Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 262

יאר-בוך פון ײ ד י ש ן ישוב אין ארגענטינע און פארן קויה פון ײרישע ביכער, כדי צו העלפן דערמיט, דעם ײדישן פאחלאגם-װעזז. װען מען װא5ט דורכנעפירט אפילו בי5ויז אן אויבנאויםיקע םטאטיסטיק, װיפל אונ- דזערע עקאנאמישע האנרלם- און פינאנץ-אינםטיטוציעס שטײערן םיט יערלעך פאר די םאר- שידנםטע ״דישע קולטור-צװעקן, װאלטן מיר זיך גארנישט געהאט צו שעמען מיט דעם אונ- טערצי פון םך-הכצ און װען מען גיט נאך א טראכט, אז די דערמאנטע אינםטיטוציעם ז״נען אין תוך גענומען אקציען-געזעלשאפטן װעמענם באצעבאטים עם זײנען טויזנטער און טויזנטער ״דישע אקציאנערן, מײנט עם דאך פשוט, אז די אצע טויזנטעך ״דן ז״נען מםכים, אז א חוץ די באשט״ערונגען װאם ז״ גיבן א5ײן פון זײערע פרױואטע קאםעם, זאלן אויך ט״<5ן פון ז״ערע קאלעקטױוע קאםעם פארװענרעט װערן פאר געזעלשאפטלעכע צװעקן פון םארשידענעם כא- ראקטער. צי מוז מען אזא האנחלונג נישט באצײכענען אלם געזעלשאפטלעכע באװאוםטזי- ניקייט? און אפשד װעט עמיץ װאגן צו זאגן: — װײם איך װאם! דאם איז לאקאילער פאט- ריאטיזם! דאם םטארעט מען זיך אײנצוארדענען באקװעמלעכקײטן פאר זיך איל״ן, מען בויט און מען שאפט קולטור-װערטן, װיך דאם אלץ איז פאר זיך... אויב עם װעט זיך געפינען אזא א״נער, דארף מען אים געבן חשבונות פון ארײנ- געקומענע געלטער פאר פארשידענע צװעקן װאם גײען אװעק פאר אנדערע ילענדער. א נו, װיפל געלט איז אין משך פון די לעצטע פינף יאר געזאמלט געװארן פארן קרן היםוד? און װיפל םארן קרן קײמת? און וויפל מאטעריעלע הײלך האט אונדזער יש׳וב נע- ל״םטעט אין משך פון די מילחמה-יארן? און ה״נט, די קאמפ״נען פאר הײלף די ילעבנגעביליבענע ײדן אין א״ראפע? צי קאן דען פארילײקנט װערן, אז רי קאמפ״נען גײען אן מיט יל״דנשאפטילעכן ברען און וויילן װאם שנעלער צו קענען העלםן די אזוי טראגיש-געטראפענע פאראומגיליקטע ברידער און שװעםטער אין אײראפע? צי װײזט נישט אונדזער ישוב אויך אין דעם פרט זײן געזונטן מאראלישן פיליכט- באװאוםטזײן? י עמיץ װעט אונרז אפשר וועלן פארװארפן, אז מיר לויבן דא צופיל אונדזער נעזעיל- שאפטלעכקײט און מיר פרואװן גארנישט אויך אנצואװ״זן אויף געװיםע שאטן-זײטן פון ארגאניזאציע און פירונג און אויף מענלעכע םעלערן, װאם זיינען אפשר פון מאנכע געזעל- שאפטן געמאכט געװארן צום שאדן פון דער נעזעלשאפט... מוזן מיר דא אויפמערקזאם מאכן, אז מיר זײנען דא נישט אויםן געװען צו אנא- יליזירן א״נצילהייטן פון אונדזערע געזעלשאפטלעכע טעטיקײטן, מיר האבן נאר געװאלט אונ- טערציען א קלײנעם םך-הכל פון אונדזערע פאזיטיװע דערגרײכונגען, װאם זײנען אויםגעווא־ רעמט געװארן א דאגק דער ברײטהארציקער באציאונג פון אונדזער געזעלשאפטלעכער בא- װאוםטזיניקייט, כדי דאם אלץ צו םארצייכענען אין ד5ם ערשטן יאר-בוך םון אונדזער ייריישן ישוב אין ארגענטינע. — 262 —