Jahrbuch der Jüdisch-Literarischen Gesellschaft · 1916-01-01 · XI. (1916) · page 112

92 גיוועזין מיט ררט, אוב מן אים דיא חברותה דר לאבט, אונ׳ ודא פיל ער Sw געבן בכל שנה. אונ׳ וועלכיר היא דך האט משווה גיוועזין צו הנדלין, דער זול עש ניט בעשר!) האבן אז איין היאגר בעל הבית, אוני מוז שטיין פר דיינים אונ׳ מן זאל איטליכן מודיע זיין, ווער זיך וויל משווה זיין. אוב׳ וועלכיר היאגר ב״ב דריבר מבט איין הברות׳ אן רשות רו׳ט, דא זול מן אים אין חרם ריפן, אוני זול אין שטראפין כפי ראות עיניהם. אויך זול קיין פרעמדיר, דער ניט אלי מסים ועולים ניבט הער הנדלין, אודר וואו פר2) סחורה הער ברענגין צווישען דען יאר מרקין, דיא מקצת בני הקהילה יצ״ו אויך מיט הנדלין כגון שלעדישא3) סחורה וכיוצא כדם, אונ׳ קיין כעל הבית טאר אים ניט אס קויפן אויף איין רמאות; מן וויישט וואל, ווער איין סוחר איז אודר ניט, אויך זעל קיין יונגיר, דער ניט מסים ניבט, משא ומתן אץ קראקא האבן .65 נאך טענדלין 4), אם לא איין משרת בייא עשירים, ח דא ידוע איז, ער הלט איין משרת, דא זול ער ד,נדלן, זיין בעל הבית פר זיך ניט כלל, אם לא דבר מועט כגון שכרו מאג אים לייאן דורך זיין בעל הבית ובידיעתו; והעובר יקנסו הפ׳ה וראשים; הפיה יחקור על זה בשבע חקירות ודרישות6). דיא דא וואונן אין דיא נייען הויזר פר דער גס כמו שנרשם בפנקס הקהל יצ״ו6) דיא אלצייט זיין מחויב צו געבן בכל שנה ושנה מס כ״ז זהו׳ והצי, וגם בית של כמר עזראין7) כ״ד גדולים לשנה, ובית של כמר מארדוש אצל ביתו של כמר8) יצ״ו י״ב גדולי׳ לשנה. וואז עובר, דז זיא חייב זיין, מן אייר שמיו לפק, דא דין דיא טובים מיט דיא בעלי חשבונות מחויב לאדן גובה צו דין, אוג׳ זיין עש מחויב איין צו מאנין קודם ר״ח ניסן שני׳, ומכאן ולהבא זולן עש דיא טובים מיט דיא בעלי חשבונות הנ״ל מידי שנה בשנה כופה זיין, אוס אויף הייבן ביז דז איקליבר גיבט וויא עש שטיט אויף גישריבן אין קהלש חשבון בוך. ף besser. 2) was für. s) schlesische. 4) tändeln. 5) Die luden hatten viel von der Krakauer Kaufmannschaft zu leiden, da diese den Judenhandel nur auf grosse Märkte einschränken wollte. Der Prozess um das Handelsrecht der Juden in Krakau dauerte ohne Unterbrechung von Jahre 1485 bis zur Teilung Polens 1795. Die vielen materiellen Opfer der jüdischen Kaufleute trugen dazu bei, dass sie den Handel monopolisieren wollten und fremde Juden im Handel störten. 6) Das Ghetto am Kazimierz wurde dreimal erweitert: 1553, 1583 und 1608 Hier meint das Statut die Häuserzahl nach der Erweiterung im Jahre 1583. 7) Esra (Esdras), Hofjuwelier der Könige Sigismund August und Batory. Bei ihm kauften die Könige Geschenke für den Sultan. Siehe Bai ab an, Geschichte der Juden in Krakau (poln.), Bd- I, S. 81, 142, 149, 151. 8) Gemeint wird hier wahrscheinlich der vorher genannte Esra.