Literarishe bleter · 1924-10-03 · 22 (3.10.1924) · p. Seite 3

ט ש ם ^6 22 אח דא איז •כויז א כד#נ'־קאכײ?ע ראנע סיז דעם כיאדע־נעם יע־־םנדשסע* לער : סזן א•; זנרפז נײפ עד אי־ײז באי יואיסכזיניק אװעק פזן דעם אױםגעכרא• כענעם ניסח אגז כיאבפ דד ארײ; אגפ־י סאדישפענדאעכעד. סז; דער אנדעד זגים, װי *עדעד א־י פיםפ. אגידם עי פוז אוכיפאסזלאדיםעפ איז. װאס עדאענעד ער איז כײם זיר אאײז. אאין תײניקעד דאעניננ האפ ער פאפורעד צו װערן. צי דעם נאס:־נע״.*פאק אדאפאאזז ז־ר װעפ ער נעװיס נ*יעפ. באסגפ איס נא־ איבע־ פארישליסז ז־ר איז זנוז ענגעז ק־ביז. פ־אןלאפייז. אז ריפעדאסיד. וױ *עדע־ קינספ. איו א פ־יװאכ־זאר, אז יערעד אײנעד זיננפ שאד ז*ר. איז זיר. צוליב ז־ד איז אל״ז. װאס איז פאד לגיסז. פאדן גדײפערז עואם — איז ׳שויז תאפפ־אטיס. :ײשם ־״:. נ״עפ הײאייג פאדװגירוננ. עפעם אײנס איז די האלביקינדערישע האלב־אדפיספיפע רעבצוננ צו פאפירא־ ריפעפ אלז עפעס אנדעריש איז דאס איבער דעם אויםנעדריקס איז א ספעציעלעד פיאי דוקםיװיםעס. אפי״ר פאר דער נאגצעד קולסורינעישיבפע זענעז אזוי פ*י5 ביבער נ״שם אנגעיטריבז נעװאיז. װי באדז איז פאדנאננענעם יאדהינדערס. עם האס זיר אננעניפעז די בדאגזישע. ליסעראסור איז נעװארן א סראפעסיע. װאם באצאלכ זיר. און. אז בגי לנוסן. איז דאד בס אעז אייר• אויר פנו אונז האם פעז אויף דעם קאנסום לעזער נעבויפ א ליפעראי םוריסדאפעסיע. דא האפ פעז זיר *סויז אביסי4 פאדי רעבנס. עס װגיזם זיר ארויס. אז ל ע ב ז פוז ירסעיאםוד איז נאד בגי אינז •שװערלער. עס קאנען נאר דורבן לעזעד פאװאריזירס אוז א^יםנעהאלםז װערן א דדנו— פיר יעריפםיטסעלעד. אבער קאנריראסז אױף פראפעסיאנאלז זעגעז בגי אונז פיל פעד װי צעז אוז מי צװאנציק. דא הויבמ זיד א; די םדאנעדיע פח פדאפעסיא־ נעלז יערגיבער. (יאס פאיק רעזם אונז ג״עפ. דאס פאלק האלפ אונז;י*בפ אויס. — הײסם עס: פיר זענעז איבע־ ריקע. די ינדיעע ליפעדאםוי נײס אוני םער. א. א. װי) ךאין נאד קײז אויער ני׳שפ. װניל םיר ן םײלז םון דער לאננער פע״שה. װעלבע ער זאר. נאר א קולםור־נננססיקער אנװאוקס. זעגען אלע אדער אננגנעבוירענע. אז־ער ו םדאנס א פארסיקע בײ זיד איז קאפ אטנגזךסםועםםע אינזיביססז אוז םאר״ואון װעלכע ער האלם איז אױסגיסז י:־ססז איז א קלעגערער ארער ניעםע*;1 אױםז פאפיר. רעד סאס. אונזעדע סאדעדנע ראפאניססז זענעז צװײ אםתיע פאלקם״ישיניבער האבזןאיז םארנלננר םיס אים קא&יסי״ישרננ• כ־ר נעהאם: ךעעזאז אוז יסלום״עליכם. [ בערם. ראס קאפיםל *שליננם אײן זײער1 עפ םאלס קײגעם ניעזם אננן די ראזיקע; אםעם. די צוםעליקע םארביקע *עסעל איז, *יןײ לשריפפױשםעלער אװעקישסעלז אויף| אײביקער יאנעגײש נאבז ..עבם״קינססלע־ רי ליםעראםור רריננם ארננז איו אלץ ברײםערע ״שיבפז לאננזאם אוז בהדרנה״ דיק. צװאםמז סיםז װאוקס םון קולסור״ עסםעםײשע בארערםענײשז בננ אל״ז ברײ״ םערע סאסז. גאד לאננע יאיז וחזלז אװעק. ביז יע״ רער סאליאק אדער יעדער רוס װעס קא״ נעז זנננע פאפולערספע דיכםער אוז *שריפםישסעלער. אוז איר ישסעל פיר לננבפ םאר. אז איז אםעריק׳ג צום בננ״שאיל. זאל אן אד״ װאקאם אדער א ראקפאי וינז נלננכצגיי נע״; פיק א נרויסער עם הארץ אין דער ענני י לײשער ליםעראםוי. ער האס פ׳שוס םאד 1 1 אייז ברעם. דאד איז עס אזוי: איז דעם■ רי־שז״ פאפענט •שטויסט זײ ארױס םוז ורפםיםאז םוז זײער ארםיזם זעגעז זײ-פיאפארציע און דער לעזער האם ני״שס כ;;נזעצליד״עגליר. י םאר זיר אײז נלננבע אננעצוינענע ־נעזאן דער ב ע ל ״ ב כ י ה אוז | סםרונע םיפ א •שסננננריקז סא;. אוז םח רעם אלעם איז נאי אפת ראס.. ערנספע פאיפ־אבפז זיד אז אונפערנײז װעפ נאי די פראםעסיאי. צװעק םוי ״יאפוננ. נעלע •שריםם׳שפעלערג*. איע־ פעז װעם זיר לאזז באפז יאס םאליז. אויב נײשם נא־ ערנער: די נאס. אח ערנספ צום םארסראבפ; זיר א־ז רעי עבפע־ פארערניסם ניבער נוםה אײרער דער דויבישניפלעבעד •שריםם״ •שפעיער. *שפארק פראױקפיװ א*ז ער גײשפ. (פעז קאז ברענגעז םיל בנױשפילז םח אונ״ זער װעלםל. װאו ליפעראר״שע םרארוק־- פיװקגים איז א פ״שיפער פועל״יוצא םוז רעד גאכםדאנע. םח צונעננלעבתננס.) האפ ער צגיט צו פראבפז. איז. אז םא־פראבפז זיר. קאז פעז אפא^ קופעז אױר צו אזא אױסםיר: אז פעז זאל אפװאיםז אלע םליפער״ לעד סיפ אלע ״איזפעז״. איז װעלבע א ל פאל קענז זננז װילז םארפלאנפערפ. װי א .*; םלינ א*ז ישפיגװעבס. בלננבס אײנם: קובספ איז א םיםער עניז. קײן *שפיל פרוװז םח ״פאקז״ רעם לעזער זענען ׳שױז בגי אונז נעפאבם נעװאיז. אבעי אפװײניקספז קאז פעז חו־שר וננז איז רי דאזיקע פרוװז דעם עבםו פארעיניספ. רער פאדערניסם אין רער ליםעיא־ םור (װי איז דער קונסס־בבלל). איז דער. װעלבער האם סיף־כל־סוף אפנעי סרײסלם םח זיר די סונעספיע םח סאר״ ױננלוננ אלס קונסם־קעיז. רער פארערי ניספ האפ נײשפ ברעה צי װנילז עפיצז. די קערנדלער םוז רײנער קונספ קלױ2־ן פארערניסס א קיגםפלער א*ז ער ערנע״ז אנרעריש. צװ״שז *שסײגער או װאונדז און פישונענעם;עלעבסער םו רעם נרויסז װעלט־הארץ. דער פאדערניסס איז װיגקלדיק, •״8יי ן םון רעם םאי פעז נ״שם פאבז. קוגסס איז — א העכערעד אפת. עש ׳שװעבפ איצפ אין רעי לופםן א נלויבז. אז ..םאלק״ — אלס נרויסעי אײנהננםלעבער קאלעקסיװ איז אױר אז ערנסטער עגיז. אח או*ר רער ראזיקער קאלעקטיװ איז דעי םדענער םוז העבעיז אפת. צ• װאלפ ניישם נעװעז א װעג, א פענלעבקגיס אריבעיצוװארםז רעם קערז םח אינדיװידועלז העבערז אפת, דעם סעי־ז םוז ק ו נ ס סי אריבער ײ קעפ םוז םגיגישפעקער אין *שפאלז ארער ברײםערן אעזעריקרגיז — ר־רעקס צי די אסתע. צו ײ אינטואיפימע;עישװארענע ייב״ םער. דירעקס צוס פאלק? צי װאלס ג״שפ נעקאנפ געםינען װעיז א ישסראר — װי פאראראהסא,'■ ראס זאל נ״שס זננז — א ישפי־אר. אויף װעלבער דער פארערנעי *שריםט׳שםעלער זאל א רער םח צו א שיל־פ״ליאניקז אױריפאיױם? צ* איז דאס אזוי װילד? ײ סליסערלער םח דעם 19־סז יאר״ הונרערס האפ ער םח ױר לאננ איאפ׳ געװארם;. זאל עי דד נאר קאנעז ארויס־ פייאנפער; םון רעס ישפינװעבס םח רי איזפעז. אם־שר,.־ רוף איד אז: פי־אבלעם איי װילם. אלטער קאציזבע אפ ראס ״דינעזא;־•. איר — רוםפ עס װי ציק. ער נלים׳שפ זיר נײשס נלאס איז עםסעם״שז פאנן אראפ. אוז ער זא־נפ זיד נ״שם װענז דעם. װאס ער איז >. הארפער ביםז אוז םעז װעס אים לאזן דאיז אוץי דער פאליצע. ראס אײנציקע. װאס רער פארער״ ניסס םארפאגם איז ויר גרו־סעס (אופ״ אפהענניק שח וננן אינפעלעקם). איז דאס. װאס םח זננז קונסמ באקופם זיר נײשם קײז םארװגילוננ. :אד אז עבודה. נ״שפ גאר םארן סאלק איז ע־ םרעפר. דער נעװײנלעבער לעזע־־קרננז. רער *שםענריקסר ביכער־קאנסופענפ קאז איס נײשם םאריויעז. אייב פעז לעזפ אים. איז צוליב פא־ דע. סענסאציע אדער סקאנדאל. עס װעפ זינער װעז עם איז קופעז דער לעזער. װאס װעפ איס םאר־שפײז. אוז איז רעם םאדישפײ; װעם אויר וגיז אז עספעפ״שער נענוס. אבעי ישויז נ״שס קײז םאיװגילוננ. לננבפער װעפ אבער םוז רעם רעם פארערניסם אויםז הארצז נ״שס װערן. װננל אויב רער לעזער װעם •שויז פ א ר״ שכײן איז. װע־ װײס. צ• ער װעס ישויז גי׳שם האבז רעם פאדערנעם קינספ־ לער אדיבעדנעװאקסז. צ״ רער פאדעי״ נער קינספלער װעפ תגוין ראז ג״שס זגיז צו־אלכ םאי אים. צו״ישװאר םאר איס? ײ אונםערישטע *שורה? רער װיר״ קונגס״קרגיז שוז רעס פארערנ־ספ איז וײער ענג לעת״עהה. עננער. ם*ל ענגער םאר דעם רורבישניםלעבז קרגיז לעזער. -.•דם״עליכם דער לץ. בײרע װירקז פים! דאס איז רערעאר. װננל אונזערע ראםא לעם זעלביקז םעאםראלי׳שז סיסל. | ניסטז זענעז ראפאעססז נ״שם קנײסשז ױי ראס פנים[ בוידעגע. נאר נעװארענע. פח םאלק אח צװיננז אים פיםצדש**לז.ן ךע־ ער׳שסער — צום געװײז. רער צװײ״ סע׳ר — צום נעלעכפעד. *שליםם ני׳שפ אויס רי ס ע נ ס י ם ע נ״ כ א ל י ס ע ם םון דער קונסס. עבםע סעגםיפענפאליסעס איז פונקם אזדי בארעבםיקס. װי עכםער הוםאר. י-דע פיפלעז זענעז פריסיפיװע מיר״ ב-.:סיפיםלעז. אױב זײ נײעז״ארױס פח ו דער נאםירליכער אײנגישאםס םוז קינסםי 1 לער — איז זײער װירקוננ — קונסם.! או;, אזױ װי ראס איז דער קוז־צםםער, ־•־קמנם״װענ — איז דאס םאלקס״ כ־:סס. איר װעס זיר פונקם אזוי נאםירליד עינװײנעז בס ײנעזאנעז. װי נאסירליר א-י צעלאבפ זיד פײ ישלום״עליכפז. דאס םאלק האס םײנפ צו םאיבלייבז נלייכנילסיק. נאםירלער. װאלפ דינעזאז םיפ רער ־עי אלײז;ארנ״שס נעםאבס. װעז ע־ םארפאנם נ״שם די סיסלעז ײ סרער זי בארעבםיקז. אויב ׳שלום עליכם איז. לױס אונזער אצםיקער סאס. א נרעסערער קינםםלער פי*ז װאים אוז םראזע. פוז םעז. אױף .עהערים אםצױשאצן דינעזאנעז. נעדענקן צװײ זאכז: ערישםנס. לינם די קראםם םון עבםן ױםאר איז דעם װארם אח אין דער פ־אזע אח אויר איז דער לגיכםער נעבוי פון דער קורצער זאד, װאם איז איז איר :אנצער ארביסעקםור נענוםעז אײז נרױ״ סעד לאד. םעז תאז נישס לאבז ׳שעה װײז אז היםםעריע. צװײםנם״. צװײםנם זענעז דינעזאנס אוז נאר אז אײנב־צאסם. װעלבע די״ [ דעם קײז אינםערעס נ״שפ. יײז ליםערארי׳עע םעלות אזױ םאר אונז נעזאז האם םארפאנס. ראס איז רער פאבז א לעבן אן דעם. 1 פיעםד נעװארז. װײל םיר האבז נאר|נאאיװער נלױבז איז דעם סיאור הפזדשה.; הײסס עס: דער דורנ׳שביםלעבער לע*! זער איו בײ הבנסיקז םאג א פעגפדש; פים א ס#עציעלער באדעי־םעני׳ש. פיס! א בור״באדערםענ״ש. װעז פיר װעלן נאכקוקז די :אגצע ליפעראסור סון סאריקז יארהונרערם. םח די נעניאלספע װערק ביז רי באישײ״ ־נסםע. װעלז פיר באר׳שםײז אײנגםלעד װי אזוי א באפעז צו נעבז די ראזיקע בור־באדערםעני׳ש םארן דורבישניםלעכז לעזער. ראס איז א בארערםעגײש איז א קול״ םור־עססעם״שע־ פארװײלוננ. גײשס נאר ײ ליםעראםוד. רי נאנצע קונספ םח פארנאננענעם יארהונרערס עײשגינם פאר אונז אוגפערז צײבז םח קולםוריעסםעס״שז פארװץלוננם״ישפאף. דער טעות. װאס יי קינססלער האבז נעפאבם רערבגי, איז דער, װאס זײ אלײז. אוגםער רער סונעסכיע םון פארק״ריקםאפור. האבז אגנענופע; דעם םאיװסלזננס״עלעפענס םאר רער רײנ״ ספער קונסם אחי אויף װיםיל זײ זענעז אליז ג״שם נעװעז באהערישם םח א הע־ כערער אירעע. האבן זײ פ׳שום נעישאםז א בראגז׳שע א ס&עציעלע. אנגעפענײק.! אז זײ םאבז קונסם. אין דער ליםעראפור האם זיד עסו יעקב דינע זאז עי קאז *ו־ם גי׳שם נעהאם קײז אײז אײנציקן! דער נאאיװער נלויבז. אז א ראפאז איז. אײננפלעד. א רעדצײלםע הארצדגיסנ״ דיקע דראפע. אט פים ײ ראזיקע אײננישאסםז האם דינעזאז. דער ׳שװאבער פענפיש אח באי •שײדענער קינםסלער זיר געװאונעז רי הערצער םח הונדערםער םויזנםער יזײ״ •שע לעזער(!). לעזער? צי קאנעז םיר רײדן װענז אזא נרויסע צאל יידײשע לעזער? םיס לעזער האבז םיר צו סו;. אים האפ דאס םאלק נעלעזז. א*ד פענרע״ װאס ז׳שזג אײגגסלעד. פ פיםן פיאבלעם ״דינעזאד? גאר פרץ אוז. נאד םאר פײז לזג האבז אננענופעז איז זײער רעם אײראפעלישז נוסח. זײ האבז אװעקבעלײנם א װיגקל״ •עסײן םאר א ליםעראפוי. װי בס לספז. זרן דאפאז האם אבער פארפאנפ שא־ א ליםעראםוי םארז ל ע ז ע ר. פאר יאס. װאס עס םארפאנס נ״שס קײן ן דעם ספעציעלז פיפ פענ&דשז. װעלבער אײנער םוז אונזעיע פאדערגע .־אסאנען: האס א אינפערעס פאר א םסז״אגנע־ נאסירלעבער אפעםיצונ אוז פרא־; ישריבז װערק.;ארציע. ' איז עצם נזעוםעז איז רי ליטעראפור דאם פײנס: א נלײבנעװיבס םח אלע!בד אלע םעלקער נ״שס קײז םאלקס־ •;ייםהדשסעלער. װעלבער זאל זד איבעי ־זרן םים די זעלביקע אײנג׳שאםפז. נעםלעד: ײנעזאז איו נעװעז א געי בױרעגעד ראםאניסם אוז קײז נעבױרענע ־אסאניססז םוז דער נדער הקופה האבז גײשם. ׳עלום״עליבם רערװאקסם •׳שס צו דינעזאנעז איז דער קונסם םון אנ׳שרײבן א ראמאז. ײנעואז אױ רעי עקספראפם־יאמא־ יסם םיפ נאםירלעכז לאנגעז אםעם. די״ עזאז האם נעקאנם אפזיצז א קײלעכ״ ־*קן מעת־לעת בײם י״רץב־סי׳ש םיפ ־עם זעלביקז אופאױ^זערלעבז ציסער פון דער פען. קוקס גי׳שם א^יף דעם פארעלפערםז סניס םוז זנונע ראפאנעז. אױף ײ בלא״ בע העלדז. אויף די זײםיקע זאנעבץ. איר נײ ני׳שס רעקאםעגײרן דינע־ יאנעז םאר א פוםםער אין אלע הינ״ בםז. איו פאקי ײ אייענפאלע קונספ. איז נעגנזאץ צו רעי אײראפעלישעי. א פי״ ספ״שע קונספ. דער ילרײפער קינספלער האפ :עהאפ. אח פענלער ער האפ עס נא־ איצפ. א נײגוננ צו פיספיציום. רער אײראפעלישע־ אגינפלוס האפ אבעי זײער •שםארק נעװייקט. רער •ידי״ •שער קינספלער. פונקפ אזײ װי א נע־ וױסע פײל םונכ אײיאפעלישז ילרנסום. האט ז*ד א*ז אײניקע הינזיבפז אסי״ פילירפ. א*נם נעפא האפ דעי ילד נעפלענט ישאםז זגינע ״•שױתיילער*,. רי ילד״שע םעבפעי האבז נעפלענ^ ־שםיקז פיפ נאלר אח זילבער זגירענע נעװאנפז. פיפ רעי עפאנסיפאציע הױבס זיר אז ײ איגינריינוננ אין רער אײ־אפעל״ ישעי קינספ. יצחק ליכטנשסײן עס איז באװאוסם. אז יליז האבז זיר| באגוצם פיס ײ אי*ע םאי־פעז םוז בא־! צירוננ. םיאיז אויד ײבםיק. אז צוליב! רעם פארבאם צו ישאםז א פענכדשלעבעםן נעישפאלצ האכ ויר די ילדי־שע קונספ: נײשם נעקענם זײער ברײפ צעװאקסז.! יעיפאר האס פעז זיד באנוצפ פיפ נע״ י •שםאלפז פין רעי פאונא אח םי^איא. װי| אויד פים פאר־שירענע ררײילערי איז! פאסיקלער ארעי פיס געאפעפר״שע ן צײבנונגעז. | ראס אל״ן אינאײגעם אױ באקאנפ 1 אלם רער איאבעסק. ן פעז סעז ואג:. אז צוליב רעם םארי ן באפ נאבצופאכז רעאלע נעישפאלסז. ן האבז זיר ילרז באניצפ פיט אבסםראק־ ו סע פארפע;. ײ אײראפעלישע באפיצוננע* שיז א נעבללרע איז נ״שם זעלסז פיפ גע־ ישםאלםן לויפז פענם־שיעבז קערפער, ד• אײענסאלע — צײבנם זיר אױס פ״פ שאנסאסם״שע א׳־נאפעגסיק. רעישאי איז פאישירענע הטזער פון פאר־שירענע לענרער. ײ אײנציקע פענלענקפס איױסצוװגיזז אוגזער אײננארםיקז נע״; ־שפאק לינם סײלװנלז אינם בא&וצונג שח רער װאוינוננ. אויף דעם נעבים האבז ייח ארױסנעװיזז זײערע עסםעס״שע נ״נוננעז. ײ דורכישניםלעבע ילדײשע אױסישםא־ סוגנ אונםערישײרעם זיר שון רער נײשם־ י ילד״שער איז נעװיםע רעסאלז. טעז פוז ראד שאר׳שסײז. אז עס א*ז אופפעגלעד בײשם צו װעיז באאפנםליסם שוז ׳שבנים. װי אויר שונם ־לאנד״באראק״ םער. פאלערײ אוז סקולפפור זענעז •שמענ־ ײק געװעז א פדיל שח דער ארכיםעק״ פור. אין;עװיסע צעפז האס םעז נײשפ, :עקענס זיר םארישסעלז א נעבנלדע אז א שרעסק אדער בארעליעף. נעזעלישאסם־ לעכע נעפיידעם אוז פריװאסע פאלאצז האבז בסעם מםיד געהאם א באפוצוננ; איז שארב. ׳שסײז. האלץ אדער םעסאל. 1 1 ז | װײל אױף וױםיל די נעםא האם בא״; | גרענעצם שאר אױסערלעכער. ברײםער; 1 אנסװיקלוננ. אויף אזוי שיל האם ד• ן ן עפאנציפאצ־ע נעישפערס אונזער אינערי | | לעכער קריסםאליזירמנ. 1 סיר האבז זיר בפעם •שפעגריק נע״, י פונעז צװי׳שז שארבאס אוז אבנפלוס. 1 די בעסםע מענלעכקנלם פאר א י . זעלבסם׳שםענײקער ארינינעלער אנםװיק־ לוגנ האס נעקענם האבז ײ *לדײשע פו״ [ זיק. נאי אזוי װי םיר זענען ארופנערינ/ געלפ םיס פארשיח־ויננענדיקע סעלקעז־י. י [ האבז זיר קענז אונזער װילז ארללגנעײסז ן; אין אונזערע לידער פרעםדע קלאננע;. . | די קלאגנעז פוז אונזערע ישכגים ה*בז [ זיד אסיפילירם מ*ם *לדײשע םעלאריעס.!; אבער נײשס קוקנריק אױף דעם צו״! [ םי׳ש פון פרעםרע סעלאדיעס. קעז פעז; > דאר באסדאכםז אונזעד פוזיק אלס א ספעציםיש־ילײישע. [ דאס אבער קעז ני׳שס נעואנפ װעיז י װעגז אונזער ארכיסעקסור. פיר װאוינעז 1 אינז אזא פיז פאר□ םוז א סםיל. א עלכן ס׳װעלז זיר צונױםזאפלעז די :יפס כאראקםעד״׳שסריבז םוז לענדעד. יז װעלבע סיר האפז זיד ערצויגז. הײנם איז ׳שוין עפעם שאראז אינם ייקזן ישאםז. װאס װנלזס אז אױף א ־•ער ברײסז סינםעםײשז כאראקכער. אח עס איז אויר קײז װאונדער. קײן םאלק האם אם׳פר ני־שם נעהאפ *עלכע נרויםע םענלעכקגיפז אח ישװע״ 'קסםז אינם אנסװיקלוגנ. װי ילדן. אין דער צנלם םח אונזער אפנע״ ראסנקילס אינם נעםא האבן םיר גע״ אם נרניסע םענלעבקגיצז צו א קריסםא״ יזירפן אח אײננארסיקז •שאסז. עסאנצי&אציע האם אונז דער״ יבמ ארילנצודריננעז איז די םארישירע״ נע צװײנז םונם אלנעםײנעם ׳שאסז. בײדע צוזאסעז: די אפגע׳שלאסנקײם *ח ײ באםרילאוננ. האבז זײער א סד;האלםז אוז נע׳שםערם צו ׳שאשז אז *•*ננאדסיקז ױײ׳שז ספיל.