Hebraeische Bibliographie · 1864-03-01 · No. 38 März-April · p. [Seite 48]

44 nachträglich «in die Ueberschrift. dieser Notiz kam. Die in Cod. 347, Bl. 86-109 befindliche Bearbeitung des Buches Esther, — über welche Näheres in der oben (N.499) erwähnten Abhandl. im Serapeum unter N. 434 -לstimmt in jeder Beziehung mit der Vorangehenden Uebersetzuog, bis auf die Einflechtung von Legenden, nach dem Beispiele des s. g. zweiten Targum. Auch hier fehlt leider das Ende des Epilogs, worin der Verf; sich als alten Mann bezeichnet, der viele Länder gesehen, aber die ״Purim-Spisa“ (Speise) nach ״rheinischem“ Ritus zu schildern beginnt. Die Yermuthung liegt sehr nahe, dass die HS. beide Ueberselzüngen im Autograph enthalte. Weitre Folgerungen für einen andern Ort vorbehaltend, gebe ich hier zur Beurtheilung; des Verhältnisses den Anfang des Buches: ויהי בימי עש ווש אין טאגן אחשורוש,׳ איין קוניג 4תש, ער ווש איין קוניק(1 אויבר;ויכן אע׳ צוויעציג אונ׳ הוינדרט לאנט, אז קוינעט ער אויבער הודו כוש דיא לאונן כייא דער הנט, ער הט ויל וואונדרש נטריבן, ער ווש וואונדרליך דרצו קוטן, או וויר עש .ועדן גשריבן, אוג׳ וויר עש האבן בר נומן, ער הט איין ■גרוש גויט ג5ונדן, דש ווש אין פרק גירוינדן, דרייא שיף הט נבוכד נצר נר זענקט אוג' 3ר בורגן/ די וואורדן אים אלי און וודגן, דא טיט קויפט ער בויריג אע׳ ■לגט, ער ווש דער דרייאר אייו גנאנט, די דש גויט אונ׳ די וועלט הטן אליין, אחאב נבוכד נצר אחשורוש די דרייא איך .מיין, אלוו ווארן די אנדרן אווך (sic) דוך דיור ווש איין רעכטר גאווך, דא דש גלויק בראכט אים דש גייט, דא טרייבא ער גרוש איבר טויט. בימים ההם אין דען טאגן דען ועלביגן... Die Aufnahme vertriebener Juden in Ferrara. Von «.Wolf2). Während jüdische Geschichtschreiber dankbar der Länder und Städte gedenken, welche fluchtige Juden aufnahmen und ihnen, wenn auch nur eine zeitweilige Ruhestätte gönnten eigentümlich genug, werden die aus Spanien vertriebenen Juden, welchen eine kurze Rast in Portugal zu halten gegönnt war^ Portugiesen genannt [weil sie eben von dort kamen, StJ — ist meines Wissens nicht in gebührender Weise der Aufnahme der Juden von Seiten des Herzogs von Ferrara im Jahre 1555 gedacht worden. In diesem Jahre, und zwar während der sogenannten drei Trauerwochen (vom 17. Tammus bis 9. Ab) wurden die Juden aus Ancona vertrieben. Wir wissen nicht, in wiefern die Thronbesteigung des Papstes Paul IV. im genannten Jahre, welcher mit furchtbarer Strenge .die Inquisitionsgerichte 1) Die Weglassung des Jod in diesem, auch hier bald mit jj bald mit ק endenden: Worte ist die einzige constante Differenz (jedoch 0קויני4ט> die ich in der Orthographie gefunden, als Criterium für die Zeitbestimmung ist sie unbrauchbar, da קויניג noch im 17. Jahrhundert vorkommt. Beachtenswerth sind folgende in beiden Büchern constante Schreibweisen: אןןך auch, אןיך euch, אןף uf (auf) איתר das Zere unter ליר (auch י1יר (לער selbst unter היר (BL 88) für Herr. Mit dem Dialecte hängt zusammen אן für 6 (zza) יצאורן ,4יבראוכט ,4ידאוכט das א zu Ende für unser kurzes e, הןן neben האבא?n der 1. Pers. sing. 2) Im Interesse der Sache gebe ich hier Genaueres über die 1m J. 1858 S. 18 mitgetheilte Notiz, in welcher das Datum zu corrigiren ist.