול. ראס לעזזםע -,אליע יאר אלז רער ז׳ס רנאל נלתם -ער׳פלנעז *וללב פזנאנסיעלע -װערל■ -,102. אזצם באנללס דער פארלאנ ״תולםור■ ־לנע״ צוזא״ען סלס רעו ׳לרל׳עער ״ול• *־נאנלזאצ־ע דל או׳סנאבע. רער ז׳עוד■ נאל .דסול אוז רעב;״ װענן רעדזזללנעז -ענולער יערז חוד׳זז. ..נ לל ע ׳ע ו ל*׳. דעד זחזורנאל. װעל■ :ער אלז נעװזרםעפ דער באהאנרלוננ פון 7זול.*עראנאנ:עע פראנז. האפ זלד או־ר נעהאס אפגעעסערס צוללב דל ועל■ בע םבוה. װל באת*ם. אלז דל ״נללע עול״ נעװעז זײעד פאאילער איז דער ילרלעער פעדאנאנלעע־ װעלס. רעד רא■ זלתעד זעורנאל האם צונעצױנז *ו זלר רל אױ^סערתזאסתללס אםילו פוז דז באי תאנפססע או׳סלענדלעע פעדאנאנ;. אלצפ הויבפ *; רער זעורנאל װלדער צו רערשבנעז. עד װעדס. װל רער זשורי :אל ״שול אוז לעבז״ רעדאנלרם דורר רער שול־ארנאנזזאציע אוז ארויסנענעבז .־ויד דעס פארלאנ ״תולפור־ללנע״. ♦נהסה עפ׳פס״ז (װללנע) זעצם אלבער ר א ס ע ז ר א לאנ 0 רא־ סאז: ״רל פארצו״בערס׳ע נ׳עסה״ רע־ ערשסעד סי׳ל אלז שויז בסעם װל פ א.־ פ: ת. ♦ יואל סאםסבוים האס םארענרלתס א גיעסעדע ואד סלסז נא■ סען ״אםאללתע סענס־.־:". ראס װעדת װעפ זלד רדותן אלן א״נעי־ פוז רל װאד• ן ־עעװער סאניצללפוננעז. ♦ רער־-־לנעז: ״ס א ר ל ם א ס נללת״ (ררלל דורוח) סוז 'ואל ס א ס ס ב ו ־ ס (3־סע אויפ־אנ׳ג 4־סע פויזנס). צו באתוסעז אלז אלע בוב• האנרלוננעז. רל סענ דער־עללנעז פאלננרע עלבער פול ־ואל סאספבו־ס : ״נ ח ו ס ת ע ס װאנרערוננעו״ אלז א פולשםענרל. :ער נניער באארבעפוננ; ״פ ר ע ס ר ע״ (א־־נאתסעד) : ״רער חלום פון ס ״ ז ל ע ב ז״. סלספאנל־טע פאעס־ג ♦ ראזא פרץילאתס האפ אן- בערנעזעצס סאתסלס נארתזס יערצ־ילוננעז: ״רל אלפע אלזעינול״ ״ארא- אלז א הערבסס״ אוז זעצפ אלצם אלבער ״א דעי־צ״לוננ װענז א נזחזם נעפ־־נזאםעד לזבע•'. רל לעצטע עסלעבע יאר באסערתז ״:<- א װלכםזתע רע־שבנוננ אלז ילדלשז תולםורילעבז. רער אלנסערעס צום אל■ װעלסלעבן ללסעדאדלשל ־נאפז װאתסם אל־ז סער אוז סער. רעד עננער מחוס פוז רער ־לרל־סעי ללסעראפב־ בא£־ל• ילהס סעד נל־עס רעם נללעס ילדלשז לע■ זער. דער ילרלשער לעועד ״.סי־עבס צו :ענלסז פזז דל סרובפ פוז װעלס-ישאפ־. עס װערפ אלצס אלח סער פארבר־י■ סערס דער ת־ללז פוז ־לדל־בז בוריװעזז. עס דערשילנעז װערת פוז רל װעלס■ תלנסםלעד. אוז זיי װערל אללננעבלרנערס אלז רער ילדלשער ללסעראפור. דער רא• זלתעד אלנסעדעס אבעד װערם רערװללל נל־עס נארסאל און נלשס פלאנסעבלת באפרלדזתס. רל אלבערזעצוננע• װערז :ע■ :לאכפ צופעללת אוז אז א סלססעם. ־אס זעלבע אלז סלם בלכער פוז ללסע■ ־אסיי־ אזי תולפודינעשלבס׳ג דער ־לדל■ -בער לעזעד בזכתס :אך נאנצע װערת װעג׳ יל װלבסלתספע װעלפיללפעראסור־ דערשללנוננעז. בלז אהע־ אלז רערשלנעז .־אס נרויסע װעדת פוז נ. בראנדעכ. אלצפ רעדשפנם אלן װללגזןי פארלאנ פוז ב. א. תלעצתלז יאס באװאוססע בור פוז 8■ תאנאז — :עזללסן פוז רל סערב־אי־ראפעלשע לל■ סעראסור. ראס בוד אלז פוז רל פא• פוללערספע אלז רוסלאנ־ אױף רעס בוך זענעז רערצוינ; נעװארז דורוח פוז רער ־זדרשער אוז רוסל־בעד ־וננפ אלז רוס■ ־אנר. עס אלז נע־חרלבז אזז א לבבסער אוז יבפאנענרלתעד פא־ס. אול יערע ־.תיפה תוסם ארו־ם בזלרערזש. אוז רער ־עזעי באתיסס א פילז אוז תלארז בא־ :דוף פיז דז ניעססע װעלס־נאוניס אוז לארפ־תזנספלער. װעלבע האבז :עהאס אוז האבז נאד אזצס א נעװאלסזתע השפעה או־ף דז לזסעדאסודז סוז גאר ־ער װעלם. דז אזבעז־זעצוננ אזז או־ד א ־לזכפזג א נוס־ע. אוז רעדצו אזז ראס בוד פארזעז םזם בזלדעד. פא־ דעם ־זדישז לעזער װעם עם װזןר; פוז דז בעםפע אוז בוזלרבסםע בזבעז־. 4