Jahrbuch der Jüdisch-Literarischen Gesellschaft · 1903-01-01 · (I.) 1903 - 5664 (1903) · page 62

56 Volkstümlichkeit und Beliebtheit ihrer Bücher bei den breiten jüdischen Volksmassen rivalisierte, Amsterdam. Auch von dort drangen Gebetbücher, Maggidim,*) Mischnaausgaben und andere Laienliteratur weit hinein in deutsche Kreise und in Sulzbacher Interessensphäre. Das veranlasste öftere Reibungen zwischen beiden Parteien, die in ihrem weiteren Verlaufe fast alle europäischen Länder in Mitleidenschaft ziehen sollten. Die ersten Schüsse zwischen Sulzbach und Amsterdam wurden bereits i. J. 1737 gewechselt. In diesem Jahre gab Salman zum erstenmal die Maggidim heraus (s. No. 105) und es glückte ihm, hierzu die Approbationen von 4 bedeutenden zeitgenössischen Rabbinern zu erlangen. Derartige Approbationen hatten längst ihre ursprüngliche Bedeutung eingebüsst. Sie waren anfangs nichts Anderes als eine Empfehlung neu erscheinender oder neu aufgelegter Bücher durch bekannte Autoritäten. Altehrwürdige Bücher, die einer Empfehlung nicht mehr bedurften, gingen daher ohne Approbationen in die Welt. Sehr interessant ist, was der Herausgeber des אבן בוחן (No. 48), der aus gleicher Erwägung eine Empfehlung nicht beigeben zu müssen glaubte, darüber in einer Vorrede sagt: עש איזנו ווישיגליך ח צו אלין ספלים דיא בייא אונז יהודים גידר־וקבר ווערן איין הקדמה אונ׳ איין הסכמה דער בייא גידלוקט ווערן מוז: דא מיע אין דעי הקדמה דענין לי יען פאר גישליבן וועלע דעל אין הלע פון וראם דאז ספל לידן עוע: אונ׳ דיא הסכמה מח דעלינע וועגן זיין דא מיע דיא לייע אויך ווישן זאלין דזין דיא לבנים אין דענין צייען אויך מסכים דא מיע זיין דאז זעלביג ספל צו דלוקן: אזו גייא אלין ספלים וועלע מען דיזס פינדן: זונדל אלליין בייא אונזל הייליגה עשלים ואלבעה ספלים דאש איז דאו חומש מיע די נביאים וכתובים דעלא גלייכן אויך בייא דיא גמלוס מיל קיין הקדמה נאך קיין הסכמה פינק דאש ביעייט דז דיא זעלביגה ספלים קיין הקדמה נאך קיין הסכמה בלויכן: דען קיין הסכמה בלויכן זיא ניט דזין די לבנים מסכיס זיין דא מיט: מען ווייש שון פאל הין דזין זיא הייליגה ספלים זיין: אוני בלויכן פק קיץ אנדלן לב קיינה הסכמה: Aus den anfänglichen Approbationen wurden allmählich Nachdruckverbote für das Buch, von einem oder mehreren Rabbinern auf eine Anzahl von Jahren erlassen; die ursprüngliche *) Eine auch aus anderen Druckereien oft herauskommende beliebte Ausgabe der Propheten und Hagiographen in Jüd. deutscher Uebersetzung, z.Tl. Paraphrase, und mit einer Erklärung Raschis, die aber in den Hagiographen stellenweise mit der אגירת שסואל genannten Erklärung vermengt war.