Literarishe bleter · 1924-11-21 · 29 (21.11.1924) · p. Seite 5

ט .1* 29 *ןרמױקא. אבעי נ״עפ אױפרוײזז װיא ייעיג אריד גע*ט*א״עיט ד* ־טמעאונג םח י עריק די אגפװ׳קאוננ סיז דעד פעכיע פייז צרם אימפרעביאנ־זש. און ער. דער אדעי פח יי פעיזאנעז. :אר די אנפװיק• אגכי־יאדאנפיקער. װעיפ נעראמעװעס אוננ פון רער הױפפ־אי־י־. יעיצו פונם חיער צו זײן א ראפאנםיקעי. . העאשפ אים ־אם צונױפ־עפעיז םיז ד־ ״ױ א ר ום ..בײ; א :כ אויםז פיגף װאריאנפז פון רער דראפע. עריקה אאפז פאיק״ איז נעװענדם ציא איז אויפצוװײזז (:אפ״.* עי זאגע קעגן רעם דאםאנפיזם. דער עס ני־עפ באזונדע-ס ארויס) דעם ררא ברחן װערם יא כאא ני־עפ פאיהע-אעכפ. או; דעס פחביס ־עפעאוננ איז פור־עפעג־ ייק ק-אי. פיץ פיאפ פיפ דעם דאדאנ״ פיקער. ער נייפ אבעי גי־בם סים. דעם רעקפא׳-ס יטפעױננ איז ני־בם װײפ סיז פ-צס איבעיצײנוננ. ראפאנפיק איז א פיא-*קפ פיז פירעי װירקאעבקײס. ארעפאי־ ־טפעקפ עפעס היגםער דעם יאדאנפי־ט־ גאויבז. ײאס איז זײז אפחע פיײבק-אפפ — זײז ״נעאער. ר ע צ ע נ ז י ע ס עפ זענען ראם ני־טפ קײז פעסי״ םזסטל־טע;עדאגקען נאר. וױיא ס־װײזז זיר אױר אגדעדע אי:פ• אער איז םרעפאער. פאקס עריקס ״קאנ־ ספרוקציע־־טפודיעז". צו דער קאנ־ מאקס עריק. ק$נססרוקציע• ן ססודיען .*רכןסזגר• ןן י#־. ױ*רעז 1924. ס׳איז ׳שויז די העכספע צײט אנצו־ ה\יבן בײ אוגז צו קוהפיװירז א װיסנ״ איבערנעבז די װיכםיקסםע יסודות פונם ״נביאיםיזם״ אויש זפיפאאװםק*;; 1) דער א&םיםיזם. עס איז ני־טפא קי'ז יעגע װעאה. קײז ניהנום. או; עס איז פענאעד פאפעדיעא אוז גײספיק;איק איז עואםיהזה. 2) דעד־ דעפאק-אפיזם. אאע פענפטז און אאע אופזת האב; א הויבן װערס יטאפפאעד אויסשאריעז פון דער יידל׳שער ספױקציע פו; דער ״נארדענעד קײפ־*. פאפי־טז באראקפע- פו; פדצס נעפיא. רעדנריק װענן װאריאנפ ב. פײנט ער : ״װאס ניפ דער ראדקער ײאריאנס ניזפ? ער ניפ נאר;י־טפ רי א;פי כעםיבזקײפ. ױאס צײכנכ ז*ר א: *טױן אינם װאױיאנט צ. אוז ױאקספ אײס ־טארף אוז בואפ איז -י ױאריאנס; -. און ע. און װעדפ די װיבטיקסםע אידײ אירע פו; ״בײנאכפ אױסז אאפן סאדק״. בא :פ געבז ק"ז סר צושרידנקײם אונזער אײענערי איטעראפוד פיפ א עואס. װעאבער א*ז צוגעװאוינפ צו אײב״ פער ־טפײז. אפיטר איז עס א סיפז. אז אונזעי איגפעלנענץ איז יעוין עב; אאס קינדער םון אײז גאפ. איפעראפור, אויסצו׳שםו 3) דעד עװאאוציאניזם. די ״גאאדעי | יםודות. אירע 9ריגציפן. איר מעז;. פראנפוננעז װענן פאפאס. נע צײם״ איז ני־־-־פ געװעז איז אנהויב , ני־טפ די עאסערע, די םיפאערסעראעבע. אפ־טד װעם דאס ביבעאע פון דעד נעיטיכפזג נור ןי פח ער טפ נאי- דוקא די נײע. די איצפיקע. קופעז. אוז פ־ר פעפ־טז זענעז זי י הײגסיקע. איז די פחויב צו ביעגגעז דורך אונזערע פאר יאר צוריק. פעבדם. דעד פעגפיט װעס דערנרײכז איר בלז דא נישס אויסז צו פיא די העבספע פררנה אוז אפיאו דער פאנלרז איפעראפור״נע־טיבםאעבע פאר* נײטפ צופרידז פעי־ פיס רער אײבכק־יט פון דער ״נאאדעגעד ק־יה״ װערפ איר פױפ װעס איבעד איס קײז שאיפח יטוננז. אזױ װי אלד נופא האב *רײז פוז איםעראכוד־־ט8ײז און זל עדקזערכ קאנאז. פיר האב; -א צו פוז פיפ נעריצאפער־י פאכיװ״. אוז רעס אעקפאיס ־טפעאונג איז ד : ״רי רענעגרע — זא;פ רער אעקפאר איז דעי סיײספ פו; רי ־עװאבע. רנדיקע. װאס זענעז נ״בפ דרײסט ער י ר י ר ה זפ פיפ או;: װערן. דאס אעבז ׳טיצז אח צו זיר צי |צ.) װעם ״פונם דריסז װאי־יאנפ אן קעגז, נא־ עריתז. װעח ד׳םם קענז :דע אויסנעביםז יויד דער רענע װערפ ױ יטױז די ״נאאדעגע קי־פ״ האבז צ װ ײ א״ןעעד. ** באוסעל. קרעבק״ אױף מרױסע;. ..1טאס;, פונם אונ־ גדונס־סאפיװז: דער סאפיװ * וױיסע *טפ־אצ;. באאאער — אעד — ױאס װעפ פערנאננ פעס רבײ־טן הויז. סיס דד פאינעספ דאם ב־כעאע פיפ זיסז ג־פפ פא־ י.אפ און האדץ״. עריק האפ -־ ־טפדיבז;עפערקט פאר״ בײגײענדיק. ני־טפ א£ג;דטפעאפ זיר ביײפע־. באט*ט זײ פאדנעפען דעם פעיספפײא בוז דע־ ־טפודיע. זי אלז ־טקלצלרפ. זל אלז אננעױאיפענע פינפע״ רעד. אזו• זזי ראס;אנצע ביכעאע. װעי״ בעס װלא נאר זײז אז אגזאג און אז אי־פרוף צו רדײםטקײפ אל; פרץ־םאד״ *טוננעז. או; פיר גיבז צו: אין איפע-א״ פי־־פא-טוננעז. זאא עס זײז ד' עד־טםע ־טױא-ב. א אפגעפראנפע. א ־טװאבינקע פינם װײטז װענ איז ראננז פאי. אבעד ט־יאאב, ײאס װעס :אך זיד דערצו א קנ*פז ־טײכות. נאי װעז פע; >ן קאפף דעד אויבגאויפיקײפ אינם אי. דער עװאאוציע פוז איפעדאםוד־עריטײנונגעז םעראדײטז אופן פח צו באגעםעז. ני־טם פון א איד*'. — נא־ אפיאו באויז פוגם רײז־עספעפי־צ; אײנער װעט אינפיפז אװעקאײנז עייקס דיאאעקהיק״. ־טפאנדפונקפ. דא; איז אויד נויסיק א ב־כיל. אבער דאס װעפ אױסגעםײס־טם נעװיסעד אימעדאסור־װיסנ־טאפםרעכעד װעדן באצאספ. פדי עס זאר ני־טט די גדיננ״ קײפ ארױפבאפז אין דל הויכע םפער;. װאו עס העיס אױף א יעדע קאנפראל־ ארבעפ םון ציסעראדל־עע דעסם־אינ• קאגספרוקציע־יעפודיעז צו פיצז. אבער שי; ױאריאנפ צו װאריאנם ארץ ישױא־ ספרופעגפן. װײצ קרלםלק איז נײטפ אזן אײ כאנצז איז עס אזוי נײטפ ריבפיק בער קציננען. — און דער ־טפאדקעי פאד ני־טם וײז קײן הפק־. זל פאד או; ני־טפ באדעבפיקפ. דאס קעפר. דער גײטפ זײז אז קײז ־טום פרלנצלפ;. נאי צװעק פונם םחבר איז געװעז אויפצי״ דוקא םלפ יטפארפע פרינציפז. פיפ א װײזז די נעגנער פון די צװײ פיצם סר פרלגצלפז. פים א פעספז גרונפ אינ״ דראפעם: ״די נאלדענע קײפ״ או; ״בײ״ כ־ער די פלס. פ*פ א קצאיז בציק איז;אבט אזיפז ארכז פאדק*׳. דעד צװעק א װײסן און בדײפז אױסקוק. סוז דער ארבעס איז געװען א רײן ציי װעז פעז קוקפ דורף דאס נאנצע פערארי׳ט־פיאאצאנײבער. אבע־ גײטפ־ פארבונרן םימ ביסא אייפרײפ פון אונזער קד־פ־־טע־ װיאנדיק האב; זיר אויך ארײננערלס; איפעראפור. נעפינפ פען רארפ ארץ אנרערע ערעפעגפז. און ראס באװײזם קאײנע אפיצאצוננעז. עסײעס. פענרענ• זיר *טפײנגריק. אנהויבגריק פונם ער־בסז ציעזע פראבאעם־זוכוננע;. נאר נ*יטפ באעפא װאס אפאא װײסעד ביז צום סיפבאאײטעי קעגגזאץ פו; ״באו זכא־י— כאו ח״ב״ רער צװײפעד פאפיװ דער־ הױבפ די פיעסע פוז רער *בפײנע- *טיר־ דערוננ פון א ״חסירײעער פאפיריענ רראפע״ צז אז אוניהערזאר־פעכאפיזי־ ־;ךער הויר. דל גע־טיבפע פון רעי־ ״נאא רענער קײפ״ װערפ א -־ארעקפי־ט פראברעםי*. ארץ אנדערע א*נם עםײ. אין רער יטפוריע איז א םיראאאנײטע א־נפע־־־ פרעסאציע פוז רי װאריאנטז. אבער ני־טפ האבז: ״ובאע הפות אנצח״. 4) דעד קאספי-ער עװאאוציאניזם. באפראבס רי װעאם נופא װעפ ז*ר אויסבעםער;. עם װעס קופען א ״נײער היפא און א נייע עדד״. 5) דער נײםסיקער קאאעקסיװיזס. אאע פעגפדטן װעאן דערנרײבן רי העב״ ססע נײםסיקע םדרגה. 6) רעד פדאנרעס פון די פענם־טז איז םא׳־בונרז פיפז;עפאעבז װיאז. װעאבז רער פענפ־ט איז פחויב צו -ערםיאן. 7) די סאאיראריפעפ אח ברידער״ אעבקײפ פון אאע פענס־טן. װאס •טסא״ פען אאע פון ארם וחוה׳ן. 8) רער אידעא־ער־ צו־טפאנר רער רעה״^־יפ איז דער אירעע פון נעגנזײסיקער פעגפי איבע. פיפז ״יאהבה אדעד כםור*׳. פוז דאס קרלפליטיפאגאגראםײטע. ױאס א־ז אעצפז. פון דעד עי־־טסער *טפוריע. װאס ספיאס ויד דאר. אז רער אױסגאגנס־ ראר דער בגיז פאד א יעדער איפערארײפער איז א יײז נענעפײטע. רויר רעד צוױ*. פ.-;קס פון די אאא צעאיבעיאציעס איז :אבפייז אנדעיע. דל פעאריע פח ״נאפס נןעאד״ איז רער איכעראסור. קדלסלק אוז איפע-א״ אױספאריטוגנ. איפעראםור איז בײ אונז פער. װאס פײטס זיר אויס פים אנ-ערע דער צלםירפער נעראנק. אן אנדעיז באראקפער האפ ״צױן צװײפע ׳צסודיע איבער ״בײנאבפ אויםז פיד״װיסניטאפפ זאי יטויז אפאא א םוף אאפז פארק״. :אס׳ט עס האפ זיר דא נעפעז. א ילדליצער אינפעאלגענפ האפ פיפ פיר נערעפ װענן עײקס ביבעאע איז ער איז ־טטאיק ני־טפ צופריח נעװעז פיפ דער עריטײנוננ. זל פױנ נײטם. װגיא ב־ז צו א־• נאר פאנ ביזז הײנפיקז װיסנ־טאפכ. איז אונזער קואסור״נעדאנק דער דריפער, װאס איז פעאם די װלסניטאםט םוז איםעראס,*-. פעדאד־יט־פיאאזאפײבעד װי יצװאר ס׳איז דער איגיציאפיװ. בין״ קריפײט־אלפערארליטע ערעפעגפ עויז א עסײ. װאס פ>>- א נעדאנק פארבינדפ צז״ נעװאאש אי*ר אײגז דעם פראפ אויף װײזם בואס דער חיצבוז פו; דל פא- אאעם״עדיטפ ד* עדיצפע צװײ יצפודיעס? רײז;ענעפײטע אונסעדזובוננעז. דאר יארצײפן פזן פ.-צס נאבז פױם אפ-א. דאס װעאן אויפצוזובז די בהדרנהדיקע האפ דער פענאז נעריסז די צויפעז אייז עם האפ זיד נאר נליצפ אנםװיקאפ דער אנםװיקאוגנ פוגם דדאפאםײטז געדאגק אװעקגעםראנז אױפז יטפענ פח אנאאיזזג קואפ צו ־בפודירן פרצז. או; גײטם א־ם בײ פיצן. דער פאקפ. װאס פ־ץ האפ םח כפעפ אידײעשעד אנאאיזע. דא זל איז נײטס קײז האדץ־זאר (אײעז : באױז צו נעניסז איז באעדאײ זכרונות. נײטם אינגאגצז אח פואקום פארענדיקפ קופפ ־טױן אויס. אז פיץ האפ דד הארץ־פאיצה!). ה׳איז א סיפז אם א די אוז נארנײבכ־זאננדיקע עסײעס. װאו איז די בײדע דראפעס. איז אדעד זאא זײן פערעד;עדאנניפ פיפ אז אב־בפראקם;. י*:פ*כױנ; םיז אז אינפעא׳נענפ. װאס די דער ברײסער פארנעם םח א איפערא״ א באװײז, אז פדץ האפ זיר תפיד גע״ אידײעיטז;עדאנק. אײדער פ*ם א די־א . איפעראטור איז פאר א*ם אויד א א*ז אעבנם־זאר. עד װיא איבעד אוז ניכער :ײש באנעפעז פיפז האיץ. פ*פ דער אינפו״ איציע. אח דאד האכ איײז דער פיאא־ זאף פונם אינפיא־ציאנ־זם. בעדנסאז.;עפענהפ. אז אינכיאיציע איז א באיץ. *ואס דעדהארם דל פאסע אנגעזאפיפז פאפער־אר אח ביניכ די פ־פים צונויף אין :אנצי־ײפ. אאזא נעדענקעז פ־ר: װי פאפײטז ביאר אויסיבאיסאער. רײטער עריטײבוגנ? װאו איז דעד װיאן ראננאפ פיפ די אפא דדאפאפײטע נע״ אח דער אנהױב צו פארפ־פז איר װעזן? דאנקעז און רעם קאפף. װאס ער האה רער ״גאארענער קײכי,. -יד אנב װאו איז רא ראס אויסםאריטז םח רי :עפראבפז צװײצ; נעראנק איז פאים. אױפזובי פון װא׳־יאנפז. צונויפיטפעאן;רונפ״פרלנצלפז פון רער איפע-אם*.-? איז ביז צום סוף נעװעז א זײער אקפו־ װי קעז פען ריסקוםירן װענז איר ק*ום עאער בײ אים. און נאר אײנס .־ דא אינפ איז װעגז איד װײסערדיקער אנכװיקאוגנ. דער ׳טאיסא צום אבהויב פ<ז דעי פריז אייב כעז קאז נײטס נרינכאער אפ די פאר׳עונג. דער שאיסא צוש עפענעז פון צנ-ע דר׳שה דערסיס, אז ער וױא. גײטט פרלגצלפ;? װי קאז פע; דא ני־בם פא־. זײז דיבפערײטן סעזאם. צום דעדקרערז *בעפענדיק דר ^פאר דינע חירים םח צװײםאפ װערז, װעז הינםערן רוב פו; פון רעם נע-אנק, װאס איז נעװעז רער י נעדאנק אויף די װענז פח קאגסעסי קײז נאנצקײפ א: פדפים. קײן אינפו״ די הײנפ־אנגעיטריבענע איסע־אפור״ פראנפער פוז זײן אעבן. ראס איז ־אס פאאציע. אאזא װעיכ רא בײ עריק פא־׳ איציע אז אנארלזזג קײן איפע־אפור״ קריםלקז פלרס ז*ד אױר רער פא-־פײ• נעװיגס פו; עריקס יטפודיעס. װי אזוי ן קרעגערכ דער נעדאנק םח דעס אײג; םיגפעז אז איפעראפור״אנאאיז. אײטער און פאא׳פליטעד אײכא־-פיקאער סיהאפ זיר אנפװיקאפ דעד ״נאאדעגע פרוס פון דעם פוירי-ן דיכפער װיכ- אוז כא״בו״יטרײבער. ק״פ״־נעראנק באװ״זפ דעד עריטםע' פיאנסקי אויף פי-ץ. אח נאנץ רינפיר נ. װײביג די אח פאדנאײבז א*ז אײז גאנצקײפ. זענעז פעדעד אויסנעקיפעז פ־פים םיז אידײ. א־־נפאים. א־יגיגאא־פעפ. יטואר־ק א*ז א•; דעם גיבע- די סונעספיע פינם װע־ק :ופא, װאס פירפ דעם אײעגערייטן צום סוף פוז זײן פאדפראנ איז דער רעדנער צוריקנעקוסעז צו זײן אדײנ״ םיר : די צװײ אגסיקע ריבפוגנעז פוז *לדנפים און נר־בנפום זענעז;אך עד״ היום הזה די יפח־וץ פו; אונזעדע קוא־ סוד־אידעארז. עריטס אין דער רעצפע־ צייכ האפ דער גריבײטעד װעאפ־באנעם נעשונעז א הויבז אויסדדוק איז :יס־טעם גועאםיאניטױאונג. װאס האפ באפ־ידיקס דעם אירעאא פון דער ״בלאנרער ח־ה״. ״דעם װיאז צו פאבפ״. העאינסום, קינספאערי־טז ..ריאניזײטז״ רױיש. ״פרײ״ אענע װיסנ־טאפם״. ״אפאאינײעע״ יטײנ־ קײפ. ״איבערפענפץזפום**״. אח דער ילדויבע- װעאם־באנעם אי; פארססאי. װעאבעד האפ אױף א ילדליט נאם־ט אי״ בעדנעי+־יספעאסז אופז פבפא נעװעז אםיאו קונסם אח וױסנ־באפס צואיב די פאראאיעע יסודות סח *טאוס. ברידער״ אעבקײס איז אאנעםײנער םעגס׳טו״איבזג ו־טיפאאװסקי פארעגדיקס זײז נאעני אינקם. ז*ד אאײז או־סאעבז איז ז-ע.- ריכפוגנ פונם ילדל׳שז ״נביאיםיזם״. ד״ר א. ג. אעבע ־טעה אוז דאס איז עס. עס איז נײטפא ױאס צו האפ:. אז דעד ילדי־טער קאײנבירגער אי; נא־יציע זאא קענעז :עב־עז אויף ז״בע אקסחגז רי יטװערע א־בעפ פיז אײפבויעז א נײעס פעאפער. ױעדז־טע דעז קעז אח זאא ראס םיז. אויב ני־טפ דע־ ילדי־טע־ א־בעסער אין נא־יציע? עי איז עס דאר דעד דאזי־ קעי אײגציקעד. ױאס קוקפ פיפ חעאע או*נז א־ײז אין דעי צוקונפם. װאס אײדנד*ק. קעפפנריק ה־ינס בױם ער דעם פא־נז... א*ז אבע־ די ילדײטע אדבעפעײ-־אפס א*ן גא־ײצ־ע פער וױ אופעסים צעיקאאפס אח צע־־טאאנז אויף פא־סײעז א*ז פא־סײ־קאײזאע-. ז* א*ז — צום בארױעח פוז עס נע־ זאנפ װערן — דעיװ״א נא־ אאיז אופ• פעלק צו בו־עז ילדי־טע קואפוד אוז פיס איר דאס ילדײטע פעאפע־. א*ז דאר גאא*צ*ע ־* אײנציקע פײאי־טע פ-אי װינץ. ױאו ם'א*ז גי־טכ פא־אנעז קי־ז ־טום אופפארפײא-טער קואםור־פאר״ באגח ײאו סיאיז נאר איץ נײטם פענ״ ־ער צו ־טאפז א קואפור־אינע! נעױאיז אער ו איז סענ א׳־וש אח אזױ פ-ױ• אזוי יויריקעױ. דעי איצפיקער פ בז זיד הא אצע םחמז ייקעי סצב : אאיציע אח ג :א-גײטס ס־פ; אויסנעראזפ אײנ ־דײטע סיאיא; :אפ; סיפ זײן קז רעכם א״ז י־טפ ק״ז ופ ני װאועע- הא ־ער. ילדײט פעאפ װי א*ז נאר ־טאעכסעי פיא י װײא פיא. באדײ״ אוס סיפ :א- ו עס ייעסבעדנ א*ו כנריקע אױסנאסעז אויף רער נאאיציי ׳טער פיאװינץ. ל. דרײקורם איז םינ׳ם בעסםז. איר באצלוננ צום ילרײשן פעאפער א*ז דיזעאבע. ױאס צו ילרײט. א םײגראעבע. א אפחוזקגריקע אח — איז בעסם; פאר — א ק־אע. רער פצב פוז הײנםיקז ילדישז פעא־ פער איז א גאר יטאעבפער. ראס פעא• פעח אױב עס קופעז נײטפ :אספ־א״ אייז קײן פ־-עפדע. ־טפײס אויף -עפ־ זעאבז אדפ. װי עס א*ז;ע־טפאגעז פיפ א עפאעכע צעגדאיק יא־ צוריק. איז דער אפחז איז עש איער נאר יט-עב״ פעד. װײא פיפ דער צײפ זענעז רי ״ױננפאעבע אפאנפז״ נעװאח— ״זײ-עס״ אח די ״פריפאדאנעס״ — באבעס״. אז עס נײם נײטפ אונפעד איז גאנצן . אז עס האיס ז*ר;אד קו׳ם. קוים. א*ז דאס א פארחגסס םו; די אויבז־או־סנערעבנ״ סע סעאפער־נײערס. פאר װעפעז ילדי־ט פעאפעד א*ז א נויםװענדיקײס. פאר־טפײפ זיר. אז פרוװן זענעז *טויז נעפאבפ;עװאיז עפאעבע :יאי. צו יטפעאן דאה אעפבע-נעד ילדײטע םעא־ פער אויף א נעוױסעד פדרנה. איז דאס אבע- קודס־נא א פ־אנע פח פאסע-ע־ אע פ<האעבקײפז. דעי קאײנבילנעדאע־ :עד עאעפןגפ באציפ זיר צום פעאפע- װי יטױן רער ־טפײנע- א*ז - קאײג־ בירנעי־אעד. רער ראזיקער סארפ פענפדטן איז דאר איז תור געגופעז נײטס קײז פדאדוקפיױער עאעפענס. א*ז עקאנאפ־יט זײער יטװאר אח קיא״ פורעא ־טםאי־ק צוריקנע־טטאגעז. אוז. ױאס רעד עיקר א*ז: ער האפ ני־טט קײז צוקונפפ. ער אעבם דאר באויז פיניב כאנ אח םארן פאנ. איז פאר א*ם דאס פעאפע־ א ע׳-*ז פו: פאי־ װײאוננ. פון פארברענגעז. אפפסי־ז עט־ גוײטע אפעיעס. אפע-עפקעס און דראי פעס. זײ האבז איב ילדי־ט אח דאס ילדײטאעבע. אופבאװאוספ אח אונפעד־ באװאוספ. אז ״•טסעאוננ־נאביע״ אח אז אפיציערע בא׳טאוסז. פעז גײפ אין פע־ אפע׳־, פעג פעז יטפיאז ױאס פעז װיצ אח װיאזױ פעז וױא. ס#ר א א־דא פוז ..אײבויט״. פאר א קרעבצי פיז ״ױדא״ אח פאד א װיצא אוז א פענצא םוז ״יטפחה״ נײעז זײ אין פײער א־־ײז. פע; דא־ף אבער זעז זײעד באצלוננ אד*ר שיז א בעסע־ז סעאפע־. בײ די ״װיאנער״. אםיטא. װעז ז״י דיאבי רא גאספראאירפ. איז געװעז 'ערז פאג אױספאיקויפפ ב*זז אעצפז פ-אץ. נײטם רי אינפעאינענץ האפ אױסנעהאאםן ד' ״וױאנער״ נאד װידער אפאא רי ראזיקע פענפ־טז פוז פאאק. צו װעאבע עס איז נאר צונעקופעז די ארבעםעי־־טאפפ. װײא די נאאיצײטע אינפע־יגעגץ. װאם איז פא־־אסיפיאירם דויר און דויר. װאס יטעפט זיר צי יעח הויר א ילדײט װארפ. זראס אײזעפ נײטפ קײז ילדײט ביכא אח װאס האאפ עס פא־ א פ*ז כבוד צו קענעז באהו*פפז פוז זיר. אז זי קעז נײטפ אעזז און יטרײבז •לדײט — איד איז דאס ילדײטע פעאפע־ א עניי. װאס אינפ איר קױם אין דעי אינקספעי פאה. *א. די הינע ״ילדײטע״ א־נפע-י״ גענץ, זי איז;עקוסעז צו די ״וױלנער״ נאד דע׳־פא.־. וױיא זי האפ װענז זײ גע־ אײענפ *טבחיס אין די בעיאינער אח װינער ד ײ פ יט ע צײפונגע:. פיפ דעפ״ זעאב; איפפעפ װאלפ דעד דאזיקער עאעפעגס נעאאפז איז — אאפיר זאבז— א יאפאנײט פעאפער. רי אינפעאיגעגץ איז דעם ילדײטז סעאפע־ א*ז עצם פ׳־עפר. פענ עס אויר דיז סונים יטענסםז גאליציע געװעז א נאר נאענפער. די אקפיארז זעגעז דאז אױסנעהאאפן נעװאדז פול פובאיקום. נײטפ אויף זײפיקע ױעגע:. דויר דער סעאסעי־קאסע. דורר בי־׳עםן. גוד פאקע םסיט: דאס פובאיקום, װאס איז אװנפס נעקופעז אין םעאפע־. ד.אפ בײסאנ נעגעבז עםז ״א־ז נאפוראי׳ רע־ חברה אקםיאר;. יעדער ״נופע־ ב׳־ודעד״ האפ געברעגגפ עפעס צו סיאנז. אויפ פענאעכקײכ. אױפ ד' קעי ־טענע האפ נעפ׳־אנז. אבע־ פוז פואן האדצז. צו פיפאנ־צײפ צוױ־טז אײז נעזאננינופער אח דעס צװײפז. װ%.ם איז רעפעפירם נעװא׳-ן אױף די ב־ע- סער סוז רער גארפז־נינע. האפ פעז זיר נעזעצס בײ די םײטז. יטױיטפיאער אח פובאיקום איז אײגעם. רעד ״יאאר״ האפ גענעבן אח דע•־ אקםיא- האפ נע״ געסז. ״אעםבערגער קינדער״ האבז איב נעהאס זײער ילדײט פעאכער. זײ האבז עם נאר הײנס איב. זײ רופז אז יערן יטױ־טפיאער ב״ם נאפז. זײ זענעז פיפ אים אויף ״דו״ אח יטיקן אים הײנפ גאד — פונקס װי םים 30—40 *אר צוריק — פײט אויף *טבת... אפ די אאע קאײנע בעא־סיאבעאער. נעװעאעיקעס. פי׳טערס. קצבים־ילננעז. קצבים און קצבפעס. זיי זעבעז דאס די דאדקע. װאס סדא;; אויח זיר דעם עוא אויפצדזאאפן א ילרי׳ש סעאסע׳־ איז אעסבערג. זײ נײעז סיפ אים ס־פ םיפ א זעאפעגער בריװ פװ 11 עס איז ניי:ס אפק. אז ״יעדער סאאק האכ אזא פעאפינר. װי עס פא־״ דינפ״. דאס נאזיצייטע ילדגפים האס זיד פארדיגס אױף א בעסע־ז פעאפע־. װי דאס. װאס עס הא׳כ. ארעד ר־יםאע־ נער געזאגכ. עס האפ נ * יט פ. אונזער פעאסעי־פארנאגנענהייפ און הפעציעא די אעסבערנעד איז א נאר ׳טײגע. נאד הײנפ צערכאפ סעז זיך ײי אוגז סיפ דער דאזיקער םארנאנגנקײס. פעז נעדעגקפ זי. סיפ באדויעדז: נײטפא די אפא־איקע צײםז! אויפן זיטאאקעװער (ז־טואקיעװסקא״;אס) רעככס פוז דעד באז־דאספי׳ג איז דא דער אױפנאננ צום ״בארנ״ (װיסא־ קי זאםעק). באאד ב*ים יעםדאז איז םאראז א נארסז אח דא־ם האפ סיס 35—40 יאר צוריק אײפגעיטאאנז זײגע פעאפעד־נעצעאסז נ א א ד פ א ד ן. דערצײאם סעז נאר הײנם: נאנץ אעםבערנ פאעגפ סאג אוז נאכס איבער״ אינז אין דאזיקן נארםז. ניי נאלדפאי דענעז. ״פאדסרא׳קאם״ האפ נעהייס; יעגער נארפז־דעסםאדאז פים דער נאאדםאח״ביגע. דער ״פאפע םוז ילדײטז םעאפעדי־ האם דארס נזדטריבן וײנע סעאסעדי פיעסז. האם נעגעםז אייננעסאכםס און אננעפירס סים די פראבעס. איז דער אנװעזנהײם םוגים גאנצז עואם ״גופע ברידער״. ״אעםבערנער קינרער״. װאם האבז נעיטפײזס דעם ״פאסז״ אוז זײנע אנהעננאעכקײם. זײ זענען דער גע״ קינרער — די אקפיארז. דער קאנפאקפ פדײעססעד עאעםענפ, װאס נ*ם נײטפ צווײטז פובאיקום אוז שזייטפיאער איז 1 אװעק דאס ילדי׳טע םעאסער םאר אאע