Literarishe bleter · 1924-06-13 · 6 (13.6.1924) · p. Seite 4

*6 ס 3 ל ש ר ע צ ע נ ז י ע ס צװײ ו ר ע ל ט ז אײ ח*דין ״שדד״ רעי• שמי־לע־ צ;- רהלפ ליבע ר.אס מש־מן רעב ײיפררזק א*ן אט רי רערם־ע־: ר׳״עז ישע:ק איך איב ־ זדך עדד״ק רד :דין אייע•: יסע־שז, 3״ן א״גציק 1: א, ל$ד, פײן שרעםמע־, רר ליימז:ײמז״ וױ נר׳ײם :% ידע;;־כן, אר״ף אײבינ ׳ר ־ו נדך םין א־ע ע־שס א•; ־עב צידל .ביבליישע : ר׳אם ײך ,־ןףא •וןקרבא־יטשכ במ־*־ ־־•בן צ• א ליטע־א־״בע־ פ-רנד- *־ע—קע לירער יענען *אראן ידוײת, ״*כ -,אבן קײן שיב טעב;•*בט. א*ן רי־*;ען -ע־ ס*מ׳ע ־: צי*לט ארן נ;׳ ע= ־"״ ײ״ י־ו ■¥־ ש״נטלעבע לען ב׳ר׳אבן ױך קיילן לע־ט א ¥־ע־: ראבב ב*ט ־״־.׳ נ$ל־ענ כיר ד• דעל נעטאנגען! א*ן צעפל*;*בט ר.אב ײך *ײסער בד• ־׳;עזאננען(?). א*ן;$ך, א*ן :אך ענלעבב. ־א־בבט;א־ אבאל א בל*ק א־■ *טע־־בלאב אין עכ ר*לס ז*ך םש*;• :ל**בן, אד ־אב ב*ך א*ז א־■•: א*ן *אר 1924. רחל ה ״1€ס־<6-2^זסא״ — * הידמ׳שר•: װידסאס ר* ײד**ע װיסבמאפס, ל*ד און קיגסס. דזד. ד*ר סאיר נו ד*ס ערשסד הזסס, ײני 1921 עב א*ז ׳—זעלבע %ע:עב*:כ״, רע: בע־ ב*ר דיאבן ־ע־באנט אין ע־־שכ י״ל׳ס. בלעיטע־' א*ן -עד רוב—ק ,־ אין א'־ ־על ד—. ײ*ו, זז ב*ן צ־גענא־״ע; לי־עען — ־$ײקע ס* ביט א נע־יבן בןנ־א־רב״ד״. א א*בע־ל**;ען רי ס*1 בלעטער״ ב־ך איבע־נעצ״נט, אז רע־ בא->. א*ז ש־ל־בטענ־יק בא־עכב־קב! ־לבע־ איג־־יאלם, אלע :עב־ד ראזא יאקוג$וױסש-םײבע געזאגגען. ײאיעע, 1924 ־א־א *אקרב^׳ײטש;ײט כ*ט *בבאלע״ ־ע;, ־א־ ײ -,אט :ריא ײך א לאז מיז א־יף ר־ ב־״טע שליאכן, רײל א״ב ױ רעם א * ן ב*ל ב?נ־לאזן רעב אפגער׳יטענעב, -י?= שבןןלן רענ, אײף ׳דעלכן ב'ר.$בן זי א־״£נ־;פ־.־ט טאטע־םןןבע, רעט איר שוין בלײבן פא־שלזןכן רער צ*ד׳־9 .:*יבם •**־מן .דעט ־י באן א־ן ־עבט ־ע־־:*ך ײך שיעםן אקב איבע־ יבב?ק א־ן *בטיין - א־; בל־־בן :עבכדקן ב״נאכט *'! ״*־ן י*ײ *י״ן׳. ־ע־בא־ בל״בט ײ און דיןךכפ ז*ך א*ין צ* ■־ע= אל=ו ײי־גכ י^-־ג״יקז קול: ־יי *י־־ב ק־;־ :דז ד׳יען ם־ן א*;ר*י;יק דעב ײי־נב -.ײז״. בענקשאבב, ־־אב ריאט :עס־נע; א־ר י תיקון א־ן .ב״:ע :עדא;:ען״, א כעגקשאשט, רןזיב אײ נעײא־ז ב־ט רע־ צ״ט אזױ :.־$, אזדי בא: טענלעך, ־* ־אכ ב־אטנטעא־שע פ־־ע־, :ײ ־עלבן בען ק?כט א£ ב־טאנ... ־איא •אק־בא—ט־ב כ ע: ק מ צ־ רע־ פ־״רי־יט, ק־קט א-ב א*ר ק־בען. אבע־ ־אב א״בק־קן א־רב, א־ז, ר• — תפילרי ש•; א־־ שרשטלאזי• פי־כטלאי׳ אן עק א־ן — לי-ע־ רע־ט ז־ך א־ן ע־ו :־שט ־ע־;־ל״בע־, ־ערלײזנ־ידע־ שר״ ו פ־ן :עב״ח- ־ע־ *=־״ ־?: ל?ל *י־־*=־ א*ן ־אזא *אר־בא־־־טש -ע:רט זיך אם £־ז ־* קלײנע אק־־א־על; .־אב ־־;בט׳ טע־' א. א. ר״ קע־ט ז־ך צ־ ר־ ב־־שן £־ן א*;זע־ £א־גאנג;־,**ט א־ן *לעכט א**כ £*ן ־־ באצי•*; א ק־אג־ן צא־טע, בל־־כע איב■ א־בע-*. ־ענע; :־נש**־־;, צעסלאב;. ז״ נד־טשן ײך פא־בײ א״״רע־ע א״נן, די ב**אבע שאבנכ. ־אב א•• ־אך; ־ ש ט ,־ ־ אב־־, ־עלבע ו - ■־•בן, א• ־אב באצ־ ־אבט -1 ',־ •- ״•• ו י '-, ־״ , -י ר״כב עב, א־ז עב ־אך א שלי: ״-*ש; *־עב;. יא. טאקע בב־־־ש א :א• א־- ק־ק א־; ק־ק א־ן זע :א־ ב׳א־ז א שפ־נ*, :א־ א א־בערנעדי ב־ב רע־ 'ב־־א־צע־ שא־ב צ־ב אטת; ־אב .־אב א־בנעב־אבט ־עב ־״טע־ א■; ־אב ב־ערר״ ־אט א־־ך א״״עשל־״ען איבע־ ־עב ־אבע־ א־בע־ - ע ב נ א:צ ן ל * ־, בלײד א־־ע רע;ט. א * ־ ן ר נ ־ זבד. דאיפט איר װ־םז. אז צװ*י. צזזא־ טעננענוטעז. זימעז שויז אשון נקבה. ראס איז רער פועא־יוצא פוז נשםה־ װעז פא,־ ךער עצטלעבקײפ. א פשיפא שױן א*רי י־פער פיז רעד טעקסורענער װעאט, װאפ נ־שם;אר איר נשפהװעפ.;אר א־ר גופ׳כ פא׳־ז עואם. קעז פעז יעז האבז פענו־ צו א־יערע ענאצענטריזש. היפטעריע, זאבאבאנעס איז דעם נאנצז ארפענאר װײבערישקצט. װעאבער שטעקפ א־ז אפך? בב אצך א־ז ראר קדוש, אז אפשא. ראפ א־נפעינענוביען א פו׳־נע קפז אטע.־*י,ע באויז כרי רארפ אײר אנ־ צעזאאצ; אוז ז. ראכ געפאאצפ פים זפ; אונפערנעבױגנ. כרי א*ר זאאפ נ־שפ האב; װאו צו שפיאז. אפיאו אויפן באיאבעפ־ קוקפ א־ד פיפ פע־זעגאעבז וזש־ א־ר פא־שכ״ ־אס אאיז. א־ר פא־* שפ״ ד• אייזאבז יעיפוז, איד פיא פ־פ פיטן כועגטשז. װאפ האט זיד א שא־ירער געטיז ט־טז אעבעײלוז גוף או־ח די ברע־ נענר־קע ב־עטע־ איז שרי־ב: עיז: זעט װ* א*־ ביעז! אאזפ ק*־ז אױג נ־שס א־אפ! א־ז װ• זאא ע־ שענקעז יענעב זפז :אגיבניאפ־קגיפ. אז עי פ־רפ: ער װעיפ פארביענפ. און ע־ װעיפ פאיי פא־* ב־ענפ. צ• רי ברענענדיקע פוז א*_*ר זענעז ־אר;עצײט דבנע רײר. צי די קארנע צװ״ כרנ־נ־ב נ־שט בעא־טאאבו־ז. נא־ טאק־ אקט־איז! אבע־ װאפ איז רי פעורה. אז א־־ערע פפעציפישע א״ננשאפט; שםע־ז א*_יר דק־יב זײז אבעי באױר איז פיא• זי;. א; אגיר קא; קײז פעאפעי :ישט זצז. ט*ט אע־ אזוי װי איר זג־פ — איז שױע־. אז א טעאטע־ זאר זיד ראאט;. טיאא. ײיד קאגעז אעבז א־ז די װינ־ קאע;. װי רי שפ־נעז. זאא רעי ־עראקטאר. דער פאראענע־ ז*ר זא־נ; (א־ איז װײ צו אזא אעבז!) אבע־ א־י. אקטיא־ז — איי זגיט בינעז אױט; בא־וף. ראפ פ*1״ײער א־ז א ביגשטאל. אײע־ שאפיננ איז א קא־ אעקטיװע. איבז זיר. אעב;. פוטאעז איז שפא־ב־. אאײן נישפ באטעריעדיק, װאם כיד האבז אבנעפה. אזױ זעגעז ט*ר פא־פיז א*ז א״נענע איז פ־עטרע שרגיבעבץ — או־ב ט־ר זענעז אזעאבע װי ט־ר זע;ע; — זענעז ב*י :אר צדיקים קענז אצר. איבהאיציקע. א נו־ם ראט א״פגעפ־אכפ. אז אק־ טיא•־; זענעז נײכפ ק״ז אויםנע־עבנט פא־ק. אי־םנע־עבנט זבט א*־ ב־ז צי־ם טא׳־ר פי; א־־עיע בײנער. אויפגע׳־עבנפ פיז שטאג־פונקט ביז אגיעי טעקטורגד״ע־ װעאפ. א״ב טיי גײעז טעפטז רעם קאפטאפ טיט א פארטינפלפז ררוק־בײנז — טעפט אי־ אים טיט *עדז ניױ :עװא־־׳תעם רא־ פיז אגיע־ קאפ. טיה יעיז שא־ף געװא־ יענעפ קנ״טש פח אג־ע־ פנ־ם. טיפ *ע־ ־ע־ ברים. ױאם א־ז א־־ױ צוגעװאיפ: אױף יע־ בינזב טיפ *ער; היפפ. ט־פ יעיז פג*ף. װאפ איז א־אפנעפארז פוז רער גאאעריע. רער ידענפטע־ פיז אײר פא־טאנט טע־ טעקטגיענע אטב־צײג װי רער נ־ע־ פטעי פ*ז אינזע־ע פאפ־־ענע ב־־דע־. אאע זג־ט אי־ ביאנזשגײקע אי־נזא־ טע שטע־נפ או־פז טע־ ״יע־־פירט־ײ״יענפ.;־שפ צ• ױגיפ, א־י זארט זיר קאגעז א;ק*ק;.;ישט צו;אנפ. עפ זאא ח״ו :ישפ ־ע־נײז צ• קײ; װערפ־קאטאק־יזם. אזו־ ראט;עזאנט אב־רם צו רופ;: שװער א־ז פא־ רע־ ע־ר או;ז ב*־ר;; צו ט־א:;. נײפטי ־עבטפ — נעם א־ר זי־ אינקפ. א־ע־ זײ בײיע זענזך אקטיא־; נע־ װע;. א־עי איי זעגט אב־רפ־אוטאער. אטת. :־שט אײע־ שורר. װאפ א- זי־ט א־ז בעצינ צי רע־ װעאפ או; אײנעי צים אנדע־ז אזוי ק־ינע־יש־אײפע־זיב־ טיק־פיולש נעזאנעז. איר פארש־ט״ אײר. װגיא... װפי טי.־ אר״ז זענעז אב־פא נעבאפט אי; רער טעשה. יטאי זאא איר רײקענעז? טיר. ר• פאפיר־פיעפע־. רי טינט־ זויפע־. או*ב ט־י זענעז;־שט ק״• :־א־ פאטאנעז — איז אין רעם פאפיר או; יעם טינפ פיעז טיד יאר א־ײז אשזע־ צװי• װעאפ;!! 1 טיי־ זענעז י־ פא־שכ־־עי פ•; א־־נער;! א־ר — £*ז רער זתרע־ע־״. אבע־ צו װאם אזױ פאטעט־ש? הע־ט זשע או־פ: צװ״ װערפז — זאנ א*־• א״כע א פא־ פ־.־ענ;ג ר־ צװ״פע א טעקטי־ענע. אין רי פא־שפ״ער פיז רע־ ע־שפער. פיז רער פאפ־־ענע־ װערפ. דאפ זענעז טיר. איפע־אפ;. װער האט עפ נעזאנט. אז ־* פ־עפע פרעפט פאפיי? פיא אינ;. די פ־עבע קגיפ שפ־ו*. איז יי אט־״ע פאפ־־־פ־עפעי איז כינט־זויפע־ — דאב זענעז ט*־. (אי־ ש־אאנ טיר עא רטא) טי.־. איפע־אט;. טיט פאפ־ר אי־ ט־ט טינט שטעקט פי; איגז פא־ א טבא א*; א טפיגק ױעפ ז*ד א־ן אינזע־ע ר׳ אטו־׳ נישט נעפ־געז. װעז ע־ זאר :־שט ־אבז א־נטע־ רע־ :אז אונטעיצע־יל־ זג־; פאר־אט־װע ציברקע. כיא ש־עק. ײר;. װי אזוי ר־טע־אט; קאנעז פאידנקז *־עיז אײ פאפ־־ענעם ־ם אזײ. אז רע־ טח זאא ז*ר :ישט א־ויפ־ זע:. ײאפ רע־ט ז־ר עפעפ א־; רער װעאט? פ־ענז ט־ר עב — ט״נע; ט־ר נעװיב — פאפ־־ענע װערט, — .װעי׳ט פין װטא די טטשײח—קע ראט פא־ א־נז קײז טטשיח נישט. אב־ א־ר האב געראבט פי־ א ביאײ־ בטאקע־ ב־ר־. ־־אב או־ף טג־; פ־א;־:. װ־ רארט עפ עפעפ א־; דעי װערט. ראט ע־ ט- געע;טפע־ט ק־־יז א״ ב־;־־־.. ־א: ־אט ע־ געט־־גט ־עב רא־־א־. ט־ט ״אפ א־־נע־ ראנ־י־ט. ־אפ שרעפט זיך א־ב :אר. אבע־ אזױ ױ־ א*;ז ־ערעפט ז־ד;א־ דאב פא־ש־־בעגע פאפ־ייג אזו־ װי טיר זע;ע; פא־פי־אגטע־ט א־ז ארפע אי־ :גיע שטות — א־ז טאק־ א װערט אי־בצע פא־;. איז עב :רובט ז־ר ט*־ א טאד א־ז א גיבכעיע־ טיגופ א באפ טי; אזא אוגזע׳ ■ ריקז פאר; קא־שעיי. א רויב פי; א*; רער ^ופט;. א ט־ײבר פו;, װי א בש־ט־ב- פײעקע טיט עט־עבע *אדע־־ער אזז א שטער טוז א־ב אװעק ט־ט בײרע ,־ג־דב :שטר. א*ז רע־ צג־ט. װעז א־־ אאײ: ז־יט ד• או;. װי בארר;שטר — זענעז ט*ר עקבטע א־גד־װיױאריבט;. אױפ; הארבז בא־־;׳ יאר פא־זא־גט פאי א*.־ תבא־ח. א־נזער קאנט א־ר ראך שאפז באו־ז טיט רעי — ־עט״ — ראב ר־ר א קא־־ל. א-״ר;־עטר א־ז ־י אײביקע ברר־טו־ר. א,״ס־ היײף פול קאטפ־אטיב, ט־ט דעם קגײטיע רע־ טאטע׳ער־. נעפוצט אױ או־פגעצייט איז ־עקאר־ י פיז אטב־צ־ע. קרעטע־;־שט א־בע־ שטו־־׳! ט־־ב פא־ ר״פז. שטא־ק דעקאיטירפן א*ז דאב ב־ז א־ר אױפז. א־ר פ־עגט. צור*ב ״אפ אזא אפנ־ א־ז ־* ט״רז אירע, װעאבע ר?1יפז אינז! אניע־ש װעט קײן האנ־ק;־שט זײ;. הע־צ־קייט? ק״; בישיר;ישפ אנטו;. װעט א־ר נ־ש־ט קאנעז זיד נעטעז א־ז ע־שטנפ — שאט גיש־ט. װי טגי־ ־בי ז־צז טיר. װי רי קװאקעפ. ־* טאטעפ. די רע:ט א־״ז א״ קוקז אױף זיך. װי פלענט זא;;. אפש־טגיבנייק ־עם רי•־ בע־׳ זײע־ טאבטער טאגצט אי*ף א באא א;*ף א קא״געב בײא פון א־יז;רויפע־ בז א באאק — װעפ זײז שאעבפ סד ''״״'*** .. ״. _ ״״..״ אבבי־ ש־בש אײ ט־ר קוקז ט־פ רא־צקראפענ־ש. ױ* גאגצקײט. װעאז ט־־ ראבז אזעאבע פע־ פאי אבר. ם- -אײ א,:ז• ,״ ״1 א״ ׳ א״ צ״״טנב — ז־־יזט טעל ר־ טאב־ א־נזע־ ־עקארט־־טע;שטר טאנצט אטעי;. װערבע זענעז;־שט;עװאוגפש;. טעז רא־ף צו רעם א; אנשטרענגוננ. ־טפ*-• *״ ײ־ ■•׳■ ט־׳ אײ בא ־אב ~ע-; א—נל־רן אין א־ב. פעקטו־ * ׳־'׳׳' 1 ז; א־״ם ־־ א־־בגאבע ר־ל יל; א־בבא־: בלל־״ש־אר—ד, אבע־ ט־ט 160 £ין — ססו זלט־ -אלט איך :עדזן:: -לײ, אר ײ אײ :א*־צ*שי£־א־ י א*ן ת־ך פ־ן ־כ־ ־*-שאבבלעכ: שאצ־:: £־ן — ־״בנשאזטלעכע א־ װעאז;יש־ט קאנעז ר־ בעפטע פיז א־־ד׳ אלטער קאציזנע | נײ א-;־ש׳ט א־**ן. קען ודך;״טכ איר טוזט ארויב פז ז *׳ל צעז :ע?•■ טיאר אק א־־נע־, צװײ קאט־ *ײ״־: ־ייל-יןזם. טע־ א*ז טעז ט ״ט ׳ שנו . רעגער הויט. פונקט. װי טראבות. פי; ױעטעז ױעט זי באקיטע; א פי; איגזע־ פאפייענער. טעאטע־. דאיף נומ א א טעאטע־. : א*ז פ־ל־דזמע־יא־ק. א נלע= כ״=ז אי• :־־ א־- זאר קאנע; א־טכעש־טע־ט א־ג*;־ טיר טזזן ארע דד : באנאבטע אק־ פײ;*פ באשט•; ריק;. -ער ױעט זיר צי א־ר אפקע־; ט־ט; זא;ז א־ז אצ־ א־ע־זא־עיקע. א•; א'־ד. עינעז קוקז אײ פי; רעב ־אז־קז נאבקיקז א־בעפ ט־א־:. או־ף אונזעי א־בײפ איז הבאית נ־שט ז*ד א.״ב אינטע־; רעפעײע אזא ט״ =יר* או; אויף אגיר. באנאבטע אקטיא־;. טיט ר׳ אוינז פו; א פאפ־ר או; טעקטוד־ו ־אנאפ פו; עבפע פ־ו־עז־נעפי,*;. ק׳צל* װעפ פארז די שור־. װאב טיר האבז קײז טענפש.;אר ט־ט רי אוינו פו; א קוא־ טור־ פא־שטײע־ פ־ז ־ע־ ציד״טע־ װערפ. פ רער טעקטי־ענע־. אקט־אח. — אײ אג—! ױגיא. אייב טי־ זעעז פא־ז־נקעז א־• ־•קע ר;אר א״ ־־אפנ־־קע אײפע־זובט. באנאבטז טעאטעי אױב אײז א־טע־אט א־ז :א־ אשוז פאפ־- א־בע־ ־־ א־־ע־;. אי־ב ט־' פא־ אײ דעם גרויסד טינטער א״ף א1 :£־:אב: ־אב א־ ־בט £ ־*• £־ן אקכ־א־ א־ ק״:¥ *;£־**ט א־ :אײן *;אגפע־ א£ א א*ן א ־צענט־: א פא־;אפט > :א-א־טא* א נא:;*:ן׳טענ אן א־ ־אב א־ *אץ א £־ :?־ ם־ן >רן א־;א, א ז*זך :טאלט,;אר;ט א; £־ א פא־ :* הטען ■* א־ז לו־ א אי א באריײ £■ ־אב א־ :םט. שם־ :א א*ז א; ־ער אדט־א־ ־? ניו איי א־ א£ א־*£ £'*יא*א£' 'אנ;*א: *ן :בטעט־;א־ פ*:;שס א־ט• '£* א־ 8*1 א :פעציא■ א;א■ :צע:א■ £־ן אבתז ־צ״״ט, אפע־אטא־ ־ק פין סאי ־ן א־טאפז ־אפ פו; :שער פ־ אט־ארצ־ 8*; א אבפ־־אצ ־א־־ז בא־ :א א־־־טשבױ־ ־אן ־־עם א״״אטא־ אי ־םרר א״ף א, >ל־ א־ *ט-י־־׳ט:;פ־-ט; אלץ 2אי א; א־;ישט שאלדא: א״ץ א־ *אנדאכ־׳