Literarishe bleter · 1924-12-26 · 34 (26.12.1924) · p. Seite 2

34 6י1• ט ע א ע װערן םארגעקיםעז *מלשן אום >ווז גאסס אלמג צװליעז אלכ אח נאסכ רחםים. ״װעז אלד האב. — צילננס ג ע ה ם ע דאם יעםורםליםע ביצד םזן זייז צװייםער נעבזרם, — אי; אזא באסדיבעגלש פײ; נײסם. פזן װעאכו אלר האב װייניק אי; גארנישס פאדשםאנעז, עדנסם אייםנע־ הויבז אלז;אפ. װל אלז א שםורם א גרויסז. אח פײז נאנץ האדץ אח נעסזפ צוואפעז ם:פ אלע אגדערע נעדאנקעז אוז װלאנס האבז זלר דעריז אײננע* שילאס;, נישם אױםהעדגדלק זלר צי ראנגאעז םלם נאםס ליבשאםם או; בארפהארציקײס איז נלשם א&ראזנדלק אלם. סנלדעז ער װעפ םלר בענםנז. ס׳הײסס; דעריצגיכפז םלד םלם זײן הײמקז גגיסם. אז אלר זא< קענעז םאי־ ־ םםײז דעם װלאז זײנעם אוז םוז םכז סרויערלקילם םרײיװעדז — אזוי האם דער גײםם דורכנעבדאנז. ״װעז אלד האב אלן םײז אללםערדל״ קנלם אזויעדנאר קענז;אם אוז דל סויעח םיז ארע ניהגפס נעשפורעםם. סים דער בונה דאס אעבז דערביל אײנצושסעאז. ראס אעבז. װאס װאים, אנב. פײז םאר■ כיענז נלשס נעװעז אז דער בײהל<ף םוז נאםס נײסם — אזוי האם זלד נאו עפלענע ד״ארםע יפטורםוגנעז םײז נייסס דורד דל םויעדז פוז די גיהגםס דורכנעי בראנ; בלז אלז דער אלנװליניקסכער נע״ בורפ פון דער נאפהללם אוז אלז דא ארופנענופעז נעװארז פיס אלבשאסס, װל א חתז נעפס־ארום זליז <יבע כאה. ״װאס איעד םאר א נרויס םרלאופ״ םיח סיאיז נעװעז איגם נײסם — קעז אלר נדטס שרפבז אדער רעדן. דאס?אזם ולד אויר םלם קײז זאד נישם םארגאײכז, סנלח נאר דערםלס, װל אלז םלסז סוים װערס דאס אעבז נעבױח. אה עס פארנאפנפ זלד סלפ החית״ הפתים. ״אלז אם דעם צלנס האם םללז נײסס היבף דורר אאץ דורננעקוקם אוז אלז אילע בא־טעסעגלשז. אױד אלז קרײםעכ״ צעי אוז נראזז, נאס דערקעגס. װער עד אלז. און וול ער אלז. אוז װאם זײז װלאן אלז״. כראניק םון נײסס! דאקוםעגס! \1 דער עיקרידיקער ס^רױזג•* ימנ בעהעםס אלן דער נעשלכםע םון דער װעילס״םיספלק אלז דאס. װאם צװלשז די גרויסע דעאיניעזע נאםויז אלז ער גע״, װעז םוז די סאםע עדשםע. װעלכע האבו נעהאס דעם םום אנצונעםעז דאס קאי 6ערנלקאגישע װעאם״סלסםעם און האבז ם*רשםאגעז (װאס עס האבז נישם םאר• שפאנעז אסר אנדערע). אז קא&ערנלקכ הורה אלז;לשס קײז ק*רדיגאאע שםע״ רוננ פאר דער רעאידזג *ז נאםש דער פענפדט הערס אױף צו זײז — צוזאםעז פלמ זללז פאאנעם — קרויז אוז צעגםר פון דער פלזלשער װעלס. קעז ער אוז ד*רף איז זײז נײסם ארלבערםראנז דעם קאספאס (רעם דויר קא&ערגיקס יטיפה אז א ־כיעור םארנרעסערפן אח £*רי גראנדלעזלשפז) אוז םוז דאדם ארױם פלפ יא&רפער •טסארקפס אגםלרן דעם קאפף פאר :אם. םוז דער אנדערעד זײפ זזצעז דל נרונפ־־שסרלכז םוז בעהםעס םלסםלק אזוינע. *ז אלר סעחעגרעד (כאפש אלר נאויב אלז דער רלנפלקג־ס םוז דל עק״ ספאסליטע אלבעדאעבוגנעז. װאס אינן אלז זײער נרונס) האב קענז די נישס אײז זאר אױסצוזעצז. אלז דעד נעפאענער אחדות םוז זײז. אױם אלם. א; אור־בדא־טיוזידלקע םלא־ םניפידלקללס. אזלספ װא<ס קײן שאענםס ני־נפ עקזלססלרפ, או; דל סיבה םונם •טאענסס. דל נאנצע םראנעריע םוז דעד נעשלנםע באשכײפ רעדלז. װאס דער עאעפעגס םי־ נאפהנלם •נםרעבס — םלם דער םארפלםאזנג םוז דעם נעייעכםז פענפדט — צו װערז נאנצע נאםהנלם. אלז װאסיזשע? דא אלז — רעדנדיק אויף ם ײ ן פפראד — דאס 9עיפאנענס־אײבלקע אלז נאם אחאוםין און שארף אפנעםײאכ נעװארז פון דאס םסםרוגישע אלז אלס.;אפ אלז דא א־סרלארל גלשס גאנץ. א־פרלארל נישס אילנלק. נאדר װל עםלצער. װאס איז נ ל ש ס;אט א<יין. װאאס נעקאנם זייז קעגז נאם! אבעי קײנער אלז נלשס — אוז קעז נלשט זייז — קעגז נאפ. אויסער נאפ אאײז. װעגז דעס איז צאננ צו רעדז. ז פאפל־נע אלבעדאעבוגגעז צו זײערע םעזז אוז אםתז. דאס זענעז נליכס םעפאםלזלשע חוקיים. װאס כאפז אז בײ די האר א גאלקאענע נקודה אלז זײעד גנלסס. לאזז זל גל־טפ אפ אוז םעדלםען ארויס פוז י אלר א נאײנע אלניע םוז א סלסםעם. ן אזא יעקב פעהםע. דער עראענער ' יניע־בפים׳נל^ דעד נעראלצער יטוסםער [ םוז לוםעראנישז נאויבז. אעבם זײז פלםטלק אלנעראעד אלבעד װל אז עסלקע אוז יטארפע אלבער־רעאאלםעפ. ער הערם דאס קוא, װאס דעדס צו װײב־נעבוירעגע דודר נעדלכמע *טאפ:ס פיז רעד ר״ליא ״װלרקאענקללס״. (אדי דל , הײא האם דעם נאפעז ״װלרקאענקללפ״ אפװלנצלקסםז פאר^־לנם, װײא זל אלז אלננאנצז אנלגנעהלאפ אלז באם־־לגעדי־ י יטע נליטם־װלרקאענקײםז און אלז אויס־ געפאפעצלרם סלס איננס!!). רל נעצז פון רער הליא, די ״אלדאאא ספעקום״ װל בעקאן זאנפ. ישרעקז דעם נעדאלצער יטוספעי אאאננע צללפ. בלז אײגפאא נאפפ זלד אויף זײז נײסם אוז צוקאאפכ דעס פעפפז קא5 פוז ד: פנו־טפדיקע הללא״נעצז. דל באלנדע פפסטערס פוז צװילפא אוז פארצװללם״ י אוננ. דל גואםס. װאם אויערן. דל פאנע״ קענעז פוגם נאינליטפ — אוז א געראננא אלז םאר־ באםרײס״ דער זוז םוז זײנע אפתז אנדער־ט. ז נל ז א־£רלאיל אלז זלנעד גליטם דל אלגטואלצ׳זג םוז װערנער, אגב. עס רעדן יטו־ז קלגדער אלן די װלגרער אוז םעריע״ פאנלספז אלז דל צנלפונגע;. סדף־נא״סוף אלז ״אלנסואלציע״ א יטװאד פארנעפאפ װאיפ. נאויבם פיר. אז װעז א בחור קרלנט איב א םלידא. ארער פארקערס —;עיטעס יאס אויד עא־פי ״אינםואיציע**. און װלינלק אלנ״ םיאלציע קעז דעז פאלםאנז א רײז״2א״ זלפלװלסםליטער געאעינפער? נײ;. דעם םלסכלקערס װענ נייכ םר:- עד פאר אא״ן דורד אלבעראעבוננ. גליטם סתם פסלנליטע אלבע־אעבוננ — ראס אלז נאראקפערלספליט םארן רלנםער — נאר ל ח ו ד״אלבערי־עבוננ: אלנדלװלרו־ אום פארײנלקפ םלפ קאספאם. דאכ אלז םער װל סר״ם אלנפואיציע. ראס אלז ננלסםלקע עפפלרלק. דאם אלז דל אלגעראעכע רעאאלפעפ םון רעם אלררעאא;. דאס אלז די באהעפפוננ פו; אבאורהדלקע (אזוינע־זפענע ״ראנל־טע״) קאנפ־אפכז. דאס אלז װעאכ־נעםלא. ראס אלז ראס װארפ אז רללד. דאס אלז די אופענדאעכע זלנערקײפ. ראס אלז װלסז. ראס אלז דל קאפעגארליטקגיפ פוז דעם אלנװללנלקספז ״אזרי א ל ז עס״. *עקב בעהפע נעהערפ צום פל2 פאאקס־עאױים. ײאכ קופעז רויר עקס־ בעהמע 300 כטן יארצײט ״אם ארז גו~פ ״ער וױ 8;־דויםנ־לסי! אביעקטריואציע קען כוען זאנן אױף ״.-אפגיזויעד-^עוז. פון דעם ־.־עפעדר־ער ױר3ן — אפילו אזו־ערנאד ארז דער :יענראשרזרתער נאר אלא א פרלאזאף. ד. .־ א :וענפ־.־. װאם באנוצפ זרר צופרל פרפיר ארנכפ־ופענם סוז שכל. אפ ארז ה ע נ ע י יםעל. א דעפא• פרזרעעד איר קען נריעם א־ויסקרר:! ארז זררן פר־אזאפרידעי האנצעפצ־ע פון יאי נרפפר־-־ע פאר־לעסענר־ח: ביר ארם נײס דר אנ״װרקליננ פונם װעלם-נררםפ :ירפן ױענ פון דער דראלעקםרין. (נאסא בענע : פון דר נרויסע דנרם׳פע דעפאפרזרקער האס זרר אררן ״• ע א ר נ נ :ע־אכועװעס פור לאנרקעדבר און סרפר- ■■:ער ״ארר׳יידדזנעת. אבעד סעלרננ ארז ישוין. א״גנפאעד. א ידםרק ״דידע־ סקובל. װעד סיקעז זײן ״ק ל א ד א״ איז קעז זררז ״צ ס פ א ל פ ע ר״ — דער װ״ספ. אז פיז ׳•״•עלרננ ברז קבלה ארז ־עד װענ אז אפענער). •א. זרר זענעז באהאאסענע :אנרססי,. דר נועםאפרזרקער. דעד סרססרתער דעדקאעקוערם צו יאקאב באטראכטונגען צום קונסט און הינסטלער האיסז זלד פלפז יטםדאם — נא&ז אױף דאם?עצםע װארם םון אײראסעלזם אח ראך םאריט&עםלקז פיר זלד. דער אםית אבער אלז. אז סיר םאז־ אעז נל־טס אח פאקז נלשט. פלר קוםעז צום גרײםז אז נעבורפ״װײעז. אינז אלז נופ. םיר זעזח גװ^רםלק נזדטלקם אום צו קופעז צום גרײס;. אזוי אלז עס אזיר געוחמ פלם א פעדפא יאר־הונדערס צורלק. אלז דער צגיכ פונם אל:י3רעםיאנלזם. הללגפ קיקז םלד אױבז אלפ&רעסיאגלזם װי אויף אז א&נןרטםאדבעגעם איננא- ר*פוס. צו דער זעאבער צנלפ פראקאאי, םלח פלר דעם נאנקראס סונם סו־ טורלזם. , אונז איז אאץ אײגס. םײ דעד אלפ־ י פ־עסיאנלזם. סגי דער פופודלזם םום אונז נליטם װײ. פלר קענעז דאם אויפ־ נענז פלס רער זעאבער אללכסקגיט װי פלר ד״אבז עס נענופעז. עס איז דאד סלל־װי נל־טם אתזערס — אנדער־ט רעאנלרז די. װעאנע האב; נעבאוסלקם. רלנפוננעז קענען זנלז אוגז נאנם אדער גליטם. םעז קעז קעמפז נענז רלכ״ פונגעז; םעז קעז זײ פנלנם האבז און פנלגלער א:גנארלרזי אבעד נל־טס בא־ האנדאעז װל יטםלפקלנדער איז פםזרים! דל אלפפיעסיאנלסםז האם פעז נע״ האספ או; אנעי־קענפ. או; זאגאר קא־ נ>,גלזלרפ. קובלזם ־זאס אלבעסרטם און נע־ צװאיגגעז צו בארכראנפז זלך. פארז פופורלזם האפ פעז זלד אםיטד נליטפ דערשראק;. פעז האס אבער נעאאנס *— אוז װעז פח דל אאע ,ירעגדונגען האפ זלר ארױסגענא2ם רער ספאנפאנער עקס&יעסיאנלזם אלז דער ראדלקאיי ספער םארם בלז צום אבסור־ װעז פארק יטאנאא אח :אד אלם דל אאע ־טאגאאלקעס אח יטאגאאלזלרנדע האבז אננעהױבז צו אאנפלרז די קאנװענציא־ נעיע רײעז, שפורםלח או; אדללנרנלסז זלר אלז די פראדלציאגערע םעספע״ געז — װעז דל אאע עקססרעפע עקס9ערלי פזבפז האבז דערנרײנס א נעװיםע הױנע יטםיפע פח אויסאױםערמג און ק־לפפארלזאציע — אלז געקופעז דאס װארס : פוסורלזם באנקראפלרס! אלצפ. װען דער פוסורלזם האס בא״ װלזז. אז דורר פ׳־אנפעגפן און גױאנסז דערנײפ פעז צו א נאגצקילם. אקוראס אלצס איז פעז נעקופעז צום סאאשז בא־טאוס. אז םופוריזם אלז באגקראס— פופורלזם האפ נלישם נוד געבראבפ צו אפ דעד הללנפלקער פאזלפלװע־ פארם; א דאנק דעם פופודלזס א:ז פען געקוםעז צו דעם עקם©־עסלמז אויסדרוק פו; פארם או; פעז דא־ף נליטם בארגעסז. אז דער פוסודלזם צו־ זאפעז פלסז קובלזם האבז בא-טאבז דל קאנסעקװענץ םוז דער 8אזלםלװער װענדוננ. װעאכע קדלספאאלזלרם זלד אלז דל שסרע;־אויס;עיט6ראנעגע רלנ״ פונגעז םונם פארסיזם. איזרן צײטלין יצחק ליכטנשטיץו נרעקא — נור אוױ >מדעיע גװאאפלקע יכאראדז םון דער כיאדע־נסכע־ קונספ. אפבעספז האכ זלד כתריאאיעװקע דעיפלאם אלנם ססלנלישן פוסורלזם — כקריאאיעװקע פגסודלזליס זלר. כיתריאאיעװקע אלז נעװארן ךעד אפא־ ספאא פהם אואםרא־פאדערנעם אלז אײראפע. װאס באנרללפז פלר דעז נײטס? אאע װענדתגעז. װענן װעאנע פלר האבז נעהערס אח נעזעז — אלז דל אלאיספרלרטע באעפער. דל ראדלקאאספע עקפ&עדלפעגם; זענעז יאר אונז אזוי פאריטפענ־אעד! פאריטפײעז סלר דעז נליטפ דל דא״ דאלסעגמא״ י יאעזיד. אזױ נופ װל אײנ״ *טפײנס פעאר־ע? — װל נעזאנט. אאץ אלז ראך רעאאפלװ. אלז בתריאאיעװקע אלז פארלגעםםל. 9לקאססא. פלקאביא. קאנדלגסקל אח אי־נלפןתקא פתקפ אזא אפז בוד װי אײנ׳טפײז. װענז ׳טאנאאז אלז אפנערעדפ; יאס אלז דאר אז א״נענעד. א בתר־אאיעזו׳ קעי — דארפז םלר דעז א סר פא־יטסײז דעפ פאיפלזם. קאנספ־וקפיװלזם אדער גראפ פ׳טופ קובלזפ אח פוםוילזם? עס אלז געגוג צו באהאגדאעז זאנז אנךעריט װל פלר זענעז נעיואוינפ דאס צו זעז אוז באפדאנפז. נאך ײעי־ — פלפ װאס אלז כתריאאיעװקע נליטפ פופורלספליט אלז זלד אא״ז? אלז עס דעז נל׳טפ אז אױסנאס איי־ס אזע־נעס אלז ךער;אר נ-־ויסער װערס. אח ספעציער אלז אײיאפע? זעגען ךע; ערנעץ־װאו פאראז אזעא־ נע פענפ־טז איז נענגרן װל בתריאאיעװ״ קע? נתריאאיעװקע — א פארסלקע תו־ פורלססליטע קאפפאזלציע! אױב פעז װיא. אלז כתריאאײעװקע א; עפזאפל׳טע ךעד׳טללנתנ. אוז או־ב א כתריאאיעװקעד בל־גער עריטילנם עי־נעץ־װאו אויפז אײראפעליטן קאנפל־ נענפ. אלז ער װלאנדלק צל נדטפ־װלאנ־ דלק א נרײפער פארעא פאר; פוסידלזם א•; דער עקספרעפספער פארם. נוי דארף דעז קופעז כתרױ^ליעװקע קללז אײ־אפע אללנצוזאפז אלז זלר רעם אײראפעלזם? £א־ױאס נליטפ £אדקערס? — אח דאר: םלר. די םעקאער. ,װאס פארםלכאעז דל ראדלקאאספע װענדוגנעז פוז דער פאךערנספער א״ירא&על׳טע־ קתכם. פל־ ךארבז זלד נליטפ יטעםעז — פלר ׳טעפעז זלר פאקע נליטס. דאס איפבאנרײפרענסכע אלז דאד פאר איגז אזוי באגרײפאער. פלר נא9ו אאץ א;יף פלפ דע־ אופפאריטעפסםע־ אללנפקללס. ראס ערגספע אוז דאס נעספע. כילד זזתעז יאר יל נעניאאסםע צװדטז דל נעניאאזג דל איפפלסאבאר־ פפע צװל׳טז דל אופפלם־בארע אוי אויר דל פלפאפעסלקספע צװל׳טז די פלםא־ פעסלקספע — פלר זענעז ..א9 םו די־ס״ — סלר דאם אײרזןפעישע קזןפיטל עס גײפ איגז נום אלז אונזעי קיגספ. עס בעאפ אתז נארנ״טפ. פלר ־אנ; אאץ. װאס רל װעאס פאדפאנפ— אלז דער קונספ. פאר׳טפײפ זלר. פלר האבז איגזערע רעפביאנדס. ראפאערס. ־אדענס — םלר האבז אויד אינזערע עא־נ־עקאס איז זאגאר אײגענע *לרליטע סעזאנס. װאס £עאפ אונז? דעדצו דעגעז פלר פויפססרענער פינם פויפספ אאללז. פלר רעפבראגדלזלר; בעסער שוז רעפביאנדז, ראדענלזלח נליטפ ע־גער םח ראי־ענעז —•?ױ-י נ׳יעז זאנאר ואך ױטפעד פון ראדעגעז! פאר אתז אלז ראדעז ׳טויז איס- פאדי׳ט. פלר זענעז דאר פאדעיז״ פאד־ערנלזלרפע פעגפדטז. דעיםאר סא״ קע;ײפ דעי ברלק םח אונזעד גע״ דאנק צוריק פלס א אײנלקע פויזנפע *ארן ׳.א יא־־התדעדס ׳טפלאפ ביל אינז נל׳טס קללז ראאע/ — פלר בא״ נרטפז דעם הענכסז 9רלפלםלװ און פאס; אלם אויף אויס אוגזער אײנענער /צװלשז אונז נע־עדם: םרעםד־נעבאר״ נענע/ אגשױאוננ. װענן סעזאנעז אלז ׳טייז א&נעי־עדם. װער קעז בנל אונז גל׳טפ נאנאםעז כעזאנעז? אלז ־עז. רויכ אונזער באנרלף. סעזאז גל׳טפ קײז רלאעפאנס? אינזערע קאאסלקעי —־ רלנפלקער : ידאסלצלרגדע. זײ ׳טעפעז זלר צו ט־אקפלרן אזא אופבאהאאעקטם פוז א סעזא; אלעד דל פאגספ־ועאע קונספ װענז ע^־נדעיוא. :ח פאקע. ער־נרעקא. צל פאספ עס פאי אז עריענז קלנספרעי־. ױאס קװלקפ זל־ פלפ דע־ נעפ־ענער פ־אפארצ״;. א־טנציאאזז זלד אלז דל ׳טאעננרענע י־אבלילנפז פון א עא־נרעקאס אעננאעד״ אלבע־נעפדלבענע קאפ&אזלצ־עס? פען דארף װלסז. אז פאקס נאררױ ראס זלר נעהאפ זללר א פטנע םײנוננ װעגז עא נרעקא. באר נארדױז אזז עס :עװעז א זל״ נע־ע זאד. אז עא־נרעקא אלז א האפ׳ ניר. אױפגעבראזז םח דל פאר׳טלדענע כינספ־העגד־עד. װערנע פא־פאנן ער־ :־עקאס בלרדעי. א פנלנע פײנוננ פתם אייפאר פוז פא־אדאקס;. פעז רארף אבער נל׳טפ פאיגעס;. אז פאקס נארדױ האפ פאר׳• פאנפ גאד אנ-עדע נל׳טפ װײנלק נרזעצנדע נאנסענס — נאד דעב אאעפעז נײ אוז גאויב, אז פעז פאר׳טפײפ א אעאגאדדא דאװלני ם׳טל. א פיקא־אנז׳טעאא. א יעפבראג־ א רלרער — עס אלז אבעי אכת : עס אלז ראך אזױ אפנכ. אזיי באקװעם צו זיין הענספ פארעי:. אבלסר :ע׳טלקפקגיפ או; דל זאר אלז פארסלק — אפאר האבז אונזערע נעפע״קואפוד״ פ־ענעד פאר׳טפאנעז איז פאפורארל• זלי־פ רל נרויסע קאאסלקער — אלצפ א:ז נעקוםעז בתריאאיעװקע איז באגרגיפפ נל׳טפ גור סעזאנעז. עא״ עס אלז הגינפ 00(: יאר נאך בעהפעס פײפ - אח נ׳װײס גי׳טפ. צל אלז דפכדעייאנד געדענקפ פעז ־אס. דאנפ זלך. אז פעל האפ דארפ רחלופין פא־געסז אז רעם נעירלצער ׳טוספע־. דאס אלז צײלק פלפ 300 יאר אװעק פח דל אינפער׳טפע אלז רל אז* כע־׳טפע ספירות. נאר װל סיזאר גל׳טפ זפז — דל רצכדטז ניבא םי׳מז פארנעסז איז אל־. דער *ל־. א זח פו; פקיבלים אח גאנ צע דורות זוהרינלקעס. װלא -ערפלאז סילז חוב צו א ךו׳בער ג׳טפה פון דל איפות־העואם. 11 דערפאנפ אצך דל ׳טפעאע אלז ה ײ נ ע ס ״הארץ־רגזע״. װאו צו הײנעז פ׳טעפעם זלר צי אלז װעג א סענפלפענפאר רטפ־טל׳ט פאר׳טויגרר. װאס אלפפ־אװלזלרס או׳פ; אדפ רע־ בעדלקז פאלקאאר. -אס דלנפערל׳טע פון דל פאסז אלז דורך הײגעז ׳טפלרנדלק פארקעיפע־פ נעװאר; אלז רער אבלסא פ־עדדאפל׳טער נע׳טפארכ פח סענפלפענפארן פאי־קס קלנר. — אנב. א ־טפלקר פא־א־׳ע *ױף דעי דפפ׳טער ־אפאנפלק. נאד א;*ב הײנעס בעא־פלאכה־יוננ אלז סר-־הכא פא־פ נל־טפ פע- װל א פע־יעפאז־באיטעפענל׳ט אויף קאפל׳טע פלסרעד. א ך־ט-9כית־הנפיט'נלק נליטס רוקא פי; הויכז קאאלבי — האפ דער־ פאר ־ל ־צפ׳טע פארי־״ספלפלענקנלפ אױבצעװגיזז צװײ אפת נענלא־^ע ־טיספעד־נע׳טפארפז: 1) דעי :לרנבעדגעי ־טיספע־ האנם זאקס (1494-1570): 2) דער געדאלצער ׳טיספער * א ק א ב בעהפע (1024—1575). האנס זאקס פלס דער אללבלק קאנל״ קער פאנפאזיע סח א פאאקס־פעגפ׳ש. םלפ רעי נרויבלקטפ פיז א פראפעס־ כאנפ. פלס רעם אלרלזם פון אז איפ־ םיפאבאר;. פלם רעם אופבאהאאםענעם אח אלז זײז אופבאדארפנקספ גרו*•• ארפלקז קנלפא־פעיז. װאס אלז ׳טפעפער נעפעאז נעװארז נעפעז; האגס זאקס. -אס ׳טפלק נאלװע אל״ רישע ילאפלדארייטקײם. דער בבבודלקעד בעא־פאאנה. בלרנער און פגיסםער־ זלגגעד; -ו1סו1־51 ,*53011 *תג!־י. •20*1>!•זסיו [)וות זשוזסמוח און דער צװללםער שיספער רויס פרא״ םעסיע אח קעגלג רױס נײספ. *עקב בע־ז״ כזג דעי עקספאכליטע־ פענפש פח דער € וז 1.י ז ״?ז ־ן ןס (1612) — סארא אלנפעדעסאנפע םלגורן! ביל־ע: ספלנל׳טע פארקס־םענם׳עז אוז פאפינים. דער ע־׳טפער אבעד האפ םלפ םלספלק :ארנל׳טפ צו פון. זײז װעאס״ אויזצעס האפ עפעס פח א יודלשז ב־ד;. זצז גאױבז — קלנרי׳ט־דאגפא־ פיליע. פראדיקפ םח אלפאנענסער םארקססלפאענקללס. דעי צװללפער װלדער — א זעיפע־ נער עקזעפ&ריאר םח א םארקס־פלספל״ קער. אײנער פיז יענזג ױאס פרוװז א־ײנקוקן אלז דער פיכבה אח באגע•־; צים פגיע־ £יז היטפא. דאס פצעד פון ח׳טםא. װאס דרײפ. װל א ם־ײאענע האנפ. די פלאז םח װעאסז. 111 צװלשז דעם פעםאפלזלקער און דעם םלססלקעי הױעיס אפפ אז א&נדונם״ חיאוק. א ׳־אפז־חיאוק. םלספלק פאר פעז נל־טפ צתױפםל׳טז פלפ פעפאפלזלק. פעכאפלזלק ׳טםעאס זיר אפ בס דעי־ װײסעד ספאסוע. װאס הויבפ זלר אלז פענסכעי־ פון דער װעלפ — דל ספאפוע פוז ס ל ש ב א א (דערםלפ .יערפ זל אנאאאנל׳ט צי קינספ). פלספלק ־טפערפ זלד אפ עד׳טפ בײ דל דיעד; פח :אפ — אוז אפירו -ארפ ״אױב :אד נליטפ הענער״... װע׳ פעז זאר אפיאו אננעםעז. אז ־ע־ פעפאםלזלקער קופט צו זגינע הגחות אויף א ײיז א־פ־לארלספליטז. או;. װל פעז ײיפפ -אפ הפנפ. אלנפיאלטלװז אופז. װעז פעז זאא האאםז פלפ •טא8נ* הויעח. אז אםתע פללאזאפיע רארף זילז — איז אלז — נענ-ינדפעספלקנלפ אויף פא־אױס־לקנלפ. געבויפ אױף א־ פ־לאיל׳טע- או־־פעםלקספ פון• דעם זע״ עגדלקז. רלנפלקער: װלרגדלקז. נגיספ. אח אז ער׳טפ ־טפעפער קופס די פארםוא.