Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 189

י א ר - ב ו ך פ ו ן ״ ׳ד י ש ן י ש ו ב א י ן א ר ג ע נ טי'י נ ע װעצכע האבן זיך ביז הײנט געמוזט געפונען אויפן רעגן אדער ברענענדיקער זון בײם װארטן אויך די טהרה און רעי5יגיעזע דורכפירונגען. די היגע תושבים יצהק און מרדכי שאפירא האבן אין דעם יאר אויםגעבויט א הויז אין אנדענק פון ז״ער פארשטארבענעם פאטער ר׳ אהרן שאפירא ע״ה, װאו עם איז אײנגע- ארדנט געװארן א שי5 צום דאװענען, א רעליגיעז-נאציאנאלע ״דישע שול פון דער מזרחי ארגאניזאציע װאם געפינט זיך דאדט. אויך א ברײטן אופן האט די ״פעדעראציע פון פוילישע ״דן״ געפײערט דאם יאר רעם חנוכת הבית פון דער נײער דירה װאם געפינט זיך הײנט אין ײדישן געגנט און איז געװארן די הײם פון א םך ילאנדםמאנשאפטן און ארגאניזאציעם און אויך םון דעם היגן ״״װא״-אפטײל װאם געפינט זיך דארט. עם פירן אויך קאמפײנען פאר א״גענע ה״זער דער ״אונדזער פרײנט״, רי ײדיש-העברעאישע שתל דר. ארלאזאראװ. אויך די נאציאנאילע שויל ״דר. הערצצי״, אונטער דעם פארזיע פון ה׳ימ. נאװאגראבעלםקי פראיעקטירט איבערצובויען דאם געקויפטע הויז, צופאםנדיק עם פאר א מאדערנעם שויל בנין פאר די עטלעכע הונדערט קינדער װאם באזוכן זי. עם האבן אונדז אין דעם יאר באזוכט אלם געםט, אויםער די דערמאנטע דאקטוירים מארגאשעם, טראוב, רב ילוקשט״ן, אויך דר. טארטאקאװער, פר״ילן פינםקי, װאם האבן בשלימות אויםגעפירט זײערע מיםיעם פון מאבײליזירן אונדזער ישוב פאר דער ״דישער הײלםם- טעטיקײט, אויך ארײנגעבראכט דערהויבענע מאמענטן דאהי. די זעילבע קאמפן װאם קומען פאר אומעטום צװישן די צױניםטן און רעװיזיאניםטן, זײנען אויך פארגעקומען דא, מיטן לויפן פון באזונדערע דעלעגאציעם צו די רעגירונגם-מע- נער וועגן צױניםטישער פאליטיק. און האט אויך געבראכט דאם איבערײםן פון די רעװיזיא- ניםטן מיטן ״פאילקםבלאט״, — פארן נישט געבן גענוג פילאץ צו דעם ״נײ-צױניםטישן קאנ- גרעם״, — און זיך פארבונדן מיטן ״אונרזער פרײנט״, און לעצטנם צוריק איבערײםן מיטן ״א. פ.״ און שלום װערן מיטן ״םאילקםבלאט״. אויך די ילאקאילע מחילוקת צװישן דער היגער קהײלה מיטן רב מײלעװםקי און זײן ארגאניזאציע ״ועד העיר״, איז נישט געלוננען צו ל״זן, טרא׳ו דעם װאם עם איז םפעציעק צוציב דעם געקומען א בית-דין פון ארגענטינער רבנים און א בוררים דעלעגאציע פון דאר- טיקע כלל טוער. און די מחלוקת שפיגילט זיך אפ אויך די שפאילטן פון דער רעליגיעז-נאציא- נאלער װאכנצײטונג ״דער מאמענט״ פון אײן ז״ט, און פון ״פאלקםבלאט״ פאר דער קהילה פון דער אנדערער זײט. צוזאמען מיט דער גאנצער םרײהײטם-יליבנדער װעילט האט אויך אונדזער ישוב גע- טרויערט אויףי רוזװעלטם טויט. און האט רורכגעםירט א טרויער אקט צו די שלושרם, בײ װעלכן עם איז אויך בײגעװען א פארטרעטער פון דער נארר-אמעריקאנער אמבאםאדע דאהי. אויך האט דער אורוגװײער ״דישער ישוב דעמאנםטרירט די פרײד פון זיג איבערן נאציזם, און דער קרן קי.מת האט אנגענומען דעם עפנטלעכן פארשלאג פון ײדישן שרײבער ח. איאלטי, און אין דעם טאג םון פאלז פון בערילין דורכגעפירט א גאםן-זאמילונג אונטערן לאזונג פון ״חורבן בערלין בנין ירושלים״, װאו צענדיליקער פארילעך'ײדישע ױגנט האבן געפירט רי זאמלונג פאר דער ײדישער בריגאדע און דעמאנםטרירט מיט דער ״דישער םאן. א באר״טנדע קולטור-אבידה האט דער היגער ײדישער ישוב געהאט מיטן טויט םון רעדאקטאר פון ״אונדזער פר״נט״ משה ריכטער, װעלכער האט מיט ז״ן טאילעראנץ צו אידע־ איש אנדערש דענקענדע און אויפריכטיקן װײלן צו ײדישער אײניקײט ארוםגערופן צו זיך דרך ארץ, און ז״ן טויט װערט נאך הײנט באדויערט פון אילע קרײזן. א זעלטן ליטערארישע שעפערישקײט האט אונדזער ישוב ארויםגעװיזן דאם יאר מיטן דערמעגלעכן דאם רערשײנען פון צװײבענדיקן ראמאן פון ח. איאלטי ״דער האטעל װאם עק- זיםטירט נישט״ און זײן פרעמירטן ראמאן ״טאטע און זון אין. דער שפאנישער איבערזעצונג, אויך דעם צװײבענדיקן ראמאן פון ל. האלפערן ״גײםטיקע שקלאפן״ און ״די שלאכט םארן מענטש״ און ״דאם הײיליקע אש״ םון דיכטער ע. װערבלון און פון קלענערע ביכילעך (א דרא- מע) פון נרודזין און ״װאם א םוחר דארףי װיםן״ פון מ. יליםמאן. — 189 —