Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 199

א. ל. שוםהײם װען דאס לעבן האט נאזיגס דעם טױט האט איר ׳טוין אמא? געטאנצט אויףי א בית עולם ארום קברים? איך, יא.יאיך האב, צוזאמען מיט אנדערע ײדן, געםאנצט אויףי א בית-עולם ארום קברים און אויך די קברים, ב״ם קלאנג םון פרײאעכער חתונה-מוזיק. און געװען איז דאס אויפן בית-עולם םון דער ה״ליקער קהילה אםװיענטשים, די שטאט, װעלכע איז די לעצטע יארן אזוי מוראדיק מפורסם געװארן אין דער גארער װעלט. אםװיענטשים איז א ניט גרויםע קר״ז-שטאט ב״ דער םאמע מערב-גרענעץ פון גא- ליציע. פון אםװיענטשים איז א תחום-שבת קײן קאטאװיץ און א פאר שריט ק״ן מעהריש- אסטראו. װען גאליציע האט געהערט צו עםטר״ך, איז אין אםװיענטשים געװען די׳גרענעץ- סטאציע צװישן גאליציע און פר״םיש אויבערשלעזיע. כ׳װ״ם ניט װיפל אײנװאוינער אםװיענטשים האט געהאט פארידער מלחמה. אין א לעקםיקאן, װאו עם זײנען פארצ״כנט שטעט ביז.צו 20.000 א״נװאוינער װערט אסװיענ- טשים נישט דערמאנט. כ׳גלויב אז די שטאט האט געהאט א 15 ביז 18 טויזנט אײנװאוינער, מיט א גרויםן פראצענט, אפשר רי מערה״ט ״דן. נישט קוקנדיק יאויך דער קלײנקײט פון דער שטאט און אויך איר אינדוםטריעלער אומבאד״טנדיק״ט, איז דאך אםװיענטשים געווען נישט םתם אזוי א שטעטל. רער נאמען פון אםװיענטשים איז געװען םארטראטן אינעם אפיציעלן נאמען םון גאליציע, װעלכע האט געהײםן אין דער אמטלעכער שפראך: ״קעניגר״ך גאליציע און מיטן גרויםן פירשטגטום קרא- קע, מיטן פירשטנטום זאטאר און דעם פירשטנטום אםיעװנטשים״. . זעט איר שוין, אז אםװיענטשים איז ניט םתם אזוי א שטעטל, נאר א גאנצע םירשטנ- טום. אגב איז װעגן אםיעװנטשים אנגעגאנגען א פלוגתא צװישן דײטשע און פוילישע געא- גראפן: די דײטשן האבן געטענהט, אז אםװיענטשים, אדער װי זײ רופן זי ״אושװיץ״ בא- לאנגט געאגראםיש צו שלעזיע, און, װאס די פוילישע געאגראפן האבן געענטפערט, זעען מיר דאך פון אויביקן טיטל. אבער צי אםװיענטשים האט געהערט געאגראפיש צו שלעזיע צי צו גאליציע — א״ז זאך איז זיכער: א ײדישע שטאט איז זי געװען, א שטאט פון פרומער טראריציאנעלער יידישקײט. אין אםװיענטשים זײנען, אויך װיפל מיר יאיז באװאוםט, ק״ן ״דײטשן׳/ דאס ה״סט ײרן אן בארר און פאות און מיט אונטערגעהאקטע קאפאטעם, נישט געװען — ס״דן אפשר דער ײדישער דאקטאר פון שטאט. און קײן ײדישע פרוי מיט אי׳יגענע האר אויפן קאפ, האב איך אין אםװיענטשים נישט געזען. כ׳גלויב, כ׳בין כמעט זיכער, אז ס׳איז דארט אזא — 199 —