Literarishe bleter · 1924-12-26 · 34 (26.12.1924) · p. Seite 7

ש ס 34 קאלענדאר *ח• ד־זס י*ד 1925 תרפ׳יה-תרפ׳ו *׳סר<ס1#^ז0; ססוי׳ס^יחס^חסוסא בו׳^י סח-ו*ס ^אדרא: ״צענטראל״ נאוואליפהי 7 די ײדישע געשיבטע נ?ן באארבעט נאך פראפ• נרעץ און אנדערע קװעלן. פ ו־ י י ז; פאר ■וילן—£ זל^סןיס ם*י דדםעל*נד —3 ס. ם*ר לים*—7 ללס• *אי לןסלאנד —יי('.| רינל- םאר אמעדיקץ—( ד. 6אר *ינ. לןגדןר—('■7 א■ ס. בוכזאנדלונגען, פארלעגער■ ארגאניזאצ. באקומען יאבאט נימסןלינגןן ניר גןגן גןגנוומן ןדןר **י־אדג״ יזליגג ײ־ר דןס 15 * מ||,ו>6 9ג1-ו¥6--ו16וח>|1א .|)וו( 41?85מז(לח*חג3גץ 61 34 ח11׳ס8 ס1תס)1ו1סזו051€1*1 ,*״#*?זגש 728 0״ ** .0 .י1.*1 סוחסא זנז1*1*ומ1 •51 1€1ז1ס£5 הייםס-םיי־קייף 10 £ 8 ז 1 .11 ח1תזס9?51א י*1 *>31ז<וח׳גמ .*״ימן^זנ^ 371 •י. .1*ססק *-׳1ח\2זז1ל לעטשניצ״ע םאי קיםענדע קראנ-ע טווארדע 4, טעלעפ. 00*83 םין *לע סםעניזליסלסז אנאייזן, רענסגן, דענםיססישער קאבינעם ןסן םין 6 סיי ביז יי1 ןױנם ט^- עציז 3 זלזןטעם ־•(! ד״ד מ. "סלעניע״ז ײלנעייסע• *ין הויסיקדזנקהײסקן מוראנאװסקא 37, טעל. 80*501 סין 8—2 \ ירן 4—7 לעטשניצע פון םפעציאליםםן דןוקטוירים 6אר קומענדע קראנקע װי אייך רכנסנעז אנאליזן דענטיםטישער גאבינ״ם 1 פראנצישקאנער 15 פאסאש טעל• 26*201 וגטר טעט-ג פין 10 ביז 6 ־ױגנט־ביבליאטעה ״ח ב ר״ א־ן ם*רלוןג .נײו ײד ם*יקם מיל׳ ײילגן זלנקן דערשיגען 8| וזזםכ־ן סין דער גײןר יינגס״ *יבליןסןק .חנר־♦ I. רענ״־עס װענז וױקנער נאוז — נעי זאנװם םיז וז. יוז־רז. 2 רענעגדעם װענז געל״שםיפוב —;ע. זאב-ר= םיז •=. ב־וםםאנוסי-,:. 3. -ב. אנ סיזז ביאנ־אםז-סע -םםדיבז — פיז ש. בזןסטאטבה״ בגינעא״נט ..ײז־תורה״ אח כיעיטדוי צער אלבעידעיצײלמ פיז י. פאפ. 4. שיום״עליבם—ביאניאםל־עע שמר:ס;. 6. װ. קאראי׳ענהא —. זאכירהעשט. 6. לאספאיעװסק: — זאײרהעםם. 7. דעד *:דלשער ס״ש 1א בלעםי^ ילדל״ שע נעש::פע) — א. ם. 8. א:ן דעי שא:סאבודנעד השיםה (װע״ רא םלננער אוז א. דאלהענשסײז) — שוז כי. חײפסאז. 9. א:ן רער של״ס^בורנעיי השיסה (חײם;ער־סקאװ:םש) י:ד:ש — פ. חײפי סא;. 10. ד: לעבעדליןע שאםאג־אפיע (ק:נא) באארבעפ — ם. חײססאז. II. דעי הויבן שח פאםפעיע — שין גיעפיעאיעװ. 12. פסז רײזע צום װאםערפאל ני^א• דא — י:ד:ש — כי. חײדסאן. 13. א:ז אאנד םון אסז און נאכפ. 14. ד: אנםדעקהנ פון דרום פאלוס. 15. קאפוקא — דערצײלמנ םו; ר. ק:פל:ננ. 16. דער קאײנער ראננאייער — רא״ בעדפס. 17. דעי ברם שוז נעזמפהטס — י:ד:ש ידידיה. 18. געאא או; פאמיאיכ — ילריש — •ש. באספאפסק:. 19. ד: װטסרוסז — אנפאז נאװלגא. כ:ם באשפעאוננעז ו:ר װענח: װליןע. ססעשאז נאס 24. װ. 28. ןןוייןן ־ ס|ני—*ן •ייסײאל םין קינדןר ליסןרןסיד ביכעראוןזשורנאלז ײדישע כראניה 1? ״די ײדיסן גןידלצםן״ איז דל ןימםן #ילססןנדלקן גןמיכסן וןרן סןלק, ידןס איז גן6*םן נןױןרן אק דןר מסרןך סק 6ן*ק אין אק זדן גדםס. ןס איז דןס גרײסן ניך םין *לן ײדיען נדסן אין דיר1ת. ודןס םיז גןלדונס װןרן #ץ יןדן ילד אין םיז זלך גןםיגןן אלן יןדן ײדיסן הויז* ןס איז דןר לןרןר אין דןר װןג״ח־דזןר, ייןס מאכס גןקאנט ־ןדן ילד מיס זדן סםןנד רלס דדגן אבית, מיס זדנן ט־רןר אץ ןר**ןר. ןס איז די סדנן םללםןרניקן 1ילדןריגאלןרין ייןס ססלגלם ןס סןיץ לןזןי־ די ללגסיקן ױל אײך די #לגנסןרן מןםןגסן 6ין דןר יידלגןר יידסןר אין נןנסןר סןרגןנגנהדם: די ןנמסדאינג 6ין ײדישן שםאם. דל אויסנילדיגג 6ין דןס ײדלסן גדםס״ די ײדישן םליצה די נביאר, די הןלדלשן מלחמיח 6אר דןר 1א6רדאיננ 6ין סן• סןרלאנד, דל ןנסשסללאיגג 6ין קדלססנםיס, דןר קןמף נװיסן די ײדן אין דל ןרשסן קדלסטלןצן איןסםןלן, די ןגסשסילאינג 6ץ םסנה אץ יולמיד, דןר איגסןרגאנג6ין יהידה״ די נדן גדססיקן נןנסוץ די אדאלקן װןנדןרינג, יי רדיסית אץ גלית *־ז די לןנםן ןטאסן 6ץ אינזןר װאניןר לןנן• דל שסרןןך כץ ״דןר ײדלשער ג^שלצסע״ אלז שדן, רלין ײדלש אין לדכס. דאס װןןרק אלנג#ג*ן לןןזס ׳זלך סלם א באגדםסערסז אלנסערעס. דןזס נאנגע ײןירק ענסהאלס ר בןגנדןיר. סרלי 20 ולאם. געבינדן אין ־ פראבםבענדער—30 זל. אלן נוכד״ .בענםראד״ געפלנם זלן־ ד; אייסנאגן י 6ון אלע פארלאגן בוכהענדלער, ביב־- ליןןטעקן, שולן — בעדינגונגען מ־ט אגרויסן ראבאט, נײע קאטלאגן לויםן 6ארל*נ- ג ר א ם לס ,"81יו1וו06)< .(וץא .*ס1 .3791 .0 .א .י1 /9י 6י%ס)1צ€ ס1תסנ1 די בעםטע .7 1)ו<ןו1ס<*סװ ,*•***■*ו■!! 730 "1 4*7921*^4״ .0021<) .72)$1 9'?יעינען דער ײײגזניג״ר יײילןי ראנ• דעיס׳א־נסןידןשאר ןןרן יןי־ 2<״ א. ג. ״הויז־אדװאקאט״ ״װ־עי יעי רעיאל,ז-ע •*,׳ ל. #דעקםאנדרןןױיםש. אינהאיטו ראז נ-יע װעעעע--געוע-ן, חוכךת ״ יךאייורױןןיע, רירה * דעקרע 1, האנ־יס״קױדע־ס, קיויע דאי. דיי״זןין• ק־רס, רז*דױ*-נעזעץ, אי: *ענד״ינע ו־ינסיגע *ו־נםןידייייעם. די קוןדענבןר ודגלן נע• וןיכײש *ץ די בעססע ײר־דישע סאכײיט. סרײז 3 זלאסעס םיט כ-־סש-יג נען וי װ װל־ד;: '•7^)01^0^-112 \״1־1״ ס־)\1ס1ח־גי11)^^1 .7):): .1זזס'| .ז*1א ,2ס1.6 פארלאג הירש מ״/ װילנ נדןן לידלש^ ל^רןיבלכער ײדי־סע געשיבםע =ישײן-שע- *ץ י. **. נ*ײששיד תון ױ. ריבקןװ. געןנריזפיע *ון אייראסע״ כאתיבעצ ײיש די גײשרע קװעין פץ *. נזיק•־. יו^געבדע *תר אנסתגנער שען־־עשיסעי ק יש ביש י4*י*נוןכן *ץ ר. •*ןהעויסקי. וןרישםעשיק 6ץ םיו־עאי־ס סיעז־**־שזןו*:ק•, ת־בערזעזס ז. דתישען־שקי -ץ ד.ייוקמ־. ערשםער ײין דװ־יםער בײל (*רישעי אץ *ערצעי דרנקש זיך) ד י ז י ב ן נ ע ח ן ג ג ע ג ע *י ־־עןנ־ד ו*:ררײעױ, *וינסדעגירם װץ באמינלש כץ ־. דזזזעײכ .י ועי ננװ אין קײשן *ץ װירמן זנא״ א־נשדענירש *יץ כױסיבײש *ץ ה. ־•ןסעוידקי. מלס באשםןילונגען זלך ײןנדןג .30 *ת1גגי*/ ,סס11^\ ,ס׳וז^וח**!)^ ,11ווז8>1טזס .40>^? .11 ז 1 פא־לאג ״קולטור-ליגע׳/ ױארשע יעצט ערשינעז: שלום אש — אםעריקע — — - — סס,5 — ארץ ישראל — — — 4,40 רו־םער #נקם — זאםלבוך 2<טער באנד — — סס,4 ם׳דרוהט זיר אװ אינגיכן ערשײנט: שלום אש — די מוטער, ראםאן — — — — קדוש השם — — — — — כשופםאבערן םון קאםט-ל־ען — — — ־וגנט — — - ןא^׳בורהענדלער, ביבליןןטעקן, קלובן— ראבאט §דרןס 6*ר *ריװז 1ו 40 סחב**1 ,■•■11-12* ."■ןב66-1ל1■)!״ .4ן* ♦ בער באראבאװס — זל ■ בעטער 'ארעבם אלז אױםנעםאל; אלז דל לעעםע םענ אױ ניײ דער דאױ■ קער נעלעננהג-ם האבז ם-צ ױרלשע עללי םמנעז נעװלדסעט ארטלקלעז רעם ר־י• נעם. עײעכו קעםפער פאר -לרלשע ארבעםער.אלדעאל;. דעם באנגםםעדפז לזבהאבער פיז -לדלש או; ־לרלשע קיל״ סור. דל סראנלס פוו באראבאװס ־יננן םוים װערפ איע םאי שפארעער און שםארקער בולם, װילל דער נװאלםלקער אחנר פו; זללנע לעבנםװערק. םלל דל עקאנאםלשע אוז בעיקר דל פזלאלאנ;. ש׳ג ללנס נאר אלץ פארפאקם אלו דל קאםםענם. אש־לו זללז רגיבע בלבליאםעק. װאם ער האם זל אגיננעקו-פפ פלם פרגיז פוז בובשסעבלעד דורבנעהוננער■ םע פענ. אלז נאר אלץ נלשם נעזאםלם אוז — באד־י :אםש אװעקגעשלקם אלל רןן־ ירושל־םער בלנליאפעק. עס דאדף דאר עגדלער נעשאפז װעיז א פאני אויף דער או־םנאבע שוז באראבאװם אלע װעדק. באראבאװם פא־ם״-חבר-ם רארשז װארפז דל לאזוננ. דל אקע-ע װעס נעװלם האבז א דערפאלנ. ♦אלז װ ל ז אלז לעעפנס נענרלנרעפ נעװארז א ־לדליגער קלנםפהערלשער קאבארעם אלז סםלל פוז -עם רו. םזשז ״בלויעז פללנל״. דער קאבארעפ דופס זלר ״ד ל נ ל ל ד ע ר נ ע פ א װ ע־-. אלו פראנראם זענע, אי־ר רא אלנםעע. נלזאע״עם שזז פרעס לעגעגדעס. דל ק־ל״ טלק באעלם זלר נאנץ װארעם ע< רעד ראזלקעד אינםערנעםוננ. אלו װלז אזו דאם שױן דער צװ״םעד פרוװ או ף דעם נעבזפ. איז אלצם דער םרארלע־א. געלער קיעבץ פזפ א פרעגע״בז: װארםז? ♦ ♦ ♦ ♦ זונםליג רעם 28 רעע״ עפנם זלר אלו ת זאלו נזשלבאװסקע 26 דל בלל• דעד״אזיםשםעלוננ פון ־ ע ח ק ל ל כ * םענ שם יי 1. ♦ שבה דעם 20״םז ד. ה. האט זלר אלז קאםלנםקזם םעאטער אגנעהויבז רער םשפם אלבער דער ילדל שער אלנסעללנענץ. דעד םשפפ אזז נעהזםאנעז או-ף דער הױר פיז זללז או־פגאבע איז אזז דורבנענאננעז אזו־ עדנםם װל דער העבסםער װלבסלקער ענין םאדעדם דאס. עס האבז נעדעי־ם: נג סלכאלעװלפש, ח. ש. קאזדאו. דר. ם־כאל װללבערס, א. ללםװאק אוז איי. נלקע עדיה. פארױצער פוז נערלבם: ש. םענדעלשא;. דעד זאל אלז נעװעז נע״ פאקפל פיל — איז דער עיקר האם םעז נעזעז סאקע פזל פוז דל ..באשילדזקפע״. ,־ס־ הכלשד םיז אלנםערעםאנםז םשפס. װאס װעם נעװזם ברעננעז דל נעװזנש■ פע רעזולםאםן. ד. ה. א שסארקעדע פאראלנפערעםלדוננ םלס רעד ילדלשער קילםור בלל דער אינםעללנעגץ. װעס פארקיםעז אלז קאפלנםקלס פעאםער דעם 27־פז ד. ה. ♦ דעי ״לזכור״ אלז קאםזנםזזם פעאםער נעםם אוים בג־ם בר״פערל עולם. רל פאר .סעלוננעז נ״עז בלל פולע הײזער אוז דל רלרעקציע האפם. אז דאם שםלק װעם זלר לאננ האלםז אזז רעפערםואר. דעם רעזשלםער מארק ארנשםייו זענעז בלל דער פדעפײעדע נעםאבם נעװארז אװאצ־עם. ♦ רער עקזעקוםזװ פונם װארשעװער יזדלשז קולסור־אפם האם באשלאםז אנצוהויבז א םפעוו־עלע םארשסארקסע קאםפאניע םיז דל פראפ. פאר״נעז. םיז װערבלרן םזםנללרו&־ אוז זאםלען נעלס פאר דער שול.ארנאנלזאצ־וג עסנפלעך װעם זלר רל אקצ־ע שוז דל פראב פאר״נעז אנהױבז םלם א נרו־. סער איגםערנעבוננ. שבה רעם 3־סז 1 אלן פעאםער ״קאםזנםקז״. אונםעדז םלםל : ״דז פראפעם־אנעלע פאר״נעז — פאר דל ױדזש-װעלםיעכע שולז״ אלז דער דאזלקער אינםערנעםיננ װעלן זלד באם״ללקן דל פעםפע ־לדלשע אר• פלסםלש׳ג פיזלקאלזשע איז נעזעל״ שאסםל1נבע ש־עפםז. דארםז װעלן זלד אויר דל פארװאלסוננעז פוז דל פראם. פאר״נעז עפנפלער דעקלארלרל װענל דל נרויס או־ פארם פון ז״ער שםלצע פאר דל שול!. 1 ¥ ם*ו- 71יגה 1 ס242 .0 .א .? 1 ♦ שבה דעם 27יםז דעצ. (10 אלז אװנס) קוםפ־פאד או־ף לעשנע 49 א פארװנלליננם-אװנם, אזז װעלכע עם װעלז צװלשז אנדערע אנםדאקצ־עם או־םנע. פלרפ װעי־ן אז א״נאקפער, באר. נע.' זאנג. דעקלאםאצ־עס אוז צוש שליס —! סענץ. ה נאנצע הכנסה אזז באשפזםס םאי דער פאלקם־שול (םזלע 61) אװ| קלגחור׳ה״ם (נאװאללפקז 17). ♦ רחל פילנענבערנ — או־ף ,־וםדע װענן. ראםאז. פאו־קױף נעזעל• ,זם ״צענםראל״. װארש׳ג 1925. ווח: זילםן. 8־פל סארםאפ. ♦ ס ד ק ם ו' ז. םעשה בעורך -.;ועוז חקלאי. קוםריה בשמי םערבו־ז. ־נום יצחק בדקםז. הוצאת ״ברקאי״ שר״ תדפ״ה. 1925. הםםכר בהברה ,.״םרל״, ורשד״ 62 זללםז. 8<םל פאר< דאם. ♦ ם. שאץ — אנ ל ו. דל 'לדו אלו;מלאנד. רלנע 1924. ארויםנענעבו פון ־ער נעזעלשאפם ״אזע״ אלז לעםלאנר. 72 זללםן. 8סל פארםאס. ♦ ״אלסניללאנד״ — אלליםםרלרםעד , ־ולל׳װעבנםלעכער זשורנאל נעװלרסעם צ־ץ־ישראל. 3<םעד יארנאננ, נוםער 1. ■עדאקםאר '. םדיװאקם. 1—16 רעצ. 192. 48 זילםן. נו־ויסעד 8־םל פאר• :אס. ♦ ״דאם װאו־כ — א זשורנאל פון :דלשז אלנהאלס אוו ילדלשן םא1. װאם ־ארף נעלעזז װערז םון יערז לעזער״ -עראנלרם םװ ש. צ. זעצעד. 16 זליםז ־,װארס־סארםאם. נאװעםבער 1924. ♦ ילדלשע קאאפעראציע. א־נאז פון צענטראל־פארבאנד פװ דל ־לדלשע קאאפעדאפלװז אלו םזדח־אלל• ־אפא. אקםאבער—נאװעמבער 1924. 6—5 54. עדשפעד ־ארנאנ:. 68 זללמן. ל־םל פארםאם. ♦ ה ש ל ח. ־רחיז לססרות. לםרע ־לעגינ־־הה״ם. העורר רר. יוםף קלוזנר. ברד ם״נ. חוברת ני (רנ״ה). פסלו תרפ״ה• ♦דל נעננװארפ. א םאנאם־ שרלפם. ארויסנעבער: ש. '. אלםבער. נוםער 1, ױלל 1924. ניםעד 2. נאװעמ־ בער 1924. דערשײנם אלז נױ־יארק. ־עדער נוםער 32 זללםז. 8סל פא־םאפ. רל ארםלקלעז אלע נעשרלבז פון ש. ־. אלםבער. ♦״דז סעדער״ — הודש־זשור• נאל פאד לזםעדאםור אוז קונסם. רע■ ראקםלרם םון 1. װי־נפעו־. נוםעד על־ף. :אװעםבער 1924. — אונפערז קעפל— ״א שרלפםשסעלער־בונד אדער א קול■ פיר־קאננדעם״—שרנלבם איו זעלבז נו■ מער ב רו־טסאז: ״דעדלטגי״ װעז פיר יעז־ז װענל ציזאםענפארז אול האבז א־ו זינעז דעו־ביל דעס װללםערדלקז נורל םוז דער ילדזשעד קולםור. אלז רער אײנצו• קעי־, װאס קעז עפעס אייסםון פסשיחדיקם — א ילדלשער ק ו ל נ ו װ• ק א ג נ ר ע ם״. ♦ אלו םארלאנ ש. יאםשקאװסקל נרײם זלד צום דרוק ח. ה. עװערס: ״דעם םבשםם מלםיד״ אלז דעד אויפ^רלזלרםער אלבעיזעצינג םוז עללס בארנשםײז. ♦ שלפה ראזנבעינ האם אלבעדנע■ זעצט םאי דזןר םאזאלק־בלבליאסעק פוז פאדלאג ש. ׳אםשמאװסקל *ויפדעו־ װײלםע דערצ״לוננעז םול װ. נ א ר ש ל ו. דאס בלכל רערשילנם דל :אנםע םעג. ♦ דוד ש״נבעדנ איז אברהם צל. םערםאן ארבעסז אלבער דער אלבער• זעצוננ פוז ״םויםע נםשוה״ פוז נ. װ. [״:*־. ♦ פארז פא־לאנ ש. 'אםשקאװםקל װערם איבעדנעזעצם ל. םאלםםאים ״אנא קארענלנא״. דל אלבעדזע־ צוננ װערם נעםאבם דױד ל. ברוינא. ♦ ם. בלללשםלפס, דער אלבערזע־ צעד םיו ״םלם םללעד אוז שװערר״ יעצם אלבעד פארז פארלאנ ש. ־אםש־ קאװםקל דעם צודיסז ם״ל פוז ה ע נ. רלק שענקעװלםשם סרללאגיע ״דער םביל״ (פאםאפ). ♦ םגיז װאדם, בלעםער פוז הלל צײסללז. װארש׳ג רעצעםבש־ 1924. עם אלו א םפנעד נעראנק נעװעז ארױסצוגעבן דל ראזלקע באשײרענע בלעםער, גדי צי האבז אז אײנז װלנקל פאי־ אז אײנז אויסרלכםלק װארפ. הלל צ״םללנם אנשוייננעז ה״לז םלר נלשם. אבער אויפרזכ״ םלקילס אלז שםענדלק א זאד פוז נרויםז װעדם. פוז װאם פאר א צד זײ זאלן נלשם קוםעז. םכר שבז װעז זל העלספ *י דעד אויםלנלפערוגנ פיל אונזער סארשונרעװעםער פרעסעיאמםאםפער. ♦ דז ״קולםיר״ללנע״ האפ זלר נע. שםעלס אלז םארנלנרוננ םלם יהואשז בנונע דער אויסנאבע פין זללן ת נ ״ ר אלבערזעצוננ. 'וזואש האם אלבער רעם ראזלקז אלבעדזעציננם־װעדק נע< איבעם צעז יאר צללם. עס װעם זנלז דער ני־עספער אויפטו םצד דעד ״קולטור־ ללנע״ צושםאנרציברעגנעז דל ילדלשע אייםנאבע פו ודער בלנל