Literarishe bleter · 1925-01-16 · 37 (16.1.1925) · p. Seite 5

37 *ג ר י ט ע י א ר י ש ס ברפטער_5 פוילישע ױדןז *י װייםט איר אז 15,000 מלחמה און פןזגרןזם־ױזומים װערן מיט גרוים מאטערניש אויסגעהאלטן ■— ווו-■■■ און אז נ?ו 25-000 ײדישע ית מים מחן דורך אײך פארזןןרגט װערף—— האט איר שוין ערפילט אדער חוב לגבי די דאזיקע יתימיםז שטיצט די אקציע פון פא־נאנד פאר יתומים פא־זארגונג יתונדם י װאז־! איז םיר מיזז זײ אנעריןענעז פוזר לוז■ נזםזם, װםל פלר װ״םז נזשם. זואס םאר א דאלוםזגגםו םזר זאלז בײ זײ פאדע־;. או־ב םעז זאנט. אז דז שולםור אזז דעד עװעע. אז זז אזז דאם העבםםע אוז ה״לזקםםזג אוז דעד כעגםזו. זײן לעבז, זנזנע אלנםערעס;. זעגעז נזשט םער. װז א םוםבעניזעלע בזל אל־. אזז דאד פם־לא נ־־םפא קםז םאם. םזט װעלבער םלר זאד; אזר הענעז םעסםז איז װעגז. דער טענפיע. דער ״זעלנםם• םזםל״ יזעז וזר דאר נז״-ים פארםעםםו עי װערז דער יעוםם או־פז ״עװעם" אוז װעצז םבוזיז זלזז ביז םוב צ־ע! אנדעד־ם אזז, װעו םזר נעםעז אז. אז דעד טענם״נ אלז א זעיזבםפצװעע או; דל יזולטור אלז נור א פלטצ. אלז דעם םאל האבז םלר א כרלםעדיע אזז האנם. םלר קענעז איגםעדים״דז צװלשו ללבם אוז פלנםםערנלים. זזװלםז פרלל• הללם איז ".ידי־אםע־לל. צװליעז אםווע יוילטוד איז פם״דא־יזויםור. טלד קענעז עם דערפאד, װללצ םלר האבז א זלבערע םאם אזז האנם. םלר האבז פאר אונו דעם סענטיע, אוז םלר יזיםעז צורלק עום איפז נרלבז׳עז פלילאזאף. װאם האם נעװאוסם, אז ״דעד פענם״ע א־ז• דאס םאם םוז אלדי! אםת פאיזוג אז דא הויבם זלד װלדעי־ אז דל םהצוקת צװזםן םענטיב איז םענם׳םהללפ. צװל׳םז םא• ציאצלזם איז אגארבזזם. צװזהזן אלנדל• װזדים איז דעם קאצעתפלװ. אבער דאם זענעז ׳פויז פראנז. װאס יזלנז אויף א נאנ׳ז אנדער פילאר. איז אלן דעם פיזאנפער האם אונז דער נעערםער רעפערענם ארלזננעםלרט א דאנק דעד איםנרלקאעבער םעדעארא־ ניע. דעם צװעיז־באנדזף. האס ער האם נעניםען בלל אר־ספא. אלז דער טצבווז פוז נאמו־ (איז רער םענם״״• נעהערפ אייד צו דעם םאבות) פדענפ םעז נל״״׳ם נאר קגיז צװעק, דאדם פרענט םען נור נאד םבות, רארם נזצם דאם נעזע׳ז פיז אודזאר איז װזרקיננ. םעז קען דערזבער נל׳םם פרענל: ״װאם פאד א זלז האם רל זון. װאס ״״•ללנם, דעד בוים, װאם דאקסם, דל בצים. װאם ביזלס. אויף דעם עצם לעבז. קעז םעו קללז ׳עאצות נליעפ פדענז אין עס קעז קלזז תתזיבה נל׳פם זללז. נור אפיצי בנונע דל םע׳ב״ם. װאם רער סענס׳ם םופ אלז צעבז. אזז נאר א פראנע. צל דער םעגם״״• םום דל םעתזים צויםז פדלנצזפ פיז צװעקז. — װנ עם װלצ ארלםםאםעצעס אוו םזט אים דל נללע ס־אנםאםזקער, — אדער ער םיפ אצת צויפז פרלנצלפ פול םבות. אול רא פאצז םלר ארללז אלז דער פראנע פיז רעםעדםזנזזם איז אזנדעפערםזנלזנג צל עס אלז רא א בחירה הםתוית א.אז.װ. אצ׳ו פדאנן, װאס נעהעדז צי דל א״בלקע אנוליזאב״עכ םיז צעבן. ש■ י. םטופליצקי ליבצל;. 1 יאניאד 1925. םור אלז — דער םענפ״נ. דל נללע םא־ ראצ דערנזדרלקפ נ״בכ דעם סענט״״•. זז דעדפאנם אזם נז׳עט אויף ׳םרלם או; פרזפ. אז ער אלז א ב״״׳ר ודס, ״״׳פויב פוז דער ערה. נוד. פארקוןדם. זז דעד■ פאנם אלם. אז עד אלו דער צװעק פוז דעד בריאה, אז אצ׳ן אנדערע אזו נור א פזטצ צים א״נצלקז צװעק, צום זעצבסםצװעק. נז״״׳פ קײן עג־װת פא־ דערט זלד פוז םעגבדע;, נוד, פארקעדם, נאוה. זעצבםפבאװאוסטזללז, װללצ ער אזז ראפ העבםפע אי; ״״•ענסםע. דל קרויז פו; דעד בריאה. דל ננלע עםלתוע אויפפזףביננ. װעצבע באם־אבפ דעם םעגפדע אצס צװעיב אצס זעצבסםצװעק קענן אצע אנדערע דעריי״צנוננעז אלן ךער נאפוד אוז קוצ■ פוד, װאם זענען נור טלטצ. צלנם אלז יסוד פיז םאדערנעם סאצ־אצזזם אצס עסלתזע באװעגוננ. קיןנםם פארםיצ: ״האנדצ אזוי. אז דללז פעדזאז װל אויד דל פעדזאז פיו צװ״פז זאצ תזםענדלק נלצפז אצס צװעק; קיינםאצ גל״״־פ אצס םלםצ״ — נלפ די םאהאצז״״יע באנרלנ־ דיננ רעם םאצ־אצזזם. דער םענפדע פאד נז׳בם ק״נםאצ איז בבי ק״ז אום• יבםאנד דלנעז אצס םלםצ אום רללד צי װער;. אים אויף זגיז חישבוז צו קענעז װזםנ-״-אפפצעד דענקעז. םרללבן דל קיצ• מוד פארװערטם. איז או־ב םעז װזצ. ׳עםלצם זלר אויר רעד נאציאנאיזזם אויף דעם יעינםל׳עו פאספיצאפ. דעד ביענם.״.: װל אויד דער קאצעקפזװ פון םענפ״״•!, דעד נאציאנאצער קבו׳ז. םוז נלצםז אצם צװעק; קײנםאצ נלתום אצס םזסצ פאד א צװייםנס אלםפעריאצזםטל• ״״•ע הצוםות. םלר האבז נעזע:. אז דל פ־אנע, װאס אזז רער צװעק. — דל קיצטור אדעד רער פענתו ■' אלז נצללכצלזסזק ךל פראנע אדזםפאםעצעס )ודער קאנס? איז עס אזז קללז םפק נז״״׳פ. אז םלר כיזן זלר תזםעצז או׳ף דעד זגים םיז קאנפ. נל־נם בצוא דערםאר, װללצ דאס םאדערט אונזעד שטאצ•(. אונזער זעצבםפבאװאוסטזללל. אונזער סוביעק■ םלװער װזסנ״נאפפצעבער אםת, נור ראס םארערם םיז אונז דל רלבםזק-םאריעטא• נענע יקיצםור! אויב סעז זאנם. אז דער צװעק אלז דל קוצםור איז דער פענם״״• אלז נל״״׳ם םער װל א זעצבסם־ םזטצ (א; או־סדריק. װאם צאזס זזר נא־נזתום ארױםזאנז. װללצ א טלפצ קעו נזתופ זזלז קללז ״זעצבספ״. א םזסצ אזז ׳•נםי״דלק א צוגאב צי עפעס, צי א צװעק!). עםנפ םעז םיר או; םויעד פאד אצע םינים ״קוצםורז״ אוז םלר האבז נל׳בם קגיז נעװעד. םלם װאם ז״ אפצו״״׳צאנז. װארוס װאם אלז שצטור? צל האבז םזר אז א״נהגיםצעבע םארםוצ פא- אלר? דער קאפויצלצלזס זאנט. אז עד אלי קוצסוד. דער םאנארבלזם זאנם, אז עד אלז עס. פיז *צע זגיםז םעצדז ולד דז פדעםנדענםז או־ף דעם םדא;. באמערקונגעז צו ד״ר זשיטלאװסקים פארלעזונגעד ״דער מענטש אדער די קולטור״ איז ראם זענעז נור 'הירי־סנוצה. קודם• נצ דל העצעגער. או; דז פאר דל אויס• דערװ״צםע אלז דאם העבםםע גצזק דער _ענדיצ:צ פיז נצלק צלנם אזן דעך קיצםוד. אלז װזםנ״נאםםצעבז דענקעז. װעצכע באקיםם בגי ארלםפא א פאצזסזשע םארב. דאפ נצלק ענדלקם זזר נז״״׳ם בללם יתיד, נור עם נ״ם אזבער אויפז בצצ, אויף רער נעזעצתזאפם. װאס אלז דל װללםערוג נויםװענדלקע תגאפוננ םיז ױזיד. װללצ רער םענט״נ אלז פיז נאפיד א נעזעצ״״יאםםצעבע חיה. אויף דעם אופז אלז נעתזאם; נעװאי־ז א נללע עבודת אציציס. א נללער נעצנ־ דלנספ. דל קיצםור. אז אבסםדאקםע עבודת אציצים, אנ״״־םאפ דז קאנקרעםע. צזבפענ״״יפ״ז / אויף א נעבגידע ׳<׳.? צו װעאבז#ד דל אבות האבן נעדלגס. םעז האפ נליספ געפדענס. װאס אלז עפ אם דל הוילסיר. סאר װעאבער דורות ד^־בז ארבעסז אוז אונםערדין? קײגעד האס גל״עס נעהזןם דל העזה צו יעםעילן אזא םרןןגזג װײ$ דאס װאצס נעװען א הקוזײש. א ג^צײמנמנ פאד אלר פאיע״ ספעס די קויסור! און די קולםמ־ האפ אויסנעיספרײס אלר ברײטן םאגםי. האט סארדעקם איע חטאים. װאה דל םעננדעז האבז א&נעםו;. זל האס נעגעבז אלר הב׳שר אויף איע םארברעבנס. אריספא גארעבםלקס אםייו דל •שקיא• פעדײ װעצבע אלז נױםיק בדי דל ^תויל• םור. ד. ה. בדי ״די. ווזאס זעגעז נעי בוירן אונסעיז ׳שוץ םון :.םז פדלאד״. זאאז קעגעז װלםג׳עאסםלעד ־ענקעז. זאאז קענעז יצאםז סאי דער הוילם׳ײ־! דל נילע עסלק. װאס עסנואיל <ע^־ם האט פא־כיודירס, האפ זלר באםרג״ה פון דעם קואםור־א&נאפ אוז דל אלדזך^ םון דער :!עגס״סהגיפ דערהױבז א\יסז סראז. דער צװעק אלז נליעמ דל קוילפו־ נור. םארקעיפ. דער צװעק םין דעד קו^• זללן אן ןןבםע רעסעגיש. דער חםרון איז אבער, װאס די הגחה האקס נל־סס אויס קײן קרלסלק או; זי קעז םוז נעזעלקמםס• ^עבן *סמאנדפונקס װערן שעדקעך. װען פיר באקעגעז זלד םלס דער נע• יעלבסע םון דער עםלו^ םלפ דער נע״ ׳עלבסע םון םאראיצ. זעעז פלר. דאס בסעט *קע בעילייהפוסר האבן נעםונעז םאר נויםלק צו בןוקעםםז דל סענפדמקע* בע גאוה. האבן געתאקפז אלז אײז דעד* סאנעז. אז ער אלז בצויז מ ביסי ודם,?ןסויב םון דער ערד. אז זיין ילעבז אלז װי א שאםז. װל נדאז. װל א בלאם םון בוים. װאס םארס אראפ און פאררא־ס א. אז. װ. סיר יבילנם אבער. דאס א׳ טפאם צו קעכיפן קענן דער נאוה װאלם נעיועז בעסער םען זאל קעםםז קענן דער •שםלות. קענז דער עגיװת, װאס •׳:סעקס אלז פענפדבז. װנלל דער פקור םון ר״שעות, םון פעות און זינד אלז גראד אם דל עניװת. אלז דעם, װאס דער סעגפיב האקפ. אז ער אוז זילן נלילבן זענען דאס לעצסע. נעי פײנםפע און םא־דאדבגסמזג װאס עס אלז נור דא אויף דער װעלפ. ישוין דל אלפע עבודת אלילים, דאס ׳עעגדאעכי ססע פ*רברעב;י װאס דל פענס־עהגיפ האם אויף אלר געװלסן, נעפס זלד םוז דער םאי־יבאלפעער עג*װת. דעד פענפדש. מאס האם זלר געהאלסז םאי נלררלקער אוז זלנדלקער םוז דער נאנ־ צער בריאה. האס נעםײנס. אז ער דארף זלר בוקן או; קגלען פאר *לע םאר דעד זון. לבגה און *סםערן. םאר בויפער. װאסער און פייבז. אוז אםילו םאר בהםות. חױת און עוםות! אז ער םוז װאם אלז אים פילער, זגעע זיז אוז םעבסער םקריב זײן. אום נושא־חז צו זנלן אין דל אויגן םון דל געסער. און נלישם בלויז דל אלםע תקוםה פון נעצנדלנערלל האם נעללםן אױף דער חואאת םון עגיװת. אויר דל *ע&עסער״ םלצאזאםליעע תקושה. װאס האפ ישוין װלסגקמוםםאעד באהאגדאפ דאס פראבי לעם םון פענסס און נ*סור. האס ארויסנש־וקם דל םראנע. װאס אלז דע׳ צװעק םון פעגפרשן? צו װאם •פמרעבס די פעםישהילפ? און דער עו-בםער םלי לאזאף. װאס האם ארטננעםלרם רעם אופנליקאעבן צװעקינעדאנק. דל סעלעי אילאנלישע דעגקיםארם. אלן דער םלאא• זאםייג ארלסטא. װעאבעד באפראכם רל ..אײדאפאניזד, דאס נאלק *יס דעם צװעק םון אונזערע פאראאלישע פזדזים אוז •פםרעבוגנעז. אבעד דל גרלבלהע אײדאםאניע אלז נלישס קײן עגיז םא־ אאע. דע־ אפתער באסײס םון דעם װארם אלז. ״װער עס אלז נעבוירן אוני םערן •שוץ םון א גוסז כילאד. װער עס האס נעצויגן דעם גאלקאעבן קװיםר״ רל םאראעזוננעז םון נעערסן ד״ר ך פלאװסקל זעגעז. אז ׳שום סםי^ א :ע ןעעגל׳ש אויף דער יידל׳שער גאס. רע בר׳יםער עזצם באקוםס אוז הערם *י;ר צום עד׳שםן סאל נעדאגקעז אוז *:•עעז, םון װעיצכע ער האס ביז הילנס ןי* םאריעסעקוגנ גי׳שם נעהאם. עס אלז -; לבער נאנץ נאסלר^ער. װאס דל ^־לעזוננעז האבז ארױסנערוםז אז * טערעס אויר בנל דער אלנםעקלנענץ * דל ״אלפ. ב^עסער״ ריאבן א&נענעבן אי ארם דער דלסקוסיע אלבערן ״זלז םון לל:ז". םיר. אויף דער 9ראװלנץ, האבן שס אלצפ נעהאס דל זביה צו המ*ז ־ םאראעזוננען. אוז עס זאא םיר זנלז * ־קויבם צו םאנז םגינע באםערקוננעז א בער דעו־ נרוגדיאלדעע, װאס צלם זלר * ־ר די אילע םארלעזמגע;. פלר ישילנם. אז דער ׳שװער9מקס םון ־ פאררעזמנעז ללנס נלישם אלז דער י־אנע: ״װאס איז דעד?ין. װאס אלז ־.זר צװעק םוז פעגםישנס רעבן״? גור א:ז דער השובה. װאם דעד דעםערענס : ם. אז דער זלן אוז צװעק פח סעגכדשנס ־עבז אלז די קוי^םור! אויף דעד םראנע: .צו װאס דארף פעז אלבערהוי#ם רל י׳אסור. אויב זי דלנס גיישפ צום נוץ און הל?ף דעם פעגנדעז?״ באקוםעז דלר א ה׳עובה, אז דל קוילסור אלז דעד אײגצלקער צװעק. רז*־ אײגצלקער זי׳נילבסםצװעק או; דער פעגכדש אלז נור א זעילבסססלפצ. פעז קעז דערלבעד;:•שס םרעגז. צו װאס פעז דארף ד־• ־,וילסור. אזוי נום װז פעז קעז נלשס פרענ:. צו װאס פען דןןרף דל נןןפוב. רל בדיאה בבא^! אס רל םאחפואירמנ םוז דער ק^טור אאם אײגצלתז צװעק און אלר •שםעאז אייח אײז םדרגה פיס ־ער נאסור. םים דער בריאה. אלז באסת א ננלעס. בלו אלצם האבז סלר :עװאוסם םון זובז װעילסירעסענל׳שז. אויף װע*כע דיבוא רעםא האפ ארויסי :עזאגם זללן ״איננאראבלפוס״. צו די .•וע^ס<עםעגלישז נעךזערס דעד אנה1זיב פוז דער באװענמג אלז קאספאס. דער אגהויב פוז אעבז אין דעד גאטור. דער אגהויב םון •ש&ראד א. אז. װ. אלצפ קוםם דשלסיצאװסקל און נים צו אז אכ* פע דעסןמל׳ש, דל קואםוד. דש־ חי*ךק עחדשז יענע זלבן דעפעגל׳שן אוז דעם אבםז ב^׳שסײס גור אלז דעם, װאס דארס וױיסן סיר ניישם. װי עם האס זלד אננעהויבז; םלר װײסז אבער זײער;וס. צו װאס םעז דארף זײ. ביים אכסן ־עםעל׳ש װײסז סלר נראד. װי עס אלז;עװארז. םלר האבז א נעישלבסע םון ־ער קואסוד. נוד פלר װײסז גל׳שם. צו *דאס פעז דארף עס!נאסלראער •שי־עקס אמז נלישפ דל נילעס םח דער אנפדע* קמג; אמז ארם נל״שפ. אז עס װעפ ישפאיק (־אכ פאיז. צום בגי׳שפל<י םון טויפ; חנגעז). דל ►צלכפ־עםעקפ: אלז <עצפז אקפ ז־׳מעז צו £רלפלפלװ אוז קײו •שםיפונג דורר זײ במקופס זלר גל־שס.;אר ראס זענען קידינלקגישז. פאיאז א גרעסערער פלניס : דל צעז ילדז. דאס איפניױק א:ז יא ־אס זעילבלקע. װל בג• דעד אקפעד יעז־של. בגי העד־ פ?מס. פעז ילײגכ א:פ אױף דעקא־אציע. אױף ־איז אח פעז •צפעי־כ ארדעק א •שקעבפז ־*עבע־לקז ־עקדדלזלפ. פלס װאס זעבעז דל פאסקעס פח דל צעז ילדן. װעיבע דאיםז אח קאנע; םא־־שפעילז פ:פ ז:ױ א רעפבדאני — נרױסע •— װײנלקעי װלבפלק פא־ייז א־ח הקודיש? אח זײ זענעז דאר אױף דער בלנ־׳ג ױעז עס •צפללס עזדיאיקע! אוז אז אלר פז א קוק א;יף רל ־אזלקע צעז;רלסעז (צעז!) הער אלד אויף צי נאױבז יעם צדיק. אח נאר עפעס: צו רארלקאיצער באנגיאוננ םגז ״דבוק״ װזירפ א יױשד נעװעז צו עגדערן אילץ — בלז רל ללרלער אג*נ*שללסילער. אלך װײס. אז :לישם הערפאגס זש:ען דל ללדלעך. זײ נעהערן אבער צו דער פדארלציע. א• ק• (א׳שר) — אלן לעצפז אקכ. סאנדלער; זאל נעפאבפ װעד; דל באפערקינ;. אז פלס דעם נאפעז ״בפעלנלצקל״ פאר פעז :לישפ פאבז קגיז *ש&יל. אברהס פאדעװסקל האפ װײנלקי *יאס נזר׳מיע־פ דל ראל סון עז־יאלקע פליא&אלע־ בא־י דעי צגיפ. רדאס פלר גערענקעז אלס. און דל ראל אלז. אנב. אזו* נעפאקפ. אז קײז באדגי-נדע ענ־ דערוננעז ראזפ זלר ־א נלישפ דא:ן. ־אס אלז א קריעפאצ׳ע — א 5אעפע. באגגיספעי־וננ אוז באגנלספעימנ. און װאס פעד אלר קוק זלד צו. אלץ פער קוס אלר ציש אױספלר. אז דל ־אי זלקע אויסנעצײבנפע ק־עפאציע אלז גא־ קײז ראר נל״שמ. סיאלז א פ*ז עבודה. א י^םיב&ודדלקעד פוסף םון א לוי יצחק בעדדלפ־שעװעד. אז ע:פ ילדלישע זאר. *יאה אויסעו אמזעי בלנע פיז זל-אלד אפתן מעי־ס שאררליז. םא־טייגקעז דעיז אלז םא**קי לאר. אלן אלנעפײז האפ דער ״רבוק״ אלן זפז אלצסלקעד אויסםלריננ (ז־שאג׳־ או• ראלז־ישפלק) געפאבפ אז אפםדל׳שנרלק; אגינדרוק. פלר האבז געזע; אלן ..דבוק״ עפעס גגיעס. דאס אלז א נרױס געװלנס. אײנלקע דשאנר־פאפעגפ; דאי־םז אבעי דאד םא׳־װײבס װעי־ז. נל*שס װייא זײ ״קרלגז זלר םלפ העדםאנעז״ נאר מײא פאר א דשאנר״בילד לענעל זײ צו־ פלװ א קאנצערפ־נופער. דל ראא •ש&לאס זל הארצלק, אבער דל סאנאציע אלז ענ• לער צו לארעס. אזױ װגיס ענאער, אז אלר האב פאפענפז־װײז נעהאפ דל אללוז*<ג נלישפ;עקוקפ אויםז ימנז גי־לם. קײז חסרוז םאר ךעד ראל אח שאר דער 6*עסע אלז עס נל׳שס. א חס׳־ח באױז £*־ דער ױגנער •שױיי •ש&לצעילז. אז אקפ״אר פוז זוכז או; נעםינעז אײנעגע פענער. אײגענע אח אײננאר־ םלקע. ראס אלז זצז קא&לפאל. פלם װעאבז ער בארגיבערפ םגי זלר. סײ אונ־ זער פעאסער. ט. א:8ט>>: (וי םנדד) — >ז;ע• ״״•םאלם. ױאס אזז אלן דער ראי פזא טער אזבערע״עד. װז דל, װע?נע םזר האבז ילז אזצט נעזעל. ה*־ט5עד אזז אבלסא רעד נרזם איז װ״נזה בוינעװדזנ אזו םנרי אזז זבז נעבראכניזנזם. א, ק״זעיאװזטש (דוענעד אוז רי שםשוז) אלז י׳ענן םזזז דערװאדם■;;;עװעז טער אזבערצ״ננר אזז רעד ער׳טםער ־אר װז אלז רער ■מרערער. אלז רער צזזם. װעז הענער אזז נע װעז נעשפזאפ כזם םעטבעראטענט אנז פזזנע םענער. האט רער רכ זלר נע■ ד.*אםז *בזסא װל געצװאוננעז. זאא דער אקט־אר זזד קאאר טא:ז, װאם ראפ אלם נע״״-טערט. פזזנע נראסעסהז האבן נענענז ח. סאנראער (רי טענדא) איז ׳ע. יןראניז רעם אםתז אקצעגם אבער פיז אז אנרער אויפפאםונג האט דאם דעאטעו־ ר*־ש5לרט ער״״־ט צים סוף פון צװ״פז אקם. װעז אנ״״־פאם דעס הזסםערזיעז דבוק־אויםנע״״-ר״ האפ אאה (קאארא םענאאאװזט״״•) טזם א צארפ־זזננענהלקז םא; אזר טהיהז אלז פנ־ם א ״״•3אט נע■ װארפז : נאטעא־וק! האם אזז הער טא;, װאס האט העס נאנצז פעאת אזבעדנעקעדכ. אױב רעאא — אלז רעאא. איו רעאא קאז זעז תז״ז. פונקפ טלססעריעז קאז זבו נז״״יט ׳ע•';. אלז דעז נליעם דער רבוק־םאז פיז לאהז אלז אדר בזו אלצםזק; נוםה א פא־נע־ װאאםזנוננ םיז דער פענפתױזעכער נא■ טור. אז יגנרלף פיז דל פרױאז־״-ע ׳עםזט• בענדער? אל בזז אנ־סקלן א רעטארקע? האפ דעז הערםאז נעפאאנט אאת, װאס אנ■ סקז האם נעה״םן? דל עטאעכע א״ננארפלקע םענער. װעאכע קאארא סעגאאאװלמ״״• האם גע■ װאינעז אלז דער ראא פו; אאה, אזז א גרוים נעװזנס סנל פאר דער ראא, ם״ פאר דער ארפזסםלז. בײ א געהזןרזקער אנפװלקאיננ קאנען דז סענער פאדבר״• סעי־ז רל נאנצע םקאאע םיז אדר פא■ נאציע. דאס אזי א באר״כעדוננ פיז טזפאעז נזשפ נאר װאקאאזש׳ג נאױ הארצלקזנ פרוי נזרנבוים־זשעאיאזא (פראדע) האפ;עװאזנען אזן אעצפז רעפשזפא• ־עבם עד בײ םאהעװסקזז םזב צװ״ אעננם. פזפ אײז אעבז אלז עד בא■ העפם טזם העד אדום־װעאס, טזפ זײז צװ״ם אעבז — זז־נודל טזם דז עואפותז אזז רעס ציזאטעניכטױס פיז דל צװיי װעאסז אזנם זײז ראא. ער אזז דעד א״ננטאעבער טרענער פיז דל ״צװ״ װעאיזז״ נעװזס ג״פ ער. װ נז א פ ע ן -,אם אזם נעשלקט. אבעד פיז זײז נזזסיע װ״סם ער אא״ז נזשם. עד אזז א באלנד נעצגינ אלז דל הענם פוו דעס ״אויבערתאזז״ — עד. רער קאאםענעװא• טער יזד טלם דעד נאז. װאם צלפ זזו אלז א״ז אזניע םלפז תוטערן. תוטױסט ינד זלר אז אז דער ארוטזקער װעאם — זאנט ער אױס פיז הדר, עקספיארלרם עו־• אזז ער ראר א יזד סזפ א יזדזש האו־ת — האפ ער נאלזר הרםה. װאס עד האפ פע־״כ״״יו טצער נעיועז. פאר• ־רלםם אלס אויף דעם דבוק װאם האם ־"א פיז אזס ארויסנעפענהס, אין עד, :אפט זלד טלפ דז אאננע נערװעיע פזנ• :ער בזז רעד קאאםעעװאפעד באדד איז װלא פים דער בארד זילן א״נז םויא בארשפאפז. זאא שםיםעז רער םייא! א ייד זאא זבז אזא פאױדעדזאק! אלז ורתזםז איז צװײםז אקם (װעז עד רעדס ארללז שרעק איז םענדערז אין א רבוק אלז אאהז). אלל ער אלן דער אלניע;אענצנד או־םנעהאאפז (אלז דדלסז איז פעי־פז אקם אלו פאר דעי־ אלניע פאראז טאפעריאא).