Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-03-01 · 4-3 (מערץ-אפריל 1938) · p. [Seite]

153 די ג#רב#רײ*אינמהטריע אין רןןדעם ארבעטער־טוער און זײטיקע אבםערװירער. 1) 4 יידן ביז 50 יאר אלט, ןןרבעטן בײ גןןרבערײ §ון די יינגסטע יארן אן. 3 8ון זײ ארבעטן בײם נאםן װארשטאט, דער 4טער איז גאר א יחםן, א מאשינאװע פאלצער, א םפעציאליסט, װאם איז בײ יידן נאך גאר ןזזעלטענע דערשיינונג. שטײ איך און קוק זיך צו, װי די 4 יידן פון אמאליקן דור, מיט ־קײלעכדיקע חיטעלעך אויף די קעפ, גאר §רומע (שבת ארבעטן זײ נישט), לוי§ן פון 1 װײקגרוב צום 2טן און טוען זײער ןזרבעט גיך, אפגצהיט און פאכמעניש. די 6אבריק באשעפטיקט 4 יידן און 11 ניטיידן. דער §אבריקאנט.װאלט גערן צוגענומצן נײצ ײדישע ארבעטער, עם פעלן אבצר אזצלכע, װאם זאלן קענען אויםפירן די קװאליפיצירטע ארבעט בײם אויםפארטיקן װײכע לעדער. די זעלביקע מײנונג האב איך געהערט אויך אין א צװײטצר פאבריק 5ון װײכער לעדער, װעלכע באשצ5טיקט דערפאר בכלל נישט קײן ײדן. 2) אין אײנער פון די גרצסערצ יידישע פאבריקן ארבעטן אויף דער אלגעמײנער צאל 61 ארבעטער 11 יידן, צװישן זײ א געװעזענער בעקער- ארבעטצר, א קצב־געזעלן, א געװעזענער בהמות־םוחר, א מאסענזשניק, א גצװצזענער מעדיצין-םטודצנט און אײנצר מיט 6 קלאםן מיטלשול. זײ אלע ארבעטן גוט. דער פאבריקאנט איז בדרך כלל צופרידן פון די יידן, דער מײסטער אפילו זײצר. 3) אט שטײט דצר דאזאר פון דער ראדעמער קהילה און פארשטײער פון א גרויםן טײל פון דער ראדעמער ארבעטערשאפט בײם קעםל פון דער פאבריק. א געװעזענער שלאםער, איז ער איצט דער אײנציקער יידישער מאשיניםט און הײצער אין ראדעם. דער פאבריקאנט האט באשלאסן אים אװעקצושיקן קײן װארשע אויף א מאשיניםטן-קורם. דער אײגנטימער פון דער פאבריק איז פון דער ארבעט פון די 2 ײדן, װאס ארבעטן ביי אימ אין דער פאבריק, זײער צופריךן. 4) אין אײנער פון די פאבריקן איז מיר אויפגעפאלן דער פאקט, װאם די יידן ארבעטן אפגעזונד׳צרט פון די נישט-יידן (להיפך צואנדערע פאבריקן). דער פאבריקאנט אינפארמירט מיך, אז דאם האט ער געטאן מחמת דערנישט- לאיאלער באציונג פון א טײל פוילישע ארבעטער צו די יידישע. עם ארבצטן דא אויף דער אלגעמײנער צאל 70, 8 יידן, צװישן זײ 3 פרויען. בײםגרינדן די״פאבריק אין יאר 1935 האט ער אין גאנצן נישט געװאלט געבן ײדן קײן ארבעט. ער איז פון די יידישע ארבצטער צופרידן. עם ארבעטן בײ אים: א געװעזענער שוםטער, א קאמאשן-מאכער, א קצב און א מײדל, א געװעזענע שוםטער-פוצערין. ער באדויערט, װאם ם׳זײנען נישט םאראן קײן קװאליפיצירטע יידישע ארבצטצר, ער װאלט זײ גערן באשעפטיקט. 5) 6 ױנגע לײט ארבעטן בײ גארבעריי זײער פראדוקטױו, פריער אן באשעפטיקונג אדער ארבעטלאזע ביורא-אנגעשטעלטע. 2 פון זײ ארבעטן נישט אום שבת.