Di Yidishe eḳonomiḳ · 1937-08-01 · 5-4 (אוגוסט-סעפטעמבער) · p. [Seite]

137 װעגן 8 קןןנםטרוקטיװן פל*ן פון הילף §8י די פויילישע יידן די אויטארקישע טענדענצן 5ון דער דײטשער עקאנאמיק האבן אין דער גרעסטער מאם זןפגעשװאבט די ר§לע גראד פון יענע װירטשא5טצװי_יגן, אין װעלכע יידן האבן געשפילט די ערשטע פידל: באנק און בערזע, עקםפארט און אימפארט. די קאלזגםאל אױסגעװאקםענע ראלע פון דער מלוכה אין גאנצן עקאנאמישן לעבן פון דײטשלאנד האט בכלל שטארק פארמעצרט און אין אייניקע װירטשאפטצװײגן דערפירט ממש ביז נול די ראלע כ־ון פריװאטן אונטערנעמער. זײן איניציאטױוע, זײן ערפינדערישקײט, זײנע אױפטוען און אײנפאלן זײנען געװארן איבעריק און ניט צום באנוצן. און גראד די דאזיקע מעלות האבן דאך געמאכט דעם יידישן אונטערנעמער 3אר אן אנגעלײגטן און געבענטשטן מיטקעמפער אויפן עקאנאמישן פעלד, כאטש ער איז געװען א געפערלעכער קאנקורענט.' דער אויםן-האנדל, וװ די יידישע קאמערציעלע פעיקײטן און די יידישע פארצװײגטע §ארבינדונגען האבן באזונדערס גרויםע נוצן געבראכט, װערט אין אזא גרויםער מאס רעגולירט 2ון דער מלוכה און איז אין אזא גראד אפגעריסן פון קאנקורענץ־מארק און אפהענגיק פון גאנץ אנדערע §אקטארן, װי מלוכישע חובות, קלירינג־מעגלעכקײטן, פאליטישע חשבונות און צאלונג-באדינגונגען, אז אלע אמאליקע חכמות און קאמבינאציעם זײנען געװארן אומנוציק און איבעריק. דער שװערפונקט §ון דעם עקאגאמישן לעבן איז אריבערגעטראגן אויפן אינעװײניקםטן מארק, און אין דעם פרט שטײט דער דייטשער אינדוסטריעלער און קאמערציעלער אפאראט אויף אזא הײך, איז באװא§נט מיט אזעלכע רייכע טצכגישע און קאמערציעלע קענטענישן, §ארמאגט אזא רײכע פראקטיק און איז װיסנשאפטלעך אזוי דורכארגאניזירט און דורכגעארבעט, אז דאם אויסשליםן די קלײנע צאל יידן — ס,4 פראצ, אין האנדל און קוים 1 פראצענט אין דער אינדוסטריע! — האט ניט געקאנט זיך שטארק פילן אדער ברענגען גרויסן שאדן. דאס יידישע שרי_י§עלע אין דער גרויםער דײטשער אינדוםטריע און האנדל־מאשין איז טאקע געװען א גאר װיכטיקם, הזזט געװיס §ארנומען אן זזרט בײ די נערװען-צענטערם פון דער דאזיקער מאשין, אבצר ם׳איז דאך געװען ניט מער װי א שרײ§עלצ. און װי שוין דערקלערט, האט די אביעקטיװע אנטװיקלונג פון דצר דײטשער װירטשאפט, און ניט נאר פון דער דײטשער, געבראכט דערצו, אז די ראלצ טאקע §ונעם דאזיקן אינציאטױו■ און דרײ-שרײ§עלע, פונעם דאזיקן קאמבינירונג- און אויפטו-שרײ5עלע איז בכלל שטארק געפאלן. מען קאן אפילו זאגן, אז דער גאנצצר עמאנםיפאציע- און אםימילאציע-חן פון דעם יידנטום אין 19טן יארהונדערט איז געװען גצבויט אױף דצר ראלע §ון דעם דאזיקן צעגטראלן שרײ5עלע אין דער קאפיטאליסטישער מאשין; און דער גאנצער איצטיקער אומחן, די גאנצע דעזאםימילאציע און דעז- עמאנםיםאציע, איז ארויסגערופן פון דעם, װאם דאם שרײפעלע איז אדער געװארן אין גאנצן איבצריק אדער מען האט זיך גענוג גוט אויסגעלערנט זײנע פונקציעם.'