Literarishe bleter · 1924-12-05 · 31 (5.12.1924) · p. Seite 2

31 ש א ט ט י י א ר צ ש. אנ-סקי/צום 4־טז ״עעד איגםעיצלנענץ און אגיח חנם דר־פן םאנ אװגם־צגיס ד״אם עד שױז איז זײן ניםעד (איז פאראסם־האסער) ..אמלע. גאא״ געצײעם םאר דעד קזעיוער אלנ פערלנענ״ז אן אויםפדאנ װענן פאלקילא- אוז ללסעראםמ־. בצ אלם םאקןג אלן זײן :ופער נוםא. איז םארנעקיםעז דל נרלנדענ םח דער קלעװער הלסםזא־ל״• עטנזמראפל״עעד נרזפלג איז װע<כע עכ האבז זלך םאריטרלבז. *צס זאםלעד. חױן דל פאלקס־לערער, בלל״סוער או; סםודעגםז. אויר דל ־כרלםםשפעלער דוד בעדנעלסאז. רעד גסהר אוז *רערע קלעװער <לפז8־אפן. םלצ האפ אגםקי אויםגעסוז. און נאר כיער האם ער אלבערנעצאזן םאר אנדע־ וחג װע5בע עד האפ נעלערנם צו ני/ אלז זילגע װענן. צו שעצן דעם יידל׳ען הוה. דעס חנלנס. אבער הסיד אלז זלנעז האכז דל א5םע גאילדעגע קײם, װאס אלרע רלננעז אלבן סלף אלן אמזער עבר. און װע־ וױיסס? אם״עד װא?פ אגסקי זנלז טרוים פארװלרקאעבס, װעז אלז םלסז דער ארבעס װאלם זלר נלשם אינלננעדלסן דל װערם־ישחיסזז? דער דיבפער און זאסרעד האפ יודיי שע סרעדז גענוםעז זאםאעז אוז ילדל״ ׳עע װאוגדז דיײלז... ער אלז נעודארן דעד בזןרםה^־ציקער כרודעד םון דעם ילדי׳עז םארװאונרעםן סאלדאם. ער האם צוזאםעז סלם דל הײםלאזע נעװאנדערס און נעזובם םאד ז״י הירף און האם זײ נעפרוװס פ*י• םײדיקן םון זײערע פײניקעד. אן עפלזאד: דאס אלז נעװען איז רעד צניס םון רוסל׳ש־דילפיעע סיצחסה. אין יענע צײס האט זלד ארנאנלזלרם אז אאדוסלענדלי ״צער זעםסקער םארײז. צוםעליק אלז םיר אױסגעקוםעז צו אדבעסז םלס אני סקין אין דעם םארײן. װאס האם אמז *רױסנעגעבז אםיצעד ״ םלללסעדלרזע הלב״שה םלם עפאלעסג קאקאיח. ־טסאיז *ח שװערדן. פלס אײן װארס: פעעזה םאניע... אײגםאר אלז אמז אויסגעקופעז פאי־ז פוז ילװאװ קײן פשעסישל. קײז צמ אלז דאז נל׳שם געי װעז אח םלר האבז זלר נעאאזס אויף אן אויםא אלבער דעם סראקפ. אויפז װעג האבז םיר באםערקם צוױי רוםל׳זע זעאנמ־ אלז צװײ םאנםאען אויםנעגײם םוז... מורה־יריעויג סיפ רי אותיות אויף דל פצײצעס. דעד ייד. װאם אלז אגסקיז. האס זלר פלם?ו ברעז אויפנע״ באפם אוז םיס זײז עזסכםז ישסים האפ עד די זעאנעד אפנעשםעצס און ברונז א שרעג געםוז, װאו האבז זײ נעקוײנז דל םאגפלעז? דערזעז פאר זלך אז אלםז בבבודלקז ׳שםרעננז אםיציר. האבז דל זעאנער אױף סזיס זלד אלבעדגעתזראקז אוז םאלױפלרנדיק. האבן זײ אין םארצענני הײס ערקאערם, אז איז םאסאװער בית״ זײ צונענוםעז די תחיה םאר זיר אויף רעגז״םאנסאעז. בײז האם אנסתי זײ ערקצע־־ם, אז זײ םא־יבםוצז דעם בבוד פון דעד רוסליכער ארםײ... נאד דעם םוסדיזאנ; האפ עד ארויםנענוםען עסלעכע םםבעות און אויסנעצײזס דל יריעות־םאגםילעז. םיר האבז זײ באםראכפ. דעד בתב םוז דל ידיעות האם נעדינם אדס אױבערי יםלאק; ער האם זלר נל״שס אײנםאל :עוריקם איז דעם רעגז. דל אותיות זעי נעז צעיעװאופעז אוז בםעס עא־״ שודאמדן. םוז דל ..פלײצעס״ האבז אויף אונז ארויסנעקוקס דל ״ע־^ת הדברות״. נור םעישה״שפז תאם דעד רעגן א&נע׳&װענקס אוז אויסנעסעקס דעם ״לא״. אזוי. אז די אןדכ<ת הדברות״ האבז ור אלראנלזלרס אויף דל רוסל׳מע זעלנעד פלם דל אלבערנעבלל״ בזגע װערםעי: תגגוב... תנזול... תגאף... דל ם*םלעז האבז סיר דאז ״אלםי םארפלרם״ קײז קלעװ איז םון ד#רס אלבע־נעשיקם דעם פעסעדבורנער נא״ צ״אנאאז פוזעאום. איבעדהויפפ האפ עד נעםוגעז זײז נאנצע בא©-ידלנוע בעת עד האפ זלר נזמרלבלפ איז דל םאנופעגפז םיז פאלקס־׳עאפז אױף אלע נעבלפז םוז לעבז. נל׳עס נעקוקס אויף זייז צוקער־ קראנקהנלס און גרויעז קאפ. האפ ער נעװאנדערס אוז נעזובט ה פערל םון סאלקלאר. װאס תאבז זלר נעװאינעדפ אויף דעד םראװלנ׳ן.״ ער האבג זלר אצײז באנײססערם און םלפ זײן באנײםטערוננ אגגעצונדן ידל בעספע םעפישז. װאס האבז צוזאפעז פיט אים נעפרויפפ פון דעד צײס, װעז עס װעפ אין רוסלאנד געבויס װערז דעד ביתיהםקדש םון דעד ילדלשער הלססאי־לשער ..קוגסם אוז אעבז״ אויף אלע געבלםז פוז פאלקם־שאםז. באלד אויף דעם ערשםז סאנ פוז זנל; קוכיעז קנלז קלעװ (אין 1914 יאר) האפ אנסקי ׳שױז באװלזז צו םארקגלפן פארביגדוננעז םלפ דעד קלעװער ילדי״ דעאעגאפז אבער דא־פז נעדזצקעז און י װלסז. אז דל במדלספ; האבז פלפ אםתע םסירת־גםש באהלפ אוז באשלדםכ דאס ילדלשע פאאק. זײז עיע אוז זײז הורד״. װל עס האפ זלר נעפראפז ביעעת פאניאכיען אלז סםיע־לי׳ג זשיכאבײ און סראכאנאװ!״* עס האס זלר געפלאפ. אז נלשס אני סקיס װעדעםר האבז בארולקפ דל דעאע־ גאפז. גור זײז נװארפלקע פאפוריאיל• םעפ. און רל אבסוננ צו דעם נדויעז קאפ זנלנעם. ער א:ז נעויעז דעד?לבאיננ אלז דער ילדל־עער פדאװלנץ. דער זײדע םון רער יידלי שער דעםאקראפיע—האפ נע״ שסרעבם ש ל ו ם שיציסן צװלען דל צענצלדעדטע ק5אסז. פא־י ׳שכ״יכ זלר: ערפאלנלאז. *עעד סדאקצ״׳ג האס זלר בע־םאז גע־ פיװדס פראװאצלרן דל קענגער, אוז רעדנדיק וחמן דע־ הורה האס ע־ םלם אכיאל פארגעלײנס איע דעלעגאםז באעי־ז דל הורה ם*כ אויפשכײן. אלע זענען אויפגזךעסאנעז. דל בונדלססז זע-;עז :עבללבז פעלזנשסײן זלצז אױף זײע־ע ע־פעד. דל דאדקע >גסידעל:;יעזע דעפאנ״ ססדאציע האכ נעסאבס א נװארדלקז רױטם אויף דל דערענאס:. װאס האבן זלר סלס פויבכז :עװארםן אויף דל זלצגדלקע בוגדלספז. דער אנװעזגדער דאז אנסק/ אלס חיטובעד :אספ, האפ זלר דאז באװלזן אויף דער פרלבונע: ..דביתי. עדלױבפ םלד ארויסצוזאג. סצז סײנמנ װענן ־עש דאזלקז אלגצל״ דענפ. דל בונדזפסן זענעז געברלבן זלצן אויף זײעי־ע ערסעי. אלד בלז סודה. אז ראש אלז א חלול־ההורה. דל נעערסע דל םלחפהייארז האבז אים אפנע־ רלסז סוז זײז נעללבםעד ארבעס: צו זאםלעז איז אפהלפז דל ידושה םוז דל דורות; עד האס;עםוזפ אפנעבז דיז הארץ אזז צי_ים דער ״חײ״שעד״״.- אבער דאס, װאס עד האס אוישנע־ סון אויף דעם נעבלט אלײז נלם אים דאס דעבפ אױף ״חײ״עולם**.' קײז אײז זאםלער םזז דל פאלקס־אוצרות װעס נלײבנללםלק נלשם קאנען םארבסנײז שבת־ אוז יום״פוב. אוז װען עד באפס זלר. אז ה נאס. װאס אלז נע־ פיאנז נעװאי־ז אל םיז אלם. אל פוז דעם אלנעםײנעם ״שסדאם. — אז א סײל פוז דער נאס ס־אנם ולר םיס א נויאלפלקז אלםפעט א'ז דער רלבטמנ פוז בללדוג;. װעלםלעבקסס אוז ם־עם־ דער פארם־קולפור, האפ עד זלר גישפ אפנעשםעלפ פאר דעם עבא םיז זצנע אסאליקע לאזוננעז אוז גענוםען רופז ..אלז ״שול אדײן״. פאי־־׳שסייפ זלר: דל. װעלכע זענעז אװעק, האבז זלר שויז צודיק אלז שול :ײשפ אוסנעקעדס. געבללבז זענעז אבער בײ דעם ננלסם םוז דעד יציל יעבזג װעל״ בע פ׳־״ז אלײז האם אםאל םוז שול אװעקנעילסז. איז נעבללבז זעגעז אויר אין ׳שול יענזג צו װעלבע זייז אםאלי״ קעד דוף איז נאר ני׳שפ נעהאס דעד״ גאנגעז איז צו װעלכע ער האם אלנפלס״ אויםנעהערם אײגגםלעד צו דעדן. — יענע נאר ני׳שם אננערלרסזג םארנלל״ װערפע םאסז (םיר רעדז םפעציער װעגז פויללשז ילדנפום). װעלבע װארםז גאר אלצט אויר א לשוז םו׳ ..בללדוננ״ איז ..ללבם״/ פרץ איז אזױש־נאד ביז זײז לעצ״ סעד צללפ;עשסאנעז אלננ*צז א*ז די דאסעז פיז דעד יידלישער װלרקלעבקגיפ אוז עד האפ ביזז סוף נישס אויםנע״ העדט צו װלרקז אקפיװ איז עדציערליש. און דאז נאד אײנס : פר*ז א*ז א*ז דעד םאו־ם םון זײז שאפז גי־שפ א־ויס םון דל ראמעז פון געישלבפלעבז ילדל׳שז גגיסם. אויב עש װעס נעשפעלס װערז אם^ הסדרש האבז דל פ־אנע װענז דעם. װעלבע דלבםעיי־ *שע פאדם דרינגם־ארויס םוז דעם עצם םד״ות םוז דעם ילדלשז ר״יסםארלישז נגיסם. םוז דער ילדלשעד װעלם־באנעי כוננ. םון דער ילדלשעד פסלכלק און דעד ילדלשער באציוננ צו םאים בבמ, — אויב דל םראנע װעט אםאל גע־ שםעלם װעד;. װעס פעז זלר סוזז אוס״ קעדז צו פ ר צ ז או; אנװגיזז אויף דיז הײסז אסעם. אױף זײז פאסעסישז רלסם אוז אויף זללז לוםדישעד. תלםיד״ חבסדלקעד גללסםלקײס. עס איז נעװעז פיצס א ל ג ד ל װ ל ״ דועלע פארם: עס זזמעז נעװעז זללז פעספעראפענפ אוז זללז עדודיצתג װאס האבז אלס אכ דל פארם נעגעבז. אבע־ דל פאי־ם א ל ז ילדלש• זל אלז אס״ סערסםז צונעפאספ צו דער אויפבע־ םמנס־פעלקײפ סיז ילדלשז נײסם אוז ילדלשז אויער. זל אלז ארגאניש אניננעװעבם א*ז דעם פאז־פאל םוז דעד ילדלשער שפי־אר און איז דעם רלםש םוז ילדלשז עםפינדז. זל םדאנס איז זלר דל זלזעםענכז פוז דעש ספעצ״פיש־ילדישז געגױס. אוז — דאס איז באזוגדער װלבםלק — פרץ האס גענלויבפ איז * י ש ן ס פ ע צ ל פ ל ש שמואל רוגינשטײן דעם נעניוס. עז ־א־־ז׳ םעז ני־עס א־׳ דעם אצעם זונז דל םיבה דעדפח. װאם פרע א:ז ביז הנינםלקן ם*נ דעד אוכפ־פוניזפ םזז דעם ילדל־נ־װעאפאענז נעדאנס? נאך פדעז איז עס א נ ד ע ר פ נע־ װאח. אויף דעם ארנם באזונדער זרר *ס־ אנםיזים *רבעם. עו־נפעצן. ב. קארלינײס מז-הצד (נ?םי*ז) פעלד. אוז דל קעדגעד װאקסז — אלז דעם זלז אלז דל ללפזגראסור נישפ בלױז א ק י ג ד פון דער צגיפ. :אי אויד א־ר פא־זאנןרלז אוז פארקעספעדלג זענעז װאלפער אוז ־וסא נישפ דל נײססיקע שאסערס םוז דער פ־ומצױזל״ שער רעװאלוציע? ד״אפ דל דכסשע ״שפורם ״ אוז ״ דראנג״״ ללפעראטור נישפ צונענרײפ דל רעװאלוצי־ע פו; 48־ פע; אד? אוז אױך א ו נ ז ע ר לזפעדאפוד. אי; דער עד׳שפער תקופה םוז איד אגם־ שפײאוננ. האפ רעװאלוציאנלזלרפ אמ־ זער לעבז. אלז דאד דל :עזעלשאפםלע־ בע אקסלװלפעס אויף דער ילדלשער נאס נעװאקסז צוזאסעז סיפ דער ללסערא־ פי־־ אוז נעהאס םוז אלר א דלרעקפזג בולסע השפעה. דא אלז אבער נעשען דאכג אז אײן םרץ ד״אפ איז זייז. שאפ; דמ־בנעםאנם דל אלע ילםערארלשע עפאפז. װאס בלל לגיסן װערעז זײ דורבנעסאכס איז פישר פון גאנצע רורווג םק דעם עלעסזמםארז רוף צו ..ב ל ל־ ד ו נ נ״ ביז דעם םשפילדש־בלללנז קאסף נעגעז ,.׳שפרײפל**; פון דעם בםיל צו ילדלש (דער ערשכער װאריאגם פון ״סאניש״). ביז דעם קלארן נעד*נק װענן א װעלסלעכער נאציאגאלעד לל״ פעיאפור איז ילדלש: פוז לצפ״־־ס סאציא?יספלשע רפזים. ביז ..בײגאבפ אויםז אלטז פארק״י. ביז דל ..סאלקכ־ פזסלעכע נעשיבסז״ אין דעי ..גאלדע״ נער ין״סיי עס איז דאר א נאנצע ללפעראםוד־ נעשיבפע פון א פ א ל ק! דער רערואלוציאנעדער ננלספ. װאס אלז נעשסאנען איז צענםר פוז אונזער נאס אח האם זלר פאדסאספז צו שאד״ םלרז אונזעד לעבז. דער פאלקס־סענפש פרץ איז אין דעם פיאצעש םיז זײז שאפ; איבערנעיאגט נעװארז פון דעד דלבסערלשעד אלנדלװרדואללפגפ. פיז דעם שעםערלשז קלנססלער. די לימעראפור ױערם א יצירה פאר זלר אוז ול װעי־פ אויפנעחויבז װצפ אלבער דעם גלװא פוז דער ילדיי שעי אלפענלעבקגיפ. דל ליפעראפו־ װערפ סער אז עסםעפיש פארם־פ־אב־ לעם. װאס האפ אידעא־ש נארנישפ צו סיז דלדעקפ סיפ רע־ ילדלשער װלרק״ לעבקגיפ. דאכ װערפ זל אבעי עי״שפ גאר פ׳־צן. פיץ אלײז איז נאד געװעז אלנגאנצז אגננעװעבס אוז אײננעװא?>שז איז דעש םעפז באדז פוז ילדלשז פללז אוז דעגקעז. דעי שפורם־ און דראננ־דלבפער. װעל־ בע־ האפ נעװאלם לבהחילה דידעקס _ פצ־עסעז ־אס לעבעדלקע לעבז. איז י בלשרעבװעז אלײי — פייאװײז אונסע־ פרעסדע השפעות — סלפנערלסז נע װא־ז פון דל עלעסעגפז. װאס ללנז איז דעם לעבז באהאלפז. דעי סאנער פון װעלפדעבקײפ אוז פא־ב װע־ם לסוף א־י״ז פאדבשופפ אח פאישכודס פין דעי ספעציפלשעד נײכפלקער ע׳שידות. װאס עי אנסדעקפ איז די פיפזמישז םו; פאלקס״לעבז. און װעז עד נעסם דאפ דאזזקע לעבז פא־עסעז דלבפעי״ש. ליפע־אילש. איז עי שויז נישפ קײז באקעספעי. גאי־ א היסז־זלגנער : פיץ װעיפ דעד זלננעי פון ני־ויסזך־. סאיע־ ססעסישער ילדלשקײפ. פיז אונזער 11 דער ניױסער דרדקי־סלסד פוז נת• ־א־ק. אב. קאהאז. זאל זלד האבז אדאל באילספ: סללז אלדעאל א*; דעד ילדלשער זשורנאללסםיק אלז — א נ א ז־פ ל כ ל. דער ילד פוז אײ״שישאק או; פון גדלצזג פח ־לסנע אוז םיז קאידאנאװ: דעי דעי־שלאנענער. פא-־פגינלקסעד. האלב־ הוגגערלקער ..נרלגער״ ילד. ייאס קוסס אדויף אויף דער נעגעגשפער. ללבסזקעד. פיצער ערד פון דל פארײניקסע שפאכז. זאי זלר אויסלערנעז נײז אוז שפײן או; רעדז װי א פעגפ״ש; עד זאל אײנזינגעז אין זנלז םוח דאס באװאוספזגי;. אז א כענסש דארף שםעגדיק ד״אבז בײ זלד א פיבל צו דעד גאז. עס איז שײז נעזאנפ. עס האפ קלארקײס איז פארנעבג און באראקפע־ רלספיש אלז עס באזונדער פאר דער אסעילקאנישער אקסלװלסעפ. פאר דעם נצשס םח פעגםשז. װאם נײעז בא־ װאישםזינלג בויעז ־אס לעבז אוז עם םא־סירן. צל אלז דער אזדעאא פוז הי קאהאז פאדװלרקלעבס נעװארן? סלר זענעז נענוינס צו נלויבז. אז אלז דער נא ז־פ ל בל״קולפור װע:ז פלר. צוללב נאנץ זנלפלקע פעפים. גבלל שפעגדיק זײז הינפערשפעייק לנבי אונזערע ארלשע שבנים. און אז די ..גרלגע*' ילח האבז פון דעם ״אלף־בית״ פח ד.' קאראז דל תודד״ נלשפ אױשגע־ לעינס. פאד דל ילדן דארף פעז א נאנץ אגדעי ..אלף־בית״ אבעד נלשס װענז דעם האנדלפ זלר דא. אמז אלנכעדעסלרם אלז דעם סא־ כזעפ דל ׳שסעלמג גופא. דאס פאר־ כעספז זלר אויף אזא אויפגאבע. עס װאלפ נעװען. פאדשפייפ זלר. קאסיש צוצופאס; אזא פין ערצימנס־ סלסיע צו דעם באנריף פוז ל:סער?>פור. ללסע־־אפור איז יוב־פוב. ללכיע־אפ-ד אלז דל נצספלקע ס ו ז ל ק פוז יעבז. *— דאס ספלללזלרפחג דלבפערלשיג אויסנע״ פארססע איז אייסנעזלנגעגזג װאס הויבס אונז אױף איבער דע־ איבדענ־ לעבקײפ איז פארבינדם אונז סלפ ד;ם נעזזמנ־-װעלס־סעיאדיע פוז זסז או; נלשס־זסז. קאײנינקזג אפנע־־לםענע. אײנצעלגע באשעפעגישז איז לעבז. װע<־; סיר אלז דעד ללםעראכוד דע־־ הױבז ביז דער הויד פוז סענפשן- קינדער — ־אס אלז דאר אזוי 8*שוס. אזױ עיעסענטאר. אוז דאר : דל ללכעראסײ אלז אז עיצױננש־ פאקסאר. דל כוסע פארש־קויכו־. דער סבום פוז בללדעי. עספיגדענעז איז בא־ נדזפ;, װעיכער װעיפ דויר דער ללפע־ ראפוד ארײגנעװא׳־פ; איז אעבז. ביײבפ דא־ נל־שפ א; א השפעה אייף דעם װנל־ סעײלקז נאנג. אויף דער אויסבללדוננ אוז פאדסלרוננ פוז לעבז נופא. אינזער קבלה האס זײער לזב איבע*״ צוחז־ן דעם סאסר. אז קײז פעגשלעד װאדם איז קײז סעסשיעבע פחשבח נײס נישפ לאבוד. צונע צוש ־ ל ב ם ע״ ר ל ש ן װארס אוז צו דער ד ל ב פ ע * רלשער פחשבה איז עס זלנער רלבפלק. ־אס בלצבפ איז װלדקפ. דאס זזמעז קערנעד, װאס סאלז אויף א צעאקערס פלי־ פאיסאנז;רעסעדע סאיענסז פוז אנסקי;: כילר פא־סאנז אויר סע־ אויסנעהאיסענע דעװאלוציאנעי־ז װל עד אלז;עװע;: סל־ פארסאנז אבעד נישס אזא ס*ז כך־הבל פיז א דור, ױאס זאי זלר אזױ בולפ אוז קלאר אפשפלנלעז אלז אײז פע־זאז. װל ־אש אלז אזױ נללקיער געשעז סלפ דעם ילד. פענםש, שרכבער אױ פא־־קעספער. ױאס האס זלר א נאסעז נענעבז אנ־שקי... םיז יענעי צצפ. װעז אמזעדע פשביליס האבז שויז אויסנעיע־גפ אויף אגיסנװײניק קערפיפשניקאװס. אדעד עוזר בלאשפײנס נ־אסאפיק. אוז האבז זלד שויז אייסנע־ערנס צו ׳שרײבז נישפ נא־ קײן שיעבפז ריסיש. האס אגסקי זצ; השפעה באקוסעז. עד איז נעװעז א סשביל פוז אפ דעש שניפ. א סי׳מסש סיפ באאבאבסמגס־ יק־אפס איז ס*ס א פזלנד הארץ—האפ ע־ זלר נעשסעילס פאר א צװעק צו בללדן אוז אויפקלעדז יאס פאלק. איז ע־־ האס זי־ אלבע־גענעבז סלפ לצב אוז לעין -עך ־#;:קעי■ פאלקס־ארבעפ. ד•. צצט אין רוסיאגד אלז נעװעז פוז ..גײז א*ז פאלק״. לאװדאױ האס שויז דע סא־יס פא-־באפס דל בעשערע רוסישע י ייננס. אוז אנסקי האפ איי זיד;ובי. נעװעז ז:ל;ע סעסיסענכאלע נײגמנעז צו ביסבז סדצ זלר איױין אלז ד׳ אםות פח ילדלשער סביבה און האפ זלר נע־ לאזפ איז ־עי גרויסע־ װעלם ארײן... כ*פ פזל *אדז ־שפעסער האפ עד. דער כעקרעסאר בצ לאװראװז או; אנ• נעזעספע׳־ פא־פײ־סלסנליד פוז ס.*ר.. פלגורל־פ איס קאנ־לדאפ. אין דעם בארדלסשעװן ציונלססלשז װאי־צעסל אלן גאסודארססװ. דוכהג.. דער סחבר םו; דל פאפורע׳־ספע ״שבועה״ האס זל־ נעװעדס צו דעש קלעװז בונדלשז גענגס־קאכליסעפ סיפ א בלפע בײ א*.-: בערדדוקן זצז ״שבועה״ אלז דעי עװנ״ סועיע־ זאסלוגנ ..איגעכדע־־ללדער״. גלשפ אונפערחתסענעז ..סלנאנל״... װעי־ .װײסס װל לאנג סיהאם נע־ דויערס אכ דל גשסזז״ראנבלעגלש צװלשז דעס פעפשן און דעם ידדן אלז אנסקיז. ביז ער ראם זלר אצײן נעםונעז און האס זלד אלגנאנצז אפגעגעבז י־עי־ ילדלשער פאלקס־אדבעפ. אים בעלעפרלספ א*ז רוסיש האפ זלר אנסק' אויסנעצײבגפ פלפ זײז; האדציקז באשײייבז דאם לעבז און י שפ־עבז פיז דל ברײפיע פאיקש־שיבםז. אויף זי_תע װערק פון דעס פ*ן ללנס אויר דער ־שכעספל פוז זנל; צנלפ־פענ־ דענץ: צו באװײזן דלי װאס לייעגעז דעם ..לשון־הפדיגה״*. אז דל ילדלשע סאםע איז דעד־שלאנז אוז פארםאלנפ פוז דל הײסלשע װל פו; דל שרעכד־ע ״הקיפי עולם״. ער האפ :עױאלפ אדױסרוםן רחסנית או; סלסלײד צו דער ילדלשער סאסע. םנו בצ דעם ליבעראלז רוסלשז לעזער. ס:ל בנל דער ילוײש״אסלסלללרםער אינ״ סעללגענץ. דער ״בלס״ אזוי צו זאנז. איז בכ איש זײעד געשרכ או; ערםער״ װנלז זײעי סאלענפירס נעסאלז. דער עיקר — הארצייג אבלסל סענםלסענ־ פא־1, איל װא־יש. װל ע־ איז אלײז נעװען אלן לעבז... ער האכ שוין נעשילבז אױסשליסלעד אויף יל־לש. אין דל סלםעלשז םוז וייז פענפלסענכאלעד זעל ד׳אפ ער אבע■•־ געב?עקס אייר גאר דער גביאים״ שפדאר. האט שסארק געשעצס דל םםורה אוז דל נײססעי־ פוז ילדלשז עביי או; >ן•• דעש -צסראבן־קאסף אלז עד געװע; דעד ..סתוך״, דעי פשרה־ פאכער צװלשן *לדלש או; העברעאיש. ױאס האבז צװלשז זלך;אך דל ירושה נישס נעקאנפ אײנפײלז... עי אלז אפילו נעװעז דער פשרה־סאנער צװלשן דל בונ דלספז אוז ציוגלספז... אי־ ־ע־סאז זלד אנכקיס ארױס־ כרעסמנ ארש פשרה־סאנעד אויף דעם אייאוקדײניש; קהלזז־צוזאסענפא•־. פאר• נעקיסע; אלז דער ציזאסענפא־ אױ 17>!1 *א־. ביסי קעי־עסק*. אל; קלעױ. כסעפ רער גאנצעי צוזאסענפאר אלז דויבנענאכנע; אזנ״יער דעם צײבז פו; פא־פײ־קרלנעײ• או׳ דנלכעדלל. פיז אײן זצס דל במדלסס; אז שפיץ פ\; סשה ־אפעש. — פ<; דער צװײסער זצס -ל ציונלססז אמכדנ־ דער אנפלרוננ פױ ־עב בא־־לסשעװע־ ־אב־נעי בער״ פא;. דעד קאסף א;ז נעװע; א העפפיקער. א שא׳־שארפסער. אום צי אפשפארפ; דל וראקלדלקע דעלעגאפן פו; דער בוגדל־