Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-03-01 · 4-3 (מערץ-אפריל 1938) · p. [Seite]

109 װפגן 8 ק׳ונסטרוקטיװן פל8ן #6ר די פוילישע יידן אויב דער װעג צו לאגדוױרטשזןפט דארף ערשט דורכגעריםן װערן, איז דער װעג צו דער פאבריק ניט נײ §ארן ײדישן מענטשן—ניט אין גאנצן גײ. יידן ארבצטן אין פאבריקן, אובצר װי מיר האבן געזען §ון די דאטעם װעגן די יידישע ארבעטער אין װארשע און אין לאדזש, איז דצר פראצענט 8ון די װאס זײנען באשצפטיקט אין גרויםע אונטערנצמונגען, בײם ײדישן פראלעטאריאט א נישטיקער. דא שטײען §אר אונדז צװײ אוי8גאבעם: עפענען די טירן §ון §אבריקן 8ון יענע אינדוםטריע־צװײגן, וװ יידן זײנצן גאר ניט אדער פמעט גאר ניט באשע§טיקט (די שװערצ אינדוסטריע, זעגמילן, גלאז־ זןוטעם)$ ברײטער עפענען די טויערן §ון די §אבריקן פון יענע אינדוסטריע־ צװײגן, וװ יידן זײנצן באשעפטיקט, װי די טעקםטיל־אינדוסטריע, אבער נאר אין געוױםע אפטײלן, אין די װצבערײען, אבצר ניט אין די אפרעטורן און ןןנדערע. אויב אין צװײטן §אל באשטײט די אוי§גאבע אין אויםבילדן טעכניש פאםיקע עלעמצנטן און שא§ן §אר זײ מעגלצכקײטן אנצוקומען אין דצר §אבריק, איז אין ערשטן §אל די אוי§גאבע א םך קאמפליצירטער: דצר ייד איז 8יזיש ניט צוגעגרײט״ צו די דאזיקע שװערצ ארבעטן $ דער קריםטלצכצר ןןרבעטער איז ניט געװײנט, װי אין דער טעקםטיל־אינדוםטריע, זיך צו טרע§ן מיט א ײדישן קאלעגע. דצר ייד איז דא אין גאנצן ןן פנים חדשות און מוז ארויסרו§ן א גרעםערן װידערשטאנד צו זיך. אויך דצר ײדישער פאבריקאנט §ון די דאזיקצ בראנזשצם איז א םך םקעפטישצר בנוגע צו יידישער ארבצט, װי דער טעקםטיל־8אבריקאנט, װעלכער איז §ון לאנגע יארן געװײנט צו האבן צו טון מיט יידישע ארבעטער. א התחלה, א שװאכע דערװייל, איז שוין געמאכט אין דעם פרט. די דאזיקע פיאניער־ארבעט אין גלות איז דװקא געמאכט געװארן §ון אן ארגאניזאציע, װאם איר הארץ און קאפ ליגן גאנץ װײט §ון גלות. מיר מײנען די פיאניער־ארבעט §ונעמ ״החלוץ׳/ אז דצר ״החלוץ״ האט געשפילט א רעװאלוציאניזירנדיקע ראלע איןיידישן ארבעט־לעבן, איז גאר קײן ספק ניט. ער האט געשאפן דעם ארבעטקולט און דעם .ארבצט־אידעאליזם $ ער האט ארויםגצפירט דצם ײדישן בצל־הבהישן יונגן מאן אין גאם צו האקן האלץ און טראגן שטײנער $ ער האט דאם יידישע מײדל װידער געשטעלט אין קיך ארבעטן$ אבער פיל װיכטיקער איז, װאם ער האט געעפנט §אר דצר יידישער ױגנט די טויערן §ון א םך §אבריקן, וױהין קײן ײד האט ניט גצהאט קײן דריסת־הרגל. אין גלאוהוטצם, אין טארטאקן, אין שטײן־האקערײען, אין גרויםע מעטאל־§אבריקן האבן יידן גאר ניט אדער גאר זצלטן גצארבעט. די חלוצים האבן די ערשטע דצרװיזן, אז יידן טויגן 8יזיש און פםיכיש צו די שװערסטע ארבצטן און אויך צו אזעלכע װאם §אדצרן שטרצנגע דיסציפלין. אםך יידישע גרויםצ §אבריקאנטן האבן דורך די חלוצים ערשט זיך באקאנט מיט יידישער ארבעט, און §ון דעמאלט אן ארבעטן בײ זײ יידישצ ארבעטער. אין דעם רוב §אלן איז אינדױוידוקל און אײגציקװײז פשוט אוממעגלעך געװען אנצוקומען צו דער