Literarishe bleter · 1924-06-06 · 5 (6.6.1924) · p. Seite 3

ט ״*. פוז דער פרעסע ־אבן טא*א:מ. *א*, ע־ ••ך ד*כ ־עב ב>ע• :*:•;;: *א**;* *ד א ש ■ ־־:בט א״ :**דמ *א־:ע; ײ־ פא־ שע־בשעךמ*־,. ־ע־דיגז ־עד ע־ נע~*ב ־א:ע־ א :־ דע־ א״םנױן שא־ ־־נב ך־׳: ס־' ־ע־ ־*טע־אט־־. אײ־ע־ ד־ט ־ע־ ײ־ע־ צ~**ש־־־א?ד*־ע־ .ר־א־• ך״מ פ*:ב פ־אב־ע:־. .: פ״ ־ע־ ־*טע־אט ־ א ־ -עד *ע*ע־, **ע־כע־ ־ע־ט א*־* א־־ב?־*־ב־ טע״אט־־, ־א־ **־ טא־ע א־ א'•• ־עג א**:־דשא־־ •* צ־ ־*•;•<•, ״• .י,ן.פ *ד״ בא::•:־ ד*כ* ־עב :־**־:, א״ ע־ אײ עב אי* אבע־ פא״אי;א־ א־ אג־ע־ע ־־א־ר**מ, *־ע־כע ־א־ באד־. פא־שע־ע• ׳־ני ־* *י*טע־אט־־ א״כב־־ג־ *-אט־־יעבע באצ**::ע; צ־־־די א״ א״ ־עב *ע*ינד - א" ־*- א*' **״ א*** ־־ ־-*־;**מ ך־א־ר״מ א א * ־;זשא. :ע־־ד־נ־ צ־ ־עב צעגט־א־; ש״־ס. ־א־ ם א-א־ס, א' ־אב :־״בע ־ ב־־ב־ע בא• ־ע־ד;;**ס, ־אב דא;בע פ״ א־:*ע־ע ד$• ־ע־:ע ־*בסע־ ־*•** א*צט פ־יצ־ב א*־*ב, א*ז באנ־״־עס :א־ יו״ ־ד .ךאצע:*א♦ :א־ ־עב פאעס״ס־ *־א־באנא־• ש״ ־עב -עצמ; *־סע־א־״ד א ־פס־״ב- ::: פע־• •א־. ב—ב׳ס פא־ ־ע־ ־ :דנ־ טאךע :א* עש״א־ ד*ס ־ע־בי ־ע־ -בסע־ ־■?ט םאר:עב־ ״ך א-״־ ע־ כדי ״־;■ :ע• א״ ״- ——ך ־אס ־אב ־ע־פ—ט א־ן ־נ־ ־אס :ע־ס־־ב־ א•״: .פא־ ד*ר ־ע־ס ך-א־ע־ פ־ן סא: צ• סא:, א* ד*־ ד־*־ א:־־*בן א :״עב א:־י־ב. ס*־ ד־*; א״פ־ע־• צ־ פ-?:טע־• ״ך א*ן ־* א־דפ־־בסבא־ע, :־סס ךינטס-ע־״ט־נ פ־א:־. אין ס**־ א־*פ־ע־׳ א״ ײך א :״עב ־* £־א:ע א•• :״צט, ־* ־א־־נדט ־*;־ ־״ס־־א:׳ ס״ *־ע־ס :ע־א:־ בא־א־פן א״ צ* ־עס ע־ ״ א״:*ספא:ע•. א• *• *אי צ״נן ס*ס א-ע ד-נײ־נ־ב -סע־אט•־; בא:-״־', א־ע־ צ* -עס ״ :>ןב—•£־;א- פא־עױנטס, פא־ךבס־ד-עך/ ־אד*־ — אפ־ס־ פא־יס ד־נ־ פא־-ןין א״־ א*־, *א־ *ע־ ־ בס־נ־ *סאפן, ־עי־ -נ״נ־ - * * : ע ־־;- ד*״ ־*־ ־יון —ביס א״נידשא־׳ א ב~ א*בע־*־ע טע• א־״נב. ־א־־ל ־־דעי ש״ *׳*־ א—*־. א פא־־יבבא• ־סט־דס־נ סעא־*עב. אי אפדאב־, *ן• ־—, א־:וע־ ־*בך'ט*ע ־ענן — *ע־כשעך• ט*רן פ*ן —׳ג־ •׳*־**סע־ —סע־אס•־ ייאמ;ע*״ען יי; *מך־א״ ־*׳נ־— א*ן א״כ• •א:־ א־ניע־ ד״ד-טע ״־*־סע פ־ינכע א״, *אכן...). א*; ~*:ע־ .:״ע צ״ס׳ א״ אם:ע• -־יקמ אן א־כ*ך- 5״ -י - : ־ א - .שא־ ־עב —כסע־ יאנצז ד. :־אכ -. ך״ן —ס־נ־אס־־•: ־ א ב - ע ס. —יס־ע־אט*־ א״ שא־ א*ב ־* א״:צ*ךע ־עא-ס־נט. יאר ־נ־ ־ע־שא־ :*״סמ א::עסע־ א*״ס— .א־• :*צ*>יט*־*; *״־ א״ש:אבע א־• ־א־ ב*ה• אז** א*ז פא־אז נא־ -אב הא־טן פא־ אעזיננעז א*ן אז א-נ־רדערדטעט. ױע־ז ד־טנא־ד א*ז א אקא-עט*ע א*ז ציט טי־ז ױערן א-ט. א״נע׳סװאסט. צי־יקשא-ז א*ז ד• ידנדדז״ט א*ז באקוטעז רעט :אב־׳ ם-יז״ עי האט;עזיכט ־־ א**;זאדי,**ט. ױי־ דזשאװאני פאפיני (אײנער פץ די םערקוױרדיקססע ערײבער םץ נײ-איסאליען) א״ננארכיקע פײ פאפ*:,. צועריספ האפ יאדהוגדערפ. אבער פאפיגי געפעס ני־ספ זיד עס א*ז זײז ױננס אױסנערדוקם אין [ בײ רי םילאהאםז דאס. װאס ער זובט. זײן אודבאנרענעצםז באנעד צו װיסן! דא איז נעװעז באפראבסונ:. הנחות אל*ן, צו דערנרײבז רעם רײנעם אטת,; אױסעי די נרעגעצז םיז דעם קױם. אבער ארײנצודרינגעז א־גם אינעדלעכן ררעזז; ער זובס רעם קױם אלײז. די האנדליננ םיז קױם. אזז צו באהער־סז די קיאםם. 1 די פאס. פאפיני *סרײבם ױיז ער־סםז ידאס סדײנט דיפ אלצדינ;. אוז פאפי־ י בװ. א זאדיו;; עסײעז איבער די םי* נ*ס װערק באװענן זיר אאין איז דעך לאזאםז םון 18*טן יארהונדערס, (״ב׳ז״ היסדיסות םון די שילאזאשז״ 1906). דאס ביך ניס א •סארםױניקע איז אםטדאל א טיעםנרע קריסיק. אבער דען פילט דעם דחברס דאננל אין וױסנ״ *סאםסלעבער;ע־סולפקײס. צים בור איז צונענעבן א םאררערע םינם אדעייקאנער פסיבאלאנ װיליאם דזיסײדש, רער ער״ ־סםער, װאס האס באדעיקט פאפ־ג־ס גײספ. צי יעגע־ צ״ס האס פאפ־ני אנ;ע־ קניפכ םארבינדונגען דיס א ױי איר״עז־ םיי־נט צװ״סן דעי־ ױעפ. עי- איז נע״ װאיז א לײטע- םיז א זאדליננ ױ:נע פאעטז איז קיגסםלעי. ער האט אי־״ס•;ענעבן רי צײפדסריפט ״לעאנאררא״ םײע־-יקער אטדאסםערע םון נײסט. װאס יססײפ איבער ז ־ים װערם םון די נעװײנלעבע ליםעראר״סע ביכער. פאפיניס אױטאביאגיאםיע פין 1019 א*ז אן •סים צװײםל אײנס םיז די נלענצנריקשפע ביבעד, װאס זענעז נע־ יסריבז געױארן איז אינזער •ארהיניעיט. עס איז געיסריבז דויד א ייגנגדאז. פא־ פ*:* דריננפ ג״סט א־**ז איז םאיםיםד ױד ג**סס א*ז ױר. װי ר*שא אדער סס־ינדבערנ. ער ־ססײס נאד איז דעי קאדםסליניע. אבעי טאקע רי *וננפ האס -אס;ענעבז רעס װערק א ם־ײסקײס. א צ*פער. ױאס םעלפ יײ דער דא-אלייסער וידיי• ביעז נעפינפ ־א נ״ספ ר• רע־* צי ננידעז םל*ע **ז גײסט גע -ער האט זי איז נע־ ײט׳סריפד -18)19. די צ 1903 אבט יסלאננקײפ פיז בעלי־ודסובות. ע- :ר ־*־ט ע־ ־סט• זײסע ױידע ױי דעטאם• — נע״ נאך דער באױאוספ ארן װארן יגפ: זיד ג״ספ אײז אינס עב-. ע־ נעם אײ״ דיסטיקעח ־ספאגײסע רײט״סע און :עאנא־ פז טא;. ״ל פא- א- *סאר האסט ז ע- די םאיגאנגזצע *סדערצז. די ױעל:; ט?יי *סנײנע־יקײ אסקא-. ״אי :יסכױנגס. ם אט געקעדםט פא־ 8ערזעניע:קײט. דע״ ה האט האט םאר״יאפז א׳ץ רי ױאס ער <בע־ ..צ*ם נ־ײסז ט*״*! ז ם־ענט עי. שאיעא־ — קענז :אראקטע-, צוקונםט ־אס געליטז. דענן בלײבז פא־נ־אבז׳ 'קע־ אז הבנעהד איײד;עױעז סיאיז חעריז :ועבטע־ ־ער איז או:; הודאנ־זס. נרוי טעיטי :ע־ קאז ער פארל״ח! זײז ב־>יק איז רע־ * ־סטאלצע י חע־נײז ־ פאײאננ צי פאיט״ ב״סעי קילפוי. 2אדיט״סער עס:ד;< נאד װענרעט צו דעד ציקינםט. ער ױיל םא־וגנ. *ואס האכ :אד יע־ ליניעזע דעי- פאפיגי עבװײז איז יויאםק״ם. ב־סא פאחס אלץ אפנעװינעז עפעס ב״ם לעב;. גײס־ אז.ײ פ*ל . דע- ױעלט זוסז :ענעבז ופו־יס־ *ז איגס ם :־דוצ״נ־ :עװאו א-יבס ־פלה 8אפ*:י ״ײלרעיט א*נס בי*ד ד• ב א*:־ . איע־ ד* ײסטע־װערק, טע־ איז ד עי א*ז 1913 האט לאזיעי. א־ז יאר פ״סן אינ־ םו; זײז ייננט. אבעי ראס א*ז אז א*נ־; צ*ס סד״ פודיען דאב: טעגסיווע *סי א צע״ נעהאלפז קאנסטאנץ־טעאטע־ וײנע כערעקטיעלע דפלה. עי רעדפ װענז י דעם ־נט. :א־ זײז נעזו טע־נעײ־אבן ׳ױידע- קענז י• זע־נחקע ׳־ערע ־סדעב לײרנ׳סאםבױזעבע ׳סטי־עביננע; צו נעװינע; קלע־ :אד יעס : -עי ױגנס. םעליצונ םון *ף רעם *׳סקײפ א* זײעד םאראזים פא־־ כנוד אוז דעס אדת. ס־הױבפ זיד אז יאק־ פון אבסס - הויבקײסז טע־ז אײף; א*ז דעיפאר בא־ אפנעיעבטז. ע־ אלט;. פוז ט*פ א טראניקאד״סער דערצ־ילוגנ פיז * פ-אדע;חקע ט־ײדעז צ*ע. :אד ר :*דפװערפער. קאר״ נעױאי־ז דיט יס געננט דער 'וננפזם באניעי צז װיםז.;עפ־נעגדייז צי״ ע קודט ער זײז :אוהדיקער פאנכאד *ספענד־ זײער םא- אײע־. ס־איז טאםל. אאע ענציקלאפעדיעש נ-״~ שורק׳וכיע. 1 י א; איניו״ד ייק האלבצעיססעיפ. װי ־ שופו״ לער 2אם*;*ס פ*ד8אכ*ע צו רעו יגצו־ האט עד זיד :עדאבט א פלאז א;ב*ס. װ זײנע ק־ו עי דענט־ס ז א נעױײנלעב ע. ד*כ אין איפאי• יסער יאװענוננ רישט־ זאל *סרײבן אזא ענציקלאפעחע. ,ױאס אוי־ בט ער זײז יגנבליק *סרײ א*ז רעם אי׳ *וצרות. איבערפליס א*ן קונסט־; איי ער א*ן זיר אנפהאלפז לחלופין אלץ. ע. טאביאנ־אם, (װעג־ ציצעראגעז ׳־פיאפעסאר;. קונסט ־עפ. האפ חדיסים לאננ נעא־בעפ איבעי; פא־ יסטיס״ א*ז יבטע פוז קרי י' ״כע״'* פא-אב״ 1ס איז ד• ־ איז דוזעעז). ז װײזעד א*ס די דײפדעע פײנז אײף ״איא״ דאבז אײד סאםט. װ• :״סע נעזעי־ די איטאל-ע שון דעס יסויז :עי צי די בא׳סיצער פיבנ ז ביז םיל צונענעבז. ער איז נעקודעז ־יקע יײנע פייע־ ־זאס לעזט ז פא׳־ יעדן. ז עטערעי פול רער , צו ח פא-;ו זאנטז. אח־ ״אנילעס״. װעז דער ארידער אױפ דער :עריא׳סוננ. :ױיסע איב ׳טייםטז. א דעז זאל *צ*ע. עי האפ םארלאננט. : טרארי איס ראקכ האפ אײנגעזע;, אז עס םעלפ אאעכ״קער םון ד• פ־״1 גע־װעזער 8 צי א ־ז. •סםרעבז אױר עפעס ז״ אלײז נאד עיל ױיםן. ער נע=פ ױר יעפודירן ד• קע יא.־ז האפ דערגי״בפ א;עזעצטע יױקײט. רער לײדנ־סאםט-עבער ־עטא־ י ריקער א*ז םא־ױאנרלט נעױא־ז א*ז א גי־ייסז פאעט. פאפ*:י האט :עזאנט. אז עי ־סאצט נריננ די קינסט. אבע־ ־א באנ צט עי אלע אידנעז־בטע א־נט•־ א*צ*עס פיז א :ענ־ארע־ שאנטאז-ע. אלע־לײ דים-עז םיז דעי- ק*:סט ױאס *ע־ע־ ערםא־־ענע.־, געזעצטע־. באנײס־ טע־טע־ קינסטלער באהע־־סט. פאפ*ג* יע־צײלט י* נע־ס־בטע ם*; ק־־סט־ס ש*י*סטענר*ק לו*ט -עס טעס טאדענט. אבע־ רע־ טעסטאדענט טעקסט נ*ט נא־ ־* ני*:ט־סט־*:ז ם*ז יע־ ־ע־צײליג:. דער פא־םאסע־ םי־ט ־אס א־־ס ד*ט זײז אײנענע־ פאנטאױע.;*ט צ• דע• ״ס־נאי־אדע פלז — א־ױסי ט־עטני־קע פע־־זאנעז זײנע אײנעגע ־עםלעקס־עס. יאס ױע־ק א*ז א־גטע־עסאנט א״ דעיקױ־־ד־ק א**ד םא־ נ״סט;*״*ב־קע. *** פאפ*:*ס זעי־בסטב'א:־אפ*ע אז*י אײד ״לי נע־סיבטע ם*ז קר*סט*ס״ נעהע־ז צי - א־נטע־עסאנטסטע ב־בע־ איז ־ע־ ױע-ט־ל־פעראט*- ׳ה. י נעיסיבפע םיז דער װעלם. ער האפ יע, נײער צוקינםט. ד*זעלב*קע שארעױננ. װאס האט א*ס :עפײבז צי •סכי־דעז די םילאזאפז. איער בארד םא־צאזפ ער דעס םיפיר*ספ״סן ראנעי. עד באפ־אבט זײ אלס א סעקפע פי*ז;ײע גע־ספערפע דאגדע:. פאפ־ני האד זיך רערװארבז א נרו״סו ליפעראי״סז נאדעז. עי ם־ענט הער;. אז ע־ א*ז א;רויסער טא-אנט. א*ז ־אס זאלט אנהויבז ד*ט רי באיסאםינג ם,יז דעד װעלט. ער האט יסטזד־רט;עאלאנ־ע איז אגטיאפא־י־אניע. ער א*ז צ־נעקידעז צי רער ב*בל. און ער האס בא־סלאס• צי דאכז א ראציא:אל*סט״סז פ*־ו*כ צי רע־ ב*בר. ער איז אבע־ :אד עםלעבע חד־סים א־בעפ װיױער געבליבז *ססײז. :אברעס װי ער האט אננע״ס־יבז א 011*1 ז**םז ױענן יעס צ' דאס העברען־׳ע נעױעז רער בבזר, ױאס ער האט :עזיבט? ױאיט ״ברא״ באדײפ. אז נאט ״ראס א*ז עס ארזא?״ ם־עגט עי ױד א*ז באיסאפז — םוז נאיג״סט — א־עי ער זײז א״טאב־אני־אםיע ״צי זעז דײז;א האכ פא־ד׳־ט פיז עפעס־ױאס. ױאס א*ז דעז געד־יקט, ד״נע ,ױעי־ידער רעפראד*- צ*־טע. האב; אי־יס ז*ד עטלעבע דאל־ פעס. ױאס דא:; נאד דײנע ז־סעסטז. עט־עבע פאפ־:א*עז. ױאס ־צטאדלעז :א־ דײנע ם־אז:. צו זעז ביכע־ ד*ט דײז נאדעז א*־פז ־סער״בלעטל. רעיז עדיצז רער; װעגז ױד, ױאס הויבט א״־ נ״סס •סוין םריער נעװע;. םי; רער ױעלטינע־ *סיבפע א־ז ער אריבער צו רער דעלט־ ליטעיאט־ד. םוז רי װידער צו דע־ רא־ דאנט״סעי ריטע־אפדר א*ז צו רי על־ פערע ־ספאנ״סע. .ױא• עד־ א*ז גע״אר; א בקי. ער באפפ זיד. אז ריאיז םא־קראבז אי; א םאבדענער״סע־ ספעציאר־טעט — אז צו פא־־סטײז. ױאס םא־אבטעט א— װאס זײן :אנץ ,ױעזז םא־האסט אזזי. א*ן א,*ז א*ז א**ד דקנא נ״סט באנ־ײםנדיק א;ערריקטע־ *סטידיננ אנט־עקט ער װ, אױם צע־סדעטערז אײד? װי ױעי א— ענײק;? ס'א*ז נ*־סט *סױעי םא־ײסצו זע;. אױב א*ד וזעל צילז הייד ד*ט רעס נאנצז ביעז פי*ז ־עי־ דיטלדעסיקײט. ־סאפגהױעיז. רעי נדי׳סעי פעס*ד*סט א*ז נעױאיז די; ע־ײסט. ־סאםנרײער ב-ענגט א*ס צי ײ פילאסאפז פיז 18־ט; סאױאנ• פאפיני איז אױף הײנם א: אײנער פיז די גרעםםע איפאל״ ־סרײבער. איז 1921 האפ פאפיבי;:עלאזפ א װערק אין פראזא. א ךי קריספא״ — די נע־סיבפע :־*ספ־ס״ (איבערזעצפ אייר איײף ׳•- ״־זיסעיע בריספוסא״). װאס :עדאבס א געװאלדיקז רויסם איז דיע. -־איז א*ן א קורצער צײט ן א״ 1011,000 עקז. ר• פ־אנצויזי־ ן־יע־זעצוננ םון יעס װערק האפ;ע-אכ רעדזעלביקז ערםאלנ. דאס <*ז ־סויז איבעױעצם בדעפ א״ף א־־־אפעא״סע ־ספדאבז. ש*:* האט יסיין דאדאלסט נעהאט :ע ליפערארײסע קא,-ערע ה־נטער א*ז :עװעז יעי -א־םױניקסטע- עפס״קססעי פא^עד־קער פינס *יגנז :יעקפיעלז איפאל־ע;. ער האט נע* אז אנטײל איז אםטדאל אײר - ט דיט אלע ליכדערארי׳סע א*ז ד* לעצפע פ־גםצז *א־. צו ־אר האט ע־ נעיסריב; זײז אוי־ *אם*ע. ״ל־האדא ם*:*טא״ — א ••קער דאז׳'. ע־ איי אויר א :לעג* רעדנער. איז נעניטעז אנטײל באליפ״סז לעבן. ע־ א*ז געװעז א •עאר פוז א;אציאנאליסטי־סער נערוםן איסאליע אנטײלצינע* אין דער דלחטה. אי; 1919 האט י׳סנענעבז א צײטונג אייף ם־אנ־ י ״לא װרע איטאליע״. װאס האט ־צט דיפ סארקאזם אויף פראנק־ םא־ איר װילרער פאליט־ק א*ז נ ־א־ט םאר׳סאםז פיל בײז בלים. . רײ זאדליננעז שיז ליסע־ארי־ נן האפ ער םר*עי אױיסנענעבז צלײ זאדא־ננעז נעריפםז איז צװײ ־ :אװעלז. ם*נ• איז נעבי־ח דעם 9־סז *אני״ ^18 איז פלא־עגץ. זײז םאטער א*ז אן אדעכ״ער קלײגבירנער. א רע־ יקאנעי. אז אטעאיסט איז א פא־ ־ םין נאר־באלר*. רדסאװאני איז א דאיס. בלאס. איז םאריסלאםז ער א*ז נעװען ראס בפרה־הינרל ״־נע חבריס. רער אײנזאדער און :אלנפער יוננל האט >מ;עהױבן םח אז אודבאנדענעצצעי;אוה. אט בײ ױר נעחזרפ: איר װעל װערן בארידכ. און איר װעפ םאר* :ארנ״ספז. פאפיני זאנפ. אז ע־ .עב־״ח דיכ אט דעד גרױסיײטש־ א*ז או*ר רער עדיספער. דערק־ 'י ־ספאדקער אײנדױק. װאס דעז ׳ט פח פאפ*נ*ס םױערע *סי־יםטז. ״%ם םון זײז או*כאב*אנראם*ע. :*־טאנט א •סטורכ״טז, באפערע* :א־אקטע־ או; נעװ*ס;. י טעטפע־אטזגט איז נעװעג-עט א*:עילעבזג טעטאםיז״סע נעפילז *אריציעס. — אוז ראס א*ז יאס י7י מחבר סין ד?ס דןזיקן וויס־קל - *נדס?ײיס— איז א ניקאגסזזד ־ל־ ־*םזיאסוסקריסיקןר. דער זורסדקר. <־־ פאי*8נסי#בם אץ א סײאדיסער 1יים• א*ז א׳בסרבסינבם סין סידאדיס דו. ף |**וונו. •יי־־א:' 9א1*ב* איז ביקאגס א־ן 1ו-ין ׳־ ביך .םןגביך פון ב>ש־, ו**ש *יז י־ ם״ייססױ איבזנרזעבוננ קאנאיהקירע ־בײ אלײ:. *א. ־ע־ יב* אלײז איז םא־ פ־צ־ אײ־ א בא־סעםענ״ס פײ ־ע־ *זד*• ־סע־ דאסע. אדא־ ־ע־נ־יק ד*ט ד*ר װענז;א־ אל אניע־ עג*ז. ־אט ע־ פױצי״ננ א־בעױעניא: א*ז א זא: :עטאז, — ע־ ױא־־ט פא־ענריקש הײ־ א :ע־אנק. ״אס ־אט ז*ד ד־ :אנ־ צע צײט נעיספינעז א*ז יעי טיםענ״ס פ*ז דיר : א*ז ־בי ״סיאל בעל־״סס־טוב א־ז ־א־ טאקי :ע**עז א *סיכיי-... א*ד ראב א*ס א;:עק*קט םא־חיר״סט. א*ז ע־; ־יאי א*י האט :״סט;עהע־ט? די ־בניב פ*; זײז ־־'־ האבז נעזאנט או*ף ־עס בע־ס״ט. אז ער א*ז נעװעז א 'ס*ב;ר א*ן האט ױד נע״ארכערט א*ן רײ׳סטא-,. זא: א־ד אײד. אז סיא׳ז ױא־.;עױען טאקי אזײ. אבע- ״אס א־ט עס ד*־. ױ*בא-- אז דע־ יײײיעער הטוז האט אויפנעהי־בז דעם -סיײור ם*ז דינ־סטאק. האט א*ב ארודנעױאיסז. אױעקנעזעצט אײף א -סכיל א*ז נעדאבט םיז אים א בעלייסב־טוב?...? 1 ד־הערז ד• דאבע עוז ה״נע. וועא:ע איז א״:י1״:״ד=ע -א- זי אידס א״■׳ רעד היפדאי״עע־ א־ענע פי:א;־עי;ע״יי," א-ע עעכעע ׳:א פר<ז און די ײדישע ארבעטער מאםן א. ליםװאק פוננס׳עהוה. פייז הא= איז ב—ע בא• ווע:ו:נעז אננענזאפט בא־־רוננס׳פעשטז אוז — צי הא= עי האס נעו־אצפ א־ע־ נינו — ז״גע הס־ה״עע דע״ניו־■ זענעי א:;עז>זפט דיט סידבארז. ױעלבע ראז; זיד אזױ לײ:כ א־*בע־כ־א:ז אין יעב סאציאליזס פיז אינזעל צײט. רע־דאנט ז*ד ״צױ״סז צױײ בעי־ג4* נע־ענקט א־- ד• אנטיטעזע: תו.־ה םא־ לוד־*ב א־ע־ הורה פא־ אלע *זח; - יסבינה רא־ף יױעז נ*ט בלויז או*ף ־ח*ר* סנילה. גא־ אױף בל ״סראל — א*ז עה נ*ט קײז פיאבלעס שיז א־נזעי צאפלחקז ה**:ט? א־ן יאס י*לר, וױ דע־ ב־א־־ע־ דב* ױײזט יעם ב־*סקע־ יב די לעבעריקע עבורה םיז זײנע חסיריס. יעם :־ײס־ הדו;. ,ױאס םי**ט זיר א־נטע־ז םרײעז הידל. גיסט זיר צינױף ד*ט דער :אטו־ *ױש אוז באניסט ז* דיט זײז ־סדחה... פיצז א־ז א*ז חסיױת װ*:טיקער. װ* אל*;. דעי־ הדו;, ױאס איז באנ״סטעיט י איז אננעיספי־זמגט איז א*ז זײז באגײ־ ספע־טער אנ־סט־ײנגוגג ׳סאםט ער לע־ גענח. דעיסהלער. ננוניס. *סאםט ער רעם ד*ט ם־״סע בחות או;. פא־באפט םון א גײעס א־חעאל. דאט ז• גענודעז קעדםז פא־ נײע לעבנסםא־טעז א*ז ־סאםז נײע ױע־טז — ח ־אז־קע דאסע םיז הײנט האט :•ט װ*ל;חק נזדסטױס; פ־צעס או־םדערקזאדקײט אײף א ענלעבע עפא- בע ם*נס נאענטז היסטא־ײס;;עבטז. װעז דיפ א *אר אנרע־פהאלבז הונרעדט צג־ חק ,האט ־* ביײטע ױדײסע טאסע אײד א׳בעינעלעבט א נױיסז דאדעגט םוז -ערהױבוננ. א*ז א-־ײס אקעגן רבנ*ם און קדולס,4,*ט ד*ס זײעי ׳סװערעי טױקענע־ 'אד־־ו־ה. אץ ד*ט א*דפעס א,*ז •סװאוננ האפ זי זיר געלאזז *סאםז א גײע הא־• צ*ק־פאעטײסע ױרי־סקײט. א פאיביקע או; זאםפיקע פייל דיט םיײר און לעבנסי אוספ. װי װײפ די איז גאנצז רעליניעז דורבנעװעבפע חסירוות םונם 18פז *אר־ ,זונרערם זאל ניפ זײז םון דעם רורב־ אױם װעלםלעבז סאציאליזס פוז סוף 19סעז יארהונדערפ. אבער א*ז בײרע באװענונגעז איז די הו'8ס־םרענער*ז נע־ װעז די ילדײסע טאסע. איז פײדע װײפיי אי*ד :יט ל*ב נעהאט ח דאסע ניםא א*ז די דאדענטז. װעז א׳־ע חסױנות װײזז ז*ר ״סטאיקער אױיס. עס איז ג*ט ױי:ט*ק, צי האט סרץ ריבט*ק אפנע־ •סאצפ די ארע־ *ענע אײגג״סאםט םון רער דאסייג רעם ארע־ *עגעם עטא8 א*ז;אננ םיז א־י אנטױ־קלע;. דענ ז״ן. אז ער האט איז אײנצלנע פאלז א טעות;ער.אט אױ אננענזדעז א דעליו פא־־ א חסױז. אבע־ דעי צונאננ זײנעי איז םא־ אים. םאי א; אויפ־יבפיקז קינסטלער — אוז בא- רער אויפ־יבפיקער איז א קינ־ ססלעי — נעװיס נעװעז ריבסיק. א דעיקװירדיקע זאד. אויפז ניעניץ צװ״כז 19פז איז 20כז יארהוגדערס. אין ח יא־ז װעז די לעבעדיקע באװענונג םיז דער לעבעריקער *לד״סער דאסע איז ניפ נעװעז הײז ריי־עקפעי אביעקפ םוז פיצעס ׳סאפז. א*ז וי יאר פאי אים נע־ װעז א ספיפול. װאס האפ אים געגעב; פיםע אנרעגוננעז. דיס א סר װענז איז פרץ גזמוטעז צום חסירײסז ראדאנפיזם. אבער אײנעד פוז זײ איז נעװעז םאלנג־ (סיו״) | י• האפ אין זײנע פאלקספיד-עבע; :־ נענוםעז ניפ אלץ. װאס דאס ־אפ נעיסאפז. ער איז נעװעז נ*ם ״דלער. נאר אז א*בערקל**בער. ער ט נענוכעז די :ראבקײפ און רעם ציניזם פיז םאלק: ניפ גענודעז ־* לעבגס־רערפא־וננ. די 8יאי.״ קבדה םונס פאלק. אםילז ג*פ .־ײעז *ספיל ם,י; איר פרידיפיװער זיע. ער האכ אויסנעהליבז יענע טז. װעז די ׳סאפוננ םון דער דא־, ־ט קאנצענכי־ייפ אוז םארטיםט. הויבכ זיך אויף איבער דער ױא־; ־ דררנה א,יז בדעננכ אױיס סא־; אלז עס״סע װערפז. אוז איז דעד: -וננ םיז אי־ באװענוננ האפ ער: '5'*סגעקליבז נאי יענע עםאפ;. װעז; ובע האכ באקוכעז א נ*סדה *תרה.! :-־יקע דאפע האפ אים ניפ אינ־] :* יטי די חסרונות. װעלבע די דא־ 1 ׳ז אויםלעבז, װי קינדער־קראנקײכז. | ״׳־ גיפ ליב נעהאפ. אוז עד האפ 1 1