Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 276

יאר-בוך פון ײדישן ישוב איז ארגענטינע און דער דעלעגאט פון זײן?אנד אין ראטי פון דער ״אונררא״, ה׳ ם. ע. דוראן באליען,. האט אויםגעדריקט די האפענונג, אז עק- װאדאר װעט דערלויבן א פריןע אימיגראציע פון אײראפע און עם װעלן פארשװינדן װע- רן אזעצכע אויםדרוקן װי ״פליטים װאם זוכן הילר״. באזונדערם דארוי דערמאנט װערן די קאלאניזיר-ארבעט פון אגרא- דזשאינט אין םאנטא ראמינגא. קאלאמביע האט מיט גרוים צוםרידנהײט זיך צוגעקוקט צו די נײ-ארײנגעקומענע. ״דישע פיציכטצינגע, װעמען זי האט געגעבן װאוינרעכט אין איר לאנד און װעלכע הא- בן איר באדאנקט אויףי דעם װײט-מעגלעך שענםטן אויפן דערמיט, װאם מיט זײער דערפארונג, װיםן און ענערגיע האבן זײ צום ערשטן מאיל אין קאלאמביע אײנגע- פירט נ״ע אינדוסטריעם. ארטיקלען, װאם קאלאמביע האט גע- מוזט פאר טייער געלט ברענגען פון אוים- לאנד, װערן איצט אויםגעארבעט אין?אנד נופא און געבן םיא ארבעט די אײנװאוי- נער פון קאלאמביע. צװישן אנדערם װערט אויסנעארבעט: קאםמעטישע ארטיק׳לען, שפיל-מכשירים, אבאזשורן צו ילאמפן, בא- קל״ד-ארטיקלען, מעםערם, שערן, קאמען, הענטשקעם, נארטצען, קארטאן, שטריקערײ־ און אנדערע. 2.200 נ*ון די פציטים האבן מיט 5 יאר צוריק נעמוזט אנקומען נאך היצך צו די צאקאצע ײדישע ארגאניזאציעם אין קא- צאמביע, װאם האבן געהאצפן די עמיג- יראנטן בײם אײנארדענען זיך מיט די נעצ- טער, װאם דער דזשאינט האט םובםידירט. הײנט האצטן זיך אצ״ן אוים אצע עמינ- ראנטן װאם זײפען מיט 5 יאר צוריק גע- קומען אין צאנד, און בצויז א קצײנע צאצ ״דישע פציטים זײנען נאך אנגעװיזן אויך דער אויםהאצטונג פון דזשאינט און דורך צאקאצע קאמיטעטן. אין מערץ 1941, איז מיט דזשאינט קאפיטאצ געגרינדעט געװא- רן א קרעדיט-קאאפעראטױוע, װאם האט די פציטים געהאצפן זיך אײנארדענען מיט װארשטאטן און געשעפטן און געשאפן פאר זײ א געזונטע עקאנאמישע באזע פאר א זעצבםטשטענדיקן צעבן. אין בראזיצ ז״נען פאדאן 25 טויזנט פציכטצינגע. 6.000 פון אט די פציטים ז״- פון י. ב. צײטמאן, דעצענאט פון דזשאינט פאר זיד אמעריקע. אין משך םון די צעצטע 9 יאר, װאם דער דזשאינט איז אקטױו אין צאטײן אטעריקע דורך פארשידענע קאמי- טעטן, איז צו םארצײבענען א רײע װיכטי- קע דערנר״כונגען. אין טשיצע צמשצ, האט א רריטצ פון די 12 טויזנט ״דישע פליכט- צינגע, װעצכע זײנען זינט 1935 ארײנגעקו- םען אין צאנד, עטאביצירט ארום אכט הונ- דערט נײע אונטערנעמונגען מיט װעצכע ם׳ארבעטן אויך .אריבער 4000 טשיצענער ארבעטער. אין קובא פירן 500 ״דישע פצי- טים-םאמיציעם א םײנעם זעצבםטשטענריקן לעבן, ארבעטנדיה אצם דיאמאנטן שצײפער, א םאך, װאם זײ האבן זיך אויםנעצערנט אין זײער נײעם הײמלאנד. אין באצױויע האט דער דזשאינט געמוזט העלפן אײנאר- דענען ב״ די צען טויזנט נ״-ארײננעקומע- נע פליכטלינגע און באזונדערם די 5.500, װעלכע זײנען שוין רארט פארבליבן. אײנ- ארדענען די דאזיקע פאמיציעם, אז זײ זאלן ניט פאלן קײנעם צו לאםט, העלפן זײ בײם אײנארדענען װארשטאטן און געשעפטן — דאס אצץ איז פארבונדן נעװען מיט אומ- נעהויערע שװעריק״טן און דערצו האט מען ניט באדארפט צופיל רוישן און טומ- לען. די אויםשטעלוננ פון רי ײדישע עמי- נראנטן אין צא פאז, באלױויע, זײערע עקס- פאנאטן פון אינרוםטריע און האנט-ארבעט, האט אלעמען איבעראשט און ארויםגערופן אין די רעגירונגם-קרײזן םיל באגײםטערונג און אנערקענונג פאר רי אויפטואונגען און דערגרײכונגען פון די ײדישע פליטים אין לאנר. דערב״ איז װיכטיק צו באמערקן, אז די ״דישע פליטים אין די ענגלישע און הא- לענדישע פאםעםיעם, האבן באקומען זײערע ארײנםאר-דערלויבענישן אויך דער אוים- שציסצעכער גאראנטיע פון דזשאינט, ב״ ■ דער טעכנישער מיטהילך פון ״היצעם״. אין עקװאדאר, װאו דער דזשאינט האט גע- האלםן א״נאדדענען םיצ הונדערטער פלי- טים אין זײערע אײגענע טאזשערן און פא- בריקן, װאו עם װערן פראדוצירט ארטיקלען אין װעצכע דאס צאנד נויטיקט זיך, װערן די ײדישע פליטים געלויבט פאר זײער פראדוקטױוער און נוצלעכער ארבעט. זײער דערפר״ענד איז, װאם דער גענע- ראל קאנםול פון עקװאדאר אין ניו יארק — 276 —