Literarishe bleter · 1925-01-30 · 39 (30.1.1925) · p. Seite 5

39 8<■ ריסעדאד־סב 3ל8 2י_5 א יידישע חתרנה — העי. £>ז;אװיזג ג*י דעי ק־עפמזםע דאיפ £>רשבר־סע! קענן אוכי*עואד:קע הריים נישפ אי*ער חצ£'א! זעסי 8אז םאםיע ױא־םט דעש איעי זײגעש •עםיסעדיװײס! זעס! פאז סאסיע סײז דוקאפ: ויעס ג־-:ס דעאאעװע:! — רויאי יויעא! ס:ס ־יקאפז סאבפ סעז יעגענעז, װײא נעװיס סיס אונזער באיס האס סעז םאיאקעיס זי.י! העיס. פאנאװיע. װעז דאציעי אצעד זא־^ ם־ענז אײ־ צו באדײפ זצפ איי דל קינדעי- ידיסעד סקדיב זײן? בעבעי. סאסיע. ג:ב איויס ־עב סורד:קז. וױ א העפי ק־ייס סײז סעסע־ לועס צעהאהז א:ש! איז. םא־קנײפדעס יאס בײזע פנים א*ז א בויבעיעויל. פוז רב סאסיעז קע־ס זי־ א£ סאעיעי דויסנאיעדיק... אענצז איינ:. םאי־עז אוינ• דעב נעקוסזעעב. אויןי זײן *יאנז. פא־ זײז :אניק *עסײס יב סאסעאע. אינסעי ב־עסעז י*נס ד: נאנס. אז סױי — א *ססוניעניש. נא־ זײז םינגע־ יאס א־ייםנעצײנפ: א :אס אלי ־א! — •עסײפדע. ־ב סאסיע. אײע־ תק*ם*ת זאר ב**עס יאסעװע:? ־אי באיאיזס סעז ז:־ א:ז ױנא בא־ ־: 8ייעיים?! נ:ס א ביײן פיז אוגסע־ ב־עב אפעי אסאסאױע־• — ס״גע פיײצעב װעיז *ע״צ:. *־** ־* סו*עיז! ... איז איב פבי זײנעז אײבנעפאיר ינא-סענ. סיסז יים־סיב ג:בז *:י: ז:ר הײז עצי נײעס. םיז דעי :אב — ראב ביסי י:ד:*עקײס. װי אפנעסעהס. א;יפז סארק איז פוז עיאיב א פאיפי־ײצזצײב. אוז ד: גיעקער העצז אינסער איז זײ סס־;. זאנז אז. אז באײ אי: •עסעסי װעס זלר חהר סון. נוילם נײעז *עוין ס*ס סעבע־ב איז דעי גאב אי־יב. נ;י:ם ניײםז זדד יבו*ז ילדז איע אייםיבענס:. איז אוײ״ בוייעסע־. איז קעיעיז פאיעיפײטפע. ס:ס ד: העיזעי. **אב יעב ױיף־סעם ־עיפזאז ױזויז, י״גז י:דן. װ: די קעיבעד פאד דעי שחיסה־־נסיב. נײבפ צי היאנז. גײעפ צו װײנעז. נײבס צו ד״פילה סון. — נ:ס אי;*ב. בעבעי*. דעב *עױזדלקז, דעם א־״צלקז! װײי א*י זעס ־אד: אײעי *עפ*י איז א פא־פארענע! ־יאסל־ אפסיז איב זײז ײענס איז ז:ד אהייב צענײ:. סאסע־ נײעס — איז ר: נפ־- *ױעס אי־ איע זײז!! ... *עסײס ־ב סאסיע בײ י: ס:י:. ביײס נעעפנסע. ױא־פס אז א*סה ס:ס זײז פניב סיס זײז יינסלקז: זינז זינס אל־ דעם יוצה איז א:־ ס־עפס א:ש נײעס — זאיס איי װיסז זײז עיאים: יאב האב א:ד נעסון! אז עם פינסיס ס:ס דל קוקעיי־אר סאציעיעיע: אז ע־ יאנס עב. װל;עפסהיס א:ז א ביעד אירז: — - סעז דעיקעי-ס א:; ד:־. פאז סאסיע. יעם ייצחל! קום איז *עסיב א־גיז. אײ ־א־ס װעס סעז ז:ר יעבענעז! אײי א ױאינק נעסיז צי אײנעם איז צום >^דעיז. איז א קנײסיע נעעיז א *צסײני א נלססניסינקז — ס:סז נניד א:ז דעי •עסיב א:ז עי באנאני איײז — אוז איױםנעב־ענגס זײז סעסע־ ... א פאדב^יפיקס*.;ו:ם •*:פײע; *בויז -ע-ע־אקעגע איז נלנסע־ע. זײ צענײעז ז:ר •בײז ינ־סיב. ור א:ז א װאנז־סאנ. איז. פאי״נסאנז ז:ד ־: גענ* א:ז נעױנס ארײ:. בײ ־עב בי״יסיקז;ער־נגע־ ־: :ױבפהה קראנס... — דעהס ס:־ צ• סײנע;ערע־לב י: נזדעפארסזמע... גײס פיז •עסיב איויב איז *-אזס בײד דא זלר סאסע־ז... א. א:־ *דענס, ױאב האס עם צוגעזעז. פ^־יטאלסז זסס פאי דעב־עצסז פיז דעי;זעפוז אפאסאװער! ... אוז ־: אײנא־־א- האס צונעסאנס יב סאפערע. א;*ד זײז פניב. פיז -עב בעכױעײאנס נא־ באאםע־ז... ב א ל א ד ע װאס וסע יעװגנס אור, ילדן? נואכ= אג־ד עולם-הזהמק! סיאוז סו,: רענס: דאס יןינד װעס ז״ז :ע־אסעװעס.! או־י סאר א״ר רב סאנעס ־.•סוי איז סזלדוק. איז דאד דוד — העדם או־ — או א8אסאװע.־! ני־ אעאסאװע־ דו ססוב אוז א פאריאסענע. זונס נעלעבס האס ־א — א ־.־־־ סיס יא־ו זזויז — 1 דער קדוס דעד אפאסא,װעי דב סאסעיוע. א נביר א יוד נעװעז, א דזנוס :עפו־ס א יעררהסז! פאי יעם נעיד — זווגע יטפוובלעד ״.־װ״עז אפענע. פאי דעם יודד — םינסיאה-הסד נר״ס בבבודויז קוססם אוז עזנבוה — ג״סס אװעק״סוס האפיענוננ ה״נס ז״ן װא־פ איז זוונע עע־ה — װי :עהאװעסע. אוז דעי דובוס האס אא״;;אד אופ דו שעדד :■,—.־־קס נא פאיאדע. פיפיע סאם־ע! פא־ס א נױעיע... סיעפס א סב־עוא פיז דו ס־־ער־ב סע־—ע־יי־וע, אוז װע־ װעס פועיז ־— יב סאס־ע װעס סו•; פועאז... איז אזו• האס עי נעניעס ר־ װ״סע באי־ ו״נע. סוס ב•—•סעי דעה אױף זווז באראס א צייבפלוסעיסע: ניעס עד ־עק־ז אוועק — א־ז: קי־*. ז״ נעהאבזאסער! נרעס ע- ר־נקס אװעק — א־ז פייע־, װעסס ע־סעיז! אוז פ־נב־ אוז בוו יודן דאז ריוב נעװעז■ אבער ״דו־בע סנוהה קאז דעז דױעד;? האס ווד װעסנע־ע״ס א ברבוריסע־בה אױפנעװעקס: א־ז א קונד ערגעז פאדפאלז ב״ א פויעז־ר. — זובסס דאס ױננר ס'םז קעפערע דעס פראקסזמעם? נעזעז דעיבוו עװ״ ױדז ־בסאיק זור םודענע;... אוז דער ברבור—בד. א הא-קער. באװאקסענעד עד באקארם זור יבױז אוז •בסארז איז או־ף בױדעסער. איז ער סאנעס יבוױ איז א זינסאק־סאנ אוז סאיק ארוס. איס־נאקעס. פיז יעס קאסע־אר. ב״ז עים װ״נקערעד. :ױוש נר״כז זור •בו־ז ה״־־אי ני־בכז עו אקעי;. :א־ זור נוקס ז״ז א־ סא־בקא־׳אד ס־ס ׳אגקאראד. איז אז עיה •ודז, יבפייע א<• נ״בנדקע אױף דע־ נאס — ז״ יבסעקז •בױז ק״ז גאז איױס. ארע ױעז אװ דו װונקלעז, װו פאיס־בפסע. װו >.־״ סאו פיז ״בואב־ס־ס — בוז דו דאזאיעס. הא־זבע :אבס א־ז אז אס־פה ב״ .־ב סאסב־עי. איז דע־;נוד. ־בסיר איז .־יאוק. װו א סאסע רעסז 1 — װעז דעס בלבור װער אור — א״:ס אװ עװ״ :״בס פסור ז״ז — אוז ס״ז גאסעז :״בם רב סאסעלע אפאסא־ע־! אזז באױגעז ו־ינע ױ::ע •ביפרעז ס.־א:ז אוס. אוז דו םז־ברעז, סוס זײז בארד סוס דער עעפראסענעד, אזבער יבריאו איז װענ — ז״ קעיז ־בועי דעס װאנן איס ן איז ז״ בדעננעז איס עיס דיבוס אוז ז״ז ־בראס אר״ז. ו | •בוקס דעד דיבוס ד• ה״דיקעס פרענז. װער אוידא״ 1 א<; דערהעיס, עס אוז דב סאסעלע אפאסאװעי, ז אז עי נוס עס נ״בס א בױב פיז װ״סז: — סעדדעי!! פוז סוװ •בװער אװעק. אוד ה״ס דזד באיד עעקאסעװעז! אוז דער ארסעד •בתדרז ראזס דעם ניאעז קאפ איאפ אזז זיװ האנס זינם אים ארום. אז װאב זזד אננעסעז. אזז זוו; ־אנס דעדסאפס, פא־קװעס־בס א בעזעם קדאפעװע, איז א פרזק א־אפ איז עד •בס״סם א־ז אלסז פנ־ם זיר... אזז דו ׳בזפרעז — העס — װאלד א״ז, װארד אױס ז״ סדאנז ן אום. [ איבער ־בר־אד איז װענ — פו; ד ריעדד אװעיב פאדב־בופםע.! סיפגים פראספ, פיז בעזעס ק־אפעװע סיעיב־בראנענע. ן ■ און אזו,. באפראסס דעד אלסעד פאיז ב-באף שם״ס.;•שס סיז ארםע נוסע ע״סז נםים זערםענע.;ישם פיז בריפיקז נעדאננר פ־םז ירבסדא'. — איד װער זיננעז. װי א ױד א־ז פוז דער װערס אװעק סופ א קררה אױף דו רזפן א פארהתסעסע. העפ אוז פעלז־ אז־ב הטרם סעז דו כרי״זםדיסרער, ■*ז־סד״בז פעדדראך •בױסיק־גאס־נקע. פאדז םהותנ־ם ר״בזנ אמסע עו רב םאנען, אױף זײן סאבסעדם חתונה. איז דאם שסעסערע. אז אויסזעז — שרדהדיק. סאסזזם — אסרעס. װער פיר ניסס נינם— שסד״סר סוברנע... ־יבס : יאם פארק ״סדאר קווז זדז־הדע נזם, םאסע פרינעז״זוז. סתזפהו־ נאד דערהו״בענע. פ*ר דער ׳בור — א ־בפארזסיש. עזם הרשז. סוונע — דוונע פזס — א דאנה — בר 'תזדאר ־בס־יס! רױבםז פנ־סער. דאם פזרס סעז .תתז״ברהישו. בדונועז סזבערותהװ װװננזמרייעז פ־וױשע. איז דו עננ־באפס פא- דער ־בסוב — אוז גרעסער נאד. האםס קוון ע־אסבויננס, בױדער, בוזסו דרױסנדוק!;•מ םדײםפז זוך ארום דו םירע פעסעראר. ױ!, ־וױג׳בז זור און בוסיעגעז זזר נדױסארפוק. אוז איז •בסיב א־ז נירה־רינה־מצה־הדוהימק. אױבז אז — דעם התנס עד. נ־ױם־בסעפ־יב־װאױבעדוק. פערעד קראפעז, הבדה האפעז, ױדז, לעבעדוק! א־בע־ ס־שן ס־ס א••; זאק סאנעס אים דער סאר־בעצוק פסור־נו! רב םאנע קאז או־ף ־ב־נאיסם פלאעע״ש סיס ז״ז נםימש־װווסעד האנם פאד-בפי״םז םיפ—בסובי אז אױף יארז פוםסע ע־ננער זאלז פדאעעװעזז א! זיױ סארע״פ. יענעם סארעוופד — אר מתזבחו! נ״ס א פא־־ע אזבע־ בעיס פיז יױר דעם נורדעדנעם; בײ דו װ״בער הארס עס ערתזס אװ רעבפז קרבעני״ אין מ קונדעדרעד אוז דרוםז הדי פורדערז. זאר ־ארס ״בם־רער זייז. קינדם־ם! נאד ק״ו בותהה ג״בם! אס פױ ־ענעם דרוםז הדד סום דז קװובדבעדרעד יבס״נם עם פאועריננ א נעװארס־נע־בד״ א בופערער. רויפז ־בלפיראר ס'ס נױבהראד ס־פ א־סתזעראר — אוינז ־ביועוקע — עי סאסעס מ פא־עוסעי־סע. .דאם :ע״בע: איז? װאס נזךבעז א־ז. רובע ק־נדעיראר? ־בר״פ ני־בס אר־־ג זאנ נאד א״נער, אביס — •אבקעלע! — סאסע סאפע. נױבה העדש. רב דודם •זננערע א־ז נעפאװ. וױ א סו־סע■־. פוז דע־• באנק אװעק! אזיפם רב דוד העגױס״פענדום. רדפן אלע שויז. ־בפארכ אז ע״לם ס״ם נעװארז־ז ױיר דער הונםער״פדר, איז סעז װעקפ ־בויז איז םעז םינםע־ס דעם נעחר־בפז — װ״ נעשייע!! — איי כעז קאז אום נותזם ־עדסזנסער;. ארים ־בסיב — א ־בפאיענ״ב־, א רױפענ״ש. מ :עש״־״עז — ינדבוקעי א■•; נדזרצוקעי. — װ״ אוי סוי! עד הערפס אזם שױז קווז ױפא נו־בם! — וז־נס אוז סו.־! דאס קינד אוז. נעבאר. ם־רענברא! איז אוז •בסיב אוז ־בכורעד, אבע.־ נדױרוקער. מ סבנה פאר דז אי•:; זו פארנדעסעדס זור. אױף דעם :ופעלע דעם דאדונקז, דעם הױרונקן ועס סעז •בפראעז ירסע װאונדז. װ• מ סעסער״שנופ. ־בױי ק"ז זםד פיז א שסהה. סיאוז •ום״םפורימק. :אענם איז סרעיז־שםנות װארנעז הערעעי יומתזע. װ״בער םוריעז זור צעזאסעז. װ״נען בר־פעגמק. סזצע־ ב״סז זור מ י״פ־ איז זזז הידויבז. תזס״ס דעד סאסע פאד דעם נופערע דעס סאנערן: — זאר דאם ז״ז פאד סיינע סעתדם סיינע זונדוקע? איז דער עורס אוז ־בױז דר.ת אסות אפננפ־וקפז אוז דער פור האס זור באװוזן ח״-הונדערע. ־יזב ז־בע קיאנס או,־, וױיבע־. זעס אור ־אד: א;אפ אי' יא! ־ורז יעבז נא־ איז ־בפ־רז :אד א התונה! יבפולס. נלי׳זסר״סראד. ננונוסראד סא־אל״בע! פא־ דעם װמ ז״נעז סדעדז א דעדקװ־קעניש. פא־ דעם עע־ פיז סהותנים. חתז־ברהי־ב' — אינזעד פוועימקע קררה זאר א תיקיז זווז! הערס דעי ב״באף זגנע סענות בלאס או; •ורנדוק, | װו א פירע װווסע דײדע װ״ד נעפארדעװעם. 1 — בזזס א זקן, •:ד. איז האספ פאר נאם קייז סודא נ״ב | םיהאבז ױ ד ז אונזעד קונד פאמבלעפס אוז װארי אװעק!. | עיעז שוסרעז צװ״ דעם װאנ; •בס־ר. ענרהידזק. | זזצם א ױר און רײםס מ גראע האר פוז זור.! זובז אױנן. רעבצז ארנז. יײם־געתזװארענע. 1 צז עס קיסם א הורף — א סר״םפ פיז שםענן יארפיתזע אױ זו שרעפס נעבעך מ סױסערעך מ זקנושע סיפ אוד האדנ פױ •איז אובער ,תונדערפ שױן. — •ומ — שא! דו זונד. זאנ אוד. אזז ק״געסס נישס! סיאוז א כועשה נורא, אבזזד סאקע װאינדעד שײן! קודם, דױ־, נעם דאס קונד אוז נאס ארווז, אױ — נעדענק זשע! — סער מ שװער באפרעפ שויז גישס! אור זשע, עורם, שפורס איור אנוער התונה! בארד מעם װערז קראד דאם נאגצע רעסעניש. אלםער קאגיזנע