Jahrbuch der Jüdisch-Literarischen Gesellschaft · 1911-01-01 · VIII. 1910 - 5671 (1911) · page 327

דיא פרדסים בדאן מעכטין זעלבינין מעכטין דעם סרהון ניט אכטן דא הער איזט זעלביש נענצליך פר ווערט. תרנגולים בפירוש הרמב״ם. במחילה מכבודו האבין מ״ב צו ערזעהן אין דער משנה בפרק מדובה דף ע*ט ב׳ אלדארטין שטיט נאשר בתב הדמבם אוד רש־י איז מפרש הטעם באריכות וזה לשונו ישראל אין מגדלין תתנולין בירושלים מפני הקדשים שהיו מקריבי׳ על המובה ובעלים אוכלים אבל הבהנים אין מנדלים אפילו חוץ לירושלים מפני טהרות תרומה שלהם וועלכיש בייא ישראל ניט צו פר זארגין איזט דרווייל זיא קיין תרומה עשין דערפין. בנמרא מסכת סוטה בעניין נר, האבץ מ־ב צו ערזעהן בהרמב״ם פרק ו׳ מהלכות בהלות שמה איז מפורש דז בן הגר ניט יורש, וויא אויך מפורש איזט בגמרא מסבת קדושין פרק קמא דף י״ז ע״ב. והטעם איז גר שנתגייר כקטן שנולד דמי בך פירש״י בקדושין. בעניין הלוקח פירות מעם הארץ עד וגזרו על דמאי של עמי הארץ מוז איך קורץ שרייבן דר ודיל זיך זעלכיש (וועלכיש איין היפשר פילפול איזט אין דער גמרא) ניט וואל דורך דער פעדער פער טיידשן לאשט. נלייך וואל מיל איך עטוואש מעלדין בדרך קצר דהיינו עש שטיט אין דער משנה •והנן בהן נחל האט פר שטערט דעם וידוי על המעשר מפני הטעם וויילן מיר זאלץ עש כפי התודה דענן לויים נעבין אוד אן איצא (וויילן עזרא דיא לויים נשטראפט האט) אלש זאל מן עש דיא כהנים געבין, דא הער נשיכט דאש נבאט ניט ודא אין דער תורה נמעלדיט על כן זאל מן דעם וידוי (וועלביר אין דער תורה ספר דברים נעמליך אין.5 בוך אין.26 קאפיטל בייא דעם מעשר גמעלדיט איזט) ניט מער זאנין. דארויף פראנט דיא גמרא איין קושיא דרווייל עזרא הסופר האט נור דיא לדים נשטראפט אום דעם מעשר ראשון, אוד דער וידוי שטיט בייא מעשר שני אלש קענט מן דעם וידוי נעבין מעשר שני דאך זאגין. אויף דאש איז דיא נמרא מתרץ כל בית שאינו מתודה על מעשר ראשון כוי פירוש ודיל ער ניט קאן זאנין אונד בקענן דז ער מעשר ראשון אן רעכט גהערינן נעבן האט אלש איזט דער וידוי נאר בטל נווארדן. איבר דאש פראגט דיא נמרא נאך איין קושיא אין דעם דז דא נמעלדיט איזט דז דער וידוי איז בטל ווארדן דא איז צו פר שטין ח מן דאש מעשר ראשון אוד מעשר שני אלש צו רעכט לפי תקנות עזרא נליפערט האבץ אן נהערינין אורטין, אוד דיא בריתא מאורינן שטיט הלוקח פיחת מעם הארץ (וועלכר נחשד איז על המעשרות) האבץ דיא חברים נור תרומת מעשר נעבין מייל דער עונש מיתה דרויף איזט אבר מעשר ראשון ושני האבץ זיא נאד ניכט נעבין מטעם דהמוציא מחבירו עליו הראי׳, אלש ווער דיא בריתא ווידר דיא משנה. על זה איז דיא גמרא מתרץ תרתי תקון פירוש עש ב׳ תיקונים א׳ מהם בייא דיא חבירים וועלכי יוא מעשר נעבין זונרר אליין דז זיא נעבין דיא כוהנים כפי תקנת עזרא אוד ניט כפי התורה דענן לויים זעלבינין האבץ קיין וידוי נזאגט, ב׳ על לוקחי דמאי של עמי הארץ זאלין נור תרומת מעשר נעבין, אוד האבץ דאש מעשר ראשון ומעשר שני בייא זיך בהלטין ודיל איין צווייפל איזט אוב דער עם הארץ האט געבין בכן הדין בכל ספק ממון המוציא מחנית עליו הראי־. עניין מפרטין לענל איז רש״י דל מפרש. באריכות