Literarishe bleter · 1924-06-13 · 6 (13.6.1924) · p. Seite 3

״\נ פארשװיגענע ביכער, ליטערארישע מאסקעס יהדשע סערלע-,זינד', נז־ייז• ־־ צע־סאעבע :ע-עז א• ב״1״= ד• פאײאג יווטשק*-םקי♦ ״יי׳יע י•19 ר**ענע; א־׳ ״־כז דעג כטירעגג - האצ . א כד בעכע־ נעראבט. ־א־ט פי^פ ז*ר א ד״:ד ערנט פו; א פע-־יאזענער א*ז באנד :אױעאז א. נ. ״זינד,* . פ־אככ*סזסי.ע. *־אכ ידיז זאך א*ז א*י הייבפ יהױעע פע־לע א; ייכיעז ע*ס מ- \ כייפ א ביבעלע אידער װענז ריסלאני. *יי *עפראדילייפאעז איז :״*ם א פעשסעד וועאבע די רוםי־צע פײנמג האם זיד קאנספרוקםיױיסעייעעד ארביםעקפור. תנאפ עונעהעדפ. יאנענעז איז ער אאייז — דער פ*פי אבער זצנע עפיזאד״עע רידעדידע״ צער תאפיד. דער פאי־עפ״עי פונש יל״ איליא עױענבורג א־ײז ז*ד א*; אעבז ני־עפ נעב***־; א די־ אויסדרוה. פעױײזז ז״ז פ־זאנאפיע. א־דסנעקודעז בראס. בייפז זענעז צו דער זעאיער עי_יפ נעזזעז דזיע־, פאאי. ״ דורבנעפאאבפ; פיפ יעאיפע ־ענײדיהע באאב, װײא ער אאיין דרײפ ז*ר. אי*ז ־^^״־•־.;33< י״י-^־^י.־^; ^ין ־3• ־3 3- ״=־ /ײ־ ** *״ ך£-:;• ״י*,•^^ 1;-)זחדק?8 מווס 1>א*ז *>ואו — - נעװיס! ׳ב אפ •״ע קאריעיע פיפ יזם״צע אידעד ס־איז ־גיף נעפאד; א פארענ= — א בעינעפאי; אזן צעהדעפ־עפ די יאפאנ*;רדע פא־בז. װײא אזײ זעעל. זעפ :***.*פ *ע־ע-ער. אין אײב ־אב אײג זעפ •ט*ד אײנגא־פייז. יז אײננא־פיה, אנ־ע־׳ע — א פפירע־ פ־ײע־. א פעגפ־ערעבע־. א פײ :אי רי יאג־יפז זענעז :עװעז פא־־ט. אנ־עפאפ רײנפקײט — אײבעי רעבהיפ; אנ־טפאפ יעפדה — :ערע אנ-בפאפ היפאד — װיץ; אנ־בפאפ 7ע;ק= בא־קאזמ — הפקר פעפ־ײצקע; אנ ״..7.,.״. אין עיענבי־נז. לדאז סיהאבז זיר נע״ ־אגנרפ דער *עװאבער ריריקע־ או־ף פראװאסראװי־עע פאפיװז פיפז -בארפז טאי׳ענפפזרז פאפפ־דעפיספ ■־ פעריעפא־ איפבאדינגפ האונעי ציניזס; :א־ פארענפ. דײפנדיק אודי בײדע -.-פאצירפ זיך דויד פיז פאיק צו פא״ק. *ב אפ פינס אויבעריעפז. :א־ סיראזם ז*י אי; אז•* >ן,-וש נ*ספ. איז. נאפייר׳ד. דע״*עה*יזם :ע' פא־ רע־ קייצער צײ= £,*ז ך*• •צפאפ פעפע פא־בז — רײבטע צ : ־יע־ *4*;י׳י אײסנענאס־ א**ף דע־;אנצער — .. -- י״י *ז-װייע ־אל ••:ווא-לז-װ *.רגגעז ארע־ ױאסע־ פא־יז. ־אס רעצ ע־צײריג:. א פ־ײע־. *יאס איז נלײב״ צײפיי״ זיס פיפ זײז יעפירקײפ. פיפ זײז א הך האיז אפירו רעייגע; געזעז א ״ -. -ן- ד,״- -.. ניעאיז־ ײ י־*־ - א״-ע־ ״ ״־'=־״' קרײגע״יפ:ס; װעז ניפע^שב״נדץ^רעפן אײפ״עױאיננ א־ז דער ריס״צע־ ריפע־ ־טװאבע־ע. װאר; דאס פ ז*ר אי*ס א הא־ב־רענקע־. פייבריצ׳ספ. :עפיקפעי פנײדיקעי יאס צװײפע — באװאתסז ט*ט ראכיר ראפ עי פארעפנפרינצ;אר פע אייערהייפפ. באניספ אוז;א־ א נריגרעי פוז א קורפיר. רעבע ראפאנע;. ריטע-#--•ער ר־בפוננ. איז צוס דײפז אױסר־וק א*ז געיי׳* צװײע; זײ; — ..13 רויקעס״ ״ג־קא אפאר געזאנפ; — װײר פיירנס פײזאזיצ א־ז א עפיהזסד'״*•׳;־דער. דעריבע־ זענעז רי פײרײעע ״** זאז־ײספז װאסע־דיק... איז •ע״ד ־פעצ־פ״עז יײ■ דעפ-־-צ-ע ״ק * ־ ־ד י<־ ־ װ ז ־״. ־א״־ פ-י־-אק *־; שיז א־דע־ע. איז . *!' •ע״״עז פיז ד• א״־־זןד־יקע י-לדעי.;•_■־־ פה א ־אזרא־איע־ •־8־א־׳.' צי־ א בעד־א־־ איז דעד דו־״עעד י״ד־ •ע."1 צ־פיא פיז סבע־זיג״יעיז״" ־.״־עי :־;־ע״אי, ,, ײםע-#פוי פוז סיפבאײזס איז פיספי• אבער די ארע סערערז זעגע: ג'~פ ס־װע־פ גע-צאפז ריפע־אפי־. א־ץ איז ___ <א. ... .....6. .א־ ׳ז ױירער אפאר נאר*ר**ס ה*פא־ ציזס צו קאנספרוקפיװיזם אין א העבע׳־ז ורבפיק. א נענוגגרע־ פאס. ארץ א*ז;עװעז.;א- ״ 'י 1 י אבספראקכ־ננוספיקז ז*י — הא= גיל־ װיבפית איז ראס, ױאס אין ױער רו* װער סיאיז רא־פז נײצפ געױעז איז — בראבפ אנױריי ביעא'• סײצער ליפעראפי־. א*; ,װעלבער סיהאפ פע־לע ארײז. צ• א*ז פאקע פארענפ אונפער״) זסז באריפפע־ -־אפאז ״פעפער־ ז*ד רי :אנצע צײפ נײעפ נעקאנפ א־־ א*; באנר;אװערז ״זינױ״ ■•<י: דד א •צא־ נא- ׳־א: פער ע ־אפ נײי״ץ;; רעם בוז פוז נאציאנאלע* ביר;4,. װאס האפ צעה-־ײסרפ ד* נאנצע נאנײט א־ײנדרײעז קײן ױדײעער בע. אן אויסיסײאז םע-,^ע א,י..ן — א.. א קײן;עפיא פא־ פאס. פא־ קײספרער• א־ אויפ׳ז װע; פו; אינ־יװירזעיז י רוסײעע סראזא. איז פוין נעװעז דעי רעפריספ אין א רײן״רוסײעז זין פון פאדגע זאר! עס װײזפ ז*ד א־ײס. אז יצער ס*פעפר־ע — א נײצפ, װאיפ ען זײ איבע־ די קעפרעד — א*ז אפי־ױ די :פרעבע *טױאבע ע־פע■*. װאס פא־־ז ארײ;. די בראסע סענפיפענפארע ־יא־ יאנז. ײאס װא־פז ז— רורך. װע־ז פאי־• :־יײנגעז פון רי אײננארפיי או; ע־נספ פיפע־ •:•פיפונג. — ־־• הײפפ ק־אפפ ר*:פ רא א״ז רער :פיק. א פו־־פא־פ. בער קײנפא^ גיט קײז — =־א* פעז א דריפס; , אײ קורבאװ״ אין אגדע־ע. פ.*ז א קיע־ אוז ניפ ק״; •צפ״נער. — א פאפפדעפיספײצע בערע־,;ער; ריםערא־״צ; װערם. אב-־ר דא־ף פעז זײ ־עויז בײרע פריספיק. דער רעצפער ׳־אפאז ״ניקארײ קור־ אונפער דער נגיכםע- ריםערארי־בער באר״. איז *עפארק באאײנפײספ פיז יירוי״ דע: ־א-יי באפענצײערע פענאיבקײפז? ױידעד אפאר ס־ד־ײפ זיר! באצפיפפ :ײטפ אױעקנע״-פערפ בארד; רעבז״ אזערבע. איר פוז :א- באפערנדיקעד אנזאנ װע;; א אופפאר־ װא־פ. איז באיעע־פ נעװען נעעפגפ אין ױאס פעירע א־ז אײ;נא-פ*ק •*יק? — זא;;. ״װאוירױננע־ײצע״ :אװערז װי ..די צ.י.7 ראפפ ־יאפ;עב־־ענפ״ איז ..פעפענפא״. דאם איז אין בירד — איז איז נאפי־אעד. איז פאר דער ריסײעער •צפיפוננ. איבערהויפפ א*ן ביר * פא״׳גפ איז בבוז דודבביעבז און פײדר*ד־;**ער װענרינג. .װאס רי ריסײעע װערז א :ײע ריבפינג דורך א באפ־גיעז פיז בא*עפ*פפע ,װא׳־פ־ ריכדעראפוד ױעפ פוזז אנגעפעז. א•; דעי ספיביע פ*; אנפפײע דאס איז :עװעז דע־ איבערראיצנרי־ ריפעראפ,•־. ערנבורגס קאנספריקפיװיזש אי; דעס. װאס פאדװארר פיזס זײ; צײפ נעפרענפ. — קעי נ־-א״־עד .פ-יעק- א•; דעי י- יע׳װ״א א דער־־״־ו״ - * דיי־. ״י״״ײי״3• ״״ :"־־ א'; יאדא: "אא'״״״.'1 * אננעניפעע פײנונ;. אז;•פ דײד ם׳עראפ-י װ״ פא^עװיפ׳סעס פירעה ד.רע פיזס זײ;עס. װאס ייהאפ אזױ ד־ נאנצע ־זא' 1 * ׳1' י״־־ *י*־־׳־,׳•* _..._ _ _ _ * ײ ' * '*־ _ _־״״_?*•*א*׳ א—ר־ אוױריאר.♦• — או< ״ניװא״ א־ע־ ״אנעניאק*,. — אוז אפה. אז אויד אין פ״ר :אװעא: פ״ גרײד;אד ז״ " פ״נע *עכדפינגספורע __ בוך ״זינד״ ײ-צע2־ זיך 2אר 6ע-יזעז ע־צײרוננ ..ד;ר״. אץ ױערבעד ד• פאי־בז 1 י -עי א.־:גע.- -א״א;ד״:ד --*יע-י א.. א•; םע;ער ציפע*: א*ז ב־עבז זיד. צז״;^י א װעל:: ז*.ז £.זא;אד*ע וןע-= מ.לױין. :עפאספ צ* ־עס צ־פע־ריקז איז פא-ו —אי ק׳ז י אי י -׳גי — א ש■ י ק. ד. ::אדע ע..״ר1 דע-צ ״איי ביקז נרד א־בא. ״ייאס ז**ז הריבע פ־ניר איז אזא אנהאיפ איז פעניעד. ײײא ';•;ם.*״ .ןא=',ד,.־ ד״= _-ב7= 7..! ב־עבפ ז — איײז ־י •עפאבעפענע פרײפ־ איד ןי װאר־פ״נרעד ז•*; ־ע־ א״בנא• יעד״. צינעפאספ צ• ־* ..פירע אײסנע־ א*ז שאק=♦.״ דע- פ־אנענע ק־אננע;. *יאס פאיז א־אפ פיז א נויפױענדיק״פ איבע־בויעז ײ ויאס פאי־עפעיפ אזײ פע־רע;. ב־י דע- יד״ספע־ פי־ס. פאר; פ־ױצריננ װ• *עפי־ פוז בײ •םעריצפראר קאז קיין ד״בפע־ א•; דע■־ פאיעד -א. ״ פ קײױעז צו^זדז עבפ־קינסם* או־ד אנ־ר*י ב־עיים דון* א*ז נעקו״ן װעפ האבז אז אנהאיפ א*:ס רוסײפי ־ .* י *ז א,' =דדיה• ד:א־ פעז איז דער רוסײעער ריםעראפו־ בא־' נ״ספ און א;אענפק״פ צו די איר־א עיענ־ײג. ־"עבד*ה ז'י• ר ־ ס פ י ר; י א ק א*; ד.אפ דעס נס־ א נעייסז זץ אװנ־ערנענ־אבז ־־= ספיקז קאנס־דוקפיװיזס פע־פעספיקפ פים דע.- װיבעדײעע- ה־יפה פיז דע־ :קײננפ. אפייו. אביסר פארנע. פרוזפה אד פו; דער;דויסע- דוסײסעד א—א ערענבו■-; .װע־פ א*צט א*ז רעװאיוציע. ־אג- אפפעי־ספז נער״ענפ; זיד. אויסער ריעװ יעעספאװ. פ. דער קאנספריקפיװיזש. א.״ב ־ע־ קאנספ־יקפיװיזם איז דאך א דע־ זו״פאפ פיז דעי• רעווארוציע. או; איריא ערענבור; האפ גענעבז! סער פאפפ״עפיספײעע־ פא־יענפ. זסז ארורבנעפ־יבענע־ קרונעי־ ציניזס איז קורםור־קענפענײצ. איז אױסע- רעס :א־״םנד אי; איבוה. װי באדי ־י — 00־סםע *א־; אז האם דע- ־ אפירי א••־״ א הא־. -- -_ . -יא- װאס סיאיז אײנע פיז ד• בא־גיפנרספע פיפיװער פא^קס־נײספ נײעפ פא־רײעזי חץ דעס —ײעז באנקי־ס פאבם•;- צו ײײסס :ײעפ ביל ז״. , ״עז<ר*עאפפדע-עי איז א'גר'* ביבער אין רער רוסיפער ריפע־אפי,־ פינקפ װי ע־ ראס נײעפ פא־רײעט *ײ״' •-*<- ־ירײ׳ייר״- א א װ א א ** -ע-, אפ איז ע־ ־אפאנפײע, זיס אץ רונ־ :עד*:ה. 'י'״**נד_ פא־ז יעצפז *א־צענרליק. רויפן איי־. נ*קע קאנפיק״פז פיז י״י יעיואא'צ*ע• פאנעז״מעס* אזױימפא־ק אז " פ'גייד. ריק. באר־ נ־אפ־״ג ־צפיציק אפ־רו. פיפ אפפע■ ספ. אן ד,ש**פ• האיפ — איז ־אס א-נגאנצ; אננע־סריבז י אבער ערנבו.־: — איז דעריײזפ. ״.״ ח.. -.* א—ב פא־ קאנפ־אכפ;. װ• א*ז דע-ער״ :עפאפז נעװאיז אויסע־ דער א... ... ... .. .... *י/ ־ ־י<1 ־י ד ״ ־'• ־ ......... _ א... אײ.ר ־ א, א א-׳ז״. װ א . -ע-א.<■ ם<״ א*- - ׳״ ש ײ ׳ ״ װעאבער רע־ ״פ־אבמנם״ פיז הם איז צ •י•- ־ א .י ־ -. א* ״ ״ ^״* ״ * ריעפאז אייד זספז׳! צ״פ. האפ ע־נב*■־- :׳4עבצנרפ איז פאי יפ־. בריי אי• רויפ ביייפ *עפיר= .אד בער רי ״ סאס הענגעז דב פאג רעבע־ רי ־עאפנס פ•; הארב:אבפ ■ צ״פ. האפ ע־גבו־נ נרענצנדפ איז פא דעדװיזז — זיר איז זײז א װאזיענע יאר פיפ א פעפ־ספאפערייסע- דוה־קײפ. ו רענפפיר צע־אפ־ר: בע־עפ־יספיק. דראפעז .־:ייעדע. אפפערספז איז רע־ פ־ז?סו־ :ענאנגעז פוז דדום־ריסראני. קארפק״פ אץ יעג״ריק״פ זענעז דא׳־פ ב א.װ ע נ א ע : ק * * פ סיקאז ז״ן. װעז ױאס יסײד דער פאגםאןיע £י; דע- איז " ציגויפגעװא־פענע פ״ע־ז רינן צזנויפנעפירפ פא־־עםײעד פו; ארע גאריר״ זאי איס נײעפ נעװעז פאירײםז םא;;א אדא. װעיבע •ערײב= צי ז*ר א-**. א״נס איײ״ סיאנ־ע־ע. װי פא־ריםעגע י 3־1ע3 "•־־־* פעיי־ע־ ״•־ -א״ *•;־עי דע־ ײע־. יואי־ עי ־עיױם יעײי־יז. ל־בע־ג־-ײ ־אי־•־"־ א״ ־>*־״־ =־׳ א'ד ־'1333״,.. ... _״_ ._ דער אנפי־ע־יעאפכ פױ בורי :ררעגיפא אז — א״סנעפאנפאזי־םז;רא*ז — איז ע£ אז א , -א א , ,. ׳, י <■ .. —אי ק—׳-< א■ —■ *ק א פא-־־עװערוננ אײד דער א״־אפעױעע■־ ד• עיד ך-*♦- ז*ךי א-פע סעפע. קיפ־יז איז ז״ז ע־צ״־וננ :רי. װאס ״א־־עסא״ ױ♦ אזוי א פ־אבב־-יטי,׳; -:פעיס פיפ א פ״בפ-נז ־ױז פז א״ר ״-י*ב= דך אד... 2דיװ1 -,פ= ז*ר =*= א״ קאריפאניע. באנעננפ ריסאקז פיפ א קא־פע■־ פא־־עראפנקייפ. עינעץ בײס ״ איגשזר רער ריגײפ הײבן ם— ןן געגן , * י י י *צייא־ץ פא־ראפפ״עעפז בעריק העננפ?#האגי-ינגין א*=עי ג-=*י, -יס ועגען יישינע; . פרץ מארקיש .ין נ-.ס דזינלז־ס ,'׳־ז־ז■ לבד״״.,'..'״.1 י £א_., א_ ז<-<ו — .א- — .— ן אבע־ ־אס ־אפינירנריקע א*ז פע־י אבע■־ א*ז א סבנה װאיפ עד רא! *־גססתז 1<* זטק £ סאעדע £,. .ע;ע- צי.־ — .״ ־א*פ ברי ספק נעססנועס פא־ פא־ נאד א ריפעראפי־־נעמ׳ב* רגהיאגד־ £'* דזגד ז־ד א• ױער א־ יאםטאיעױסר,י-פאד ׳ש נ. ־"ז־ל :ער סוזן זיך נעפ־נען אץ •ערער ת־ד־יד, ארף £-'דז. אזד׳ ־־־־•־ךע־<?••־ א■; אױף שד״ה״־. — א 8א־<; •־וועד.•־: ־־= ־ערע־. ־יא־ נא־־פ״ש ,־?אד: פ■; דע־ ביבר. דע־ דארא־ אין ד• - ..־ £,. ,;... ד,־...עד _.־ן־> •־ווע־ד. א־; ־אדעז ביז א; א־דעד רעב״ א; ביז א ■ור״־עד ריבע־אד,- ״״ א־דע־ ח־״ד••־' — ארע — א• דע.־ אעדעי־ בו.־עני• :א־צע רי־ע־א־ז־ פי; דע־ ־•; ־א, דע־ ־אדרע־ ־עק־־קא־עד ־עפ•־׳ ־::ע;"= ־'= בע־תי־אפ־ :אז־ ־א-־ע- זא־א־דב־-א, ,דא־ דאד־ ז״> ׳יעד ארפרעבז:;. ־־־ נאית•, זני פוז יײר און פו; דער אילפיג א• ביבר״־ע דע־״ד־א־־װ; א■; דע־ רו־״עער דע־פ־:. דעד א־־אר־ע. ■■":ע: ארפז וז־־ב1; פה קהרי־־ע. :עד, דע־ אדעד-קא־עד. דעד '•■־־־ איז ״דע אה קאדא־ע ־דעד״ ־א־;ע־עדר — :״•־א. אאע זענעז ז״ '־א ע־ע־בזד־ — •־־א־־ :־= פה :ע־עבז :עװא־; ־־= א ־■פעד 8־־:א רא;••־־,־ פא-־פע־ד־״־ פץ ד• ארע ׳ דעז פה ־דױ־־ױ־רא־ד, דא־ קור־ודז. צו װעא:ע ד• :ע־זעדז א־ז אז '־ קר״־ע ־־:ים פו; ־אאענ־. װי או־עד־־עפרי־ז קװאל פון הו־א־ ־•= זינגער