Literarishe bleter · 1924-12-26 · 34 (26.12.1924) · p. [Seite]

34 ^זז״״ח?* <*ססס.ן.1.1<ןס 66*816 926ויו3*ו6*ו_1 8 ד־בץ ■•י*י 45 ניאשן װ*יעע, *רײייק *•ײעי יעצעםמי **19 װןגכנשריםט פאר ליטפראמור, מפאמפר אוץ קונסמ פראגז 1924 ־וח^ז^ 26 זו*ו(>וק,1)׳״.ו51ץ8״\ ד ע ר ת ר כ ן: בער באראבאױ נח״ן פײז<; י*־**ב בעהפיע — *ה-ן צ**שילז. דױס י•*י-*•ז פעאלשע קעסה־-קזןפלשי—יצחק <ל:מ• שםײז; פריז (זביונוח) ~ ראזע ־**וקס• פריז; מכז שסלפיגנ (צז פרצס ערשםע י*רצצס) — :לענרעי־ע פיונריספרים. פופד*1לנל — א. לעדרז•:; זזיװם הער״ *עאפסס אייס״נסעימנ — ח. א*א:סאן; רעצענדעס : ״קלן״ אלז צענסרא- — א. קאצלזגע. זאםרםר *ארבעם — פ. ז— ם>ר^ השצח — יצחק צבי; בדיװ םון רימעניע — חיים נעלער; פראלאנ צז סצז אױסשםעלוננ — יצחק רלכםגי י ספ־יז: צי דער םראנע װענז •עםראכי י רײנקצס (א בריװ אלז רעדאקציע) — גסח קאפלאז; בלבער און זשורנזזל^ װאר׳טעװער :ראניק. ילדלשע :ראנלק. כיערערע בללדער איז סעאםער-קארלקאי פורן; װל אזױ צו רעעוליזירן א פאר• .<עזענ /יזרידיקע אלנםארסאציע/. סא-ױארראזסעי־ י׳לשעראס^-װלסנ־עאפפ... ארום רעם גאסעז בער באיזמאױ און זצז כדשמהדלקער התכידח װעבז זלר װל־ דעד טעשיות איז לעגעניעס, װל װענן ד: אסאללקע גאוגים אזן דל אצזערנע קעפ... איז רערנאר *איז פיז װעלפזקרלנ. פיז צעשאי*:. פיז צעסי״ל:. םיז צערלס: קצקג בער באראכאױ אלז רעיװצל א־י־ב- גענאננעז דל בלבליאםעקז איז פזזעױסס בער באראכאוו וצום דמטן יארגייטו *שלזם : הז םה דל נרױסע. אגנעזעעגע און פלרער. און רן פ*; רל מלםלויםער, נעוױינלעבע םאלדיופז. פלל אבער האב־ נעקזקס פלס חתחי. סלס אוכיצופרױ איז זענען סאקע פ*־בילב; פה רעי־ זצס און װצס. םחדז לסחגה. אה פרל האבז א\יםנעלעגס: םעז אלז *־ויף נלײד א^יח דער ילדישער ללפעראםור. אויץ• יש־ יידלקומד שםראד. איז װל םון * לעבעדלקז קװאל האבז גענעבז א •שעראם נעדאנקעז. אםריםז. םײנזננעז. םלעגער. *ראיעקסן. פערספעקםלװז. יא. עי האם נאנצע קאססענס מיס גאסלצז. פא< סעריאלז. אלבעדנע׳סי־לבעגע זעלפעע םאנוסקרלפפז. אזן ראם אלץ ראי־ף םעז סלסםעםאםלױדן. נריםלרז. צוגױפססעלז און םא-עםנפרעכז. אבער ראס אלז אן ארבעס אויף חדשים. דערװצל קאן ער אויף נלר. איז פאדלויף פון סעג. אב שרײבז א קורצע געשלנםע פון רעד יידי• שעד שםראר איז עלפעדעד יזרומער <לםעדאסור, יא. -אס האס ער פאיסלק אלז קאם. און אלז עסלעכע אוישדעד• נאכפז. װל נאר דל װײסאנן װעין ארר״ בער. װעם עד עם םאכז. — אוםבא״ דלננפ םאכן. און פאקע אויף םארנז אלז נעגאגנעז א נאסזץ. אז אזגנלכן װעם רערישײגען א בלכל םח ב. באראכאװ ..צז דעד נע• שלבםע םוז רער ױרלחהםי ש*ראר אח ללסעראסור־ . יא. סזר בײדע זעגעז :אלװ אוז בײדע האבז זיר אפנענארס. אלז א פאר פזמ >ףױם איז בער באיאכאװ אויסגעגאננעז... םעז האס אײננעארדענס נאר $ן נרויסארםלקע לויה. םיס רויםע םעגןןר, םלפ נעזאננ. םלפ םארפלרנדע ארבע״ סעי. סים גר^יסע םצערלעכע רעדעס סון אלע פארסײ״לןדערס (אז אױסנאם). אלע האנז פלזצזם דערםללם. װאס בא• יאכאװ אלז נעװעז אוז נעקאנס זצז םאר דער 'ידלץזעד ליסעראסור. םאד דעד ימגעך ילדלשער קולםמ־יבאוחמיננ. די לױה אוז דל רערעס אויםז קלעװער בית• עלםיז זענעז נעװעז באםת איםפאזאנםע איז געסאכפ א דערשזפעדנרלקו אצנ• דרוק אױף אלע אגװעזנדלק^ סעז אלז נענאננעז צמ־יק םוז ב'ת• עלפיז צעביאכז און דער׳שלאנז איז םלם דעס אײז פװעדן נעראנ^ אז א נעװאלי דלקע אכדה האס דל *לדלשע יזםעראסה־ נעללסז םלם דעם ^לצצמלקז סייס שון דעם קוים 36 יאיזקן םאדעדנעם נאון. װאס האס אלן זלר שאדאיײגלקם בײיע דל נרױסע סעלות פון אם*ני וע^קר• הרים״. * 1 נחמן מײדל 1 *זלכנינג *ז 1. ■ררז־סאז ■בדזזם ססתאזסת; / *ו יױז. מדילז. •יוספ*-־ ־לאנדאז אח אלז ם\ין אלן *נמרליזון *ן עו יזל^גם גזורנ םאםעריאל;. £ארנו1םםנו1 ססר״ם *ו סאנוםקרלאסז רעד נע■ ׳עלכםע םח *נזער ילדל־*ו יםםאם. *ן אם — אלו םאםע העבסםז ברעו *ו רעװאליעיאנעדן *>: גאעיאנארן תאםז< אלו אוסראלנע. אלע באלחז אח נעדאנתעו זעגען נעװענהם ע> םאר• ׳אוארתן דל נאע*אנאי-יװיס*-עאע אא■ זלע-עם. *; גאר עםיעכע װדיװם *םפ נס־ נאראכאװ *ז אםערלתנג עד *אים איללז אלז גדױזנדלתז תעסי *ן תאסף אין '*טרילם אלז תלעװ. אח <ו*ם נאר נלר תראנת. נעםש־יער-תראנ^ םוז דל תאנםערענעו. םלסלננע;. ■ארפי•• יזויאכםז ניײבם עד א ״.!װעדיתראנתער ילנז אלז א בורענ־רעגעד פרליואםעד ״א*דבנ:*ז" אויף װיאדלםלדער נאס. ילנם עד אזױ םלם דעי האםנגננ באיר נעזינם *ו װעיו איז ילד װלדעד אוםעו■ תעדן *ו ־ער תאבעדלתע־ אר-עמ. א־נ א״נעם א םאדנאכם, אלז םלפז דעזועםבעד 1917 1אלננאג*ז עםיעבע םענ םאד זכלז פױם) האב א:ד א:ם בא< ײבפ. ער א:ו נעיענז אױף זללז טױפז־ בקס. אזננאנ*: םארװאתםז. ביאס. *יסנעםאםע־פ םוו דל יעיאםיאזע נעבפ אוז זנו־עתיעבע װ״םאנז. נאר םלס יע■ נעדלתע ניענענדלתע אוינ:. אלז דל ער ״זפע •אר םלנוס פאס •עפיעס. האפ עד נ*־ נעתעםם■. *אקםנוםם *; באםלם זלד םארדורלליז אח .*ײרללע: ת על• םםרדלתע *חױנז. ■רוװו *ז עתס*ז■ דיסםנסז או־שיז 'לד־עז תייםור-גענזפ. *ז אם דעד־עענס דער ״■נתם״ (יאר-ביר םאר •ע*־אר. ילםעראטוד אח ילסעראסײ-נעםלבטע) *ז ■יועלם א נעװאידותע אלבערראאיננ: רוז־ זעי• בזנ־ ב׳•־ באראכאװ. װאם האם נל׳םם יאננ סוזדח) נעװעז חרידוים אח ■לאם• םאדסעס *ז *ורזת פלם א ■אר יאר תו־ם נעהאנם *י •*־בנז *ז *י רעדז ילרלש. םארעטנסיעבס אל*ם א נרױסע •*־.אנדיוננ: ״רל נלגייאסעס םונם יזדותזז םזיאלאנ״ — א; אזבזזיזלכם *ז ״ס ל ר ה ו נ ד ע ר פ ־אד ילדל׳עע פנדאבםאד ■ ׳ע ו נ נ״. װאי עם װערן באהאנדים נ*• *ע 600 יז*־ת אדיזלתיעז. נחב-ידן. *: אוסעסו□ וענעז *ונענעבי באםעיתיננעז. העדוזז. הוםםות. אנװללזמנעז *ז ס״< ניננעז םיז או אסוזז אח ערנסס; בו• סםבא. איז דאם אלז ער׳עס דער ע ר ־ זםעו ם״י. *ז דאם איח אלז אדװכנעסאבס.. אויסנעםאדבם איז דװכ׳עסידלרט איז םאריויף םוז עםיעבע •אר. װאונדעד אלבער װאונדער. איז װל■ דער װעו־ז אלבונ־נענענז ״םוםתים״ פוז דעם 'וננעז ״רי־*: םייאיא;. איז זלל: נאםעז סארנעםם ניללר *ז סלפאפא־ דעם *'בנאז אלז *נזעו־ ־מנע־ *; נער באראבאװ האס :אר;אר אלן רל עריבפע •*־:, אם־יו עװלז; רל איפנארס״אלשע סר״זז. ארויסגעריםז א ססאית; נללנלר אוז אױסםערר״בע םארװאמרערמנ. ארום אלס האנז זיר נזוװעבפ װאו;. דערבאי־ע םעחױות איז יענענרענ^ װאס זענען אלבערנענעבז נעװארז םח םו־י *ו םויי אח דערנאננעז אויד *ו ד: או־• םערפארם״א״םע עיעםענפז. אלז ה 'ארז םח 1905—1906 ה>.ם םעז נאז־ אלז דל בר״םעדע תדללזי זב: אםתן. רלבםלתן נאסע; נלחזם נעװאיספ. םיז *ללס *י *ללם אלז ארללגנעםאי; אלז האנם 8 ■ועיי׳עיונלסםלחזז*־ ריסלתזעד דסװנאי, א ■ועייעיונלססלדחנ דוסלזזע אויסנאנע. איז אויםז ערחזםז נבבירזתז ארס זעגעז גענאנגעז יאננ׳ג *װעדע *ז סחועתאװע *ו׳סל׳זלעז. ׳םװאר אננע• יאדז םלם וזי־יפות אח נת'א\.ת האנז זלל נעװעתס שםלםמנ *ן ׳ראח־סנבוד. רוס־נאד זענעז נעתיםעז ״■יאםםא־םעס■׳ — כדף־נאנרינרזזםע אוז םוי םלס ■י*וי. *ז װלדעראםאי הא■ ביעז בםור■ םוז־ות אנגעריםז ז״יער םחבד *ן;ע• רעדס װל װענז אז *־ספעדיל׳טז ימנע• םאז. *ז דעד זללש האבן פיד ו:ד •בװער םאנאנײייעתילנז אלז דעם חזפע ם־ז *זםערז. •איעפזחזע אללנםאיז. תאפ#■ י:*:רםע חיותי׳דעית. םעאר־עם אלנער םעאריע^ אמר סען האפ;עוזאם אפ■ חזײ. םעז האם נעהאפ רעם :עםלי. אז םיאלז עאעס נײ װאנית *ז װלסםליב אוז דןןדע״ים האם םעז. אז אם רעד ׳מנעדםאז האם נאונישע םעזתי-ים:. תאז רלסתיסלרז נאנ*ע נעבם. װ״סם סאיי סארתם ״תאנלםאי״ *יםנװ״גלת אח עד חזרללנם *ז?זרללבם נאנ*ע חביו״ם *־אתםאםז אלבער 'לדל׳*ע אתסועיע נא■ *־אגאיע איז תיאםז׳םראנז. װאם דארבז איץ באיױבפז. אויםתיעו־ז אוז או־ללנ׳ בותננעז ננלע װעים׳אגםו־אמנעז. *ז דתז־עי אלז אס ד׳ז־ םעארעםלתי*־ אים א 24—26 '*־ *ז נאר א װאמדער — אס דעד. חייף *; יסר: חזדללבס נא־ רים:׳*. 'זדזחז אלו א:ם םרעםד״ *ז סינ״ע; ארזבער עםיעכע •*-. 1908—1909. תנרז םין רעאסיתג שיז נעזעיחאזםםיעבער א8אםיע *ז נזרער- יתיאנגתײם. דל ■איזםזחזע ■וװם״עז װעיז *■נעײתם אז א זללם. פעז *עג״ם זלה סעו *עםאי־ס ילר װל נאר א דױ. חוזתעד חתמה. *ז אלז דל םונתעיע יארז ׳*ללנם *יף דעד חעיער *ו םר״דלתעד חוײו םין ׳לדלחזער תויםװ. םוז ילרלפז ׳*אםז. םוז ילדלחוער ילםעדאםװ. נײע װעדסעד ,נללע באנרזםו: תײםור.רענע■ ס*נם, סונרערנזג װעיםיעד ׳זאםן. ילדלשלום. 'לדלשע שויז. א:ז דל ״ילםע• רןע־לשע םאנאםשרלםםז״ זענעז םאר■ איתזפם דרײ נעװעזענע נ*נער *ן •אילםלשע שינאים : ש.נלנער (ס.ס.). א. װנלםעד (במד) *ז ש. נארע ילת (*יונלסם). *ז אויר אלז דל תוי׳ םור■ איו ילםס־אז־זשע געזעישאםםז ארבעםז-םלס ■ארס״אישע תעגנער. כיאלז נעבלידעם א" ו תויסװ-םיאנם אח ם׳האם םלם נעם״נזאפע נחוח נע■ שאםז *ו מנוים. סוז דל םר־ע־ײתע •ארםיי־םחנ־ זענעז נאד א ם ײ י א־ז■ בש־ *ו דעד תויםור׳אי־בעם. *ים ־לרל• םון רפדאר,ציפ און אדמיניםטױאציפ. חנרים( נישם געקוקט אויף די גרויםע סיםסאטיעס בד *לע קרדץ 6ון ײדישע לעזער, װאס די ״ליטע• רארישע בלעטער׳ הןובן זיך דער־ װארבן במשך 6ין זדער עקזים־- סעבץ, איז דער טיראזש דןוך ל6י-ערך, א קלדנער. 3500 מיר האבן 6 ביז 10 םאל אזוי 5יל לעזער װיפל קוי6ער אח אבאנענטן. די עקזיםסעגץ 6ון די ,ליטעראריםע בלעםער׳ שטליט נישם אין ם6ק נישט מיר װעלן אםשטעלן און נישט אויזערע לע■ זער און 6רדנס װעלן דערלןךן דערבו. עם איז #ש* נישט דענק־ באר אפילו אאבושסעלן די ,ליםע• רארישע בלעסער׳. ןבעד אונזער עקזיםםענץ איז אן ןןרימע ביז גא־. במעט אלע ארטיקלען װאם דער• שדנען בד אונז זענען נישם הןמא־- רידסעגדירעד-־קןןלעגיע פרעטענ■ דירס ױשס אויף האנןא־אר) אץ דעריבער טאקע זענען םיר נישם אימשטאנד אדיי6*וברענגען די ,ליםערארישע בלעםער׳ אויף יע• נער םדרגה אויף װעלנע זיי דארפן דך געפינען. חברים 1 נור איד קענט או:ז געבן די מעגלענקדט ענדליך אנ־ הייבן רעגולער בו באק אונזערע מיםארבעטער און דעמאלם װעט אונזער בדםונג װערן פארגרע־ םערט און פארבעםערט אין אינות זיץ גםות■ םיר װעלן דאן אנגא• זשדדן ליטערארישע קארעםפאנ• דשגטן אין אלע בענטרען 6ון ״וייןא׳ און אייראאעישער ליםע■ חייוא־ ןאן װעלן אװי ארים אוים־ גישגואלםן אונזעי• בדסונג גום רעמלעו ן <רנ6ארפאסאר 6ון דער אלגעמדנעי י ליששראםור און גומ ױוליגיססישן גענםראל ארגאן 6ן דער ײדישער ליסעראםור און קתסס• זאל לאסש יעדער דרי־ טער לעזער װערן אקויםער אדער אנאגענס סון די .ליסערארישע בלעםער׳! דעד סידאוש מוז גום נדעש יאר •ועףן-י5־*ל*נים יארדאסלם! די רעדאמדע און *דםידםברשציע.