Literarishe bleter · 1924-08-01 · 13 (1.8.1924) · p. Seite 4

13 ש סטעפאן זשעראמסהי — ז־ <צו זײן 60-טן געבורטסיזזרו ספ. ז זז ע ר א פ ס <! י האש דך •פוי•, *ננעהרבז *י נאי דרן, איז דעדש״נע; ז״עדזיסס;, דיזן״זזעוע ״דער ױינם פון ים״. אױפאו עאדננפ די ד' 00'^׳י; דעס בוזאליעםינערוייע דאהעפם ער וי איבעוצעביננען און נעזועענ״י י סאריבידנספע;עעיבטצעכע עסאפ הויינדיע נאך פזן דעם אדבאזיעעז אין יאר 1923 אױ אויפנעסיו:, ױארן זיבעראםסקיס דדאםע ״פאי אצס סאבואא דאב איס;עדינפ פויעין־אויפיבםאנד יזענן ד• ״•► אין יאר 1846. א זעצםן פיס׳נ אוז * ט־־בע :אראהפערױיריננ פון אויפ־נכ) אנפירער יבערא. װעצכ״ א•' די א״■ נאעיע פר;יןסה. אויך דא עפעבק םיט פאפאייזם. . דבעראםסקי נעהערם עו דעד פיינז *ברײבער. װאם האין זיך גדופירפ דעד פאן פון דער ״כיצאדא *איכ) בדאיב פון דעד נרופע זענעז נע׳עפי פיביבייבעװסקי. װיסםיאנסקי• זיב; 0,די און קאםפראװיפדב. ײי׳ 0ק• — איז רער היאס״בער עפיקע־) ע־יק איז דורכנעפיאבםן נזיפ ער א־ז דער װיי־זיננער םון דער * שער ערד. הײנט־עו־םאנ ־•פייעז? 0,; דער *ויצישער ציםעראפײ: ־ ■״ערבק■ אױ ז״-עדאבכי.'. ב״דע נצביד פאפויער. אי' * ״״ רעװאצוזזיע װענם זיד די יבאצ אין פי שעװםקיס זײט. אין נארםאצע *ײפ• זיך די ״•אי אין זשעראטסק־ם װארום זײז םאצאנט איז אז עדי הארייאניש־רוןקער און נעזונםער א ^ננערע עײפ. װ• *ש־ב״טעון השפעה איו א ביםצ א&נעשװא-^ װארן. ראנענן זשעראםםקי. נישט ״,.ף ,ײן קעננערישער ׳־ש בנונע די ױננע. באעיעז ד• זיר רי א־ם פים רעםפעשט אוז ציבע• װאסערע םעגוון האפ זשעראפכן ד• ױנ;ע? דעד סאעט בױ עייינכ באם־' האם א•; דבעדאפםהין איבערנעי דאס נאזזיאנאצ־געזעצשאפםיעכע. צנרית דער אינטעצינענע קודס בי ריאטי״ע אױםנאבן. ער שרפבם ייראשורז. װעצכע םראנן א פובצ־ע• :אראתסער: ״,״ ארנאניזאזז־ע פי *־אפעסיאנעצער אינמעצינעגע• אנרריב ע;; דער ארבעפם־װעצםק ״סנאביזם אוז פארשרים״. אין דעי טער בראשוד פרעם ער שארף ארר;ן דער נאוה 0ון די ״פארפנעשר דיבטער נפע0 םי־ דיזעצבע םעגו װעצבע אנדעי-ע ןענען ארויסנעפרעדן 20 *אר עוריה הענן דער ״פצארי סהא״ עד באהויפםעפ. אז די ױנננ, נעםע; זיד גישפ םים םעםעס. װאכ פריעד אינטערעםירם דעם ״־► פױצישן שרײבעד״. נאר װ־דסעכ םין ריינעז־ הונםם, װאס האס ד א םט,ע_ װא0 איז אפנעריבז א,יף רער א־גטעדנאזו־אנאצער בעי'| אםװ־יגיהםםנס פאדערנע פעכע י״נע איז פוייז. װעצבע האפ בכי י .עטונען הייז צדםזעציהביפ איז ־ .״םים א פאר יאר עוריה האם ר _ יפנדער סנאבױם. אפיצו ראם פ׳י1 מארישע דורך די פרײםז. ב>>פויק זיננע, אין נראײעז. ״װארשע איז האם נערופן רער ד־בםער. הד-: פאהטישע פאדבונרן פויצז םיפ י איז אדורך אין רער פויצישער אן םינדעםטז אפהיאננ״■ סיא-ז נאד נישם באװאוסט סעד ריבםוננ זשעראפםהים '-' שאפזננפ־װענ װעט זיד באװענז .אי■ זיך אבער נישפ װענדז אי׳ װארפז• אז -י״0 יי־"״ ר' 9ױצן״. דער נעניאצער , ׳״םער ,.נ;עך פון פויצישז יױ•• ײ׳"ם נ> . בעךן ד• פויצישע ציםעראםײ ־'־ פבססעדװערה. װאם יײגי׳ האב: * האפפן װערפ. לעי) פמקין פיריטםנמזם הויבם זיר אן אונסער; ׳שםױב צי װעקז דאס אעבז... דער א־צ־צודעק װעמ װאס אבזאא די״ קער איז דאם פונקעז־סא׳עז װאס אםאא •טװאכער. בעת דער רוסימעד רעװאאוצ׳ע איז יאר 1906 האפ א באיץ נעפאז די האעונג. אבעד זי איז באאד םארװאא־ קנס נעװארז (״דחישא**). ס׳דזײבז זיד אז ציעז םריבע האדבסט־םענ. .װעאנע זאנז אז דאס קזםעז סזז אז איז תכריבים אײננעהיאסן װינסער. אאס דעזואפאם פיז דער יעאקציע נאכז יאר 1906 װעז דאס פאאק האס פאראוירז דעם נאויבז און איז באהערשס נעװאו־ז דמ־ך דער אײרא&על־טער צעםויאםקגיפ. געאריסם איז זגװת איז בײ זמעראססקיז נעבוירז נעװארז דער ראםאז ..די נע״שיבסע פח זינד״ װעאבע סיכיפסאםאפיזירם די דע״ ניאאםיקע קארופעיע םיז דער נעזעאישאםס. צװײטז זיעעראםסקיס אאע ישאפוגנעז איז דער דאזיקער ראםאז אז אויערירײסנדער;ריאץ. דער דיבסער װ־א באהערמן די באר־ צװײפאוננ. אוז קאאסערפ זיך בבח אז דער נע׳שיבפע םוז דער נאנסער פ*-־ גאנננהגיס. ר׳אידעאאיוידם ,די אוים״ ישפאנד־באסײאיקער איז יאר 1863 (״װיערנא ז׳שעקא**). מרויםס װענז אי״ דעאאז פויאי׳שז ריטער (..סואקאװסקי״). אוז זובם אײ דער הגינסיקער געזעי׳עאפפ דעם אנס׳עפײאוננס־־עסאף םח קינפפיקז גואא. װעאבער זאר זיר ראננאעז םיםז ־עסז. ..דער קאםף םיסז *עםז״. אזױ הײסס ז־עעיאםסקיס סדיאאניע (״נאװ״ ראצאנ־ע ױדא־עא״. ״זאםיעיד אוז ״בא״ ריסאם״). װעאבע איז די יײפסםע פדובס סוז ז׳עעראססקיס טאראגס. ס׳רוב £ו; ז״עעראםסקיס הויפמ־העאדז אעבז דויר א; אינעררעבע צע״עפאאסנקנום םח סא״ ציאאע זובעגימן אוז יבםרעבוננעז צו אינ־ דױרדועאז נאיק. אויך דײעארד ניז^אסק־. די הױפס־גע׳עםאאפ פון דער םריאאניע. אעבם דורך א; א־בעװײניקססע ראננאע״ נײצ צװײג־ן ״סיד״ אח ״איד/ פוז אנ־ פאננ קוםם דער פאאכעגדער כאא־אידע״ אא. ער װאנדערס איבעײ דער גארער סדינה אח זובס־אוים די פאר׳עידענע ױדאיעעס. בדי זײ באװענז ת׳שובה מא;. ער אנטאויפפ פון די אסקעסיזידפע;גיססאענע. פוז װעאבע סיפראנם זיך דעד דיח פון קברווז־באעםער. ער װערפ דער א5אססאא פון דער אעבנס־רעאיניע. :יע״ נאסקי איז א װאר־אנם פון הײסאאזז ד״ר ױדים. ער װ^נדעיפ א־בער דעד װעאם. זובט צו באקעםםז דעם בײזז נגיסס פו־ פאאק; ער •שפודירם די פאר״ יסידגספע װעאם־דאקםרינעס איבערז ״יעאענםס״. נריבאפ ז־ר איז דאזיקז פרא־ באעם. װאס געפ־כס די אנסיעײדוגנ אי בגים עװאננעאײשז גביא סאאסםאי אוז איז דעפ אנאי-ביזם. נאך א אענגערע אינ״ סדאספעקציע קוםס ניענאסקי צו דער איבערצסנוגנ. אז ר׳איז נײעם קײן קײ. אענדיק פארענדיקסע פעדזעגאעכקגיס. נאד א װעזז ןױנױפנעהאפטז פח צװײ אנפקעננזעצםע העאפטז. זװז אינעראע״ כער נעבאס װעם דעריבער: רעאאיזירז די אױסנעסרױספע װע^ס; ער איז פוא סיפ נאו־ב;. אז סיסוז קוםעז דער םא;. ״װעז רעם •עפגס קעניגרײד װעס חרוב װעיז. *־אס •שאענטע װעס פארניבםעם װערז. איז ס׳װעאז אויפגעבױם װעי־ן קאויספערס פאד פאדברודערםע. פיבע. מ־עפסיקע אוז •עײנע סעגם־ש;״. איז סיםז קאסף פאר דער סאציאא־ :אציז^אאער זאר סײאס זיך ארוים דעד באנער צו פערזענאעד נאיק. זבז האר״ל םריקגפ פח בעגק־עאפס צו דער רײצפו״ אער קסעניא. װעאבע קוסס בג זישעראס״ סקיז :א־־ויס אאם ארינינעאע אח פגיננע״ •סניצפע פינור. װאס פיבערס פים א ר;י** ישיקז פעסםעראסענס. קסעגיא העיאפס אים א־ז זײן ״אידעע פיקפ״ םון אינ־ דוסםריאאיזייז פױאז. ראס דריםע בור ״באריפאס״ איז נע״• שריבז איז אנהײב םאזזםה. בעת אייבעד קראקעװער נאסז האבז •שויז פאדישירם די פרײװיאיקע פויאײשע יעניאנעז אח איבער־ אאנד האס נעישאאס דאס איד פוז פויאנס װירערנעבורס. זישעי־אססקיס אויסנעװײםיקסעד חאום איו סקוים נעװארז: פראז איז פרנז אח אעבס אויף! פוז נרויס םדי־ד איז זײז סװע איבעד א נעװיסער צגים פאר־ •שסוספ געװארז. ערישפ •שפעפער. בעת רוסאאגד איז ארוסנעבאפס נעװארז דורד רעװאאוציאנערע פאאםעז. אױ זיעעראס־ סקי ארױסגעםרעםז םים א האאב־סענ״ סאציאנעאע דראפע ״קאארער םוז ישגײ״ •שפעסער. װעז דאס אעבז אין פױאז 11 זיטעראםסקי א־ז נעפאננעז דויד די אעבנס־׳שאטגס. װעאבע דריקז אים אויף טריפ און •שריפ. — איז זגינע אוינז איז דעי סענפש א •שפיאבא איז דער נעמ פוז ד־ סאםעריעאע קרעפפז. װעאבע טדײבז א*ם װי ים־בװאאיעס א יש8ענדא. ׳שאאף או־ סאבטאאז איז ךעד םעגפדש אקענז רער סםיבײשער קראפפ פוז דער נאסור. װעאבע איז אז נעפיא אח אז רחסנות. װאדום דאס נעזעץ פח אעבז א־ז סינספערנײש אוז גיויזאפקגיס. דעסזעאבז פעס־סױס טראכס זעע־ ראססקי איבעד אויפז פױאײשז פראבאעם. װעאבעד קניפס זיד בד אים אדנאנײש צונויף סים זגז װערם־אנישויאוגנ בבאא. דער סובםיאיפיאנדער דיבסער קרעגקס איבער די עואות פח זגיז פאאק. אפפסאא דערפירס אים ראס בונסאדי׳שע נעפיא צו דער ראא םח א :אציאנאאז פדאסעםײ. דאס ביאד פח זגינע איידגדע ברידעד. װאס װערז נעפגינ־קט דורר די סאסקװי־ פ־שער אח געסריבז םיס די נאהאיקעס איז די װיספע קאיפע סיבירער סטעפעס. פירס אים ארויס פוז נאײבנעװיבס. און פאדביסעיס רוםס או־ס זגינס א העאד. א פישוםער ״דדשאדאװינא*': ״װעז ס׳זאא זגז א;אס איז היסא. או; ריזאא זײז א גערעכםער. װאאס אױף דער װעאס נײשט נעהעדישם אזא אוגסעדדריקוננ״. פון אײן זגס דאס אויסעראעבע בדו־ סאאע פדעםז די פױיאײשע נישסה. םוז דער אנדעיעד זגיפ די אינעראעבע דערגידע־ רוננ אוז •שסופנמגיזע אױסאעישוננ פח די נאציאנאאע אײננפ־סאעבקצסז. װעאבע פאאז ביסאעבװגיז ארונפעד דעם אסיס־* אאציע־פדאצעס. סאבז דעם דיבפער אינ״;אנצ; אפהענםיק. אח ער חזרפ איבער נאר אזישעבאװסק־ז: ״װעז דו זאיסס סגז הארץ צעישנגידז אויף *שט־קער. װא^ספו אין אים;ארני׳שמ נעפונעז. א חוץ דאס געפיא. אז סיר װעאז אונסער״ דאס איז דער ישםן פוז פויאײשז אעבז אח סיפ אים סוז סען קעםפז; דער קאסף צעפאאפ זיר איז צװײעז. פאסיװז אח אקפ־תז: א) פאדס־פז זיד איז דעי פאינאננענהגם. איױסבאקוסעז און ססי״ אױירן די רויזע סאסענסז. כדי דעדסיס צו בזושפראאז די נעגגװארפ אח ב) װעקז די אינעראער־פאדהויאענע קדעפסז בגים פא**ק. אום סיס זי־ צו בױעז די צוקונפפ. זיעעראססקי פאדסיפס זיך איז עבר. ־שפאנס איבעד דעם גע־שיבפאעבז בית״ עואם. גײשםערט אינם איש פח זגנע אבות. אפ״;ר אױ :אך ערניץ פארבאיבז א גײשם־ דעדי־א־״ענער. גאד טאיענדער פונק. װעא־ בע זאא דעיװארעסעז דאס דערפרױרענע פויאײשע הארץ. ״פאפ־אאי״ אאס דער״ צײאוגנ פון סוף 11ך\\ אח אגהױב יארהוגדעיס א־ז. איז דעם פאא. דעד קענסיקססעד עקספעדיסעגפ. ס׳קײסאעז זיד דא;עפיאז פח אנסוײשוננ נאכ; נײשם נעאוגנעגעם אויפישמאנד. סאסקײם פח די אוסגאיקאעבע העאדז. באדוײשוננס־ישבדות פון די באזינסע. קגעבפײשקגים פון די. דאס יאגז זיד נאד קאדיערע. און עדישט ישפעפעד בעם אנפ־ •שסײן פוז טיאיסער אח װאר־שעװער יע זאכן. ױאס זײ האבז נזדשפיאס: ״דעם •שסידס סעבפעד״ פח היר־שבײז אח ״די ויבז נעהאננענע״ א דראפאפיזירפע נא־ װעאע פון אנדרעיעװ. פח דער אעצסער זאר האבז זיר בא־ זוגדערסאגיננעק־יצם אין סוח דעד צינײ* נעד פוז סאריס 1שװארץ אוז דעד רו*בי סערדער האנסאז. איז װעאבז פארק ׳שװײד האס דערנרײבם העבססע קיגסס־ אערײשע מירקוננ סיס נאר קנאפע ישוי־ *שפיאעדי׳שע סיםאעז. אוז עס פאיפ סיד דערבב אויף א סאדנע זאד: די •שסארקססע. אעבעדיק־ ספע סצענעכ. װעאבע איר האב נעזעז בג דעס;ױ־יארקעד אנםאסבא. זעגעז;עװעז — גױישע. אזעאבע זאפםיקע גוײם. װי עם האבז נידשפיאה קעישיר. שװײד איז •שסדאפבערג איז ״סוביה״ (די סצענע פאר דעם קאויססער). נוײם סיפ אזוי״ פיא אנפי״ײדיישעד נעזונפקגיס. פיפ אזעאבע ביײפע אח זאסע װײצענע קא־ פעא־ובעם אויף ד־ נואסעװאפע קעפ. אח אפ־או אזא םיז נויעבא. װי דאס דארף־ ישרנזבערא. װאס סעסםא האם פאיגע־ *שסעאפ — אזעאבע נענ־פע נוײם סים אאע פדפים און דקדוקים קאנעז םאקע באסת נאר ישפיאז — ייח. משה גר$ם ױ״ן 4 _ל י ט פ ר א דאס נױ-יארהער ײדישע קונסט טעאטער אין װיױי;אד װג־סער באאפז סיפ אנדערע זאבז— : נ ב כ פ אבער. דאם א־ז דאד אונזע־ כחודה! אח אפ סיס דעם איסיקא האבז כי י ר א־בעינעקעדם װעאםן. יײ אונז דא זענעז אױכגעסיאבם נעװארן ד־ אלע אוסגעאספערסע נגיססיקע פאדזעענ־׳שז. פיפ װעאכע םעז האפ דא געהאנדאס אויף אאע קואסורעאע יארידים. איז אסעי־־קע אבעי א־ז סעז אפ׳שד נאד נײשס אזױ ישסא־ק א־בערנעזעפיקס סיפ פאא־שעד גכסס־קגפ וױ בגי אונז. אח דעדפאד. סי־ז איד. זעגעזדאי־פ נאד פא־אז רײ״ נער־׳ג;עזונסעדע סעגאעבקג־פז פא- דער אגסװיקלוננ פח ד־;אס־דאעבע שאפער־״ ישע בחות. דאס איז אזויצוזא-ז א זגיפיקער נע־• דאנק. װעאכער קער זיר װײניק װאכ אז סיס דעס גױ־יארקער קונסם־סעאפעי פאר זיך. װעאבער האס אבעד דאד א נאענסע *שײבות סיס ךער פראנע װענז ד' קיאסודעאע באצױנגעז צװײשז אינז אח די אבעריקאנעד. רי קינכפרער פון סאריס •שװארצס סרופע פירז סיס ז־ד סיס א ־שפ־ק אי־ בןןרנעאדבעסזג א־בערגעפארעססע ־ל״ ־:*שקגיס, װערבע קאז אפ׳שר זסז איז א;עװ־סז זיז א קארעקס־װ בכ אונזער א־■׳;ע:ער זעאבסט־באפדאבטוננ. סיד װעאז אערנעז בכ זײ קוקז קאארער. נ־בפערער או־ף ז*ד אאײז. װארוכ זײ האבז די דיס״ סאנ־ז. י אעזעי איבער אאסער ״פוביה דעד סיאביקעי״. װעאבעי א־• גע׳שפ־אפ נע־ װאיז פוז דעם נױ־יארקער אנסאסבא. האס באקוסעז א־ז זנזז סאדנע קאספא,־ צירסעי נישסה ארללז נאד א־־נעש א ג־ואנס — םוז אסעריקע. אח עס איז דאך אײננפרער נײשכ סער װי א :אפיררעבע זאר. אז איז דעם דאז־קז ילד פון אאע *לר;. א־ן דעם אזו־־ ציזאנז צענפראא־ילד פון אונזער אעבז אח כאקע אױד פוז אונזער איסעראפיד. ןאא; ארג־ננע׳שפיאפ װעח אאע אעבעדיקע עאעסענסז פון ילדלישקגיט. ױאס זענעז;אר װאו כ׳נײשכ איז פאראז א*ז אונזער װערפ. פוביה איז ג־ישפ קײז דא־פס־ילד פו; דער אוקר>זלנע — ער איז א װעאפס־ סענכדש. און אין דער פאפענץ איז עי אײננסאער אן אסעדיקאנער אױד. אפישר איז טוביה אאײן, דעד העאד פון דער פיעסע. אין רער סאדישפעאיננ פון סאחס ישװארץ. ארױסגעקוסעז פים א קאײניקגיס צו ישפגיף (אדעי צו אסע־ ריקאני׳ש) — איננאנצז האפ די אויפ־ פירונג נעסאבפ דעפ ישענםסז אגיגדרוק. איך װיא דא ני׳שם אפ־שאצז די א״ס־ סוננעז פוז יעדן אקפיא־ באזונרער—אאע אינא־ינעם. די דאסעז אבראסאװיפיש. אפעא. נערםםז. די הערן ׳שװאדץ, קע׳ש־ר, ־שװ־*־. נאאיפאדז. סעספא. *שפ־אסבע־נ. סענענהאאץ. האבז סיפ ק־גספאעדײשע־ קאגצענפרירםקגים אח דיסצ־פאיז נע׳• דאאפז אעבעדיק סאכן אויף דער ב־נע א •שפיק פח׳שאוס עאיבפס װאוג־ דעראעבער װעאפ. אח די אויפנאבע איז באסת :י־שט קײז נריננע. װארום ךער געװאאסיקעד סונעכסיװער כח פוז *שאום־עאיבסעז — אםגערע־־ס פח זללז קיגססאער״שז ז׳שעני — איגפ דאף קודם בא אין דעם. װאג םיר אעבז־איבער זײנע אאע זאבז ס י ם איכ איגאיינעם. װאס ער אאײז. דער נרויסער ב ע א ״שפחה, דער אעבע״ דיקער קװא^ פח פרײאעבקספ. איז ס י ס אונז. פײאס זיר סיס אונז סיפ וכ־ז אינעדאעכעד רסבקנלס. צו •שאוס־ עאיכפן אױ נײשס נעסאאס קײז באוױ איפעראי־י׳שע באצױננ — סעז כיז זילז סיס א־ד׳פ פ ע ר ז ע נ א ע ר. אח ךערפאר סאקע אױ זכז װירקיננ או־ף דער ב־נע. װאו ע־ קוספ אזו־צחאנז אױף פרעסדע דענס פח אקסיאר;. סײנכפנס א פ־אב־ אעסאפ־שע. דער אנסאסבא פונם נױ־יארקער י קונספ־סעאםער האם פאר־שפאנעז ד־ ישװעדיקײס םח דער דאזיקעד אויפנאבע, צו זללז אז א־נםערפדעס םוז ישאום־עאיבמז אח ני׳שס צו פאאז דעיבלל אין די אײנז װי אז איבעריקער פ־עסדעח כלל א*ו ״סוביה״ סלל אי; ..*שװער צו זצן א ילד״. װאו עכ האפ אויד סיםגעװי־קפ דער פאאאגספואער אאזאי פריד. האכ סעז געפ־אס אז אידעאיע איבערנענעבנקגיס צוי דעם ד־בסער, דאכ זעאבספאאזע פא־־ *שװ־נדז דוערן הינסע־ דעם קונכס־װערק. װערבעס די נױ־יארקער א־ס־ססז האבז א־ז אסתן זיז פונם װארט אעבעדיק נע־ -א;־• 1 ראסזעאבע ניאם אי־ר װענז ד■ אנדע־ £־'עי ״ - ־י׳ בנונע עי דע- ־יינשט -יז יע־ ־אז״הז ה״נטטיפעאטע־ א־ר האב ערװאי־נ װ■ נעװ״נפזע- .אננװע—קע טעאטעדיטלאיעװקע. דעיז '־אט-כדנ נעדאנהעו־שפדיב• ם-ם ־!ע ~=יטע "־׳בי״יננביזיפצז... עט "״א־ך נעװעז כ:־ אינז אלעטעז רא א ט־ז :*-־ נעםיל פיז נישם־באפײי״הט װע־ז. ט-ד זענעי צינעװאו־נט נעדאװ,• ײ רעצטע '*״ צי פאישיתעדאי• ־עאטע־-עהטי פעײטענם; איז ״זיבזמישז״ איים ׳דעא:ע עס האס זיר אויסנע־שפינען די באװאי־כ־ טע ניתע -אטאנט-ק פיז ״ױכז״ און ״שפ נעפ־נע״ יעי פאעט־שער צו־בע- -יי — נ״עט װאנעו. טא'*ט שדא־צס?•נטטלעי־ס־ופע איי ציש נאיק װטס פיז יעי -אזיקע- טאאשער יאטאנטיק. נזיװ יעעז יא נישט יענע ייי—עיע קינטטאעיישע כלי־הדיש. .װאס יאכז ייר איטננעראזט א טאנקא ליע _איז האב■ אי טזעז יאיף טיז - ..עבי־װ״ איז טעאטעי — דאט זענע; ארטיטטז ' האיאפאיענ־קעס, כ ע א טלאבו.־ז א־ז כעב=ז ייו פינט װא־ט, װאט שפילז טעאטע־ ט־ט א—.עי ורי- טיאי-טעט. נישט טאבענייק יעיבט ק״ז איבעייהע ט־נא־יעט װענז יעי ״טיטיע״. ז״ער העכטטע אטכיציע באיעפ״ט איז ה א נ ע ז איז נישט נאי איו װ ע ל ז — *ח יאש א־ז םוף בל סמי אנסש״ינייה כצט טעאטע- פונקט אזיי װ' אויף אניע־ רע נעכיט;. ד דאזיקע נױ־יזןדקעד ק־נכסאעי זע־ נעז נישט טזכה ד• װעלפ ט־ט א ״נצעט טפיל״ אוז ז״ היטז זיר צי לאננװטלינן יעש עוי׳ט טיט ״איינינעלע אטנפאלז״. ז*י האכז נישם פיטגעטאכט אונזערע רע־ װאייציעש איז ז״ זענעז יעיפאי געכל־כז ש׳־ט אייד פיז א־יע £־אזז. ז", ד■ טענ׳ פשז פיז יעי ״נטעי װעלפ״. זענעז אפיצי ■־' א״נציהע כט אינז. װאס האכז;אר ־עם טוט צי כאלאננעז צי יער — אל> פעי װעיט. ז״ טיזז נישט זטן ה״ז ״אױפנעטי״טלטע״ — איז דעדפאי טא־ הע פילס ייד בט זיי אזא אינעילעבע פעטטקטט. אזא שטאיקע הינטפלעיישע ציל־זיבעדקטט. טיט װעלכעי ס׳איז כ״ איני נעײאיז א טאיע זיר צי שעטעז." איז איר ט״ז. אז טיט יי א״י־א&עז־ שע װאנ־עױנגעז פינט נ־ו־יאיקער הינטטי פעאטעי װעפ יאר — אפשי אז יטז א״־ גענעי בינה — יעיפ־יט װעין א װיבט•׳ קעי הולטורעלעי. נישם :אי ה־נטפלעי•־ שע־ צװעק אײר שאי אינז א־ז א—אפע ני־י ײעלז זיר או־שלערבעז רערז װענז אשעי־האנ־יש בבלל א־ו אז אנרערז טאז איז טיר װעלז אפשר אי׳ד ב־סלעכװטז אױפהעיז צי עקטפארט־דז ״השפעה״ קטז אטעי-קע. עט א־ז צטט פאי איני• ױד אפצױאנו ענינילט־ק פיז דער נ־שט י״עי ט־טפא־ סישעד ראל פיז דעט א״רעד• .״״״״־. דעש קבצן אוז ש״נעט יזד, װאט האט געלעבפ אי■" פ*ל •איז פװ זבולינם האנ־ רענט־טילד אױ האט איש רעיפא׳־ פ-יו זטז זטט פארזאינט טיט רוחניוק״.. רי עטאנציפירובג טוז איז װעט פארקוטען אויף ב״דע זטטז — בט אונז איז טא־ טע־יעלער באציוננ. בט ד־ אטעייקאנע,- איז נטסטיקעד. עש װע.־פ װאט אטאל קלערער. או א־ו אטעייקע הױבז ייר אז איויטקריט־ שא־יזיין א״נענע. נטע פא־טעו פוז ׳;-.- שעי קולטיד־שאפוננ ־־ איז ע= אידיביי פ'י ק"י =-ל נ'~" אי אױ,־ .־־ ספעצי• ם־שע א ט ע י ־ ק א נ' ש ק ט ט פונם ניי- 'א־קעי יזיזשו קונשט־טעאטעי קאז אװ װעט באפױבפעיז דעס נטטפ פיז אינדעד א״נענעד בינעז־הילשי,־. איז איר פא־־ שפ״ יא אונטער אטעייקאנישקטט רוקא רעש טעאטיאלישז א נ ט י כ ל א ף. װעלכז איר האכ כאטערקם כט ר' קינםט־ לער פוז רעם דאױקז אנסאטכל. רעם אנ־ טי־בלאױ. װאס איבעפ ...־איעל״ און םאבם;־שם ה״ו ישעניאלז אנשםעל. װארום םעז דאי־ף יײז אױפי־כט־ת *ייי שי־די יטי. או .־' אט־ע בטםטיקע כלאפעיס איו ״ליטעראפוי אוז קינסט״ ׳'א־ש א־ז י־ לעצסע יאיז צוגעיעטעלט ױהא א״יאפע איז בישט אטעייקע. אטע• 0 נדד דרוקן דן דז־ ,רםילי •רן אונזןר נר־כו״-בזװער ״י נזעוז ני*ס, יזנם פ־ר זזנען ייייי ־ײי *ײםס־רינגסן .ון ... ס*1ינניך סיך ױיר נזנו—נװננ סין וזאייססיהן,1 םיאניזי *ייסך ״שנץ סיו יי נייז סמססי. דז־ני״ניננעך װזנך דזינז ״יי ״זןנך ניש-ינך אין םזריקן נוםזר• רי סריבץז פסר סזסםזר- סרזנען איז בײ ״ינז 1 םרײז־ רער.