Literarishe bleter · 1924-08-08 · 14 (8.8.1924) · p. Seite 2

ד ־-־ ע 2 ר ע מ ס ר 14 6^ אייעע יטפעכר רדאש איז 2>וזיגנעז אױ;ןן װײנפ א*ז באבער־תפירהפ אין דעד *מי איפמדאפזר. נ*יז. עי רזאכ דד ארײז אי;פע*;עי••; אזנטעי אפ דעם ״יפיק אײעאיפ־ל רעבז איז עס אויפנזךזויב״ אי; דרי־- װי אזא װאבעי־הידז ד-ײפפ אדז* פ׳: ־יקז א ־צט־ק אגיז. װע: שיזדעדע א• אזביעפיק צז אינז איגעװ״ניק: —;אפי היקפי אח היט זיד יי בײנעד. ס*איז — ציגגינע*. בצי ספק;״: פיקס פזז ״גי־ע עריבנדעז. נאי אז גייאז. אז א יעפיציקז בע- אה אז *עמם־עלינפס זאגיעבץ. אח פיוװז ארויסדפשז א יעפעננר : זבדז ריפעיא־ייעז ניזנפ. דעכ זיך דא: זיד פיפיגיבז דעי;#נצעי באיז װעלבז אזא *עפעננא װאקספ. שיאיז;עפדיעיפ. די צװײ דערצײלוגנען ״װינפעד״ * ״אויױ א בעיבר״ זענעז אזײ נעיעפא■;ע׳בפאק־װאנעדיק פארה-ןדעװעפ. ) אויף יעדעי זגיפר פ*רפ ז*ד נאד די זיל פידקגיפ פ?נם אװפאר, בײדע דעיצײלמנעז זענעז איבע•־:: ־טיכ פיפ בליאסקז פיז יידזמז יטפיא־ אוצ*. װאס גיפ זײ צי א רית איז ־ײ״ז פיז ארײפגעפיאנעגעם קעאעד״װ: בנרל. דאפ פיקס אפנעפיי־טצ ־זיז־ט פיפ א סר אי־סײזקז. װאס זי;נ נאד בפעפ נײטפ באניצפ נעװאין א דרײפ אאע פאל אוים די ־צקאפײצע קאפ! פיפ י׳ אויסגעײנענע אוינז. א בירי.! װאס גיפ א װעק אויף א פעיטה פ*פ ״פיבױז דעס פיאביקז״ פיפ דעי ״קריא־ פדעע״. אזז ױגיפעד. װגיפע־. איז סיװע־פ עפיס פיפאדאר איפעפיק אױח;אפס גיויבעי װערפ אײ פ׳פאדיטעפפ זיד עפיס פא־ אפ דעי איעפע־ דיה. איז ס׳נ־פ עפיס. נײטפבאפעיקפעי* הג־פ פוז װאנעז. א זעיז װי פים א הא* פעד א•; נעװיסז... איז פאדנע. װי נ־אי דו־,־ אפ ד־ בײפאלע ב־לד־ער װאס פוקס דעקפ £אד אונז אפ. פח אפ די בפעפ צינײטע סיפואציעס. יצלאנפ אז אינעי װײניקספעי פאיבא־גענער ־עפ־אס. װאס פאנפ גאעגפ איז אײנז זגיז דעדצײאז; א ־עפ־אס װאה פופ ז־ד איז עינײו :ײעפ אפ סיז זהז ״::איי, װ־ א ־־■נאסז — — יאס נעװיסז. פו;קפ װי עי איז ז־ר קינספאעדײע :וקס א־נם ־עייפפזרי־קז ־אסר פח פיפ־ :עפיי או; דחפנ־ת אזױ א־ז עד ז־ד צעני פאנ־ק גוקם א־ז דעי קעגנזעצא־נעד ביה זגינעי א־ז עאקעז. פוז א־נעירעד־־עפ־רז אוז גאפ־ילענז פיאפעספ קענז א־־ א־פ אעב;. װאס כופ א־ם מ־י. א־ז דעב דעאיעף אויסנזלעפאלפ־קפז פיײעז־פ־פ. ױאס א־ז אפ־ע־ פוז ד־ אײנ־ ציקע איז יעי ־זיל־עעי איפעיאפור הא_ פוקס פאניפעספייפ ־אפ יעאיף־קינספ־ אעיײעע פיז זג־ל א,;־:, װאם צװ־ננפ יעם אב־עקפ זגיז אזוי װ־ עי װיל. אוז אנפ־ פאעקפ א־ז צוזאפעניזאנג פ־פ יעם זגיז א־געירענע באצ־ונג צו נע־עעעג**עז. פי= *עיז ק־גספלעיײעז ־עפ־יד. פ־פ דעױ ריפע־אכוי. פל־גק איז א־בעיצגיננד. ער צירעפ ז־ד זינער פ־פ א ־עאדנ; יספיז פיז נעסיא אז יעם האייז פוז ־ז דיזיקעד פארק־־עפיאד. אוז פי־עספ. אדעי עד;יפ א *עפיוננ װי א קאי•: או; פאקפ פיפ יי צײז אז אוצ־;א אז אוצי פו; דעד ־לדל־עעי װא־פ־קורפר אוז אויף דעם נעזונפז באיז. פיפ י *עארפע ק־נהפאעדײעע אקעיס. דא• א*צפ פוקס איויס פון אינפעי יי ב;־* אער איז זיד איו־פקרעפעיז או־פז בא־ אויפז גרויסז בא׳־נ. װאס קוקפ איז א• זגיפז װערפ ארניז. פרץ מארק״ איכפרזעצונגען יאם כא־־כפע כ־ך ש־ן :;ל: ** א ג ע.־ ד ־נ ף ״״״ יעגענ-ע פ־ן בע־ל־ננ״ ־ס־ט א־בע־געזעצט א.. .... —ך פ־דכ־ פא־לעדעי פ־ז פ־־ע־־עזן א־ :י;אל. ־ע־ א־כעײעצ־;־ ד.אס כאק־כע־ י -;־1•״•בענ־פ פין כ. לאנע-רעה א־בע־ינ אלע א־־ע דע־ק או־ה ײד־פ. * א־ן פא־לא: *ע. ־ * ם ־פ ק א.ד כ ־ ־ע-עלככ א״גגיבן א*ן ״ד־פ א־כע־גע־;: יעיז ק־גספרעיײעז צוי־י. פאנפ עי ז*. פאי־עעפכ. יעװג־גגד. ײפפ יויד איר א־־גענעם פעד־ום איױס יאס נע־עפאאע פוז איי אונפאיארײעקגיפ או; פ א: פ... . פאנפ דורר א ײיז־ק־נספאעײ־עער אג־נ־! ׳עפערונג. א*ז אזערנע פאפענפז איז עי. פא־*. ־עפײפ ז־ר. נײעפ פע־. נאפויאר־ספ און גײעפ יעאר־ספ. עי איז פראספ אופביזזפנותד־ק — ק־נספאע■־! פ־פ אזא אײדנ־עאפפרענעי הנאה יעײרפ עי אפ סיז א ה״פיאצ־ע א הו־כ :אר א הו־כ אײ דעיפ־יפ זי ביז צו יעפי£ יענעון: — נאפ. װארנם זידי אכ ־עסעאס ער אװעק דעם *עא־פפזל־ דיקז יאםא איבעפז נעפ׳־גי פיפ דער לא־ פאפע או־פז פאכעיה קבד — או; דאה א־ז אפ-ר די װ א נ פ אז װעאנער ס׳יעלאגפ זיר אז י*;אנצע פענפ־עאענע אופבאהאאפנקגיפ אויף יעי י עײ — פיפ יעי;?^צעי קאפײעקפפ. בג• דעם א־עפעז א־ז פוקס נײעס ק״ז הופאײםפ — אוז :ײעכ קײז פיאדקעי. עי נ*= :אי עיא״ד א היפיאצ־ע. אזײ װ־ זי א־ז. אי; זי יעיפ ארײז פאי זיר פיפ ארע אייע פ־עופע אוז קאפפאיצירפע נױאנס;. א כ. ג ־ ר כ פיכ יעם אב־עקפם. צ* יע־ אביעקפ פ־פ זג־נע או; ־ע־פאי זעפ עד אננעבױגנע־הגיפ ־עפענייק או; א־דז אפימ בג־נאנפ ײיכ י* אױנז פול זפז אב־עקפ. דערזעפ עי. װי ״אויף א פאפעפ ק־־נפ א *יאנ•״, װי ז־ ־עפערפ ז־ד אפ פ־אנפ;. צ־ קי־נז װגיפע׳-. צ־ םיא־ז ־א א געפא־״ אבע־ דעי־פא־;ײעפ ארע פאי רע־זעפ ־עי אב־עקפ ־א:, װאם א־ז אויף א־*ז הויר פ־פ רעם א;•: פינם ק־גםפרע־ ארײז ני־עפ א;־ געבוינענעדהספ אוז;ײעפ אאע פאר יעיהע׳־פ זגײ אב־עקפ ױאס פיאנפ פוקם יעי ק־גםפרע־ גײענדיק א־בעי ־ע־ װערפ: אבע־ ס־פ־רפ א־ם אזױ ־אה אייג פוז בייר צו ב־לד פח אפעם צו אפעם. יצפיר, :אפ־־לער. א=ז דעיפא־ א־ז זג־ז פי־־לענעי פיו־עי אזױ ־עפיר װ־ עפיר אוז פרױעי־ק א־ז ר־ פאנ־פענ־ אענקג־פ אר־יז. א־ז זפז נעפיג־קגיפ צום נאפײאר־זם יע־גיײנפ עי אפאר ב־ז צ־גײעקג־פ. אבע־ ע־ א־ז נ־-עפ ברופא־ פוגקפ װ־ *עסעניז א־ז;ײעפ בײפאר. װעז היפאי־ :ר־הפ ז*ד א־ם אפאר פאנז א פארנבױנז פונב פענצפעי אויף יעי רננה. ער א־ז א־בעי-נעגעבז אוז;עפ־ג־ צו י יעה אר*ן. װאה עד זעפ. פ*פ דאה נאי היפ־רז זיר אז זגינע אויגן אוז אזױ יגיהפ עס ז*ר בפ א־ם פי; י־ או־גז א־אפ או־פ; פאפ־ד פ־פ איע דעפאמ. װערבע װעדז נאי ױ׳־ר זײ פאינאפפ. אײ פערקוױרד־ק װי צװײע; אפ י• פאנכ־קס אוז פיפװאנס. פוז זפנע פאנ־ י פ־קדיקע אוז בנרצ װאנעײקע פעיסא־;אזיעז. מאקספ. מ־ צװ״עז קאי;. פאי־ בצאגדז״עעפע בציפערער — דיגםפע פע־ לאננאל־ע. דינסכע פעלאגנאר־ע. װאס נרענ־צפ פיפ הופאר או; פ׳־אג־ק. דער קאפײעעי פראגטער פ־פ; *עצ־פ־ פזיצד־קז זעקצ ניס א־ז זגיז רע־צ־ילונג. ״וױנפער״ װאס האלפ א־ז א־־ז װאקס;. װאה פע־ פיגעפפ דע־פזז א־אפ או; װאה װאקסכ אזױ א־ללז יעפ *עפא׳־בג־ ר־קז סאפעי- א־ן פו־ל ארגיז פ־פ אזו־ פ־ר פענפיעלענע־ בא־געבעד־קג־פ אוז ״נ־ס... נו. נו. יאז זג־ז נ־ס..." צ־ דעד עפ־זאד פ־פ דע־ ״־עקאפע*'. א־ן זפ; דע־צײאוננ: ..אױפ; בעדנל״. ־אכאן ם־ן ־״ *פװע—פן *סרלבעד א־־ ױאס יאסר פי-ג־בפ עדנ־ץ א־ז דער האפ עי נענעבז :אד אפאר דאה *עפעפא. ־אד עקכפאכ- .דאזכוכ א־ *ענ־־א־קער נאנפ א־גײ פנרז אוז ז־ן;ײעפ דאס קאז־אנע;אצ־^אר־אידי׳- *ד״׳ א מ א ס ל1 ע ס ע ••ג־ק אײ א־נ־ ־•קע א,;;?־״: פג; א•: פ־ײעע יעאז •א• אץ דער*ב װא־פפ א־ — בע־נלער. בע־נרער. קרײנע. ג־ױהע. אפפפאר דאנפ ײר;־עהע־ע פיז אינ אר־יז. *•אה פא־־עפערז י א־ב. איז ע־ ־עפאנפ ז־ר א־ים צװ־יעז ז־• פעהפ. װי ־ע־ ״פוז־פ־עאק־היגאנא־ י פאק**. ־ילק. אז ק־־נע־ *דעפ א־ם אפ -־ נע־גרער נײעפ איפ־יא־פ;. פונקפ װ־ קײ־ :ע׳־ ״עפ ז־• אזױ נײעפ א;־פנ־ע;:ע*. װ־ קײגע־ :ײעפ.;א־ װ־ ע־ ארײז. האפ דר פיקס פױרמארפע־ײע אײ־םנע־;־אנ־ פײ א־נפע־ דע־ ע־- איז אזו־ ־ע־פ עי- פ־פ זאפ--קער פ־ײעע־ *עפע־ קעײקער ע־ד. אזוי װי ז־ א־ז. פ־פ נאװאז איז פ־פ פעפקג־פ א־ז פ־כ ב־נה. *־אי ע־;־*פ א־־־ד — ־ו־ע־פ ע־ אױף א ־עפ־ק;עזינפע ׳ײ־קג־פ. זג*ז ־עדע־ ב־רד א־ז א;*פ;ע־אפז. אגגע־־א־ז א*ז באהױנפ פ־פ אפעם װ־ צג־פ־קע פ־׳־וה א*ז א הא־בהפ*־,; קא־ רא־פ נלל ־ע־ ע — איז בגי דעם ע־־;ײפ ער זיך אז** אײם. ־ױ א פענפ־ע פ־פ א גרױהע־ קאפ אול פ־פ קר־ינע פ־סערער. זעפ ע־ אדז. װאה א׳ײם א*ם פופ ז־ר.;ײעפערפ עד דורך א־ז רי פא-־הא־ הארפגהפ־ע קא-־־דארז. א*ז קעפע־צעי־ פיז פאנ־פעגלענקג־פ איז אזו־ :ײעפע.־;־ ־יק צ־לעפ ײ- אךיף דודך רער ד־נע־ ־עארף פון זפן או־ג װ* רורד דער *עא־ף פון א נאדצ אלע פענאענספע איז אופ־ פענרענספע קצײג־קג־פ;. ארע זעבארע או; אופזעבארע פעגרענקגיכ; או; ק־וג או; געפ־פ *עב־־פ נאר זפ; או־נ :אר ־עדן פ־־פ או; *ער־פ פיז יעם אב־עקכ. ב־ז םיפײעפ ז*ר אזו־ צונױף אפאר זנל; א;־נ פ־פ דעם או*; עיז *ענעם. װערנז עי ־עפ־־פ קיגספרע־־־ע :אר. אוז אפפפאר זעפ ע־ ארײ; *עױן נ־פ פע־ װ־פר סיזעפ דער :אננע׳עפ־־פע־. אפפפאר פא־ר־דפ עי א־ננאנצז י־ א־נד־װידועאע פפ״עאה או*ף זללז ק־נהפרע־ײע או־;. זגיענייק א־נגאגצז א*ז י־עוה פו; זגל־ז אב־עקפ. אול םיא־ז ־עױז *עװע־ אמפע־צי־ע**־*: .דע־ פ־פ ,װעפענה או־נ; קיקפ. — צ־ ער 2 ל י ל י ט ע ר א ר י ש \ 1 א א־־א*. א־־אי ״.־פאפפ ע־ ביז ־עלום עא־נפע*. אפ ־ע- ־עבראפפע־ קע־נד*׳ קע־ ־ע־צײ־ע־. ־ע־ ־ע־צ־־רע־ פי׳. ״פאנפ־קה א** פ־פװאנה**. דע׳־ דע־ צײלע־ פ*ז :;*פ אי• *עירפפזאד־קג־פ םד א־־ני ננ־ ײע־אר. א—א• — פיז *ע־;ם־עא*נפע*. אנע־ א כ־׳א;. א א יעפ־צ־ק נע־־ר א• א• זאגענץ. א; אפװענ־ונגעז א*ל ־ע־ זפפ. נללל־ פ־־פ ע־ זיד ע־;*ץ אײ־ף זדל אפפאא ע־ פ*-פ די א־ע אױף אײז אױ ־עכ זע־נז ־*א;ז פיז זג־ז פ־אנדיק איז פיפ פ־־נ־־ק ־א־־ז איז ־* איפעפ־ק־ג־א־ בנ־־קע רעדעד הק־־פעז אינפע־ פ־פ א הא-־קאהפײע ײזקי־ או־ף ־ערז. א:*־י אאץ א ־ א;*ז ז״ד א**־:, א־• ־א־ א־ז עפ־ה פ־ײא־ר פ*פ א*ה. אפ־או א;,ף דע־ איפנאיקאענע־ ע;לר איז ק*־:עם ױעפ;א־נײעפ אג־נפאא• צי פ־ע;:: — ־־אי־ײי,׳ ה־א־ז עפ־ה פ*פ א*ם הײפאעײ צי ז־נקעז א*ז;-זגעל װ־ פ־פ;א־ק־ה 2א-עו*;על פײ ־ע־ א־נפע־דעיפ םיז־גקפ ז־ך אז;*;,־•;:, געפ־פ־ע־ א* גע־עפאק.;־אזא װ־־נע־ פ־עענא־־־־ ־עע ה־פיאצ־ע פא:פ אזו' פ־״י־ער־פא־ נע^־יק ך• יאכע. א*• *עדע־ װ־ץ צע־ פ-א;פ ז*ר פ*פ א פ־ײ־עד־ה־אנ־ק; פ־ג־ב װ־ א קנאקנײקע־ פאר פיז א בדנדע א*ן דע־ -פפ. אוז אין דע־ אפפאהפע־ פוז איפ־ באראיפנקג־פ איז אינפע־נאנ; הײבפ ז־ר א• קאגפ־־עװעז ־אה ביאד פונם האציאא־עקאנאפײעז איבע־ב־א־ פח א כ*יא *לדליע פארק. •יאכ האפ זיר או־ף א: א**;:אר-*קז אי£: 2אד*דפ פ*פ דעד פאחפה און *דאם האפ אױהגעפ־פז ־• צע־עפערנריקע פא־קאװעה פ־ן דער רע״ װאאוצ־ע. או; — ר־נפיננ? זא־ז װע;ז ־עה זא־נז די א־פעדא.־•־ ־עע בינהארפע־ה. א*ם נ־־פ עם;ײעפ אז. ־עדע־ ־ע־צײאונ; ה־הפ ע־ אײם װי א *עפ־ק רענע־ץ פ־כ באפ פו;ם הא־ץ אג• א״ ײ ־פפיקיער צע־ע״ינז הא־ץ הויבז זיר א;*ף אײ פעהפ־קז זי־ איז בע־נאער. פאדהא׳־פעװעהע בערגאער;עפ־ר פיז א פ־מדיק פענפ־עלער האר״ו איז פוז א א׳־־נינעא־קיגםפר־עדײע או־ג. בערנאער. פינקפ װ־ א פױלױאר•* עקבײרפ ע־ כ־א־ג ־ע־ן ז־ך אלײן א־ן איעפע;: *־א־ם׳ א־• ש:־כ: - א ד-מה! ד?:;:: װמױ;;*־פ־קן זיך י בא——ק;ד*־ע־ צ־כך״-ד •־*? ד• :דפי־• ש־ן א־נײג־ע קלא=*קער, םין ־' ג-עב: אלע לעבן א־ן ה?כן א קײש׳ - :דעפ־ פון נ־ו־בן ז—ן פזצ־עיע, *י; א־ג־ז נ־׳־סן א־ן א־פםאדנללכלעכ; *. ל. *־ץ. בל אכדע־ע שעלקע־ לאלצן ד־ פפפ- נעדען םא־ד^־נפ כ־פ עזה־ אין ד כ כ:־. בך א*נז ש$־ערן זײ גא־ א '•״׳ פ־ענלעכן ־י״■ ׳*־ 7*! צי־ג־־־ א ו כ כ כ ו ־. א־ן פ*־ ־ענען בגיח :א• *י כימ־ענל ז־ך פ־ט אד־עכן, פ־ט :עכעכ־־קע .עע : הנעד־כ״־אדדעכן; א*ז אד־ און אזוי... י עכ פדז א־לנד־יענען א־ן — כ־ינ אײע־ן. ד־־ך - פעכיקע -אפע שון .ײ ככ־ד־טע־ :״לכנ־לט־קלט, כ׳סוז ־ו פ :׳ד ־אב פנ־כ א־ן אײנוטד־־סלע; ־• ער:*•' א ־י ־ פ ה איד איניע־ כאצ־־מ צ־ *' זע־ע ־ןנ־ע׳ם־־ע־ און ק־לט־ד בויע־• —פ־ א*ז ־א־ -אכ א*;זע־ נדויםעד, נ־ה ־ע־ל—יקשע- ־ינ;עם־נמ זלן זל־כ**' א־ן בלוןכע א־ן טעםםע *ןד־עסן. ד• ת-פה פ־ז ^פנע־־שפ װע־ן. י ־ו־ך א ־א-קאלע־. אױע־לענעי : :אצי י. רמי ־דיב א*ן א־גזז אםנע־ײפס װע־ן! :עטע־נ־־ק״ פי־עט־־גכ ־עט :$־ א־ יעטאן סון א. א. ־ז א־ן מן?־ פא־־א: סון א• א ם־ע־ זטד־ת ס• שא־פא: ־פן פ־צ] אן אפרלא: :םע;כ' ־א־פפ מע־א• בלעםער״) ׳*?-*; ק**ז ז• סעלט *טע־א־ א־ן או ׳א־ז אן א6 *אפן א• יא־ף םפ־ט £*—א־ל$ײ;נ *ין אבא־ ש1 יאפ ש*ן או;ז א■ א־צט אש אן א־ פ־אפז ׳שאכע: א*ן ם־ט ש־ן פא—$-ל*דן א*ן פא• :ש א־גזע־ א פו טעג :א א*יף ט קכ ע נ= -חר־קז א ד ר ע ס ז יאע אפ: :א־ פ־ לל כ׳םע* •קן כאל אשן •*־שן, א־ •■אנ־לט זי £■; א;אג*ו א. א. •*ע׳ע כא־ דא־ע £א• רפ אןן ױט א רס, א*ז ס? ־לע. א־ אפ;עטא; ־.אע ע־ן :פאלי, א׳ ־אע• א־ן?מלעו ־אפ׳ע אי א;;עװײן <א• פא-עפנכ1 ־טע־*ןעױ 'א כא: :פא־־פ־א• א• א• י£א דאבן *•פע;א־ 1 4