Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 7 (3.5.1946)
- Date
- 1946-05-03
- Page
- Seite 6 (sequence 8)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 60% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-10081134--063-10067872- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
: t HOHI i'KAjUK. J. M.\J y Bandit wegn der Moaca fun Haszomer Hacalr" in Dojczlcmd i* misat *mm. 4m *$«* ׳» s-»qr» kvn- «vi-M im üm*j»w Sehe»»מ: '־ S«»• t*8& 8wc « «v a«dW»t» ««- Wsas» im» ^GS»r. rM«, «r» r»rs»«ä^ s ^. » M*4 -:t f«tnw»ia «E » rwsurnm •*«> -•״« «r AWMVlMd»-». **?«*» <!t 5*&, «Nt r MtfUSteu.׳■« «EtfS» HtL - U<? •'«- vMüs i»«m aas» E jara ft» ׳. - ME S»Mqk?«A a» »0»1B ׳;■-*■' &$*ל »P» asm»• 4& «kse-Ä».M •*<ft;-.'.י• DA»». «X ׳» M-SM». «M» ׳--r-i*.. Wm M MM» LvRMS-r» ׳»#.’ '”'*'i־׳ Mt» m ■am. a» -E. 5» Wf.־״■־: j chM tetegaBg,!ämner- 4>: -‘.r w: «WM» chm {Sfit SW fiw*n:*..r«-:-:citiU*3 MV» äst tat*!0 י**» Dt -Ä;* 4.*.״'• --׳־ Jeus -Vteumck a «*ffsfeter r^-s :. r«h» kss Mord)«« iS» m » 5» .׳■׳a -IW Srw- Attvatl » » M«s Ls Pss־־״^* a ^eksmen tet» aSKtete dt :aß texs»»w gffMttuattfi 3» da*• *r* »׳» •*£* «raumen » Ar Ifflilfhlu -»L wi«*»׳ felrilsslUit. Ä*tte»> tegn** 33» ammum * מ«י wrgn m mmi ft» ממסג•;» tym- «*£4» ist. .wnutw*u* ln 3mm0t ma auf■׳ tarn nxtvmfr mn? 4» hm 1e*o- <MSt -3» MHtr :» ^sr»»««r 4» hera AtezaMWÜ SvMWttln rw*n*n Mn MH» :tu. 9■ San ffftnsKflJB im atnt * >m»?sossL » «Mur «ntt««», «rt «eteftar 1» .vjsgrärt tttearo LMM *Hccfee aomnne Stsjn warn & nmaMt «rvn fau» der Mife*+s£ h*?t «Heft «WEwte» lese W iprtl nvdrrffi m äe* 5ae« Mnrs» «a« 2:« Ö«w neierw .t»er dem pototea :ua ^paaKMBcr ä««jr hot «Fluats 7Ä. iaa.-w dt, sve» *wdcmi י׳ ־« aea Lsr vr5l.» i :eft־ berfSa• Jteuae •rtcive סד* ^^sgKinkt ״.:fe tMwaiWQ«Meha«\ m LsrftoW». ü :•;re £Brn ctettsrt Mn ׳aofttzm m ‘04k. CMr *־at t#Jt Ma der Wskerenr 1 ge- «M» temaam der ^e .*un 3*ejr?t!L»p- MW»!8 Dajätiaad ii ■»es Ma iaüs»? b»• MUSS, da, ö» wnaaraias profeteajen Jo ö» •»?eftaמג »»׳ H Muvet^ *e?a j«• Immtfum »*ma» der ä«mt Hap;e׳s* 7״i ft» £& rerr«. »«» ««tesaft^rfte o dert'UW«« proft^nsev .2 «turnen 3־ ajartrak der?*a* i»!5;e «r? fax■ *jr ~j- «nxtaoes UMMUlN», Mn der .;•*fiaer «־ «Walt- -4» at oenaswft mm :■'«mit ji AOjtVewSlRJt r* rsrtifa d ־,«oauttisje tenym■ 4 מגהer :ag» «re, s so! kmea at *unsre y« ua aasr h^näg»7,r-a «fe& «ar «an itzitnerE rwza. s׳ u 51 OMmB «e» •ejb» Le qter^Mer .,Utrni -ft« 43 nojiwrnditel' , ׳;;ti .;.».r :*rryfrssse zaewxin. w*icJ»r Jt '^oer<iftt«n Mn 4er ., .AOi*! « iur.T«*e#*»<«״ r;««r •1er ‘•*»!־.wtjälB, •** »4 i״»r־jmu t . 4JW;t :weh ivv r^r Jen» Ha*-. ׳; ^rc-t i» :usü iwr •trr Hasaomer־..r t der ■unsar Jugnk .־!: oh;:׳. :-.. •;s os dl־*'; .ferfiin di H1cbin -.v . ..i : 4.1 «v)lnoch mer ia dl ds in ickx der ju«n4. will in 1: ii:..:;.;״ rf-r :ugnt-iechrr :u sngn curtk־. vi;״.־׳• :. eöa an a iiüjhn in 1»jne,־ a*a ■n;: .־:.!;. eiiJiejtn an Itretin Eides ■lacu.: ׳:.:u - »fcxnmss« *itwcaa. »eiche stpnö- ., .ju: a^n;ieön. :&er«egebnhajt un ** ׳" , ch»:<^eir.^cn in crtLs^r־2 iy4. »:****ז, tu>1;r «iet ^taxLsier .«.1^. *m *iw #iajtn;n 1 dr^etn n**rsn fara \ *in laad ÜjnhA^a haraszil srei ,ÜBisocDfr Haciir“ b (ernuoM Kurce najs. Lvt\f Kaynas. e;nw fun 4i biJtanw bneioooni^ta ü gesztorba :n elter fun 2׳ .v»r «n Sxissex. Ju>l b*srt*H 21 000 ODO lejgers b*J jt'F Siwa^c äx« 5 badajt 2 fale jorpro- ^־:«cc;es fir ie׳m 4tfwa:canszn expert Irr :astiut chcn^e :*n SSSR ‘»^nszift-ikidenije ix antwiklt 1 na^er sintetis2€r vund-hejkmitl: **'.nuin. In 2a; ne ht?jlnd1ke baötAndtejln .2 Ts:r״liG a durchzichtüce fiaütajt Dl wundn :an4n<tehe iurth wmuin. wem gehejlt in jr.cewniech curctr rajt Wa;ter wert fun >er 30«jtftis2er wisnazait-akademje ant- 1ד4׳.: a n<*je r.aft wdersrtandafejlke gumi. xem keil. na;e rusxt Irimdiice szmirmitien 'ir iem 3i2nban״tran*spCTt, ojeh naje •vpa ״«ra:׳b!z^of lar aeroplanen. Fan Philadelphia wert mafelejlt, az es a .ierfundn 2e«rorn a me!od cu hejln a rak י:? aicrures. Der aikohol efcatrakt .?2tert km rak 0nw־uk3 ,jn ״arlcjft in der merhejt;a!n 4öä iherchaxem?un der krenk. Lajder ■at üth noch di tnetode nim, cn cum hejln rnenösn kraake vj? rak Drr laiter fun Koiutnbier radjo-SLStem Pr-1nx Danton i»t bakant gemacht, az cum 1סבכ i2 durchwftrt?ewom r larbike *e>w12״e2ber:r0i?un{? fun N'ew-York bi2 n un tarken Min.,«* 1 * * * V * b«1f» tun itt VSft balelltsrun« ^ehert tua« cu >tc)n »um religüe» giojbn*- #<ma4nde. ffftikm 1* uroitgstrüift uUt der batxul* ■tikufttj «rgn der resiruns kuo PoJla ln cuwttifnftiuig mit« tberajsn dem ZonkmMat. OjM-rdea» hot er lorgeworfn, aj rojbn. nun* «ex uft kranlLhaJt herszn in de; »wjetlseer aiiuijÄCje 2tmS in Dajcxlaud. Bul**rje hot mlsswndik!bergerisn dl ba- «־!juniien mit Ftanco-Sipmijen. OJch hot Bulgarje ln ב memorandum cu dt Faxf'mkt*־nwhfthes farlangt a cutrtt cum K'«e1srn Jam. 1» öttwreW» 1> ajogeflrt geWom ewangs-arbet tut msner ln elu!r tun 1a« un tar troisn ftm W bla 50 ). PARIS. Der rtauitat tun der konüaie 1J Triest, 11 Ibergesalict der konterent״a * 4 ojser-mlnlatom ln Paris. Der basziu/w! tet &z H tun Trtester halblndai rol idv^׳ gebn wem cu Jugoslawte un S _ cu iuj' h (arlajehteranf f»r dajcg״t refattfsne In Russland. ״Stars and Stripes": Dos britlaie mUH*. rowernement basraldlkt ln a mddunjTl polakn bahandlen sxlecht di dajetn, ->1ן wem tun Pojln ahjifeflrL Perec der Folks-Szrajber Hemszech fun zajt 4 Das ser&Bgl ln ruchn a krtstaUxirte tde) kuait cum ojzdruk ln xajn drahl^tlss werk .,Bajoacbt ojf dem altn mark ‘. Di farwogltt ne^omes kenen nlazt ajnilgn io 2&jer ejbiker ru un nochn U)Jt kamen 2ej ruchn a Ukn 0]f dem aitn mark wu zej hebn planloz durcl^evebt xejer ledo. Es ׳,$ der gerangl un sxtrajt fun dl n&cjonale un in^eraacjonale bagrifn \1n dextar hert men cwlazn dl churwes funsm altn mark dos gexaog fua di gegnzecliche Uder Hatikwa*• un di bundisse ,3zwueM Zain noweie ״Jojchenen der waser tre- «er* i2 a herojtsxe gesxtalt, wos lebt fun ere un bitere arbet un ts adurchgedrun- ם funem Raj5t ernst wejoszer un glojbn. Di noweie ,.MonlsT‘ sztelt mit zieh for dl $eranglenis*n in der neszeme funem Jlngen talmudist. Der Jinger Monisa hot ojscusatejn fil sztrojehl ungen in zajn lebns we«. Der held fun der noweie .,OJb nlszt noch hecher' der Rebe baszeftikt zieh nlszt nor mit etisze gajsuke Problemen, er 12 0}ch der ojsörer un farwirkllcher fun der ldel .awt jesojmim wedajcn almcnojs“. .Boncle srwajg '. hagam nor a noweie, ober doch a epopeisz werk wos sztelt mit rieh for dl lajdn fungm held Bonde. Der 51pur hamaase \2 a alegorle cu dl gezelszaftieche farhettenlszn. Zajn sztlfmuter pajmkt un malen im Er arbet. tut aJc, firt ojs zajne fllchtn Iber dl kojehes. doch lajdt er hunger, men balojnt ün niszt far arbet, Kr:r.m0I hot er nlszt a ansztendlk malbesz 0!f zajn ojsgematertn gut. Wen er ratewet dos lebn fun an adelign ridkimdik mit zajn ejgn lebn. durch anhaltn cewllde• wete ferd wert ojeh mit gor nlszt ba-;ojnt. Wen er wert krank 12 far im keine medikamentn niszt farhan. nlszto kajn ort, kajn bet m s2pitoi un er muz lign ojf der erd. Wen er sztarbt^.gedenkt kajner nlszt wen er iz gebojm geworn. wi azoj er hot gelebt un wi er iz baerdikt geworn. Wen aflle a ferd zol faln ojf der gae, wolt üch 0Jd» fanamlt a krencl mit menaza un wolt fc*. dojert dos ojagematerte gefalene ferd,»» far Boncle szwajg la aflle kajn cajt LIM a krechc cu szenken oder Im cu badojaa. Wen er kmnt ojfn ojlom emes wu 63 fco« jojszer un gerechtikeit zogt men zu L» farwds host gessswingn? Jo der grojser did» tex mit aajn Boncle szwajg bakemft dl«» fun szlechts. Dl sztlfmuter wos sajniktdta* Jo&era, iz dl umberachmonesdike heaan» s2lcht fun der gezelszaft, wos tlraaldrt'dl' mlllonen Boncle szwajgs, w&jl szwajg 12 a zemdl fun fil mlllonen «^4. lech. Es tz ntszto kajn geherike socjtde ür- Sicherung far dl Bandes szwajg I! M, kajn ort ln szpltol nlszto. Nochdem wl L gezelszaft hot Im fulsztendlk ojsgenaet, eugenumen zajn arbets kojech badarft ti im mer nlszt cu hobn un er ken umbanusk* bar sztarbn. Jot grojs iz dl ldel funem majster I L. Perec. sogar ln der klenster dercajlung. Perec hot ojeh gekemft fam hcjbn dea galstlkn nlwo fun der froj. Dos hot er gebrengt cum ojsdruk in zajne dercejlunga ..a kaas fun a Jldene", un andere dercej-!ungen. L L. Perec lz gewen tctlk nlszt nor ln der szrifl nor ojeh mitn lebedlkn wort. Togm nacht lz er gefom fun sztot cu sztot an gehaltn fortragn un forlezungen. anfilmlft dl hercer fun zajne cuherer mit gajcdkn genus fun etwas hocheres un szeners fao * gajstlk lebn un moderne onszojungen es gezels2an1eche Problemen. Sztendlk hot tr gehst wos cu zogn, sztendlk hot er ptat wos cu szxajbn un cu balemen zajn ftft. Zajn der weg fixer un weg wajzer 1י lojchtender fakl. Er hot tr&J gedint dem Jldlszn folk. Ztjn ganc lebn mit zajne szatungen blz ln ajn 63-clkstn lebnsjor zenen zajne tlfe filzogvde farmacht geworn un zajn brojznd un fa!o* ftlnd harc hot ojfgehert cu klapn ». — . ..j V 4• CD. 3«^ % *.. ו t x£WÖ«^0fA iimm 1504 ״ iunm inHo ZidWyiT#*’ a. S*r «tlwib tan der 4run» ־ V־׳.rfep : -־!c*r! ד.■/ n ׳ .- f»#a־' a - r ־ ל»׳־ •״־ terr» #r «oi .י •- ־ ד»ר־ qno& :מי mMum •rhft iifc trm s ,-ehr» \är;fm »S» .* ׳־sr^־»:!>r ־ «p ־ »«»׳;*•א•־n-'*■ ־.־?*MswUlfk» 1»;ד+ה «eftt •ft M ׳׳.>;f>.r.a« ׳ ־ aen »«er-17>, .:ew^ra . *eit t4urte»ww» ־- •«■<:.<■־ »M-^7* ,ה »fr.«1 ־׳ :־.-־ tefitetu «in^-tanam. . - * mm *mvti .wa ־־ד•■ M liita«?.**mer ״־• -. * ffinafiK» Pw es«, •tu* t■־ »״ bot den a 4*r.s« ד.:, י zttti 1m •pm Daate «te» m a tem ■; י »«te*jd«a» tEMKftdltm ' 01*י &mm ft» »!««אן - E ptt* tauten «« pW«• t$m& mt ier**fi* •»r>oda ««»מ ta 4> psmr ■vtn mmar oM» EßnmuuLrmmt Votum** * napf NE» »E» m atntaantir.?«-»- », >־»» «n pMggwBMwi■ twa«», . n v ׳r-r v 1.7 *er «fneetB» «sMSW» sw *׳ » *am■ m tte» «etertt «4KP fw®*״ *» «1 י«» *או»י* » -» m«b m Ta *aeOkm.־יי 4*r tttam ■ UttUflt* «** de־ >7 ״ '> Tn :: ז v*;r»?n « ,״. '*r rt*־*ät׳. ״ '*^11 •L 2aj• י‘ ל T7t *>}f *W % 9Xn* ד: > ׳!״« n. ' A4n ה 4 m *#%f• -*>n **sS * r»i*n ׳?«?*•* UM . v reibe wos *tzte in di kleine v>*«etech. . er׳״ wet doch niszt imsztand n an ejee cu. sehn 21ch rmt LL» ma^e.. Ks hofcn 2ich vber sefunen andere, welche *n .ת d d2;tJ*fher?sprach onj^ewtzn ojf . ka^LLe o;sre<henur.?en. : 1 ־!**»er.rxn hebr. wa:rt ojs?ehat. rejer ״hr;ke i2tn;*kr.ift we.cher s' 12 gewen .'me2ierh zkh <7״׳ncu«2teln. Ze) hobn ojf ״. .VJszt «e’r.rt *..in 7 wznn. jn dem 32;uni ׳;; 1י 2. נhs7* b-afelkerung fun War- ׳•r re*o wi ey-k^rizirt gewern?הד der : *x*״ra d־*r wer. du 2 ת fun der dajrzlsxer ר י weP־h# .2 u;r־reft<־?n in judnrat. un -י r.7t in :1 t\z4.* f^;rm ojfsefod^rt cu- *r! הד durchftrn ar* ew^kuaeje'* fun ale .. r. ״ Ar;׳ צin w * lr h e hob n! > ח gewandert *V4rrz#*wfrr 5׳ü׳>n.d.k a;n^er.rdnt in :? p'-inktn'. 1 1r-nke w״nd1־r»T* :ג mcMurir* וח,׳עד*ל dl ar.*!־'an:v«re b^׳lin7un?en welche ׳#*b*F*7.: badrfvrndi k :aoj anm F** r.: ׳;;-״^ ׳ihxe baffr!k״mn? r*rfr׳‘«r >j; f-n d^r r;־.^r*re^ht1k׳.T .nr :2 .«*w*״n ר.^ד׳ der fri- " *׳ חד? /•מדייi׳T m^ht. c־j ..eRtUatn־ מי."*;nd״? m ״>m •r*׳׳*rn;erh, w^l^hn ח•*/!rorr. ' .)? :r* szw^^ho pl^jces :זלנ ־״.(׳׳ .**׳n<tU< a2a m־:׳ime . fr^rs‘׳ > 7 ^׳:riNm t>}Tr> rh^nzbn fun an- *r ‘ ׳...: ־־ m far^2em*rr un h^slecher :> t?2 מג-)erojnrl’n. \7. undz s20jn »4r.>r.* Ober baj 4*m fai, hobn rA{n o-iwzxn u a hitam rekord 3•׳n Jign! ־ l humantt^e w^duns. hot in h ״rrfrfr er-ijsn Hro»t»e״rifn f;»mtet>dh**he -״. r. .*׳r• -•״*;* JHbf y^hH ho*. K*nc n»r»J f>e»־bnd!k rieh a k!om din '״K di funm d״wdkn 1**7**r*)*2. m?•in :U- ח׳מ"*־ rajrr^n farburdn mit d-r V krr M'^rn-M'rnix :r d-r:h-r tntitrUn^n a fairw^jfl^r wifn r »?#מ«תא an ojew-^!n d-r do-dk^r hfrh4*j נד׳ farmsjdn d< ,.b^r <1n 5׳*rM)g Der Judnrat lz zieh cunojfgekumen ojf a extra zlcung. Der farlojf iz gewen a szturmlszer. a dramattoer. Jeder lun dl onweznde hot gefllt dl grojse szwere farantwonlechkajt wos Ugt ojf dl plejces lun dl forsztejer fun der grester jidiszer kehile In Ejrope. Zejer rlmd zajnen gewen dl werter, welche zajnen gefaln fun mojl funtn bakantn kUil-tuer. prezes fun Judnrat h'C2emlakow z. I. Dl dorike werter zajnen gewen durchgezapt mit gefll un tlfn wejtok. ZeJ hobn zekiungen. wl werter fun epes a nowl, arojsrulndlk trem baj dl• cuherer. Un wen er hot farcndlkt zajn rede mit fohxnde werter: Di ]Idlsze masn sztejen ׳•rew wlchtike geszeenlszn... es derwart undz noch fil. ft\ nlszt angeneme sluprizn. an dos ln der gor noenter eukunft... — hobn?ich ojf zajne blase bakn aropgekajklt grojse. hejse trem. * Un wlrkiech. hobn dl rezultatn nlszt ge- .ort!me wartn ojf zieh. Es lz geszen dos, wos s־ hot gemutt kumen un welches lz mit fu'er premedltarje eugegrejt geworn — dl mscenlzacje" fun ul blutlke rezisom. Es lz geJtumen der Moment, wos hot zieh buchsztabn ajngekrlct In undzer?»ezlchte E» Iz ge^umen der 22 Juni 1(542' * I>T 22ter lucU 1942 hot zieh •>kU5z nlszt unterszejdet fun fil andere gröle teg ln «etft-lebn. Fun bald fri hobn zieh ongchojTO dl gewejnlethe .,ehapungen״ un legi- Umlm durch der Jidiszer polte«!, welche negt dl farhaltene opßrn ln dl arest-punktn fun wanen zrj zajnen optransportlrt geworn ln farwejdene arbeta-lagem. weiche hobn azoj -stark geleehct noch jidlaze korbonea Keiner hot nlszt fontefltt. az der dozlker tog wet dos brejngen dem Iberbruch in der gewichte fun Wamewer Jldntum. Kejner hot nützt gewust, az hajnt wet zieh onfaniV* Wnnen Ibem grestn }!n}«2n kibtje in Ejrope. Qane gewejntech hobn ״nndzere״ mithelfer mit d! guml-srt*kns In dl hent. fa» haltn szpaclmde Jungelajl. farlangendlk fun zej — arbetskartn, welche darfn dok> mentlm cu zejer bazlcer 12 b:1.s.:׳.׳fllkt 0» nlszt. In kegnfal, hobn zej dl farhalUO» farlodn ln dl mltlaltertsze ferdtramwijffl un zej opgeflrt ln farszejdene paüeejrajonen. Pluclm, nlszt wisn’dtk fun wanen. bot U* ..transport״ farsztrajkt. un zieh cf>b«1tfw*k Oeszen lz dos ojf Zamenhof-gas Di farhsl* tene Jungelajt hobn mit sztuvm -.,.ropi*־ szlajdert fun di tramwajtrep d! /cj paHttllrnde ordnungs-mener, zej' ccw.logn «n T zieh celofn... Dl dozlke ganc gewejnleche ״lapanke״ brt zieh momental opgeazlelt. Wider?:.Jnen ® jungelajt arojs fun zejere baheltenism bfr־ wegndlk zieh fraj ojf dl gasn. Es bot ojsfjezen, wl a wofnsztllsztand. Dl ru>IMj* hot ober lang nlszt gedojert. Dos iz gewen zejger 11 fri. wen cs bot zieh mit a bllcsznelkajt farszprejt di jedlje. «egn der ewakuaeje fun dl.punktn“, in wel' che 8' hobn gewojnt dl ewang Jsrtrlbcns fun dl arumlke sztetelech. Bald hobn zicv wider bawlzn dl zelbe ferdtramw.'jen <1uv Kohn Un Heller) ongepropt mit mener, frojen un klejninke klnder. Ojscr ׳ weJQ* leche szrek hot men gekent aroplejeiu n fuo zejere penemer. Dl dozlke zajnen )׳.e1•®1 sztreng bawacht fup Jldlsze pollcej, wie“9 hot szojn dosmol gesztert Jetwedn!!nf•. fun wein antlojfn funm dozlkn transport־ wogn. Nlszt lang hot gedojert un dl 10!e ho♦?ich =J.״äck:crt!n Ir fuler trojerlkejt. Wen ojf dl went fun geto hobn rieh b»- wlzn plakatn, welche hobn gelojtet: ״Al• Jldn wem lbergeridlt ojfn mlzroch ojf arbet. Dos ojBfim trogt a ewangscharakter. Jeder perzon hot recht mltcunemen mit rieh hantbagaz, bla 15 kg. Wl ojeh gelt, goia blzuterje un andere ehfejelm. OJsgeszlosn fun der dozlker farordnung zajnen! Dl 6-c׳ baazeftlkt« ln dajerisze fabrlkn (*chopn) un ojeh ojf andere mlllterlaze arbetapleccr. Untergeazrlbn — Lajter fun der jldlsz«־ ׳rMenungsdlnst. — Weholr warsze nowojeho... 1 H«D>«ert1 »«״» ׳.«*-■״*'<.**>