Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 25

יאר-בוך פון ״דישן ישוב אין ׳ארגענטינע אמעריקאגישן ״דישן ישוב דערמיט, װאם מיר דא אין ארגענטינע, זײנען נישט אזוי צו־ שפאיצטן און אומפאראײניקט, װי עם איז דער פאיל אין די פאר״ניקטע שטאטן.?היפוך צו דעם, װאם עם האט פאםירט ב״ם םוד םון דער ערשטער װע5ט-מ׳לחמה, װען דאם נאנצע נארד-אמעריקאנער ״דנטום האט זיך פאר״ניקט, פון עקםטרעם רעכטן ביז עקםטרעמ לינקן פציג׳ל, אםימי׳לאטארן און נאציאנאקיםטן, יאהודים און צױניםטן, באנקירן און ארבעטער, — זעען מיר איצט דעם גרויםן ״דישן ישוב געשפאילטן אין זײן שטעילונג צו די קארדינאלע נאציאנאיל-פאיליטישע פראביצעמען פון דער נאך-מילחמה צ״ט• מיר זעען פון אײן ז״ט דעם גרויםן?אגער פון נאציאנאלן ײרנטום פון די פארײ- ניקטע שטאטן װאם איז גרופירט ארום דער ״דיש-אמעריקאנער קאנפערענץ און איז געאיי־ ניקט ארום דער פאדערונג פון א ״דישן קאמאנװע^ט אין ארץ יש׳רא^ און נאצינאצ-פאח- טישע רעכט אין איצע צענדער פון דיאםפארא. פון דער אנרער ז״ט זעען מיר רי קצ״נע אבער באשטימט א״נפחםר״כע גרופע פון דער אםימיאידטער יאהורישער גביראקראטיע םון דעם אמעריקאנער ״דישן קאמיטעט (אמעריקען דזשואיש קאמיטע) און דעם אמעריקאנער יידישן ארבעטער קאמיטעט, װע5כע נ״ען באזונדער און באקעמפן די פאדערונג פון א ״דישער מ5וכה אין ארץ ישראק. בײ אונדז, צום גציק עקזיםטירט נישט אט די צוט״לונג. עם ז״נען זיכער אויך אין דעם ארגענטינער ״דישן ישוב פאראן אסימייצאטארישע אדער הא5ב-אםימי?ידטע ע^עמענטן, אבער ז״ער געזעקשאפטצעכע װאג און אײנפחם איז גאר א קיל״נער און ק״נער םון זײ װאגט נישט אפן ארויםצוטרעטן קעגן די נאציאנאלע אםפיראציעם פון דער איבערװיגנדער מערה״ט פון אונדזער ישוב. אין די פראגן פון די ״דישע נאציאנא׳ל-פא^יטישע פאדערונגען קאן מען אן איבערטר״בונג זאגן, אז דער ארגענטינער ײדישער ישוב טרעט ארוים געא״ניקט און געשילאםן. מיר האבן, ביז איצט?פחות, נישט געזען קײן ארגאניזירטן ארויםטריט פון װע5כער נישט איז ״דישער גרופירונג קעגן די פאדערונגען םון א ״דישער קאמאנװעלט און דער פארזיכערונג פון די ײדישע גאציאנאלע רעכט אין דער דיאםפארא. ז״ עם דורך דער סאילידאריטעט מיט דעם ״דישן װעלט־קאנגרעם, אדער מיט דער ײדישער אגענץ און דער צױניםטישער װעלט-ארגאניזאציע האט דער ארגענטינער ײדישער ישוב, אין ז״ן אבםאצוטער איבערװעגנדער מאיאריטעט, מאניפעםטירט ז״ן פאזיטיװע שטע- אונג און אידענטיפיצירונג מיט די נאציאנאל-ײדישע אםפיראציעם םון דעם ײדישן פאצק. די שײכות פון דעם ארגענטיגער ײרנטום צום ײדישן װעלט-קאנגרעם קומט צום אויםדרוק דורך דער דאיא, דעם רעפרעזענטאטיװן ארגאן םון דעם ארגאניזירטן ײדישן ישוב. דורך דער דאיא האט זיך דאם ארגענטינער ײדנטום באטײליקט מיט א באד״טנדער דעקעגאציע אין דער קאנםטיטואירנדער אל-״רישער גרינדונגם-םארזאמלונג םון דעם ײדישן װעילט-קאנגרעם אין גענד אין 1936 און איז אזוי ארום ארגאניש באטיליקט אין דער שאפונג פון דעמ דעמאקראטישן און נאציאנאלן ארנאן פון דעם װע׳צט-״דנטום. אינעם יאר 1941 האט זיך דאם ארגענטינער ײדנטום באטײציקט, און װידעראמאצ מיט א צאלרײכער און רעפרעזענטאטױוער דעילעגאציע, אין רער אינטעראמעריקאנישער באיל- טימארער קאנפערענץ פון דעם ״דישן װעלט-קאנגרעם. און ילעצטנם איז דאם זעלבע געשען מיט דער אילװעילטלעכער קאנפערענץ פון דעם ״דישן װעילט-קאנגרעם אין אטילאנטיק-םיטי. צוזאמען מיט די דעילעגאטן פון נ״ן און הרײםיק ״דישע ישובים פון דער גארער װע׳לט האט דאם ארגענטינער ײדנטום באהאנדצט די נאציאנאיל-פא^יטישע ״דישע פאדע- רונגען צו דער קומענדער פרידנם-קאנפערעץ. מען קאן אװדאי האבן אויםזעצונגען קעגן דעם אופן, װי אזוי עם ז״נען געװיילט נעװארן די דע׳לעגאטן פונעם ארגענטינער ״דנטום צו די אלע דערמאנטע אצװע׳לט׳לעכע ײדישע אסיפות. קײנעם װעט נישט א״נפאלן צו?״קענען, אז דער װאיל-מאדום פון דער ״דיש-אר- גענטינישער פארטרעטערשאפט אויך אט די אלע קאנגרעםן און קאנפערענצן איז װײט פון עו ז״ן אן אידעאל-דעמאקראטישער. עם איז קצאר, אז נאר דירעקטע און אילגעמ״נע װאילן וואלטן אנטשפראכן דעם אמת דעמאקראטישן פרינציפ. 25 —