Undzer Worṭ · 1947-02-14 · 7/45 (14.2.1947) · p. Seite 7

FRAJTIK. U FEBRI'AR 1047 אונדזער ווארט?.Aff 1 Fun jidiszn iebn in di goies lender miniiterum *z*.r*JcM ni*n «®*er. ca ü:. «ksr co; n»;r*t men o;cn Jutr. Ober «ö tiäUae je* in L־׳.nös׳n fcofn t׳.! ferenda a!eb Foderunj fun amerUuner jidlsin komltet. New York. Di jerieche farzamlung fun amcrlkaner jidiszn komitet hot bahandlt a rezolucjc, wos apellrt cu di F. SzUtn arajnculozn ka)n Amerlke 400.000 ojaseworclte perzon. A cwcjte reezolucje antlialt a wendune cu England, zl zol sznel lejzn dos E J.־ Problem ״bahandlendlk mit fulaztendiker irereehtlkait dl Araber mit dl Jldn cuRlajch'־. EJrlrr dos wet neszen. zoln tejkef onerkent wem dl b.iderfcniszn un recht fun di Jldn .cu emlRrirn kajn E. J. un ajnkojfn dort bodn”. CerAlewet 1 wertete JldUie blbllotek. Frankfurt. In Oflenbach ba! Frankfurt iz gefunen geworn a wertfulc blbllolek. wos fiztanu fun rabonlm seminar ln Rojm un iz cugerojbt geworn durch di Dajczn ln |or 1043־. Der lager basztejt dos row fun jldlsre bibllotckn un fll bicher zajnen szojn umgekert geworn cu zejere eiRntimer. Dl bicher funm rablner-scmlnar 2ajnen farpakt gewom In 57 grojsc kastns un wein opgeszikt wem kajn Ro|m. ISO.000 bicher far dl Jldn In Ejrope. N«w York. Der kultur un dorclJung.vdepartement bajm Jid. Welt Kong, hot biz |ect Ibergeszlkt 150.000 sforim tbern garven Und. mit der hilf fun nacjonale jidlsz* organlzacjes. lokale gcmejndes, optejlungen fun amer. jld. Kongres un a grojsc col Je• chldlm. AnUecmlUm aro(Btrlln in England. London. In cofn-t*|l fun der sztot zajnen forgekumen ejnlke antUemiU&zc arojstrltn. Chuligancs hobn ccbrochn dos s:o]-fencter fun & jidlsz geszoft un ojfgerisn an oitomobü wos hot gehert cu a Jld. Dl Police) Art ב szlrcnge ojsforszung wegn di incldentn. Mordn Iber Jldn in Pojln hern nlszt ojf. Warsre. Zlnt a gewlser cajt hot dl poJU&2e prese farszwign di faktn fun onfaln ojf Jldn ln PoJln. Es wajzt zieh ober arojs, a2 azelcho onfaln kumen noch alc for In meazech fun ׳lectn chojdesz lz derharget geworn in Wroclaw, AwTohom Hartman 0!fn weg Ostrow-Zambrow lz dermordet geworn Chajr Szczupak. OJch ojfn grencc wokzal fun Nowa-Ruda iz gefunen goworn a gehargeter Jid. In Kroke zajnen bandltn arajn ln a Jldlszer wojnung, w׳u cs hobn zieh gefunen jidlsze repatriantn fun Rus־ Und weinen zej hobn gewolt derhargenen In dem lectn fal. zajnen ober di bandltn mit fajer cpgosztojsn goworn. Cullb dl oftc onfaln, hobn zieh Jldn n!fgehert cu banucn mit der cwisznsztotiszcr njtobusn-komunlkacje. Dl col DP ln der amer. tone waksL Frankfurt. Nlszt gekukt ojf der kcsejderdiker repatriaeje un emlgracje fun di de• plaslrt*, ir zejer coi ln der amer. zone farn period fun 1 Juli blz dem 31 dccember 1046 ojsgcvaksn mit 8000 perzon. Flkshumacje fun tojxnt dermordete Jldn. Lodz. In Plotrkow baj Lodz iz forgekumen dl ekahumacje fun 1000 Jldn. dermordet« in 1042. In der lewaje hot ontejl genumen dl gance Jidlsze bafelkerung. A bombe In 1 jldJtier szule In A)ek1*ndrie Kairo. Egyptlsze studentn hobn ojageflrt an atentat ojf a Jidiszcr szule in Aleksandrl. warfndik 4 granatn. Cum giik za!nen nlszto kajn fnrwundete. Dl pollcej Art an ojsforszung cu chapn dl atentitcr. Rfitllucje fun jidl&zn farmejrn Washington. Der sztats-rfepartament hot farefntlecht dem tekst fun dl szolem opmachn mit Bulgarje. Ungarn un Rumenlc. Di szolem opmachn mit Ungarn un Rumenie farflichtn dl dozlke lender öpcugebn dl fannegns fun dl Jldn. wos zajnen ge&ztorbn nlszt lberlozndlk kajn Jojresr. cu dl kehl- Jes oder jidlsze organlzacjes, Ojch farflichtn dl opmachr mit dl ojbndermonte lender, arajncune .1en in zeiero konstlturjes.. paragrafn wegn mcnczn-recht un fule trajhajt on ojsnam fun rellg|e oder rase Dr. Auerbach ködert cu szlcn di ilcherhait fun ildlsm blrger in Bayern. MiJnenhen. (DESA ) In abriw. mit w'elchn der bftyeriswr sztats-komlsar far raslsr, rellg)ez un p^tlsz farfolgte hot zieh gewendet cum bayerlszn promter Dr Ehard. fregt Dr. Auerbach dl bayerisze regirung. welche sznt 21 hot bedeje unt«rcuncmen, kedcj a sof cu marhn cu der bakontcr baginstlkung fun nacto. tVajtcr fregt er, wla2nj men hot bedeje cu szlcn dos lebn un dl zlcherkajt fun dl jidlsze blrger ln Bayern. Cum brtw iz bajgelejgt a protokol^wegn |tdn-/a)ntleche arojstretungfn ln München un a kofun a brlw eum münchener oberblrgerma!ster Dr Srharnagl w05 bahandlen dem zclben injen Albom fun 100 Jidlsze klnsUer New York. In AmcrLk« wet ln glchn der• uajnen an albom fun 100״ jidlsze klnstler ln Amerlke ׳. Der furlag ,Ma«lunadim“ ln New York hot arojsgcgebn an albom u. n. .,geto motlwn". was. anthalt bilder un ccjchnungen fun moler Awrohom Wolkowlcz. In der hakdomc cum albom azrajbt Icchak Lichtenstein: cutretndlk arojscugehn ojf fldlsz a Monografie fun dl *zafungen fun <11 jidlsze klnsUer tretn mir uJ3 a weg exun arojrgcbn bicher 0|f jidlsz wegn klnsUer un kunat M־״*hlaJ. Undzer sztrebung 12, az dl folks-msun zoin zieh bakenen mit dl a2afungen fun dt nv* ktnstler Jldine DP s kajn England? I.ondon. D! megicchkajl fun arajmjemen kajn England a kleine col deplaxirtc Jldn fun der engliszer zone ln Dijczland lz ak• tuel geworn noch der Meldung fan arbeu- Ministerium, wegn arajnncmen dep.as.rte menczn cuUbn man;״! In arbet* her.־.ר0 .״ 1>! u;jiu 1 ־ נ iii ע - אץ דער אמעריקאנער זאנע n ~?7K -< -<-<׳-! ר n -«י•-!, י .n ויכן אי; די לאנערן, בא״זוגדעמדיק דעש דראגג בי קולפ״ר, ער האט ם4ם גאגיינשערוגג גערעדש ווענן די פיאגערן פין דער "רי״פער סרעטע אין דייטעלאנד. וועלבע יםטע?ן זיך פאר גארגי״טש אפאזןדיגען דך סזפד נפש פארן ודרעראדפגוי פין אוגחער פארלוידעגער קילמיר. אייף אלגח זשירגאליטטן - זאנש ער - לעט א נרדשע אחריות אין אזטנעהויערע אייפ" גאבן. די פרעפע ווערש געלייענט ס״ש נרוים גיעעריקייש און ביי איר זוכן סעגטשן אן עגט־ פער אדף די פיל אגגעמייפיקפע פראנלעסען, ראם יידיעע פ$לק. ראם עש הכפר האש נאך גידם דרך״ארץ פארן נעדרוקשן ווארם אזן דע• ריבער דיגען קגאר איגחערע אויפנאבן א; ס בייפינגכ-ארויכגעבער און די היפפארישע און קילשורעלע פליכטן, 'וואט לינן אדף אעת. ד-ר קאילעבאך רופט גו קאארדעירן די פרעבע אין א בשותפות דיקע סיטארנעט. ביעג" גענדיק ביישפילן פון דער איעדדיטלעבער איי־ בעט פון דעי איי פרעטע. טויאץ די ש א רא געגע פארפיי פארש״דגהייטן. ער :אגש אוין צי רער ש־ה״פרעסע נו שיקן כאטעריעלע און סאראלי־ שע הילף פון ארץ־ישראל. רער גאכט ווייזט אן, אז די א״י״־פרעכע שטעלש גישט קיעפאל א פראבלעס פאר א געשעענעם פאקט. גישש בא- ראשניק זיך פריער טיט אלע פרעכע פאישטיי• ער. דע כ זעלבע דארף דין דא כיי אינרז. דיר קארלעבאבס הא״ביקע ויעי־טעי אין לאגישע אויכפירן דיגען ויארעם אויפגענוסען נעווארן דורך אלע אניועזגרע. לבוף דיגען אנגעגוסען געווארן באשלוט; ווענן שאפן א שר״בער און זשורנאליכטן פא•" באגד אזן רזפן פערפאגעגטע באראטוגגען. אין א הייפערער אששאכפערע איז די קאגפערעגץ שפעם אין אוינם נעשלאטן גאיוארן• דגפיק דעב 19~טן פעברעור איז אין סיגבען פא^נעקופע; א קאגפערעגץ פון די פדעפע פאר• ששייעד פו; אלע ביישזגנען אין דעי אשעריקא• גער ז4ו:ע. ד" קאגפעיעגץ איז ווערש בז בא־ גייכגען אלט זייער ויערפפזלע, שדן בזליב דעט. ויאט כ האש זי באעיש שיש זיץ אגייעזנה״ם דע ר אין דייששלאנד ד^ילגרער פארששייעי פץ רער. אייי-ד״קער פרעטע. .^דאקטאי• דד״עזריאל רא^לעבאך. עט 1^גען אדך אגויעזגד געייען דער יז• רידישעי לייטער פון ג. § דרי פמבשץ. קדלשור לי י שער פון.דושאיגש׳ דרי פדידשאן, ל. שאליטאן, י. פערלאוז אץ אגרערע. . די קאגטערעגץ דערעפנש רעדאקטאר n• ביגשנדי; פיט א; אינשערעטאנשן רעפאראש, ו.יעגדגדיק זיך 1י א7ע ישורגאליטשן אץ שריי• בער בו העבעין דעב גיווא פון אעדזער געדרוקפן ייא-ט. אלט דאט איינביקע דעיןיערישע פיט? ביי דעי שאייית הפלישה, עי האש אויך פאר• געלייגש גו שאפן אין דייפ״טלאנד א בענפראלן יידיש; פארלאג אץ ביטטעטאשיש איבערניץ פין דער לאשייגישער שריפס בז דע ר יידישעי. אין דער דיטקוטיע, ויאט האם ז7 שפעשעי אגטיזיקלש. האבן אלע רעמער שטניש נעווען פיט די אדטפירומען שי; רער. רובינשטיין, אין א;עטע:ט רייד האש דך געפילט ר׳ שיפע אי• בע־גי גוג:אץ גלויב; אין אי^עי ביקוגפש, אץ יועדנערט. רעאדמירונג די פרעטע איו א נייער ידבשקעי פאקפאר טיי בלפי פניש און טי׳ כלפי חוץ• פיל רעדגער האגן אגנעווהן, אז עט דארפן באקעטפט ווערן אדע רעאקביאנערע נעדאנקען ויאט אנששטייען ב י נעזויטע שיכסן שזן רער שאי־־ית הפלישה, בשייכות פיש אינשיקעי לאנע אין ביוניזש. די ש־ה דארף דעינדבץ וזערן בו קאטף ביץ אנטגילשיקן דג. דרי רארלעבאך האש אין דין רעדע פא• depsuin« Jsdr.. dofctor *er*t«w*t QJ iida lan tojl In .er s»cj-c»zr U. W. Paris. Der JicJ Wei’.-iCccgre* hßt itoerüesaiitt a dank-bri« cu dr FtiiJu Kerttn. a xrsedicm dektor. «e^char tr **en prSwiUdokv^r fun Hteisn:. OJ*oac&- ri.it zajn a!r.flus. ho*, dr. Kersts om:epo;li bi! Hiffilern cu bafrajen ar. crech 3500 Jldt f-n KZ. a-oa badait — gerate*« faa te|l Dr Keratr. hot ojch geholte fomtejer *an J'.tlj&n WesuKongre» durchcu&m ar. tr.ierweae dalllnUcrn, a dank weicher es lüMMn in der lecter miichomfl««tadle, gatwlilk opgegefcn Sparern ejnlke KL-in durch di Dajeter. di Aiilrte arroej«״־. tu rvej&iu a* ... # ... ln di b;b!j0tckn In Amerlke ken men gönnen grutes 10'mÜJcn kopjö fun dl & mlljon f^rsze.den? bfcher, wog »fließ opgedrukt geworn zlnt Gutenberg hot der• findn dem druk ... menszn zajnen nlszt di ejnclke b&s&fe* nUzn. wos bajsn zejere negl Bztezurt«. «w hobn cu Je}» a inrern pmbieai. hohn cjth izi tewe. ... in 1913. dem &•» now. hot men tn mizrech-Afruce gezen s refntejgns cu»« men in ejn un der zelber cwjt. ... di not fun der frwjhwju «tatue tn New-Yorfcer hafn 12 4 fus mit 6 coi di Jens. ... der Rockefeiler ernte? in Amerlke farmogt 15.207 fenettr. . . . wA.'se murwsrkei drengen szodns in amerlkaner hejmen Cff V aU. dolsj w jar. ... dl grt.1t* merhwjt fun sie mer.arn off der we.t hobn ke:nmol nlszt gezen kwfn &2nc! far di ojgn A unej. rrrv urche, tu* ojf a. kar^n dr'.U fun erdojberT.ach. .. es z^fnen do ojsterlisze mens», *ros keser. szteln dl ojsteriiszste frwges. Dt hot ejner a2a mensz g-srtelt & frage cu an eng- :!•״׳*er caitung: ..Wen men 10: nemea 6cm gance gelt wos lz je׳rt ln ctrkulÄCjs b«4 ur.dz in Land un mer, zol ca fartejln ewiem al* amertkar.er ajnwojner. wißt woit Jeder perzon bakumen ojf zajn che}>k’ Der ent fer. wos er hot bakumen U tslgend: Dem ersztn JuÜ JK4S. hot tiefe getunen in drk-lac;c 23 230 .864 335 do‘^r Az rr.en 201 d. ssmc cetejin cwtsgn di 140 nüi- Jon 587.000 ajnwo.ner weit jeder baiumec 200 dolcr m.t 30 eer.t Zu;? /er J7S4 het d; cmitika^tT crm4i -eper« di nr.ji fun $tn. itxnjni 91 *ftcf/», isrx.r.1:r 77 b:rrts:ci1 fzn di U:u 7 fct. tn;er ]$45 in d. F. oft f<Jj ICC: l:b:d׳.k-$zb!trent fcliier 42 fsr 7 cs:* י־ 'rill i ׳ •יידיד Dr. U״<IftW1׳ Ft'J»sn.. EJnlko werter wegn artortosclgrose <arierie*farkalchung). Dl nrterle-farkalchung Ir ejne fun di farszprejtst« krankhajtn fun der menczhnjt. ZI ken nlszt betracht vern. als a krankhajt in medicintszn zln. w׳l c. b. harcfei er. bojeh-typhus. oder langen ante indüng, welche antsztejen durch an infekcje fun krankhaft* b&kterjes. Es tz azo] cu rogn a krankhajt fun opnucn zieh fun menczlcchn organizm ln 10)f fun 2aJn kbos-proces un fun zajn arbet Wi dakant. wert der moncz!ccher kerper dernert durchn Mut Dl blut-gcfwn zajnen dl transport-treRCr. durch welche cs wert lberceflrt dl narhAft* blutflislkajt ln dl klenste tejln fun menczlechn kerper. A blut-gefcs — an arterie oder wen* — lz enlech cu a guml rer mit dlke un elast%sze wentlech Dos harc. 12 a pomp*. a motor, was trajbt arajn das blut ln dl blut-gefesn In dl went fun dl art^rtes gehnen zieh muskul-fcdim un elastlsze federn, was nemen arnm dem blut-rer wi a ring dem Hnger. Dl dozlke musklen un elsstlsr* fedlm zajnen mit dl nerwn farbundn un hobn azoj arum di mcglochkajt zieh cuzamencucljen un wider cu rierwajtern. Durch der arbet fun dl wentlech tun dl blut-gefesn wert dos Mut gebracht in bawegung un azo] arum eugehrt fun hären cu di derwajtertst* tejln fun kerper. Ara blut-gefes. wert mit der cajt opgenuct azoj wi es wert opgenuct jeder kegnsztand. wos arbet a lensere cajt. Dt opnucuns :et azoj ojs: dl musklen un etastlaz* fedlm dcsencrlrn un farllrn zejer elastL«zka}t Dos seweb. w« hot farlnrn dl elastlszkajt. wert farwandlt In a mtnderwertlkn Re web. wu es wert op-!:elagm der kalch. wos geflnt zieh ln blut A want ww lz gemiszt mit kalch lz hart un ken niszt zajn mer azo) elast 153 wl fr!- sie Junge wentlech Durch dem lajdt alc mer dl baweguns fun Mut un als pojel jojcc fun dem dl cWnerunt! fun d: rcwebn. In farsze/dene tejln fun kerper macht zieh di daökc farkalchung farrzejdnartlk bamerkbaז Azoj c. b. ftrt es in kop cu «zwerherlkajt. fcop-szwtnd! un farergerung zieh fun ze-organ 1(Hl ojgn-szarfkajt). In mogn machn zieh bamerkbar farsiejdene krankhafte srtemngen. woi mir bagognen in eitere lebn5־jom. wl farszcjden« katam fun der mogn srlejmhojt. In der mogn szlejmhojt geflnen äch di a. g drl». wos tejln ojs dem far der s^pajrfardejung nojtwendlkn m^r.-zaft. Zajnen ober di blutgefesn fun mogn ba:o׳dn mit kalch. dan kenen ntsst di drizn azoj cut demert wem un kenen zejer cd. d ej<- tejln dem moan-zajers. n*>rt rierft.n. O.f aza ojfn antsztejen mogn-katam baj elt*re menem. Ojch ln di hent un tn dl ßs trtfn mir dem dozikn proces. Durch der farkalchung fun dl klenst* gefean c. b ln dl flnger fun der harrt oder fun fus. ken zieh aza klcjnlnker gef« fulsztendik cujamendjen un farklepn. iberssnajdndik azo) arum dem blut-cuflus cum flnger Inm do• zlkn fal an taste Jen nerweze szterunger. Ir. dl flnger wl brenen. «maren un es ken aflle deftm cum opsstarbn fun e:nem oder mer flnger. cu der a. g. trukener ,.gangrene'* Aza opgeaatorbener RUd farlirt zajn natirleche färb, wert srwarc, kalt un in »peterdlkn stadjum. farlirt er dem wejkckgefll ln ganen. azo], az men ken dem dozlkn t*Jl fun kerper k^rajen oder opsznajdn, nlszt ftlndik kajn srum we/.ok Aselche farkalchte bluigefesn ken men srojn ojch mit der hant derkenen d״>rt. wu men kantrohrt geweinlech dem puls oder ba) dl szlejfn Ara min gefes lz hart un gesrlenKh Wen dos harc :r n׳vh gerunt. kumt es cu a aztajgn für. blut-druk, wo« ken gemostn wem mit a specjeln aparat. Wen « an taste] t di arterirscifrc^e 12 szwer cu rogn. wajl es 12 fatszejdnartik ba) farzzejdene mene» Oewejnlech machn zieh dl anfangs derszajnungen bam.erkbar. nochn 40-tn lebns-jr«•, rej antwik'.en z::h Unrsam un nltzt K:vm.erkbar Ms LLteJt a büd fun füUztendiaer irterioaci♦- rose Baj mtntr treft men dl doztke krankhajt öfter wi da] fro;en. Eraztns. in Ufam«;n arbetn re] tzXsz «werte un cwejto», wajl tej banucn fU mer alkohol un tabak. wos derUJchter. szUrk dt antwikiunf tun der artertoscleroae. Di unuaitlbaxt folgn fun der dozlXer krenk. 12 & sxtajfnde LZzecpÄTwachung. wajl a motor, wos muz arajntrajfcn ג schuzr. tun Mut Ir. zejer szmolc gefesn. rr.uz arbein fll sswerer un srt4rker, wt ba; di dre.te un e.astisze west!un dl arterte«. De7tder rr.us ב «wer «7 fcetndikc.; har*• m.t d^r ca;: opsocr. w«e hawajzt S'i; bu; e'.t^re m.cr.-zn tr. der f *r!r. fun V.; un leter ec ,:wuachcn. voser *n bojeh, .־־..:wem rt:crr. u .׳. w EX krankha): ken wrn durch?;sstajds flzLsze arb*״, r.s;• e5n ka;r. fle.sr-szpal» un 12br. c:t;1 zr:7.2 ,;r. mtlch-diete A zejer wlchttke 2ר-ו. ba; e;״.e״e rr.tmr. .r a re^ru- Urter »tu!-.1־־rt Da) a hartr. sztut-aang d h baj ג fur^rv־■?:m. i2 der bo;chpres rej er >?״!.״ k bar.u*: wern un dos dreogen. wos c*; derbaj 4en bawltkr. a p.urlur.- Ix יית.\«י:ו|ג*ג־ fun b* it-druk tr di blat-gef• M.r trefr, c;eda to^ in d*r erctlecher prukuk. wer. mm ruft unets cu e.!ere m*r.ת5־. welch‘״־ h^bn pVarfuna frr 10m dem baw^.4*2^;r. 1r. k..-z״׳t Dl sibe tua dem. 12;12 dzrrhr. cnvz־rengcr. sxh ba* a hartn M״j'־pans p v^t bluVgejes in mo- Jech ur. li־u*. d. gehirr. mit blut Aza min Mut--'.1 ״■■ ג;•ך׳*t iber gcwejntech a kuren ckIcc a >n?ern para.u ophengtk. ln weichf\ זי־*. k.1n . 11־־• b'.ut-gvfea hot peptMt un we>; ״ r.־'rwr..;״cr.*re« zajnen derfcaj basze<hkt ־<.־.•••־m Ar-; ken kum*n cu an ejnfarhn •־•b»r d^ltA^ikn paratrz fsn dt hent und 7$2 ב 1׳terun4 fun redn, cu a für, u %. w. Dertber m!un c.tere mene in acht l *mu «d so ln h^bn a 1.17 ׳b.tr s2tul-gung. wos ktn mit an .11• ^pre-'h.r.le^ baaspAjzung us r.\.Je- ־ '׳ \זי w. 71 e׳ ar