Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-05-03 · 7 (3.5.1946) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
7 (3.5.1946)
Date
1946-05-03
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
60% known words query
IRI
…/7242850-8596732-10081134--060-10067867
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

4 entity mentions

T )'KAjiik. X. MAJ W4<, UNumi wüht y-AJT s n , FUN DER POLITISZER WELT mit polttoik mit Dr. B. Bineatok. PolitisEer Iberzicht Dem 25 IV. hot <ile UNO geiajert Ir ersatu geburtetog. Aao]. wt es past far a soienUantin, 13 der Jortog fajerlech geprawet geworn un dl delegato fun alcherhajlsret in New- York hobn ojfn specjel ajngeor<lntn banket gehat a .,good Urne", an angeneme cajt, wt men ken zieh 0J5drtkn mitn amerikaniszn »Ul. Oewts U zieh niszt dagangen on gewejnleche ln azelche faln gratulacjes wunasn un wt es past far Politiker: deklaracjes, was hobn ojsgedrikt di hofnung, az dos, durch dl farejnlkte naejes ojf der weit gebrachte, kleine ktod wet ajswaksn 0)t a nuclcchn mencsn, welcher wet denuegiechn di re allzaeje tun dem gajst tun der karte tun dl farejnlkte naejes. In dem Un, hohn ojch geredt prez. Truman. der britiszer delegat: Sir Alexander Cardogan, der .sekretar tun zicherhajsrat TrJgvie Lte. Oromtko. und der tancojz Henri Sonnet. Gewia farejnikt ach Jeder kluger un saolem-Ubncüker mencz tun ganen• hären cu di wunsm, un wc»t gewis gewoit, az dos leba fun der najer organizaeje sol zajn wos!enger, un az ir gehobener eil: dos ojsszllsn fun milchomes zol on szterungen derfilt wem. Ober hisst nor der bilans tun Ire arbetn. nor ojch di atmoster tun kurce szpanungen un krizisn ln der cajt fun Ire acungen, ewingt undz cu gewise refleksjes ojf der teme fun dem. wos es kumt tor hinter Ire kullsn. Par menczn mit a gewlser politiszer rutin. sztelt niszt kor kejn saun gehejmcnlsz der fakt. az cwtszn die ..grojse 3". kumt tor a farblsener ua titaniszer kamt, wrgn szafn tun politisze, wirtszaftleche un mllltertsze bundn. welche woltn gekent decldim in der sstandhattik&it tun der UNO, ongebn a ton Ire־ declzje tun internacjonaln Charakter. Inmitn tun dem kamt nemen on di hejs komentirte grtchhze. szpaniszc un iranisze ongelegnhajtn erszt zejer ejgntfeche. pere- FpekUw. Es lz a fakt, az dl Farejnikte-aztatn hobn untersztlct dl politisze richtung tun Cordei HuB. az men darf szafn a bund mit ale grojsmachtn. Di politisze doktrlne akceptlrt durch England un di Sowjetn, ojf der konferenc fun dl ojsemminlstom in Jor 1943 in Moskwe iz geworn der gnindsztejn tun szafn di UNO. In Jectikn moment hobn' ducht zieh, di F. Sztatn. opgetrotn fun dem jesod fun 21 gemeiner acherhajt, un sztlcn lngancn dem kure fun der britlszer ojsem- Politik. Ejnike zachkener klern. 02 dos lz nor a kurce, poUtisre konstelacje. welche sztict zieh ojf tradlcjonele, amerlkanlsze jesojdes: szien di interesn fun der demokraeje un klejne naejes. Ejgntlech lz lojt der mejnung fun dl zachkener, Grojsbrttanje kejnmol niszt gewen kajn htstorlszcr kol, wos fodert frajhajt far di gepajnikte felker. ni sziviung fun Orojsbrltanje iz genug eiastisz. 7.1 wtl a sztrenge mitarbet mit USA. un cullb dem eil, efszer. hot zl ojsgenuct dem ojtorltet fun Churchill, welcher hot mit zajne roden in di F. Sztatn un Kasandrisze oj'ruf» gewoit mobillzim die amerlkanlsze o/lrjele mejnung in a pozttiwer un bo]glecher baeijung far ir politiszer koncepcje. Wen do׳< wolt zieh niszt ajnßegebn. IzOroJshrUanjc grejt ojscijen di h&nt cu Moskwe. DANK OfSDIItK Vndzer Maxwell Kaniger. Ich hob gehst di gclegnhajt cu derkenen merere amerikaner Jldisze ofleirn un soldntn, un ich derlojb zieh cu zogn a mejnung Jber 7.ej. Es zajncn farhan Jldlsze soidatn un ofldm. welche szemen zieh mamesz mit dem. az zej zajnen Jidn. Ich wii niszt kajn nemen szrajbn, wajl ich halt zej niszt far wlchtik. 02 zej a»ln in Jidiszor press derszajnen. Di slbe 12 nor dl, wos zej hobn mojrc az, di oreme jesojmim zoln cu zej noch hilf niszt kumen. Dakegn ken ich ober a Jldlszn Soldat, welcher ansztot a grojse chucpe wt Ol andere hobn, hot er a gut harc. Zajn nomen iz zejer gut bakant ln Pegnicer swiwe: Maxwell Kaniger hejst er. Es iz niszto kajn tog, wos er zol rieh nit hiteresirn: ״Wos tut der, oder anderer chawer?“ F> hot szojn Ol far undz getan. Als prezes fun .!'dtszn komitet in Landskrajz Pegnitz in nomrn fun ale Jidn gib ich Iber dem frajnd Max. Kaniger a grojsn dank, un wtnszn im ß! derfolg ln zajn wajterdtker arbet letojwes zajne brJder W. Klein. mit welcher zi hot szojn ejgntlech geszloen apaktwegn gegnzajüker hüt un trajndszalt. Di fardachtfule Moskwe eztejt ojf dem azt&ndpunkt, az ln oJsQr tun der mllchome ekzistim nor ewe] melucheg ojf der weit: Busland un USA. 21 zogt op dajtiech, Qrojsferit&nJ*. dem Charakter tun an ersztr&nglker grojsmacht, geftnendik in dem unterszticung ln ejnike ernste. amerikanLsze krajen. Rualand mejnt derlar, az nor a cuzamenarbet ewiszn Rualand un USA ken gehn a garancje far & dojerhaitn szolem. Niszt lang curik hot a gewiss rusisze kwele untergeaztrochn, az kajn cjn naeje, oder kombinaeje fun felker woltn niszt imsztand gewen mit zieh torszteln a reale s&kone far aza blak. Dl eng- Us2-amerlkanlsze cuzamenarbet ken ober dl pcrcspektlw niszt gebn. Welche tun dl koncepcjcs es wet zign iz «wer forojszen. Ejnike politisze zachkener wos der New- York Herald Tribüne ruft on ,,fcelesko* plaze wlzjezejers“, glojbn ejgntlech as es wolt gut gewen kontlnuim dl amerlkanlsze Politik tun algemejner zlcherhajt, ober mitn Moment fun antsztejn fun ernste rajbungcn cwtszn dl grojsmachtn, wert a meglechkajt fun a mllchome numor 3. Oponimdik der engUsz-amcrlkanlszer koa- Ileje. als a szwache szolem garancje, mejnen zej az an am^rlkanisz sowjetlsxer bund iz roeglech, niszt gekukt ojf di genug grojse ideologlsze dilercnen, wos tejln dl 2 grojsmachtn in jicttkn moment. Zej zajnen der mejnung, az mit dem lojf fun der cajt, wet der komunlzm far lim asach fun zajn sztrengkojt, un az dl demokratje wet wem kraftfuler, a fundament lejgndlk cu a dojerbafter algemejner faraztendlkung. In dem moment, wem die dunem, wos wem geworfn fun Gromiko'n, un der klejner col zajne untcrsztlcer, lngancn farhilcht tun dem duet Bewin-Bymes baj dem akompaniment fun dl klenere Partnern, wos szpiln fun zejere notn. Frankrajch ober famemt dl roi fun a meluche, wos szatt kompromls tormuln far di polusdlke kuk-wlnklen. Algemejne politisze jedies £u$t4Hd England. Prof. Harold Laskl der onßrer tun der engll«er arbeter partej hot gehaltn a rede dem 21. IV. 48. far dl farzamlte fun der cuzamen arbets partej (cwlszn dl soejai. un komunlstn). Er hot zieh deklarirt als an onhenger fun gewiser demokraeje in Grichnland, bamerkndik az beser wolt gewen fam szolem in Grichnland wen der kenig Jerzy wolt wajter gewojnt ln Londoner hotel, Er hot krittklrt dem halb socjallzm fun dem farsztorbenem MacDonald dem gewezenen engllszn premjer. un dl ״darujiknde tener“ in Berlns diskusje iber der szpaniszer frage. Er hot ojch apclirt far a fuler frajndszaft fun der cuzamcnarbets partej mit dem Sowletn-farb&nd. In bacljung cu der atom-bombe, betracht er far an umgerechtikejt, az 3 menszn ln wajsnhojz zoln decldim wegn dem gojrl fun der menszhejt. Er hot oder niszt derraont zejere nemen. In a lnterwiu hot prof. Laskl derklert, az lojt di lnformacjes wos er hot. farmogn di F. Sztatn Ject azclche atombombes, wos za)- nen imsztand cesztem 2 sztatn. fun 200.000 ojf 500.000 man. Di Jaminfan terje fun 64.000 ojf 100.000. Harriman, )1 nomlnirt geworn. als ambasador fun USA in London. Washington. Men git iber, az Elsenhower, der onßrer fun amerikaniszn generalsztab, wet durchflm an inspekcje ibem pacifik, in wajtn mlzrech. Farejnlkte Sztatn fun cofn-amerlkc. Ojf der zicung fun dem zlcherhajts-rat fun UNO hot men gemacht bekant dem baszlus tun der ckspcrtn-komlsje, welche iz mit a merhajt sztimen 8:3 ongenumen geworn, ln heskem fun welcher di lranlszc frage biajbt ojfn Ujg-ordnung blz dem 6. V. 1946. Gen. Elsenhower hot derklert ojf a farzamlung fun dl gajstleche tun der arme} un jam-ßot, 02 er todert a sukeesiwe demoblilzacje, Internacjonale cuzamenarbet un kegnzajtikc toleranc wi ojch dos farsztejn fun fremde anszojungen. In kegnfal wet di weit farszwlndn ln a gewisn tog ln sztojb fun atom-explozje. DJ engllsze arbeter-partej hot opgeworfn dem komunistlszn forszlag. wegn cuzamenarbet cwlszn komunlstn un socjallstn. England iz ajnsztimlg cucuszteln 200.000 ton weje. far dl hungertke felker fun der weit, In dl noenste 3 monatn wein di F. Sztatn un Canada umkem England di col wejc. Lojt a komunlkat lun dem amerikaniszn krigs-minister hobn di aks-meluches ln der cajt fun krig farlorn 1100 unterwaserszifn. Di dajczn hobn fariom: S militer-szifn, 1 aeroplantrcger, 6 szwere krajeers. 4 lajchte krajeers, 53 ceszterers un 994 unterwaserazifn. Noch der kapltulacje iz di alijantn arojsgegebn geworn 201 dajczlsze krig-szifn. Ojf der konferenc, fun di dominium- Premiers in London, hot men bakant gemacht fun baglojbte kweln, az der centraler punkt iz das szafn fun der fajtejdikung fun paclflk. Ojf der gexegnungsredc hot Lord Halifax als ambasador fun England in di F. Sztatn apclirt wegn an englisz-amerlkniszer cwlsznarbct. Hudattd Wi es wert gemeldet fun London, 2ajnen di araber arojsgetrotn mit a fajntlecher Kritik legabe di ba3zlusn fun der ojsforszunKS'komisJe batoncndlk, az di baszlusn zajnen & grobe farlecung fun dl cuzogn uos zajnen gegebn geworn dl araber fun England. 3' iz ba5ztimt geworn ojf fraJUk an arablszer general-sztrajk. Hu&sajnl hot derklert. L2 der barlcht ken brengen cu b1ut״fftrgisu!;^en Jn E. I. Dl Jidn bagrisn warem dem baszlus wegn 100.000 ccrtlßkatn, kritiklrndik cjncajtik. di reglrung fun a jidiszer meluche. KuHland. in der radjo-rede hot* der darlchtersztater!un der Pr&wda apeUrt, az mer\ 201 onemen a konkrete akcje kedej cu bazajtlkn dl ge far fun Franko-szp&nje. Der erszter ftzrlt in der richtung darf zajn dos iberajsn dl diplomatlsze baciJungen mit Szpanje durch ale mitgWder!un di larejniktc naejes. Tauiuiyii Sztatn Pajin wet bakumen fun di F. Sztatn an halwoje fun 90 miljon dolar. Di Finlsz-Sowlctisze Unterhandlungen ln Moskwe zajnen farendlkt. Finland iz bafrajt geworn fun wajtcrdlkc entszedikungen far dem cerabirtn. ln der cajt fun der mllchome. nislszn farmegn. Die sowietn hobn ongenumen a pozltlwe sztetung in baeug cu der flniszer propozieje. wegn cuszteln 100.000 ton twue un bamistlkung, wi ojch dos farichtn fun dl transport-bacljun- Ren ewiszn bejde lender. I»l F. Sztatn darfn anerkenen ale faktlsze regfrungen, niszt ophenglk fun zejer politlszer anszojung. Dos iz a farbrejterung fun der azojgerufener .,Estrade doktrin", welche es untersztlct der gewezener meluche untersekretar: Summer Welles. Radio Moskwe hot bakant gemacht, 1z otlechc mitRllder fun der gewezener rumenlszer Antonescu-reglninR zajnen aresUrt geworn un dem 6. V. 1940 wet zieh onhojbn zejer proces. Dos hechste geeicht in dl F. Sztatn hot arojsgegebn an entszejdung, ln heskem mit welcher doa opzogn rieh fun dlnen in der amerlkaner armej ken niszt zajn kajn szterung in bakumen amerlkanlsze birgerrecht. fun andtzt tändec Di gezetBzaft fun Brandwajn-Brenner hot gegebn der UNRRA i miljon funt mel. Washington. Prezldent Trum an hot untergeöxlbn a najem gezec lojt welchn di col fun der krigsmarine wet gehechert wem Mandzurle brent. MUKDEN. Di kamfn cwlszn komunlstlsz-chineziszn milfter un der centraler reglrung dojern wajter. Es iz bamerknswert, az di punktn welche wem farlozt fun sowietiszn millter wem glajeh bazect durch dl chlnezisze komunlstn. Di centrale chlnozisze reglrung hot farefntlecht. az zl grejt cu a general-ofenziwe kegn dem chlnezlszn ojfsrtands millter. Praacajslsse •oejaiistn warfn op konnmtstiszn toralag. PARIS. Dl socjallstn hobn cum cwejtn mol opgeworfn dem komunistlszn forszlag. cuzamen cu go]n cum referendum wegn der najer fr&ncojziszer konstUucJe. Di Iran frage biajbt ojf dem tog-ordnasg. WASHINGTON. On a durchßrung fun an opsztimung, hot der general-sekretar Li derklert. az dl Iran frege'blajbt ojf dem tog- Ordnung funm zlcherhajts-rat blzn 6. V. 1946. trun- 'wet dem Kegn irmnisxn Premier minister. BERLIN. Dl Tabrlzer radiostarje weiche geflnt zieh untern ajaäua.fua di Sowietn, hot sztark ongcgrifn dem lranlszn Premierminister. Hucc, uh UtitMtaui Aiomfomttnf in medlcin un chemje■ -Ojf der Jeriecher zicung tun der amerlkaiü«er chemje ge2el52aUt lz bahandlt wom dl meglechkejt fun fftrwendn dl ato&- energje far medlci&izze un Industrien ewekn, fuh naje chemlsze elementn. Ojf der sdcung hot dr. Bortun tun der Notre-Damer-uniweraitet ojsgefirt, u durch sztr&lungen wos zajnen & pojel Jojce fun atom ceszpaitueg, kenen ejgnszattn tan gewenlcche Kerper ballbik farepdert wem. Durch der atomforszung, hot derklert dr. Coryell fun tcchniazn Institut tn Masftachousets zajnen andekt geworn, mer wi 150 ln der natur umbakante radjoaktlwe aubstanen, durch ceszp&ltung kun Uran]tun 235. Zej wein gcvls zajn fun a grojsn wert ojf & sach gebitn. Arojskrign baj der ton afomgehejmenissB. (Moskwe.) ,Wegn der aktiwkejt!un der rusls2er astronomje baj der forszung tun atomenergje in weltrojm berichtet Besenkowf welcher derklert in der ,Jzwestja", az dl fun krig ceszterte obserwatorjes wem naj ajngerichtet. Olajchcajtik batont er, az dl astronomen hobn srojn fun a!engere cajt antdekt* 02 dl atomenergje wert frajgemacht, niszt nor ln der zun gufe, hot ojch ojf der ojberfl&ch fun der zun. Un a chuc dem. wert dos lajchtn fun der tun un fun dl sztem, durch speclflsze reakejes fun tarszidene elementn, cwlszn ajnander geszafn — ojstejlndüc dabaj atom-energje. Atom-enerrJe, ober — far fridnsindustri. Der tartreler tun amelkanlszn 0}$ermlnlster. Dean Achson hot bakant gemacht dl mltglider fun senatkomlsje Iber der kontrol fun atomenergie, &2 8*12 getanen geworn a metode cum szpaltn plutonjura un dem element U 235., azojr az dl frajwerndlke atomenergje lz f&rwendbar far Industrie!« ewekn, un niszt cum ojfszteln tun atombombcs. Der barlcht farmogt ojch fomlagn. far Internationaler banucung tun der najer antdekung. Zol esperanto wern a weltssprach. In an ojf ruf gerichtet cu prez. Truman. marszall Stalin un cum brltlszn prmlennlnlster Atlee un cum francojziszn ministerprezident Gouln, fodem dl cspcrantlstn fun geblt Frankfurt un Grojs-Hesn. dl sjnßrung fun zejer szprach esperanto als weltszprach. Zejendik dos fein fun a gemeinsamer szprach — azoj hejat es ln dem ojfruf fun di esperantistn — cwlszn dl dclegirte fun dl ojncike naejes als di gresto srwachkejt fun fclkerbund, szlogn zej fon dl ajnßnmg fun a najer szprach.Jcdcj cs zol niszt kumen cu kejn ajfemicnt, ken men mit kejn szum szpracb. fun dt farhanrne zieh niszt banucn. Ojf aza ojfn szlogn zej tor ajnftrn a luVkom najc szprnch cu dem ewek un ncmlech dl geszafene fun dr. Ludwig ZamenholT: esperanto. ojfn fingt arlohn Ufe fajzt 1 der 1 Im- «ojn mit ept:5 mir ot dl onen kajn > gewen; 1 bah cu un 20jn x zol os di wajl n — tnkn . als In a um- Iran, tt in wajl dem «che fun le dl t ken nesn (1152n wajl rojse renc, pro- Jand 1 ken r un , wet rojersjonen erlahajt. kejt. fakt. dos ideaies. norfches folk antx ale de re ^ch- Jdntarnre- 4 un mit. Ich! ajn! atdz 1... Jort Andekt a richtik magnetlm feld. Der sowjetlszer fachman ojf dem geblt fun erd- 'v,ii magnetlk B. P. Orlow hot antdekt a magne- {iU' tisz feld In der arktik (cofn-pool>. Orlow n'H derklert, rrz di antdekung 17. nJszt nor fun wlsnszaftlecher badajtung nor ken ojch ojsgenuct wern far dem polar-fll-dlnst. Ur• An aparat wos demasklrt Urner. An aparat. 4 ' wos hejst patometer un wert banuct demasot. kirn Ilgner 12 geworn ln der psichotogiszcr l&boratorlc fun Fordham unlwersltet geisn bojt. un fun der rechts-szuc oJsprobJrt. Der aparat sztict zielt ojf der onszojung. az Jeder mensz muz bain Ugnt rogn In a neßzome-konfllkt zieh gcfune!\. Un attlc baj gesrtlkte llgner, wos clhtern niszt un rojt- 'ns len zieh niszt, muz zieh dl elektrlsze struktur fun zejer kerper doch endern. wen zej ו|°י zogn lignt Dos unregelmeslke elernen un״ harcklapn wem ojsgefangen fun patometer. s{u Der aparat hot zieh bajm ojsproblm in drajhundert kHmlnal-faln aorjsgewizn far.. cjn a cugengleche forszungs-metod. un Iz jftgedartj richtlech anerkent geworn. Jede für diagnozn fun llgner gefuner dekt di maierialn.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.