Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-03-01 · 4-3 (מערץ-אפריל 1938) · p. [Seite]

י. לעשטעינסיןי 108 העכער 2יד מיליאן יידן, װאם זײנען פארנומען אין אינדוםטריע, דןאנדל און פרײע פראפעםיעם, איז דאס װײניק, אבצר װי א זײטיק ריטשקעלע, װזזט איז גערונען קעגן דעם גרויסן שטראם, שטעלט עם 5אור מיט זיך א גאר אינטערעםאנטע ערשײנונג. דאם גאנצע ביםל לאנדװירטשאפט, װאס מיר פארמאגן אין דער װעלט—בײ סס7 טויזנט נפשות, איז דאך א פראדוקט 8ון דעם קאפיטאליסטישסטן יארהונדערט. דערמיט זאלן ניט געזאגט װערן, אז די עקאנאמישע אנטװיקלונג פון די יידישע מאםן איז בכלל געגאנגען אין א פארקערטער ריכטונג. פונקט פארקערט: די אלגעמײנע אינדוסטריאליזירונג־ און אורבאניזירונג׳טענדענץ איז בײ יידן געװען אינטענםױוער און אימפעטיקער. אבער פאראלצל מיטן גרויםן און ברײטן אנטװיקלונג׳שליאך איז געגאנגען א שמאל םטעזשקעלע, װאם האט געפירט גאר אין א פארקערטער ריכטונג. פאראלעל, װײל בײדע האבן געפירט צו פראדוקטױויזאציע פון יידישן לצבן •נ אין א 8ארקערטער ריכטונג, װײל אײן פראצענט האט גע§ירט פון שטעטל אין דער גרויסער שטאט ארײן און דער צװײטער §ון שטאט אין דארף ארײן. דאם איז אלץ געװצן אין 19טן און אין ערשטן §ערטל 8ון סבםטן יאר• הונדערט, אין דער תקופה §ון דער גרעםטער און טיפסטער אײנגלידערונג פון די יידישע מאםן אין די ארומיקע םאציאלע קלאםן און אין דצר צײט 8ון דער אינטענםױוםטער קולטורעלער איבערפלאנצונג פון געטא אין דער ארומיקער גײםטיקער װעלט. איצט אבער לעבן מיר אין א צײט 8ון עקםפרעם אויםגלידערונג פון די יידישע מאסן פון דער ארומיקער עקאנאמישער װעלט און 8ון עקםפרעם־שטוים צוריק אין געטא. די זעלבע האנדל־ירושה, װאם האט אונדז אזוי געטרײ געדינט אין פריערדיקן יארהונדערט, לוי8ט איצט 8אר די יידישצ מאםן און מאכט זײ אומעטום אזא שלעכטן שם, אז מען 8ז*רשפארט טיר און טויער 8אר זײ. לאנדװירטשא8טלעכע באשע8 טיקוגג װערט א שרײענדיקע נויטװענדיקײט 8ון טזןג טעגלעכן לעבנםקאמף אוי8ן ארט און נאך מער אין 8}ןל 8ון אויםװזןנדערונג. שנית, לוי8ן 8ון ײדישן דארף אדער די קינדער 8ון די רײכע ערד• אײגנטימער אדער די קינדער 8ון די גאר ארעמע לאנדװירטן מיט װײניקער פון 5 הזן לאנד, װעלכע קאנען פשוט ניט געבן זן8ילו אויף אן ארעם לעבן 8אר א גרעםערער פאמיליצ. 8ון די דאזיקע עלעמענטן קאן מען ניט מאכן קײן גזרה־שװה אויף יענע ױנגע מענטשן, װעגן װעלכע מיר רעדן דא. ב8רט נאך, אז דערװײל גײט די רײד דא דער עיקר װעגן צײטװײליקער לאנד• װירטשאפטלעכער ארבעט װי װעגן א שולע פון 8יזישער און פסיכישער איבערשטעלונג. אמת, מיט א הא8ענונג, אז די דןןזיקע שולע װעט װערן םאר א געװיםן פראצענט ױנגע מענטשן א װעג, װאם 8ירט צו א ראדיקאלן איבערבראך אין לעבן. כ "