Literarishe bleter · 1925-01-30 · 39 (30.1.1925) · p. Seite 3

*6 39 — ראר,ס<*. ידי־פ איר ״שרײבז צי כי״ן •שװינער. דיבט-עה דאייא י,־**<2. זא;פ איר, אז איר ע־' א־ז ־אי אפער נ״ז! צי ־עפעפ. א*ך ־אר** אויפה״בע: כיגינע הלר״בים אײ אי— פארערױע: רעם סור ױאפ פארבי־זמט דײן *זארץ איז װי א־עפ־ציק דעסע- •עטענפ עד דײז נישכיה. א־: עהלעכע פעג איים האב איד נערארפט רתונה רא:־. (פא יאט םאיזע פאי די■ אפפא־ז קײ: נאא־ פידאי נא־עיאסז זלד צי פא־ײנלקז דיכ א״עײנעד ארדני. דיספיעם •עער פא:. אייננט פרײגדיז ײאם ער יואם אײ״ז ײנגי זער נעריבפ.) — װיי־פ אי־ אי־ זאי־ ׳עייןן ײפעז יאתפא־ גע־ רי״ד:*• ראפ ר״ז־ אײער פררז? פיענכ. פײגענ־יק אז זי נעפיגפ זי־ .אי*ד אײ בא״פיפא־ — צי ־עפעט. צ' *פפעפ. ־אפ דער י־אנקע•־;עפייפעייפ. םיאיז :י־טפ צי *עפעפ. פײז די־א״בקע א*ז בײ ־ע־ פרר א•: ם׳װעפ נדטפ נעדױעי:. — נײ:. יטי־ײבפ צי אפ ־' בײרע פ־ייעז. צ' בײרעז. ניפ זײ נ־ניבצגיפזק צי װלשז װיעגז פיײ ין־אנקהגיפ איז פ־ז איז אפ ־ע־ אדיםזע: פיז יוי־אנקן : — ,.א*; רעי פ*ניפ ראפ זיד זײן הויפ גאפאיבפ. רל אד־גרן £יז דל •ערײפז האבעז זיר אננעב־אז;, ־י אױנן האבעז זיד באײענפ קאנװאורםיװ און רעי- י,אפ האפ זיד אײםנעב״נז איבעיז קערפע־. א*ר האב ײירער גערענפ צעײבענע אײז אייפז קאפ אייז קאפפ־עהז ױא׳־ע* פע אױ.יי ־י פלם. פיהאפ איפ אױד גע־ נעבז א בארולקנרז געפ־^נק. איז זײענ ריק אז אינזע־ נענענײאי־פ פאבפ רעם קדאנקז איפריזק. ײאב: פ:ר ז:ד בײרע. דל ױעבפע־י: איז אזד באהארסו ריגפעיז בעפי דער קראנקע־ א:ז א*טעה צײפ נע־ יזמעז איז פיר־פפענריקז •טפאנר פיז באיעפירצוגנ; רעינאר האפ עי זלד בזסרעבװײז בארעבכ. ־עפא־פ האפ פעז אלב נענעבז נע־ פראגקען װאם םפיפילירעז; פיבער £א־כיײבעגריקע. בײיא: פיפ אפא- ניאק פראם;. רעדהארעגריקע ייקעד או; אר״ז באנײפ די פענבערן אייפז קא3. א*ז צור־ען איז אינפערנעקופעז א צװײפער דאקפא־ פיז ־עפיפאצ פראם. רז־טאן פאנקייר. װל עד האפ נור דערזעז רעם חולה, האפ עד באײ :עואנפ: — אײער קיאגקער הארפ אין אע״ ־עפאיבז. ע־ האפ אויד פיגקפײר באפיאבפ פײז פאציעגפ. האפ ז:ר נעהײםעז דעד• צײרעז איע םיפפפאפעז פה איברערנ־ד אז. איז זײז פײנענ האפ;ע״טפיפפ פ:ס פ״נעי: פארזונקז װערן אלז א תהום. פאר יבפויםן פוז :אפ אי; פח ײ פעגפדזז װי אז אפפאר פח דער נעזעײעאפפ. פגיז;אסי װאס פאר א״שרעקליבע יטפעױננ! צי איז גאי נײעפ פאראז ק״ז אויםאײ* זונג פאר דע•־ איפ־עפעיבאעבע־ נײפהי• פיהאכ א*ם אינפערנעסראנז א בא־ רױמײקז;עפ־אנק. פא האפ אױפנע* הערפ רײדז, אײ;;ענופעז רעם רעצעפפ פיפ חיטק איז איז באלר אײננע״טלאפז. אין א •עעה ארוש האפ ער זיר װי• רעי אויפנעבאפפ. רער ראקכ׳א־. נאד זײענרלק אינ־ י פעיז אג־נדרוק. אז ער האפ צי פױ פ־פ א יפבור, האפ ער אננעבאפ; דעם ק־אנקז אנאעזא ײנאפם. פא האה;עעפנפ אפא•־ גרויםע אוינז אױפז דאקפאר און א־ב אזוי פיקסירפ. אז יענעד האכ נ־־טפ נעקאנפ איבע׳ פדאנן דעם גאיק. — אױב רי פאיםיקײפ אנפהא-פו איז ־עם גאאז. העי. איז א־פ־עפאנד באאי פ:ר אלבעיציפראנז א:ז דל עא:* זײיטע פעײ-עי, װעא א:ד א:י אויד ני־טפ פ־ינקעז איז װער אפיאו נײטפ אאזז זל זא" בארירן פײנע איפ;. א-ר װײםפ :א־נ:־טפי װאם פאי א פאפע־־ נ:*ט אי; פי־אנ דעייי א-קאהא־ ראז פאי ־טאפז דעיקרע־פ אים דעי ראקפא•־: — װעי5 איד נײז אײד נעבז א נע ס־אנק פ־פ אב־םר אפױם װאם װעפ א״ר נעבעל ־י פעגאיבקײפ צו •טייאשן אוז או*ד נאײבצײסלק בא־ױקן. — דעי ארקאיאא איז דעי אפױם•- האפ באפעיקפ פא דינעז אציױ־ אלנג פון גיהנום אײ אױסנעראסגקײפ. — הער פא. ם׳איז :ױפיק איר זאאפ רויק זײן איז פאיפײדז יעדע אײזא־ פיז אזיפ׳־ענונג. איי :עפינפ זיד איז א זע־ קי־יפײטז *גפאנר איז ד פינרםפע עקזאײפאציע קאז פא־ אײ־ נעםעיאעד זײז. — ראקפא־ ב*ז איר זעד קראנק? איז *טױז נאד קײז האפגינג ני־טפ פאראי? — א'ר פח פורה זײז. אז ארע -אגםז זײנעז נענז אײד. — א־! אין וױפיא צײפ װעא א ד ז*ד פיעפז פיפ פײז נופעי איז צאד* פעד װירז־טיני? (פאם :ע־טפארבענע םרוי) אפ די װארפ א*ר װעאז זעז! — א*ד קען *טיקן רופז די םערזמ• נעז װאס איר װיאפ זעז. האפ איר א פיטפ־ה. קרובים. עאפערן? — נײז. םצז פיוי. פפז אלבנקע װ:ר ז*טלנ: א:ז נע־-פאיבז. איר פופעד אעבפ נאד. אדי װי פײן האיץ בױסיגפ פא־ איר! רער •טװאיצער פאאד הפות האפ אפנעפיז זײז אי־עפ. פיהאפ כייד א׳־דננעײא־פז אלז •״.פו־ם. א צעק־א• נענעם. אז װענװײזע.־. אז א ראפפעד;. דער אמת װעגז די ל;צטע טע; פול ע. א. פא גלע ם$רשמנע. װעגז עדגא* אלאן פאם ביאגױ*פיע צרם 75־סמן י^רצדמ — יאי זער. — צײפ װעז זײפ איר קראנק? — איר װײם נײטפ. — װאו װאוינם איר? — אין א האםע,4 אויף פראם ססרים. אקעכז דער בא;. — האס א*ר ב>מאז״1 אוז װינרגס אלר. פיזאא אדד אאץ אהערב־עגנעז? רל אנפ־עקיננ. אז יטפריקם א־ינלנעאש אלבערזעצוגנ אוז רער פעקםפ פון דער >:בערזעצונ;. ײאם א:ז נעװעז א&געי יױקפ יטפעפע־ א:ז דל ״י־עצפע גגיעס״ האפ אפיאו נז־טפ אננעהױבז צו זגין ענאעד. הײכפ עכ. אז רעי .־עדאקסאר האפ ז:ד רעיױיבפ אזבע־צופאבז רעב ..*לרל־ט'•. וױ א:ם האפ ז:ד נענרוםס. איז איבער־טיגיבז רעם רגיפיט• פעקספ פלפ יל־ל־טע אותיות ר־יםפ נאד נל־טט קגיז *לרליט. :־אנעפא;. װעײבעי ב־עננפ א םד קאפי־טע פאקפ־ א*: פאםלרוננע;. צו װערבע אזײנע ״איבערזעצוננעד, האבז נעגיאבפ א'; רעגז פו; רער בא־ פעאקע־ו;:. ־אפ פעםפ באיעי־אםז אייםצו־ע־נעז ז:ד ײ־ײט. װל ם בא־א־ף ,־ איבער איס יל״״ליפי א־בעפ •בפדיי^ זלד דילננעני א צײיי• פא־ע־פ זעצעי. :א־ דע־ בעיזעצעד. פעי ילדלשע־ אל ד*ז אױם; ־טפ־וק װלא װנלר רערפא־ פאחידעז;א- רע־צי אי; איז פ*>נפ :ע ענינים. קלנספ־ע-ל־ן דלפ פא־־טלדענע האפ :עענפפערפ. אז :־אנעדאז אז : ע־קענענ-לה ־ל נ־ײסע ב א צי זגיז. א: *יאס עי שו* ־*'<' ־טפ־א־ און אלר ־ גי פ ו נ; לױ־ דאי־• גנ־לרי *יעיפ. ־אס אלו זע־בספיטפ; צס״. ײאס * ־•_*:פ ציגענאננע:. אין נליטפ אז; ,־שפ שויז ׳ו־ באנענענע• ד:־ א:ז בוד .ײלדער אדז יל־פ ײע־ז *נפע־עסאנפע רערצײרוננעז. א רײ א ־ע :וםא. ־ע־ דדב־ נ:פ א:בער א:ן אלז װע־בע *סבים גע הידא־יספײטע־ פאים. ױל א םגינע־ י דלפ דזל ה*פ;עדאפ;עדוננענע אזוי ע־ וז אלבע־• פענפיט:. װעאבע פי־ע:; פא־ אלם אל; בע־זעצז רל;אנצע צגיפ אי־ אזױ רורב פל׳־ז א:ם רי־־ד א־ע *טװע־לקגיפז. ענראעד איז :־אנעפא־ נעקוכיעז יע׳־צו. אז ע•־ אלז;עװא־• א ״בארלפ• פעי ״לדל״טעי פל־א־א;־•. װערנילק רע• ראתפא־ פו• רעם באײאיםפז ״זלג;. •טפ־אבזיװעיפע־ב*־•־ (רגיכדט. פױאל״צ, רוםל-ט. װללםײםלד:. ־־לפיליע. ־עפליט אױ ילר:--•). װאם א:ז א:־ ־א־ א1יזו א׳־ויס נענעבז נעײארז םין ־ער פדעסע־אפפײ ױנג בגים ־צפאב פי־ אבעיבאפע-םהא בעל אםפ ארם פאניפענפאאע װערי םיז אלבעי (א)4 זגיפל און איז אלז כױטד פיז א קו׳־צעי צגיפ פאיקייפפ נעװא־• אלז וא01ס עקזעפפאאיז. נראגעפאז פאבפ אויר ־א זגיז גע װײנױגז ^&אס איז באצײבנפ דעב פא:ע קאיז — יטבתאי צב־ — יא. א*ד האב א װאליזקע װאו םילינז פײנע פאפייז איז פאניםק־יפפן. דער קראנקעי יאנקפ איז בעם פיזאל אלם זאכ;. װאו עי נעפלנפ זל- — איד זײנס איצפ צװידןן נוסע פרײנפ. — פײז בעססעי פרײנם װעס זײן יענעד. װאם װעם פלר פלפ א פלםסא־* אעכזןרן דעם פח. — אלבעי. באױלקפ אפר. פלר װעלן אאץ פיז װאם ם׳װעם פענא*ר זײז, בדי אײד צי געבן באקװעפאיבקײפן און פאראײבפעדז איע־ע אײדן. — אד! װאס £אי אפיזעראבאעו פעגפיט איד בין! העי. װעז איר באי פי־אכס פײן אראפזינקעז איז פײן זזמ־בז. ב-בעת א:ד דעיפאז זלר. װאם איר האב נעאיפז אוז װעפעז איר האב סא־־אוייז. װעז א*ד דענק אין דער נױם אוז אײדן אין װעאבע איד האב רי םײי ניקע ארײננעװארפז. װיאס זיד פ״ר איז •טפיפאא. װא״ץיננפאן פעדי״ קעא קאאעדש. אס דער סאז זמגעסון אלז סלזע• דאבאע בגדים. אװעקנעשאאז אוישן נאפ וױ א *ם&עגדא. איז נײ־-ס;עװעז קײז י אנדערער װי דער נעניא׳ל•*־ דיבסע־ עדנאר אאאז פא. צװ״טז עואם האס זיד נעםונעז א זעצער װאס האם איז אופי נאיקאיכז נאײך דארקענפ פאז; אזוי האפ פעז אין בארכיפאר אננעהדב; םאו־יטפרײפז דל שאר-טלדנםםע קאאננז תעגן דיבסערס םױפ, קאאננעז װאם ניילסן נאר ביז הײנס. איצס האבז פיר רעם פ־אפאקאי• װאס דער יטםיםאא יאקסער. װעאנעי האס פארריאיסז דעם ק־אנקז פא. האפ זארנםעאסיק סאדצײבגס. װי דער סדר איז איז אזא £>>א, א ראקופענס״ װאם אינסע׳־עסירפ יערז אײגעד םון פאיב װעדק. אפ װאס דער ראקפאר פאראז האפ נאםירפ. זײנע קהײדעד אוז דער אפעם האבז אחאוםין גײטס געד-אפ אריח םוז א-. קאהאא; דער קראנקעד האפ זלר נל.ם באודיזן א*ז א.פסנד פו; דעלירױם. נ־־בם סון באװענונג. רי הױפ איז גע• מעז בױ•; אין האהדז האפס אביםא נע־ רוײטס, ער האפ אויםנעזעז אײנגע״ --אאפן. פיהאפ אים נעאײנס אײב־האנסי־ בער. סינאםיזפן אױף די םים. אויו״ די *•-נעקי<ז איז או*פז בו*ד אח אײז א־;*פז ק>.פ. איר האב נעדזײסז £א־צ־עז די פאר- האנג אוז האב אים אװעקנעיר׳מם א*> א גופער פאזע; א װעבפערלז א:ז אלם נעזעסז צוקאפנס. א האאבע *טעה רי. רערנאר הויבפ זלד דער קראנקער *איצלם איײף. צעעפנפ;רויס די אוינז און פר״עגפ װאו ער איז. דער דאקפאד נעפפ בײ אים די האגס. זעצם זיד אעבז קראנקז. •ם>רם אװעק פוז יטםערן די מאונדערבארע *םװארצע צאקז :אז דיבפער אוז פ׳־ענם ן אים וױ ז*־ פ*אס זיר. אס איז דער' דיאאאנ: — סמ אײר װײ? — נײז. — *םפירס אי־ר א וױיכאג איז פאנז? — יא. — זײנס איר רוריפפיק? — נײז. — סופ אײר װײ דער קאפ? םוף 1924 אלז נעװעז 75 יאד נאר ־אים סויס. א דאםע אלז דער :עשינ״ -ע פון איסערןוסור זוון *אעזיע. א נע״ .עענײט, װאם סדאנם א בווראקטער -ין אונלװעדמןאלםעם און אײבלקײס. .'•יא * רלבפע- װל עדנ*- פא ״םפײם •:ער אלבעין א*ד. װאו עד •טאםש דח האס קגאםע *םײבװז פים זײז זגים. סיאלז •טויז הללנס אלבעדלק צוזלננען : גרױסקללס םון א פא. אבער סיזענען;װעז צטסז. װע; אס דער װאונדער־ ׳;בער פראזאפזןד און דלבסער אלז פיאו אלז הלסערארל״םע קרנלזז געמוכפ;װעז צו ״טאגד או־ צו *טפאפ. װעז דל שיעיע^ע הר:־:ק האע םיפ פאחוב״ :ענ און עקא נערעדט פונם עפליעפפל״ ער או; יםכור. װעפעז סיפעאפ פאה •.ון סדד... נאר אזעהבע נללססער װל א באי־ *ער. א יטםײנעד. װײסן דעם װערפ בון קונספ, דער דלבסעד םוז ם א ע ו ר *ין םאא האפ באאד דערזעז א:ז זא׳ז דעם זיםעגל אז; עד האפ עפאעבע אר בסדר נעאיבעס אויף אלבעדזעצז פאיס נאװעאן א;ן יענעם פראנצרזלס. ־אס אן אױסאענדדםער יברלםפדטםעאער >זלז זעאסז זובה דערצו. פ׳יטפעאם זלד;־יע פאר װאס דאס הײםס: ״פזןרא באראער איבערזעצער! ביז אויפז הײנפדקז פאנ גיאס זי פאר דעד בעספעד איבדעזעצוננ פוז פאס פראזע װערק; דינע אידער האבז א*ז פראגקרײר גיס וױינלקער וױ זעקס פאר׳שײדעגע איבעדזעצערס. אוז קײנער צװײפעאס יבוין איצפ נים איז עדנאר עאאן *א׳ס זיטעגל. אבער אננעגופעז אלז אופעפום. אז דעד אוםגאיקאיבער דיכ״ פער איז געפאאז *קרבז םון דעאי״ ריזס סרעסענס. אז אנדזז־ םײי נמנ איז פאראז. אז פא איז נזרשסארבז איז ריג׳שפאק װאו עד איז אװעקנעםאיז פוז תזכרות. םיר װעאז דא איבערגעבז דעם אעצםז ע*ץאד פוז פאס אעבז, אוים די אעצסע און אפענפל״שםסע דאקוכהמםז: 7 אקסאבעד 1849 פארסאנ האבז ארבעפער נעפלנעז אלגנדיק אויף א באנק. אוז דעד יטסאם ^אפיפאר. א סאן אין א באװאוססאאזז ־טפאנר. אן עואם האס ז*ר פארקא־בל ארום דעט! אוסנאלקאעכז. א *אאלצפאז ה*פ זלר רערנעגםערם און דערזעעגדלק א נוסם האס ער אים איז א דרודפקע אפנעפייס! זײנע *לדליטע פ׳־ײנפ. קײן ילדל־ט נל־טס נעקעגם. אײנדאר. אלן :ע־-יז. האפ אלם הערפאז •טפ־־וק *עיצײיפ, אז אלן קאװנע. אלן ךער היי*פקױארפלר פו; אנערבאפעלסהא־ע־ אספ. ײאו ער. די רײדז פון ײדיש איז די אקופאציע צײםל :ר^נפכאנפ זכרונות (ו1סו6*.)*מ*זק*2 *וווו ו(ס1ס1>׳װגא) זאמ ע•־ פאייטפײפ קיים צו ײיענעז ״*״:•, האפ אים •טפריק פארזלבעדפ. אז ־ל;אנצע פעפלקגיפ;דאנעדאנס ױעפ -ארפז בא״טפײז אלז ױעפ האבז צי צענזז־לרז פגײױי דאי־• נאניילנם צגיפיננ ..**עצפע נ רעד־טגינפ אל; ױלמע איז ער״טפ ־טוי; :אברעם. ײל זל *יעפ אלז ־ע־ װלהנע־ פ־עםעיטפע־יע :וםא. :ראנעדאל האפ ענײעד דסבים גן װעז איז ״טבועות 16י!1 אלז ער דלפ דזל נעױאיז א ילרלתגעי צענזאר אוז אלײעױ זעצע־ אלז ־<*־ פ־עםע אפדײױננ בג־ רעי קאױנער הױפפקײא־פל־. נ־אנעדאז רע־צײ־פ דיפ א סד אדת־געזיגפז איז ־טפ־אצנ־לקז הודאד ײעגן זדז ע־־טפז ־עב־יפ אייס *לדזתזעד אלנע־זעצעי. נל־טפ רענעגרלק קליז ײאיכ *לדל״ט. װל סיבאיא־ף צו זגי־. האפ ע־ באקיפעז צי אלבע־זעצז םיז דגיפ״ט אױף ילדליש — און דערביל ־רלננענ־ — :ל־טפ דע־ איז נל־טפ װײ;ליןער װל א •פװע־ע װלסנ־עאפפ־יעבע פא־א־־ניננ פוז א *אנ־ױלרפ־טאפפ אעד־באפאנל-בז באראקבע־. פון ױע־1,־ :ע־ ע־ האפ נליצפ נעױאיספ װל אל ביע־צוזעצז אפיאו •שויז דעם ער־טפ; אות. ער האפ אננעהױבז צי זובז אלז •טסױקס אקפז. ױל פרענה עד זלר בא־ גײז אלז אזױנע פאױ אױ האם נעדאבפ פו; רי העבערע אפיצירן אוז איבע׳־זע״ צעי פוז רי אאע איבעריקע •ט*׳־א:ז פיז ליסוױיט־פויאי״ט־װײםרוסי-ביילדליטן נע״ ביס. אויד פוז אזוינע פערזענליבקײס:. יױ הע־דאז •טפ־ײג אי־נאאד־ צװײנ. הזגס;אס־א־. העדבעיפ אײהעגביע;. ריכארד דעהדעא און אנדעדע. — און הגם זי איז נעױעז באהעי־־טפ פוז ספע• ציפי״טיפ־ײםײעז דיאפעיל״טז נײספ. האפ זלד דאד אגיננענעבז רעם ה־ישה ״אינפעלעקפועייער״ א־ײנברעגנז א*ז איר א פענערז אינהאיפ. זײ האבז נענרינדעפ א ״קלוב פו: אינםעלעקפועילער*,. ױאו זײ סאענן איז דלפז קרי;. אין דעד נעדיפ׳ױבעד ױאױ־ גוננ פוז אעורנםאנם האפעצ איז קאױנזג צײפױײאיק אי*ד איז ביאאלספאק. ארוםרײדז אלע דאנפאיז אװענפ די פא־״ײידענספע קיהפו־ערע פ־אבלע־ דעז יפױ לל נגיע :עבלפ;. װעלבע זײ האבז צוס ער״טסז דאא איז לעבז גע־ זעהז; אוז אפ איז דעם דאזיקז ״איב פעאעקפועאעגקאוב״ האפ זיד נע״טאפז נײטפ אײן פאאערײטע, קינסס״׳ערי״טע און דיבפערײטע אידעי׳ג װעאבע אלז ״טפעפער פארצײבענפ נעװאח אין די ביידער. ביבעד און אידעד. .ײאס האבז בא־אקפעריזירס די פעיקער פיז אונזע־ יע :עביפז איז קודם בא די ליח, אזו*. װי זײ זײנעז באנודען נעװארז פוז דל אנכעדופענע קינםםאער און יעריפס־טסע־ אעד איו סון א רײ אנדעחג םים װעא״ בע זײ האבז נעא־בעפ צוזאדעז. זאםי נראנעפאז האם. וױ א םר םון םורעאז דענםיעז דיפ א •דארפער קדאפפ פוז בעאבאבפוננ איז ניםדופ־קז הוםאר פוז א פאאעבסירסן דערצײאעד. אויף 247 ״טײז אפגעדרוקכע און אילנלנ־״א >.:ױסכ־ליפע זגיכז שז ס ־״ר פחגר פאר אונז סארבײ דאס נאנצע אינעװײניקססע אקופאציע־אעבז פיז איגסעאעקסועאז םיא־פער בלאז. אױף װיפיא ער האפ זלר צונױפגע״טסויסז םיפ פאריטײדעגע זײפז ש*ז ילד־״פז אעבז איז •טאםן. נײטס קײן נאנץ ביאד באקודעז םיר. נאר באויז באראקפע־יבפײטע •טסריבו. נעדאאס דיס ור־יבע פא׳־בז פיז א קאינן איז אנפידיסס•.־נעתזפידפ; קינכסזעד. אבער די דאזיקע •טסריבז. װעאבע זײנען אויסנעהאאסן אין א האאב־םיאאזאשי׳שן אוז האאביסארקאסםײטז פאן. ־טנײדן ױך״ כיף אײז אלז זברון או; ניבז א בואפה באנריף םון דער צײפ. םון רי אײנצעי.־ גע *זןסירונגעז אוז פע־זאגעז, װי אגיך פוז אאנעפײנעם םאז. אגיף װעאכעז די נזמעהעגײשן קוםעז סאר. זוײעי 1916 אלז נ־אנעדאז בא־ יטכדדפ געװא׳־ז ארס איבערזעצער און בדאיסערי״עע.־ צזגזאי פח רעד הוי*ט״ קװ>רפיד אבע־אספ *וז איז קאדאני דירפ געװאי־ז קײז קאװני׳ג װאו אין ו-״ן האנפ אייז איבערנענעב; געװאר; דער נודא םון דעד יידמער ״טפדאד אוז יידי״ שער פרעסע. די סביבה. איז װעצבער נראנעדאז האס נעארבעס, איז בעשפאנעז. חוץ דעם בעראלנעד אדװאקאס ז א ד ל נדאנעסאז איז אויסנעקודעז צי שפלאז א קואסור־ראאע א*ז אונזער אעבז בעת דער דײפ״טער אקופאציע פון ציפע אוז פויאן. איך האב אים פעדזענאיר ני״טפ נע־ קענפ. נאר איך האב א סר דאא נעי הערס װענז אים םון די נרינדעי אוז תויפפ־ארפיספז פוז דער באדידם נע־ ײארנער ״װ״רנער סרו&ע״. וױ או*ו יט&עסער, װלדער אדאא םון אונזערע קו׳אםורעילע אוז פעאפרא"ע קדײזז. ד ..װיאגעד פרופע״ האם זעד א סר צו פארדאנקז נ־־אגעדאנעז. װעאבער האפ זלד ארויסנעװיזז פאי אז אדתיז פרײנם פו; אונזער *לדײש פעאםער או; ילדישן מון. עדתזס איז 1924 באנענעגעז דיר ,זי״ ־עד נדאגעפאנ׳עז. דאס דאא אין דעד ײפעראסור, דיפ אז ערצײאונג איז ׳:ריש ״אתרונים״ אין ערישפז און דער• '**א אױר אלז יעצפז נודעי־ פוז דל :עראלנער באעסעד ״הײפלש״, אם דער זאדי גראנעדאז, װעאבער ־אם זיד באװאוסס בעדאבפ דים זײן ״יפדטן ראפאז םון ירדישז אעבז ־אס ע־״טס גלשס לאננ ארױסגע־ ־אזז זללגע עדלנעדוננעז פו; דל יארז ה191—1916 (יידלשער עאראאנ. בער״ ־דז. הכדאה אוז צא&פענשסרײר. ערא -;עי־וננן אז די אספױדלשע עםאפע. םים צײבנוננן םוז מאעוס צעאעיי.—דײם׳ש.) ״־ םעדקװערדיק אינםערעסאנםע ערי״ :ערוגגען. נעשריגז םוז א העכסם קול•