Literarishe bleter · 1924-11-28 · 30 (28.11.1924) · p. Seite 6

^9 30 א ױאל ענגעל אױ די ײדישע מחיק (<יס ק*3זי־י8ר ס*-גן. טבת ד?ס 15יטן ר. ס*) רתגדיסלער. מעגץ. ..דשאקעס״ איז סהם> נעמים פאד קאאװלר־םאיצא). איז דער הזןדמוגיזזזציע שח רעם העפס רײםם זלר ץןוין ערסעדױוייז *ר״; דעד םאדערניזם איז דר. רוסאנס סוכי יעקסײוער הארכלאניישעד דואליזם סא־. בא&ם עננעאז ביסאעבװײז אין זײער נזךן. צנלסגװײז פארדונקלם עס איז םאר־ פדטם די סאאקססיבאעבקײס סוז דעס נאאיװן םאאקםיאיד. בבלא איז עם אבער זײער א קאםפללצלרס סחיסא אלם״קינםםאערי׳ש װערק םים ם:א חריםותדיקע ׳עסעלז. עגנעא באנונגס זלד ניםס םלס דעב אאעם : עד ארגאנלזלרם אלז סאסקװע א נעזעלשאםס םאר ילדלשע םוזיק. װאכ םרא&אנאנרלרס אוז פאסוצארלזלרס םלס װארס, םרלםפ. דעםאנסםרידוננ אוז אלצוססרלרונג די יידי׳עע פאלקס־ סוזלק צװישז אאע ׳שיכםז םון דעד ילדי• םער נעזעא׳עא&ס. די זעלבע ״נעזעא״ ׳עאםס פזןר ילדל׳שע סודק״ האם אס או גענעבז םלא פוז זײגע באארבעסוננע; און ארלנלנעצע •שאםאנעז. םוז װעאכע עס צײכעגעז זלר באזונדער אויס די פאלנענדע: ״דל דודקע״. אוי יצחק בעדדלס׳ןזעװערס קידוס״ אוז ..דער װאצאז׳עיגער נוס יום״סוב״ (םאר זלגנען םים םיאנא). ״העאף אונז. נאסענױ״ ןםאר סאצא םיס נעם״בסז :אד). דער הב״ד״ער ניגון או; ..פרײאעבס״ (פ*ר םידא םים פיאנא). אויר א צוזאםעננע־ •שפעאםער. פוז פארתדדעגע םרײלעבסז. חתונה־סעגץ און רקודאעד. פארם־א־סי״ קע ׳כסיק. װאס איז סיםסעםאסײט בא״ ארבעם פאר םריא (םיד< ם־*עצא און פיאנא). ענעא האס אויר איז דנעז נעהאס ראס קאײגװזןרק אוז האם צואיב זײ נעי יטאסז א םערקװלרדלקע זאםאוננ פוז 50 ארלנלגעלע קיכדער-אלרער (םאד ישות אוז הײם) אלז א סםלאלססלישער םעאא• דלרוננ און םאאקסםיםאעבז קאאארלס. איצס איז עגנעא אװעק קײז איםאאיע. דער עד״-סער ׳שרלם. װאס שי האס דארס נעסאכס. אלז נעװעז דאס. װאס ער דזאס פחיה״סתים נעװעז דז באי װאוספע פעסערבורנעד אוז םאםקװער ..:עזעאיעאםפז פאר ילדלסעד םוזיק אונ״ סער דעם נאפעז בוד אוז קונסםיםאר״ אאנ ״יובא״ איז װעאכן ענגעא ׳שסײפ ברא״ע. דער פאדאאנ האם א חוץ נײ״דרוקן םון דל אפאאלקע אויסנאגז אננעהויבז דרוקז דעם קונספ״םאסעריאא. װאם ענגעא האם קאםפאנירס איז דעד צנלס םיז פאחםה אח איז דער יעצםעד צײס. כידוע. איז איז סאװיעסז״רוםאאנד עננעאז אויסנעקוסעז צו זייז פשוס א פדריך אין א ילדי׳עעד קינרער״קאאאגיע (ביאלאבאװקע**. הינםער סאסקװע). רל צארסע קינדער״װעאם באגײםפערם איש אוז ער האם זל םזכה נעװעז םים צװי העפסז פײססער״ש קאפפאנירםע קינ״ דעד־אידעד אויו״ װערסער פח נײע דיכ״ םעד (העברעאי־ש און ידדייש). װאס עס האס אױך ארויסנענעבז דער דערםאנ״ םער פאראאנ אונסערז נאםעז ״םעאד״ קיגדער*,. דאם איד ״אלצלקם גינוז**. װאס נעפינם ז*ר רא׳יס. זלגנם קאײנ״ װארק םלס גרוים התאהבות. אין רער זעאבער צגיפ האס אױד דער באװאהכעד ביבער אוז קוגסס־ פאריאנ ״יבגה** (ירו־באים—בעדא־ז) ארויסגעגעבז א גרויםז סײא פח ענעאס נײעססע ארלנלנעאע קאםפאזיציעס. א נדויסז רו׳הם האבז נעםאבם דל אלרער ״מנהנ חד׳ש״ איז ״דיסותא** (״הײםז םיסז ים״) אוז גאר א גרעסערן דו׳שם— דל םוזלקאאל׳עע פױאיסע צו אג־םקיס ״הדבוק** (פא־ קװארסיעס אוז היאצער״ נע באאזאינססרוםזצסז) אח ״יחזקאא הנביא*' (א נרויסע םוזלקאאל׳עע אריעז״ פאעםע או*ף רעם העראעבז ביבאי׳סן סעקספ) פאר באסז־׳עפיסע םיס פיא־ :א. דל סיואיפע צום ״הדבוק״ אלז א העראעד אבםפראקסע ביאדער״עע אי״ אוססיאציע איבער דעם נאנצז ס-וז׳צעס פוז דעד ב#־יספער םיסםעדיע. נאך ׳עסארקער אח פײערדיקער איז דל םיפפי׳ע רלבסער״עע אייוססראציע א׳ז פאעםע ״יחזקאא הנביא**. פיר רעזוסיח : עננעא איז אם׳עד נ״עם אזויםיא קאםפאזלפאד. װלםלא נחיסער דעגקער אח בקי איו עגין סאגקונסס. דעיפאר אבקר העאםט אים זצז סיפססע בקיאות ארויס אין אאע •שװערע םאםענכה םוז זצן ״־אפוננפ- סעסלקײס. א. הירשץ א דאגק דער אלנלציאסלװ םח בא״ װאוסםז ילדל׳שז זלננער כדשה רודלנאװ האפ זיד ארנאנלזלרם אלז הײנםלקז קאנצערסזיסעזאז א נאנצע רײ קאםער״ קאנצערסז אויף דעם געביס םוז ײדי״ ׳עער םאדערנער סוזיק. דער ער׳שסעד קאנצערםז־ציקא װעס איז א פארויסבא־ יטפלםפז סדר זצן געװלדפעס דל ישאםינ־ נעז פח בארלםטסםע קאםפאגיסםז. דער עדיםטער קאנצערס איז נעװלדסעט יואא עגנעאז אח ער האס אפ דעם כבוד םאקע כי?ר וי׳שר פאדדלנס. אננעהויבז האם עננעא זײן םחיקא״ אל־שע קאריערע נאד איז די 90־עד יאדן םוז פאריקז יארהעדערם. ער איז אויד נעװעז סעפיק אאס םוזלק־קרלסיקער פח ״רוסקיא װיעדאםאססי** איז םאסקודע אוז אאס אזעאכער איז ער געװעז דער םאנגעבעד פוז דער רוסל׳שער סוזלקאאל״ יםער קרלסלק. נעהײסז האס ער דעםאאפ ױאל״דםלסרל&דש עגנעא אוז פאר דעם נאסעז האבז אאע נרעסםע קינסםאער םורא נעהאפ. נ״שס קוקגדלק אויף דער סקעפסל״ יעעד אוז יאו׳שדיקער באציההנ םון דער דעםאיססלקער אזוינערופעער אריסםא־ קראטלישער אדער אלנסעאלנעגסער יידי״ ־םעך;עזעא־שאפס צו דער י:דלי׳;ער פאאקס־םוזלק האס ענגעא נענוםעז װ>הי ד־-,רז צוזאפעז פים יש. י. אנ״סקל בבדי אויסצוגעפיגעז דל פאאקסיאחורות אוף דעם נעביס פון דער ילרלישער םחלק. נאײבצצפיק האס ער אויף דעפזעאבז נעביפ נעפלרס א ׳שםארקע פיאפאנאנ״ דע דורד װאדפ אוז ׳םרלפס. זצז אלדע״ אאער קאאעקםלװער עקספערלםעגס האס עד נאעגצנד אױפנעלעזס. הײנו: נאד א 4—ס װאביקער וחהדעד־רײזע איבעד ילדל׳שע ׳בםעס אוז ׳שסעפרער פוז דא־ םא4סםיקז ילרי׳ען ״תחום״ אלז ער נע״ קוםעז צוריק םיס א נדױםן םאםעדיאי פוז פאאקס־אלדער. װעאכע ער דאט ענערנ״ש נעגוםעז באארבעפז. וױנסער־צללפ פוז 1900 יאד אלז איז םאסקװע, אלז קײזעראע.ער אזבהאבעי־: :עזעא־שאפס פוז נאפור־װלסנ׳שאפם. אג״ 1 סראפאאאניע אוז עםנאנראפיע. פארנע״ קוםעז א באריבס װענן דעם ילדלישז פאאקס־אלד. דל רעפעיעםז זעגעז נע״ י װעז: י. עננעא אוז פ. םאדעי^ ױאס האפ צוזאםעז םלפ ״ש. נלנזבודנ רעדא־ גלרס א סעקספז־זאםיוננ פוז ילדל׳שע פאל־סיילדער. פ. םארעק הא© נע־ אײעגס װענן הלססארל׳שז און פאעס״טז װעדם פוז ילדל׳שז פאאקס־אלד און דענן איר כחלקאידבער זצס האס געדעדס י. עננעא. גאר דעם בארלבפ אלז פאי״ געקוםעז א קאנצעדט פוז ילדי׳צע ם*יקס־אלדער אלן דער באארבעםוננ פיז י. ענעא. װעאבער האם אר-יעעדופז א עסחיאזם ביי דל אנװעזנדיקע. צװל׳שז װעאבע עס זעגעז אויד נעוי׳עז פארישםײער פון דעד םאסקװעד רוסל״ •שער םוזלקאאל׳שער רעפדעזנפאנ־ז איז ׳אגדערע װלסנ־שאפסיעכע או; קהסס־ נעזעא-שאפס;. דער געװאאסיקער דערפאאנ פון דעם אװנס. װאס אלז װאר׳שײגיעד נעװעז דער עז-שכער אװנפ פון ילדל־שער פאיקס־םחלק א,; רוסאאנד או• אפ׳שי אױך אלז אײראפע און דויר װעאכן עננעא װעם אין דער צוקונפכיקער נע־ •שלבמע בא-שסלםט באצײכנפ װעדז איס פיאנעד אויף דעם געב׳ם פח ילדלישער םוזלק־קונסס. האפ עננעאז נאד םער באנײססעיס. — דערװאריםס זײז ילדל׳ש־קיגססאעדל׳שע נ׳שםה. — הארצל־ קער. אעבעדלקער און םלפ ם\אעד ■ עעדניע האכ עד נענונױה פארצוזעצז 1זצז ארבעס. ק״ז ׳שים פאאלמדשע גע־ ׳שעעני׳שז האבז אים נײשם נעקענס אפ־ האיסז פוז זצז הײייקער אײססוננ אוז 1פארװלדקאעכוננ פח זצן הײ׳איקז אל־ דעאא... אין קורצ;. נאר יענעם דערםאנסז מװנפ, אלז דער׳שינעז פון דרוק זצז עדישפעד העפפ םים באארבעסע ■ פאלקס־אלדער פא־ געזאננ־סאי׳א םים קיאװלי (אײניקע אױר םיס װיאאלז־;באנאײםוגנ). באקאגס דל הארציקע \ פאאקס־אלדעד : ״אידאם. אידאם!״.** י ״זצס :עזונט.״** ״אד. גיס גוס...** א•; צװײפז העפט (אױד פאר נעי זאננ־סאיא פ*פ קאאװלר או; װיאאיז״ י באנאײסונג) באסערקס זלך ׳שויז א ׳ גרויסע קאםפאזלטארל׳שע פעבניק. א נעװאאםיקע קאםפאזלםאדל׳שע סעבניק אלנס אין דער דרלסעי העפס (אלדער א; װערסער. פאד׳שיחצע גינונים. חתהה־נינמים. פרײאעכז. צום ױבילײ פון ד. י. זילבערבוש איז חודיש כסאו ד. י. װעדס ד ו ד ן יישעיהו זלאבערבו׳ש. אײגער פון די אאסע ׳שרײבער פוגם ״ה׳שהד״־דוד זיבעציק יאד אאס. ׳שויז זיבעז אח פעדציק יאד דודב״! אגאנד ארכעפ זיאבערבו׳ש איטערארי׳ש. אננעהויבז האפ עד זײז ׳שדײבערי׳שע סעסיקײם איגם יאר 1877 אאס העברע־ אל׳שער פעאיעסאגיסס. פוז דאז אז האם עי נעררוקס איז פאי׳שידעגע צײם״ ישריפםז אח זאםאבינער אוז אױד איז בוד־פארם נאװעאז אוז דערצײאוננעז. צוױ׳שז זײ אױד עפאעבע ניעסעדע אוז װערפפואערע איבעסז- בײ זײז ׳שאפע־ ר״שז פאאענס האפ זיאבערבו׳ש אדויס״ נעװיזז אי'ר די פעלקײס. זיד צו אנסװיק־ אעז. ער איז גי׳שמ נעבאיבז ׳שםעקז אלז דעי ה׳שכאה־אלכעדאםור; ער האס זלר אגסװיקאס פים דעד צצס סײ אין זײן •שפיאד או; אויסרױקספארם אוז אױד בגונע דעם איסערארלישז נע׳שסאק. זיאבעיבוש האם זיד אױד נ״שט בא־ *שרעגקס באויז אױף דעי העבי־עא״שעד •שפ־אד. ער אלז געװען אײנער פוז דל ער׳שסע ילדל׳שע ׳שרײבערם אלז זײן געבורפ־אאנר. נא״ אלציזג אוז האס נאד אלז יא־ 1890ו ־ע־אקפירם א ױאבנ־שריפס אלז ילדל־שער ־שפ־אד םיסן;אםעז ״פאאקםביאס׳*. אויר זײן ־לד לישע יש5ראר. אי ז װעאבער ער האפ בפרם אלן דל אעצסע *ארז א סר געישריבז. צײכנסזיראויס פלסאעבע״ די קײ פ א וז ז אפס יק ײס. צופ בעדדערז איז אבעי זיאבערביש ד*ז אעבן אאננ א קאיעער בר־םזא. אלע זײנע יארן איז אלם אויסנעקוסעז צ־ אײח אלז אײנעם פלם זײן םישפדה םאננא און :ויפ. און אויר אלצפ. אויף זײן עאםער, אעבם ער אלן גרויס דחקות. נ״שס האבגדיק דל םענאעבקײסצ צו פאדענריק; דולק זײנע זנרונות. אדום װעאכע עד א־בעט ישויז עפאעבע יאר אוז װעאבע װעאז א ודאי עגפהארפז א סר איגםערעסינפז אח װערספואז םאסעריאא װעגן דער פריעדער איפעראר״שעד הקופה או; אירע פיאגערז. זיאבערבו־שס ארבעסס־ און װעג־חברים. און דערפאד האבז םיר עסאעכע זײנע י פרײנפ. װאם *שעצז זײן סאאענט אוז זעגען אויר גופ באקאגס איז זײן סרױע־ רינז םעםד. בא־ש־אסז. צו פײערז זײז זיבעצלק־־עריקז ױביאײ. דעדםים װיאז םלד באװײח אונזער דאנקבארקײם דעם אאס־ױננז דאבעדבויש אח אלם אויפםונ־ סעח און נאד םענאעבקײס אלם העאפז. זײגע זברונות (״באעסאעד פוז םײז פנקס**) רולק צו פארענחקז אוז אפצו־ דרוקז. דאס א*ז נ״שפ •שװער אח פא־ רעדס נ״שס קײז צו גרויפע קרבגות; דאס אלז אבע־ נאר דאז םענאעד צו דערגרײב;, װעז אאזג װאס קענעז אח •שעצז זיאבעדבו׳שז. װעאז זיך אפױפז אויף אונזער אויפױף איז אלנאײנעם םלס אונז םלמהעאפז נלישפ םלס באויזע װעיסעד אוז בדבות. נאד אויף א םםישותידיקז םאסעריעאז אופז. *עדער אויפ ז״ז יבואת. אוז כדר זעגעז זינער, אז דער ילדל״ *שעד עואם װעפ זײן חוב סוז ב־שאםות. .כן װיז. םרח־שי;. הרפ״ה. פ־אפ. דר. םאיר באאאבאז (װאד־שע): פראפ. דר. םיבא בע-קאװיכדש (ביעאיץ): אב.;אאדבעדג (גױ״יארק); דר. צבי דיזעגדרוק: םאיי העג״ש: די. בע-:האדד װאב־שסײן; אייבעידאבינער דר. צבי פית חױת; פיאפ. דר. :פתאי הירץ סארפך־ײנער (בעראיז); דרי םאד בםיעאניצקי: אויבעררא־ ביגער דר. י. א. אאנ-ױ (יא־ האנעסביד:): יש. י. ענניז (ירותדאים); אויבערדאבינער דד. םלדבי עהרענםרײז (•שכאקהאיב); א. ם. פ׳קם; דר. צ. פ. .פינקעא׳שסײז: אאעזר קר׳מכ*;; דר. *ש. ־אפאפא-ס (באח — זאאפ •שאװ); נ. ם. ראקע-; דר. דוד האסבריכ; נ. *שאפםא:; דז־. *צחק ׳שיפער (װאר־שע). איגפ נאםעז פונם ״הרוח**. (•שי׳פכדשסעאער. קינספאער אוז פאר־ •שער־פאדבאנר) פעאיקס סאיפע;; 5-אפ. ױאױס װאאפזאהז. ליטערארישע האנארארן .אביםל פראפעםיויזנןוליסטיקי פלקסלרס :עװארן רורך דער ערישסער אאנד־קאנפעדענץ פון ילדל־שע איסעראפז אוז ז־שודנאאלספז אין ידאר־שע אין יאר 1921. עס האפ זנר אננעהויבז א םאחפה םלס דל פאריענער הויפסזענאעד צואלב צװײ װלכפלקע מגקסז: עד־שםנס — קעגז ״אצפיתות**. צװײסנס — פא־- אנ־ ערקמנעז דאס רעכס פתם אויפאד צו כאקוסעז האנא-אר םון יעדער אויפאא־ נע באזמדעד. כיהאם זלד. גאםלראעך. אננע־שסויס; אז אז אײזערנער װאגס. אבער איז א רײ פאאז אלז דעד רעזואי סאס;עװעז א פאזלסלװער. א םר אאםע אפסאנז זענעז אנואלרס;עװארז אוז םלא ישריפבדשסעאעד האבז באקוםעז צורלק ז״ע-־ע דענס אײף דל יצם־תות־פאי־ קויפסע װערק אוז ס>הבםאא אפיאו רל םאסרלצז... פיא אײבפעי־ אלז עס נאבדעם צוגע״;אננעז עונע :בע אפםאנז צװלישז •ש־לפס׳שסעאעי אוז פאררענער. 1 א האבז זלד •שױז בײדע צדדים נערעננפ םיסז פארײנס־ססאפופ אח זײנע פא־ יאנראפ: — אזוי. אז אלצפ אלז ישױז בםעס ג״שפא קײז אײז פאל. אז א •שרלפפדשפעאעד זאא םאי־קױפ; א בור אויפ די אאסע תנאים פוז פאראזמערל״ ׳שעי ״פאנישפ־שלזנע**: ךער *שריפע •שסערער פלאס דל *שדו אח דער סאר־ רענער — רל י־אפפ פוז א אלסערארל״ ־שעל־ קא־פא־אציע. הלםי״ישרצעגרלקע עװאות •שיד׳גפ; זלד;א־ באויז ארם רע־שפאעך םח *עגעד ס־ויערלקעד עפאבע. אס. א •שפײגער. װי פײנאער עם זא- נל־שס זי_*ז צו רעדן װענן דעם. פונדעספ־ װעג; םוזז סיר עס פארצײבענעז פאר דע- עפגסרעבקײפ. אלז בעיאלז עקזלסםלרס א העב־ רעאל־שע- פארראג ״דביר״ װאס אײ־ נער פון זללנע •שותפים אוז דעה״זאגע־ איז דער זײער בארלםפער דלבסער ח.נ. ב י א א ל ק. אפ דער פארראנ ״דביר** דרוקפ •שוין זלנם אאננע יאיז אונזעד ״ז״רע*• םענדעאיס װערק איז העברע־ אליש (א סברא. אגב. אז פוז םאםרלצז. װעאבע זעגעז גאר אז א״עסום פוגפ סחבי*...) אח דל ױרישים פון סענרעאי םובר־ספריפ. װעאבע זעגעז אויף גרויסע ציוו אח הוננערז סם׳ש. באקוםעז פיז ״רביר** קײז פעגינ האנאראר נ״שפ... הלתבז?! דא ני־שס אאנג איז האא צײסריז אדױסגעסדאסז אין דער פיעכע סלם א װײ־נע־שרײ אח א פארװאויף קעגז דער ילדלישער געזעא׳שאפפ (אםת. זל האס עה בישר פארדלנס!). באדװאס םיפאר־ זארנס :״שפ םזמדעאיס הונגערדלקע פאםלאיע... איז ־ער פאיאאנ ״דביר**? ־ע־ פאדאאנ ״דביר״ םאבס זלר :א־נ״שפ -עדפח... דעד פארי־אנ ״דב־ד*׳ איז א פנים *שפארק בא־שעפסיקם םיפז דרוקז פד״שע אױפראגעכ פיז ״נא בתב־ •שאום *עקב אבראםאװיסכ**... דאכ זערבע סוז אױר נעזאגפ װער; קענז ניי-יאי־קע־ פא־אאנ ״היבדו פאברל״ •שלננ קאםפאנײ*. װעאבער דדוקט אויך ככ־י םענדעאי םובר־בפריםכ װעדק א*ז ילדל*ש. נאד פאיז קרלנ. בגים ״זללדנס** אעבז. אלז ישויז געװעז אםאא אז עפנפ־ יעכער כקאנדאא םיפז אײבגדעדםאנסז פאדאאג. ־עסארם האס םעז אזוי אדיכ אױבגעפ־עבס א געװלכע סוםיע פארז םהבי. אבעי• *שויז צגיכ װלדעדאםאא צו באנײעז דז אקציע קענז דער װלאדער עקכפױאפאציע פח דל אםעדיקאנעד ..פאבי־ל־שערם** — בפ־ס. װל *שוין דעי״ םאנס. אז דעם ״זײדנס** פאםלריע י־עבפ א*ז נרויפ ־חקות א<ז װאדס ״םאין *בוא עז-ה**... אױ נ״שס גאגיבער ה>הא-אר אײדעי קצבה. אײדעד יא. םיר האבל ישױן אלצס א פא־ י״נכ־כסאסוס... דעד םחב־ באקוםה 15—20 פ־אצענס פינם בדוסא־-פיילז... פא־ איבע־זעצעגעז — 10—12 פ־־אצ... פיז יע־ע־ אײפיאנע באזתדעד... די םאראאלישע באהאג־אוננ אלז •שױן אויר א בעסעחע... דער באירזמער כ־אקכלדפ *עױז נ״שפ עא־פי־רוב דעם םחבי װי עפעכ א בפאז... א*ך זאנ: עא־פי־־וב. װליא םאנבע באצ־עז ז— נאד עד־הױם צום *שדללבערם האגאיא־ װל צו אז אלבעייקז בא־אסס. װל צו א םיז אנ׳שיקענ־׳ש. פח װאב םעז ־אדף זלך ארױכדי״עז... אברהם זאק םלפ דעס דאזלקז ארסלקא וחןא איך אפ־עי ארגינברענעז א ׳שפ־קא דלםא״ נאנכ אלז רער הויאער רוחנױתדלקײפ פון דל ״אלםעיארל׳שע באעפעד**: רעדס םעז ־אר •שפענדיק אוז סעז *שרײבפ באויז װעגז דעד אלגםעאעקסועאער זנלפ פוז בוד — אאצאײנס פאזלםלװ. אדע־ נענאפלװ — דאס װעגדס ז*ר ׳שױז אל װאויאנעפעאז פוז קרלטלק־׳שרללבעד אח אז ״םזא** פונם םחבר.״ סעז דארף אוז סעז סוז אבעי באםיש אײז כגאי א*ז א ידבא אויר בארלרז דאס נישפױתדיקע — ב׳םײן יא דעם האנאראר. װאס א ילדל״ *שער •שרלפנדשסעאע־ באקוםס פאר זײז אלפערארל׳שע ארבעפ. אז םלר פאראינסערעסלרז זלר אבלסי4 נעגכער םיסז דאזלקז ״חוםרדיקן״ ענײ. זעז כיי, אז אד*ד אדיף ־עם;עביס אלז ב״ אונז גל־שס אזױ ״פויגאדיק**; אז או*ר דא אלז בײ אונז דעד םצב א ספע־ צלפ״שי׳שאעבסער. ור בײ קײן אוםה וא׳שדז ג״שס. דל פראגע איז נרנע צװײ עפאבז: פאר ״םתז הודה** (פ־אפעכיאנעדער פסאסיס פח איסעדאסעז־פארײז באע״ז) אח נאר ״םהז הר־ה**. פרלעי. אײדער ביהאס נאך עקזלכסליס ב״ אמז א אי־גאגלזלדפע כעיפע-שאפפ פוז; אלסעראפ:. האפ אױפז ״אלסע־א-־י־ש־ סארק*4 בנאא נעהערישפ א געװאיפיקע פארװארי־אזסק״ס אוז באאכ. דעםא-כ אזז דעי- םחב־ הםיר נעאענז אונסעד דער םםישאה פונכ פאיאענער. אח ־י גרעכסע •שרלפבדשסעילער פאענז ז״עיע בעכסע װערק ״פאר־שאבערז,* פא־ נרא־שץכ. א־פאעבעי *שיסבע־. װעאבע־ האס פארקויפס זײז בוד צו א פאי־אע־ נע־. האס נעםוזס אננעםעז דל ערנכסע באדלננונגעז. א חוץ דעס. װאם דער האגאדאר נופא איז געװעז א גלישסלקע־. ראכ רל ״קניה** נעפוזם געישיאסז װערז ״אצםיתות** — א *וארכ. װאס האס פארגוםעז דעם הויפפ־ארם א־ז דעד פאררעגעד״שער כערםלנאראגי׳ג אח פאר־שסײפ זל־ אז בײ אזא םצב האס ׳שױז דער דער סחבר נעכוזס רעזיננלרז, םוז צונאב־האנארארז פאד זדז װעדק אעורם ועד. באפדש װעז עס פאענס ישפע־ סע- נערדוקפ װעיז א*ז םעדעדע אויפראנעס. קורץ — עס האס םם*ש געהער־שס אזא םיז עבדות פונם ־שריפס׳שסע׳לער בבם פאררענעד״. פיאיז נענונ צו דערםאנעז אאכ אל״ רוססראצ״-ג אז דל;רעפסע ילרלישע •שדלפכדשכדע-ער פרענז זלר קײנםאא נ-:פ קאגעז םפינש זײז פוז זײערע האגא־איז אח פאענז זללז געצװאונגעז צו זובז אנ־עדע םאסעריעאע ״אנ־שפא־ רתגע;** : האס פרץ געםוזס פלרז דל רענלסס־אצ־ע פח םתים אין רער ילדל־ ׳שער;ם״־ג צל;א־ פאי־קאצבעז זיר איז א ״װלגקערע** א*ן ״הצגס•*; ם־׳ת־עי״ םונד כפ־־כ ־אכ נעםחכ ״נבאיװעז,* א*ל א-עכעד האסוד־הורה; אח אפ־או ישאיב-עי״בכ — דע־ אםםע־ככ; גע־ אײענסע־ איל פאפירע־כסעי צװ״ש; דל ברײסכסע *שיבכז פ־נם פאאק — אפיא •שאום־עידכם אלז װײס. ז״ער װײס נע־ װעז פיל ״קאםפאי-ס*4... הצנס װער־ דעדס *שי*ז ײענל ױננע־ע ־ש־ג־בעי — זײ האס דך;אר קײגםאר נז־שס נע־- חאוסכ. אז פין האנא־א־ פא־ א בוך קאז סעז זל־ ראח נללעז א נצעס אנ צינ... דאס סאקע;עסראפז. אז א*ז װיאנע האבז צװײ ילדלישע *שדלפס׳שפערע־־. װערבע הא— געװאויגם א,;*ף א״ן קװ?4־־ פל-. פא־סא;ס בלליע א״ז ב־שוהפות־ ־ילקז םא־־סא... ב־ם״: אבע־. אז בנױשפירז זעעל איבעילק! אין דעי אקופאציע־צצס איז אגס־ ־שסאנעז יעד -יסעײזוסז־פארײן א״ װא-־־שע םיס *עקב דינעזאז אאב ע—שפז פא־זלצע־ א״ אינזעי ה״םז־ש־י״לכערא־ רלישז רעב• איז דעד פאר״ז נעװאי־ז א װלבסלקעי פאקסא־. דע־ פ־אפעכיאגערעה .־אס בצם פא־״ל האס זלד ־ערזעז ישפ״ז פא־ א רלזלקז באי:. אזא פא־ױאדראזס פעאד דאס ־עד אזײ־נעיופענעד ״רלפע־ארל״ *שעד םא-־ק**! פא־א• אזו• פל< װאכ םי־א־ף באקעםפז. אויכ״אדצאעז... ם־האס םלס ־ע־צצס אױכנעארבעס א פ־אװלזא־ל־שז פ־אפעכיאנעאז כסאפוכ פא־ ־ע־אקציעכ *** פא־ פא־לאנז. דע- דאזיקעי כ-סאפיפ אלז ־שפעםעד אייכגעב־ילסע־ס. פאיפואקוםס אח